Кіріспе
Ulmus alata, қанатты шырша немесе ваху, АҚШ-тың оңтүстік-шығысы мен оңтүстік-орталығының орманды жерлеріне тән, кіші және орта көлемді жапырақты ағаш. Бұл түр топырақтың кең ауқымына төзімді, бірақ Солтүстік Американың ең аз көлеңкеге төзімді. Оның өсу қарқыны жиі өте баяу, дің диаметрі жылына аздаған. Кейде бұл ағаш ескі егістіктерге, орманды жерлерге және жайылымдарға тез еніп, гербицидтермен жою өте қиын болып табылатындықтан, бұл ағаш қиындық тудырады деп саналады.
Ulmus alata, the winged elm or wahoo, is a small to medium sized deciduous tree endemic to the woodlands of the southeastern and south central United States. The species is tolerant of a wide range of soils, and of ponding, but is the least shade tolerant of the North American elms. Its growth rate is often very slow, the trunk increasing in diameter by less than per year. The tree is occasionally considered a nuisance as it readily invades old fields, forest clearings, and rangelands, proving particularly difficult to eradicate with herbicides.
Сипаттама
Оның жалпы және ғылыми атаулары білдіргендей, қанатқа толы шыршаны бірнеше жылдан кейін бұтақшалардың бойында пайда болатын өте кең, жұқа қос қос қанаттарымен оңай таниды. Ағаш жалпы биіктігі мен ені шамамен 150 м. , бірақ жемісті аллювиалды топырақта, мысалы, Миссисипи өзенінің дельтасында, кейбір үлгілер бұл биіктікті екі есеге дейін жеткізді (төмендегі "Қызықты ағаштар" дегенді қараңыз). Тақ дөңгелек немесе пирамида тәрізді болуы мүмкін; бұтақтар салбырауыш. Жапырақтары тұқымдасқа қарағанда салыстырмалы түрде кіші, ұзындығы мен ені аз, ұзын түсті ланцет тәрізді, тар эллипстік, жұқа пішінді, жоғарғы жағы тегіс, тік немесе екі есе тік жиектері бар. Жапырақтары күзде ашық сары түске айналады. Желмен тозаңдатылған гүлдер наурыз бен сәуір айларында жапырақтар пайда болғанға дейін ұзын тұяқтарға түседі. Қызғылт самаралар да салыстырмалы түрде кішкентай, ұзындығы аз, ұшында екі ұзын сызықты сызықтары бар тар эллипстік болып келеді және әдетте сәуірдің аяғына дейін таралады.
Зиянкестер мен аурулар
Солтүстік Американың басқа да түрлеріне ұқсас, U. alata голландиялық елм ауруына және елм сарысына (елм флоэма некрозы) өте бейім.
Өсіру
Ulmus alata табиғи аумағынан тыс жерлерде сирек өсіріледі. Ол АҚШ-та коммерциялық өндірісте сақталады және кейде Еуропада да сатылады. XIX ғасырдың басында бұл ағаш Ұлыбританиядағы сәндік плантацияларда өсірілетін үш американдық шырша түрінің бірі болды, бірақ қазір ол жерде сирек кездеседі. Жаңа Зеландияда бірнеше дана өсіріледі.
Белгілі ағаштар
Миссисипи дельтасының саздық таулы жерлерінде Ulmus alata биіктігі 27 м (89 фут) дейін жетуі мүмкін, бірақ дің диаметрі 60 см (24 дюйм) d. b. h. Артта тұрған Фернбанк орманында, Джорджия штаты, Атлантада, түр биіктігіне жетеді. Оңтүстік Каролинадағы Конгари ұлттық паркінен биіктігі жоғары ағашты өлшеу туралы хабарланды. Алайда, 2009 жылы жоғары бағаланған АҚШ Ұлттық чемпионы Вирджиния штатының Хопвелл қаласында өседі.
Басқа қолданыстар
Ulmus alata коммерциялық маңызы аз, оның қатты сүрегі басқа американдық шыршалардан ерекше емес деп саналады және ағаштардың әