Хорватия музыкасының тарихы мен ерекшеліктері

Кіріспе

Хорватия музыкасының шолуы

Хорватия музыкасы, елдің өзінің бөлінісі сияқты, екі негізгі ықпалға ие: Орталық Еуропа, елдің орталық және солтүстік бөліктерінде, Славонияны қоса алғанда, және Жерорта теңізі, Далмация мен Истрияның жағалау аймақтарында. Хорватияда поп және рок музыкасы, сондай-ақ далматин немесе славон халықтық элементтерімен ықпалдасқан эстрадалық музыка да танымал. 20 ғасырдың ортасынан бері шлагер мен шансон үлгісіндегі музыка хорват эстрадалық музыкасының негізін құрап келеді.

Орта ғасырлар

Хорватиядағы музыка мәдениетінің ең көне сақталған ескерткіштері қасиетті сипатта болып, ортағасырлық латын литургиялық әндердің қолжазбалары түрінде сақталған (қазірге дейін 11-ден 15 ғасырларға дейінгі шамамен жүзге жуық музыка кодекстері мен үзінділері жеткен). Олар осы аймақта (Беневенто әрпімен жазылған далматин литургиясы, Солтүстік Григориан әндері және түпнұсқа глаголиттік әндер) біріккен әртүрлі ықпалдар мен литургиялық дәстүрлердің байлығын көрсетеді.

Қайта өрлеу және барокко

XV ғасырдың басында Хорватиядағы гуманизм идеялары музыка әлемінде өзгерістерге әкелді. Музыкаға деген қызығушылық монастырь және шіркеу қабырғаларынан тысқары тарала бастады, Орталық Еуропаның, әсіресе Италия қалаларының жаңа рухани тенденцияларының күшейе бастауымен. Гуманистер мен философтар жаңа музыкалық теориялар мен эстетикалық идеяларды таратушы болды: Федерик Грисогоно, Павао Скалич, Фране Петрич. Халық және тұрмыстық музыканы жазу XVI ғасырдың ортасында басталды: 1558 жылғы «Балық аулау және балықшылардың сөйлесуі» поэмасында Петр Гекторович неоплатондық идеалдарды халық музыкасына енгізді; ал хорват музыкалық фольклорының ноталары венециялық антологияларда жарияланды (Джулио Чезаре Барбетта, 1569; Марко Факоли, 1588). Шибениктен келген Юлие Скьяветич өзінің мадригалдарын («Li madrigali a quattro, et a cinque voci», 1562) жариялады, ал оның «Motetti a cinque et a sei voci» (1564) голланд мектебінің ықпалымен жасалған, бай полифониялық құрылыммен ерекшеленеді. Музыка мен би театрлық өнердің маңызды бөлігі болды (Мавро Ветранович, Никола Нальешкович, Марин Дрижич, Марин Бенетович), ал музыка мен дыбыс эффектілерінің мағынасы итальяндық пасторальдық өнердің ықпалында болды. Бұл кезеңдегі ең белгілі хорват композиторлары – Иван Лукачич, Винко Желич және Атаназие Юрьевич. Ерте барокко монодиясының жаңа тенденциялары көп ұзамай діни және дүниелік музыкалық дәстүрге енді. Томасо Чеччини, Веронадан келген, өмірінің барлық уақытын (1603–1644) Сплит және Хварда хормейстер, органшы және композитор ретінде өткізді, ол өзінің мадригалдарын «Armonici concetti, libro primo» (1612) хорват ортасы үшін жазылған ең алғашқы барокко жинағы ретінде жариялады. Шибениктен келген Иван Лукачичтің «Sacrae cantiones» (1620, Венеция) жинағы Сплитте орындалған діни музыканың құнды куәлігі болып табылады және жалпы алғанда, ежелгі хорват музыкасының ең маңызды ескерткіштерінің бірі саналады. Францискан және паулистер діни әндерді дамытты, көбінесе монофониялық және органмен сүйемелдемейтін (Фране Дивнич, Боне Размилович, Филип Влахович Капушварац, Франьо Вуковарак және Петар Кнежевичтің қолжазбалары). Сонымен қатар, Дубровник аристократиясының музыкасының жалғыз өкілі – Рагусино Винченцо Комненді атап өту керек. Барокко дәстүрі шіркеу/діни музыкада ұзақ сақталды, ол көптеген монастырьларда (әсіресе францискандықтарда), сондай-ақ приходтық және кафедралық шіркеулерде жүйелі түрде дамыған музыкалық форма болды. Музыкалық қолжазбалар мен ноталарды сақтау 18 ғасырдың ортасында кең таралды. Екі дауысты қарапайым вокалды-аспаптық музыка, органмен бірге, шіркеулерде ең көп орындалатын форма болды; музыка саласында белсенді адамдар тек ірі қалалық орталықтарда ғана кездеседі. Олар көбінесе органшылар және капелла шеберлері, шағын вокалдық және/немесе аспаптық ансамбльдері бар шебер композиторлар, сонымен қатар жеке немесе шіркеу мектептерінде музыка сабақтарын оқытушылар болды. Орта таптың біртіндеп дамуы музыкалық өмірдің сәйкес келетін дүниелік ұйымдасуына әкелді, әсіресе 19 ғасырдың алғашқы онжылдықтарында, музыкалық ансамбльдердің, музыкалық қоғамдардың (1827 жылы Загребте, содан кейін Вараждинде, Риекада, Осиекте және т.б.) және музыка мектептерінің құрылуымен. Бұған қоса, жергілікті және шетелдік музыканттардың қатысуымен (Италия, Австрия, Богемия және т.б.) қоғамдық кештер мен басқа да шаралар ұйымдастырылды (музыкалық академиялар, театрлық қойылымдар), сонымен қатар үйде музыка ойнау үшін жеке музыкалық материалдар жинағы құрылды. Музыка түрлі мерекелердің маңызды бөлігіне айналды, мысалы, маңызды саяси тұлғалардың келуі (жаңа губернатор немесе Габсбург патшасы Франсис I және т.б.), әулиелердің мерекелері (Дубровниктегі қасиетті Блаза, Сплиттегі қасиетті Домний, Хвар мен Загребтегі қасиетті Стефан және т.б.), олар үшін «жоғары өнер» деп аталатын музыка арнайы жазылды, сонымен қатар халықтық элементтер (буржуазиялық билер, шаруалардың халық музыкасы) енгізілді.

Early in the 15th century, the ideas of Humanism in Croatia brought about changes to the world of music. Interest in music began to spread outside of monastic and church walls with growing influence of new spiritual tendencies from Central European and particularly Italian cities. Humanists and philosophers promulgated new musical theories and aesthetic ideas: Federik Grisogono, Pavao Skalić, Frane Petrić. The writing down of folk and popular music began in mid sixteenth century: in the poem Fishing and Fishermen's Talk from 1558, Petar Hektorović ingrained Neoplatonic ideals in popular music; and transcripts of Croatian musical folklore were printed in Venetian anthologies (Giulio Cesare Barbetta 1569, Marco Facoli 1588). Julije Skjavetić from Šibenik published his madrigals (Li madrigali a quattro, et a cinque voci 1562), while his Motetti a cinque et a sei voci, (1564) are characterised by a lavish polyphonic structure under the influence of the Dutch school. Music and dance were a component part of theatrical expression (Mavro Vetranović, Nikola Nalješković, Marin Držić, Marin Benetović), while the function of music and sound effects was under the influence of Italian pastorals. The most prominent Croatian composers of this period include Ivan Lukačić, Vinko Jelić and Atanazije Jurjević. New tendencies of early Baroque monody soon found their way into the domestic musical tradition, both sacral and secular. Tomaso Cecchini, from Verona, who spent his entire working life (1603–44) as a choirmaster, organist and composer in Split and Hvar, published his madrigals Armonici concetti, libro primo (1612) as the oldest Baroque collection written for the Croatian milieu. The collection Sacrae cantiones (Venice 1620) by Ivan Lukačić from Šibenik is valuable testimony of sacral music that was performed in Split, and is generally speaking, one of the most significant monuments of old Croatian music altogether. The Franciscans and Paulists cultivated sacral chants, mostly monophonic and without organ accompaniment (the manuscript cantos of Frane Divnić, Bone Razmilović, Filip Vlahović Kapušvarac, Franjo Vukovarac and Petar Knežević). Also, worth mentioning is Ragusino Vincenzo Comnen, the only representative of the music of the Dubrovnik nobility. The tradition of the Baroque was more lasting in church/sacral music, which was the musical form that was systematically nurtured in numerous monasteries (especially Franciscan ones) as well as in parish and cathedral churches. The preservation of music manuscripts and prints became a widespread practice in the mid 18th century. Simple vocal instrumental music for two voices with organ continuo was the form most frequently performed in churches; more prominent individuals active in the sphere of music could be found only in larger urban centres. They were mostly organists and maestri di cappella, skilful composers who had small vocal and/or instrumental ensembles and who frequently acted as music teachers (private or in church schools). The gradual development of the middle class had as one of its consequences the corresponding secular organisation of musical life, particularly in the first decades of the 19th century, a period that saw the establishment of music ensembles, music societies (1827 in Zagreb, then in Varaždin, Rijeka, Osijek etc.) and music schools. In addition, public balls and other events were organised (music academies, theatre performances) with the participation of local and foreign musicians (from Italy, Austria, Bohemia etc.) including the private collection of music materials for playing music at home. Music became a component part of various festivities, such as the arrival of important political personalities (the new governor or the Habsburg king Frances I, etc. ), the feasts of patron saints (St. Blaise in Dubrovnik, St. Domnius in Split, St. Stephen in Hvar and Zagreb etc. ), for which so called art music was specifically composed, with the inclusion of popular elements (bourgeois dances, folk music of the peasantry).

Романтизм

Дубровникте көптеген итальяндық және жергілікті музыканттар жұмыс істеді: собор хорында және оркестрінде, герцогтың оркестрінде, жеке және қоғамдық тойларда. Классикалық симфония мен камералық музыканың тамаша ерте мысалын Римде білім алған дворян Лука Соркочевич, сондай-ақ оның ұлы, тарихшы және дипломат Антун берді. Фердо Ливадич (1799–1879) 1822 жылы фортепианоға арналған фа-диез минорындағы Notturno шығармасын жазды, ол Джон Филдтің осы аттас шығармаларымен бірге, жалпы алғанда фортепиано миниатюраларының ең ерте мысалдарының бірі болып табылады. Осындай ортада Ватрослав Лисинский (1819–1954) 1846 жылы Загребте тұңғыш рет қойылған «Махаббат және ашкөздік» (Ljubav i zloba) атты хорват ұлттық операсын жазды. «Клапа» сөзі сол кезде Триесте сөйленетін итальян тіліндегі жаргон сөзден шыққан. Ол «адамдар тобы» дегенді білдіреді, ал ән салу стилінің тамыры шіркеудегі литургиялық ән салуға жетеді. Әдетте, мотивтер махаббат, шарап (жүзім), ел (отан) және теңізді жұртқа паш етеді. Музыканың негізгі элементтері – гармония мен мелодия, ал ритм сирек маңызды болады. Клапа тобына бірінші тенор, екінші тенор, баритон және бас кіреді. Бірінші тенордан басқа, барлық дауыстарды екі еселеуге болады. Клапа – а капелла музыка болғанымен, кейде оған жұмсақ гитара мен мандолина қосуға рұқсат етіледі. Клапа ән салуы Хорватияның жағалау аймағында күннен-күнге танымал болып келеді. Далмацияның көптеген жастары клапаны қадір тұтады және тамақтанып, ішімдік ішкенде оны үнемі орындайды. Бұл музыка Хорватияның жағалау аймағындағы тың тыңдарман арасында кең танылды, жаңа буын klapa Libar-дың «Pusti da ti leut svira» шығармасына жасаған металл каверы және klapa DVD a Žrnovnica Sv. Florijan-ның «Kako ću joj reć' da varin» поп/klapa әні сияқты, klapa вокалын басқа музыкалық стильдермен үйлестіретін жаңа klapa топтары құрылды. Аталған ән 2010 жылы Сплит ән фестивалінде жеңіске жетті.

Тамбурика

Тамбурика (тамбураның кішіргіш түрі) – халық музыкасының бір түрі, осы және оған қатысты ішекті аспаптарды қамтиды. Ол 1800 жылдары кеңінен танымал болды, сонымен қатар Ресей, Италия және Украинада ұқсас дамулармен бірге шағын топтар құрыла бастады. Тамбурица әндерінің басты тақырыптары – махаббат және шатты ауыл өмірі. Тамбурица музыкасы негізінен елдің солтүстік, Паннония аймағымен байланысты. Кейде 1847 жылы Осиек қаласынан Пажо Коларич алғашқы тамбура ойнаушылар секстетін құрған деседі. 1971 жылы ең танымал және ұзақ жылдар бойы сақталған тамбурица ансамбльдерінің бірі – «Славонски Бећари» құрылды, оған тамбурица музыкасының көрнекті өкілі Антун Николић Туца жетекшілік етті. Дәстүрлі тамбурица ансамбльдері бүгінде де жиі кездеседі, бірақ соңғы онжылдықтарда кәсіби топтар да құрылды. Олардың ішінде алғашқылары – «Zlatni dukati» және «Ex Panonia», сондай-ақ «Zdenac», «Slavonske Lole», «Berde Band» және рок-н-ролл әсерімен жаңартылған «Gazde» тобы бар. 20 ғасырдың екінші жартысында АҚШ-та орындалған тамбура музыкасының стилі 19 ғасырдың басындағы стильден көп ерекшеленбеді. Югославиядағы және жаңадан тәуелсіз болған республикалардағы поп-музыканың ықпалынан тыс қалған және жаңа әдістер мен стильдерді әкелген иммигранттардың көп болмауы себепті, американдық стильдегі тамбура музыкасы, сондай-ақ шамалы дәрежеде канадалық стильдегі тамбура музыкасы өзінің бастауларына адал болды. Бүгінде тамбура музыкасының ең көп таралған түрлері – халық және поп музыкасының қосындысы.

Гасл

Бұл аспапта гусле музыкасы орындалады. Ол негізінен эпикалық поэзияға қатысты, маңызды тарихи немесе патриоттық оқиғаларға ерекше назар аударады. Гусле – Дальмацияның ішкі аймақтарының және Герцеговинаның, Босния мен Герцеговинаның хорваттар көп шоғырланған бөлігінің дәстүрлі аспабы. Гусле ойнаушылары көбінесе ұзақ уақыттан бұрын жойылған түрік билігі кезіндегі хайдуктар мен ускоктар сияқты қарақшыларды мақтап, немесе Хорватия Тәуелсіздік соғысының жақындағы батырларын жырлайды. XVIII ғасырдың белгілі авторы Андрия Качич Миошич те дәстүрлі халық поэзиясы түрінде (десетерлік, он шумақтан тұратын өлең) өлеңдер жазған. Оның "Разговор угодни народа словинског" атты кітабы хорват халықтық Библиясына айналып, содан бері көптеген гусле ойнаушыларын шабыттандырып келеді. Хорватиядағы заманауи гусле ойнаушыларының ішінде ерекше көзге түсетіні – Миле Кражина. Кражина – кейбір консервативті топтар арасында культ мәртебесіне ие болған өнімді халық ақыны және гусле ойнаушысы. Сонымен қатар, Хорватия мен Босния және Герцеговинадағы түрлі халықтық фестивальдерде жиі өнер көрсететін тағы да бірнеше белгілі хорват гуслешілері бар.

Дипп

Дипле – хорват музыкасындағы дәстүрлі үрмелі музыкалық аспап. Ол кейде "Мих", "Мже", "Мжесина" немесе жай ғана "Дипле" деп аталады және Истриядан, Ликадан, Далмация аралдары мен жағалауынан Герцеговинаға дейін таралған. "Мих" – ешкі немесе қой терісінен жасалған, онда "дулак" немесе "каннела" арқылы ауа үрленеді және "дипле" (сырнай) ойнатылады. "Мих" сырнайының ішінде екі бір жапырақты қамыс орналасқан. Қаптаған сырнайлардан айырмашылығы, "Мих" та "трубанж" немесе "бордюн" (үйреңкі) болмайды. Хорватияның әртүрлі аймақтарындағы "мих" өте ұқсас болғанымен, сырнай түрі, тесіктердің орналасуы немесе кейбір ұсақ ерекшеліктері (мысалы, әшекейлер) бойынша айырмашылықтар бар.

Басқа халықтық дәстүрлер

Загребтен солтүстікке қарай орналасқан Загорье аймағының халық музыкасы скрипка, цимбуль, тамбурица және гармоникадан тұратын шағын оркестрлермен белгілі. Тамбурица (кейде тамбура деп те аталады) – Хорватияның ұлттық ішекті аспабы. Бұл аймақта халық әндерінің мол қоры бар болғанымен, дәстүрлер қадірленбейді және Загорье халық музыкасының көп бөлігін әуесқой топтар орындайды. Бұл музыка сапасына да әсер етеді, ол көбінесе көңілді, шаттыққа толы әндерге дейін төмендетіледі. Хорватияның солтүстігіндегі шағын, бірақ ерекше Медзимурье аймағының халық музыкасы, оның реңікті және тыныштандыратын әуендері қазіргі этно-поп-рок әндерінде қолданылатын халық музыкасының ең танымал түріне айналды. Цимбуль мен скрипкадан басқа, бұрын мәдени өмірде маңызды рөл атқарған мыс оркестрлерінің дәстүрі де бар. Бір жағынан, олар кез келген аймақтық той немесе үйлену тойының негізі болды, екінші жағынан, олар жерлеу рәсімдерінде немесе жерлеу кештерінде ойнағанымен де танымал болды. Истрия және Кварнерде сопила, курла және дипле сияқты жергілікті аспаптар ерекше аймақтық дыбыс тудырады. Ол жартылай диатоникалық сипатқа ие, бірегей Истрия шкаласына сәйкес келеді.

Оқиғалар

Славониядағы Пожега қаласы Zlatne žice Slavonije (Славонияның алтын таралған ішектері) атты танымал халық музыкасы фестиваліне төңкеріліс жасайды, бұл музыканттарды жаңа әндер жазуға ынталандырды, соңғы кезде американдық блюграсс музыкасы да осы әндерге әсер етіп жатыр. Славониядағы Винковци және Дьяково қалаларында жыл сайын фольклорлық фестивальдер (Винковачке есендері және Дьяковачке везови) өтеді, онда халық музыкасы дәстүрдің бір бөлігі ретінде орындалады және тыңдалады. Славонски Брод қаласында жыл сайын "Бродфест" фестивалі өтеді, онда көптеген тамаша тамбурица тобы жиналады. Дубровник жазғы фестивалі драмалық музыка мен балет қойылымдарын ұсынады. Ол 1950 жылы құрылған. Осор музыкалық кештері 1976 жылы құрылып, шілде және тамыз айларында өтеді. Онда классикалық хорват композиторларының туындылары орындалады. Донаттағы музыкалық кештер жаз айларында Задар қаласында өтеді. Ол 1961 жылы құрылып, көне музыка ойнайды.

Аға

Хорватияның поп-музыкасы көбінесе Италияның канцонна музыкасына ұқсас, бірақ сонымен қатар жергілікті дәстүрлі музыка элементтерін де қамтиды. Хорватиялық дискі компаниялары жыл сайын көптеген материал шығарады, тіпті көптеген музыкалық фестивальдарды толтыру үшін. Ерекше атауға лайық – көбінесе жазғы ең танымал хиттерді жасайтын Сплит фестивалі. Хорватиядағы тәжірибелі поп-әншілер: Мери Четинич, Мишо Ковач, Иво Робич, Вице Вуков, Крунослав Слабинац, Златко Пеякович, Арсен Дедич, Винко Коче, Зденка Вучкович, Дарко Домян, Тереза Кесовия, Габи Новак, Ивица Шерфези, Оливер Драгоевич, Томислав Ивчич, Дорис Драгович, Радоjка Шверко, Мая Благдан және тағы да басқалар. Сонымен қатар, «Магазин», «Нови фосили» және «Група 777» топтары тұрақты мансапқа ие болды. Соңғы уақыттарда Нина Бадрич, Северина, Гибонни, Тони Цетински, Елена Рожга, Даниела, Лидия Бачич, Антония Шола, Лана Юрчевич және басқалар сияқты жас орындаушылар поп-көрермендердің назарын аударды. Олардың әрқайсысы әртүрлі ықпалдарды өзінің ерекше музыкалық стиліне сәтті үйлестірді. Мысалы, Томпсонның әндерінде Динар аймақтарының дәстүрлі эпикалық тақырыптары бар; Северина хорват поп музыкасы мен халықтық дыбыс арасындағы байланысты ұстап тұрады. Хорват поп-музыкасы 1990 жылға дейін болған Югославия одағының арқасында Словенияда, Босния мен Герцеговинада, Сербияда, Черногорияда және Солтүстік Македонияда жиі тыңдалады. Керісінше, Дино Мерлин және серб Дьордже Балашевич сияқты босниялық әншілердің Хорватияда да тыңдаушылары бар, сондай-ақ басқалары да бар. Соңғы уақыттарда кейбір музыка сыншылары мен әлеуметтік сарапшылар тарапынан сынға ұшыраған турбофолк хорват жастарының кейбір топтары арасында танымал болды. Турбофолкқа деген жалпы наразылық сақталып отыр, өйткені ол мемлекеттік радио мен теледидарда көрсетілмейді. Жеке арналарда таратылған жағдайда, әдетте, оны ұнатпайтындардың күшті теріс реакциясын тудырады. Турбофолк элементтерін пайдаланатын хорват әншілері – Северина және Елена Рожга. Хорватия «Евровидение» ән байқауының тұрақты қатысушысы. Югославия кезінде 1989 жылы хорваттық «Riva» тобы байқауда жеңіске жеткен. ЭСК-да өнер көрсеткен басқа хорваттардың қатарында Даниел Попович, «Пут», Борис Новкович және Клаудия Бени бар.

The pop music of Croatia generally resembles the canzone music of Italy, while including elements of the native traditional music. Croatian record companies produce a lot of material each year, if only to populate the numerous music festivals. Of special note is the Split Festival which usually produces the most popular summer hits. Seasoned pop singers in Croatia include: Meri Cetinić, Mišo Kovač, Ivo Robić, Vice Vukov, Krunoslav Slabinac, Zlatko Pejaković, Arsen Dedić, Vinko Coce, Zdenka Vučković, Darko Domjan, Tereza Kesovija, Gabi Novak, Ivica Šerfezi, Oliver Dragojević, Tomislav Ivčić, Doris Dragović, Radojka Šverko, Maja Blagdan, and many others. Also, the groups Magazin, Novi fosili and Grupa 777 have had sustained careers. In more recent times, younger performers such as Nina Badrić, Severina, Gibonni, Toni Cetinski, Jelena Rozga, Danijela, Lidija Bačić, Antonija Šola, Lana Jurčević and many others have captured the attention of the pop audience. Each of them have successfully blended various influences into their distinct music style. For example, Thompson's songs include traditional epic themes from the Dinaric regions; Severina threads between Croatian pop and a folk sound. Croatian pop music is fairly often listened to in Slovenia, Bosnia and Herzegovina, Serbia, Montenegro and North Macedonia due to the union of Yugoslavia that existed until the 1990s. Conversely, Bosnian singers like Dino Merlin and Serbian Đorđe Balašević have an audience in Croatia, as well as some others. More recently the Turbo folk – frowned upon by the establishment some music critics and social commentators – has been popular amongst some sections of Croatian youth. A general resentment to Turbo folk remains as it is not broadcast on state radio and TV. Where on private outlets it may be transmitted, it normally triggers a strong negative reaction from those not liking it. Croatian singers that are using elements of Turbo folk are Severina and Jelena Rozga. Croatia is a regular contestant on the Eurovision Song Contest. Back in Yugoslavia, Croatian pop group Riva won the contest in 1989. Some of the other Croatians who performed on the ESC include Danijel Popović, Put, Boris Novković and Claudia Beni.

Билеу

Хорватиядағы би музыкасы жергілікті поп музыка мен батыстық әсерлердің нәтижесінде пайда болды. Ол 1980-ші жылдардың соңы мен 1990-шы жылдардың басында euro disco және eurodance сияқты бағыттарды қабылдап дамыды. Бұл сонымен қатар, негізінен хаус, техно және транс жанрындағы электронды музыка өнерпаздарының толқынын тудырды. Дино Дворник – хорват электронды музыкасының пионері. Әнші Ванна E.T. би тобы арқылы танымал болды, ал Весна Писаровичтің музыкасында би ритмі жиі кездеседі. E.T. тобы әлі де жұмыс істеп тұрғанымен, бірнеше рет солистерін ауыстырып, бұрынғы танымалдылығын жоғалтты. Ал Colonia тобы 90-шы жылдардағы би толқынында сәтті жол тартқан және бүгінде Хорватиядағы ең танымал орындаушылардың бірі болып табылады.

Рап

1990 жылдар хорват рэп музыкасының пайда болуымен ерекшеленді. The Ugly Leaders хорваттың алғашқы хип-хоп альбомын шығарды және Риека мен айналасындағы жерлерде үлкен танымалдылыққа қол жеткізді. 1991 жылы Хорватия Азаттық Фронты екі кең таралған наразылық әнін жариялады. Ең алғаш кең танылып, ұзақ сақталған даңққа ие болған рэп-топ – Сплиттен шыққан The Beat Fleet (TBF) болды, оның мүшелері соғыс зардап шеккен Далмацияның қиын экономикалық және әлеуметтік жағдайларынан шабыттанды, бұл американ қалаларынан көп ерекшеленбеді. Олардың жолымен Загребте көптеген суретшілер мен топтар еліктеді, олар американдық гангста рэпінен шабыт алды. Загребтік рэперлер Болесна Браћа (сонымен қатар Sick Rhyme Sayazz) және Tram 11 ерекше танымал болды, сондай-ақ Nered & Stoka дуэті де белгілі бір деңгейде танылды. Хорват рэпіне үлкен үлес қосқан Босниялық рэпер Эдо Маашканың Загребтегі лейблмен келісімшартқа отыруы да маңызды болды. Соңғы кезде Шорти деген рэпер өзінің туған жері Винковциге тән ерекшелігі бар әндері арқылы үлкен танымалдылыққа ие болды. Загребтік Elemental тобы да сахнаға шықты, оның құрамында хорваттың сирек кездесетін әйел рэперлері бар.

Басқа

Әртүрлі элементтерді үйлестіру бейімі классикалық музыкада да ұзақ тарихқа ие: Яков Готовачтың 1930 жылдары жазған "Ero s onoga svijeta" операсы Динар аймағы халықтарының дәстүрлі музыкасын ғылыми стильде біріктіріп, зор табысқа жетті.

Жаз

Хорватияда джаз 1920 жылдары пайда болды және 2000 жылдардың соңына қарай Загребте дамып, өңірлік джаз орталығына айналды. 1947 жылы Загреб радиосының джаз оркестрі құрылды, ол бүгінге дейін "HRT Big Band" аталымымен сақталған. 1959 жылы вибрафонда ойнайтын, хорватияның ең танымал джаз музыканты болған Бошко Петрович Загреб джаз квартетін құрды. Қазіргі күні Хорватияда белсенді джаз топтарының саны жеткілікті, сондай-ақ түрлі қалаларда джаз фестивальдары ұйымдастырылады. Джаз хорват эстрада музыкасына жылдар бойы өз ықпалын тигізіп, ең айқын Драго Диклич және кейде Джозипа Лисачтың туындыларында көрініс тапты.

Христиандық музыка

9-шы және 10-шы ғасырларда Далмация, Истрия және Котордың хорват католик дін қызметкерлері шіркеу славян тілінде ән шырқады, одан жеке немесе хорлық рухани музыканың әртүрлі түрлері қалыптасты. Мұндай ән айту туралы алғашқы жазба 1177 жылы, папа Александр II Задарға келген кезде, "laudibus and canticis" ("еorum sclavica lingua") әнімен айтылғанда қалдырылған. Өте танымал репертуар – үш рет жарияланған шіркеу өлеңдері жинағы Cithara octochorda (Вена: 1701, 1723 және Загреб: 1757). Онда хорваттардың христиандық музыкалық мұрасы, кашкав және латын тіліндегі өлеңдері бар. Бұл өлеңдерді хорваттың белгілі шіркеу музыкасы композиторлары Альбе Видакович, Анджелко Клобучар және басқалар музыкаға қосып, органға бейімдеді. Бұл рәсім бүгінде Хорватиядағы католик шіркеуінің діни қызметтерінің бір бөлігі болып табылады. Хорват шіркеу композиторлары (Перан, Видакович, Клобучар) хорваттық миссаларды жазды, олар литургияның тұрақты бөлігіне айналды. EffaTha – хорваттың алғашқы христиан металл тобы. Христиандық поп хорват католиктерінің арасында өте танымал, әсіресе Emmanuel, Božja pobjeda (Құдайдың жеңісі) және Srce Isusovo (Исаның жүрегі) сияқты топтар. Қазіргі заманғы христиан музыкасының ең танымал әншілері мен композиторлары – Драгутин Храстович, Чедо Антолич, Ален Хрзица, Ника Влахович, Хусар және Палич әпкелер. Нина Бадрич және Таджичи сияқты кейбір поп әншілері де рухани әндер жазған Мери Четинич сияқты христиан музыкасына қатысты.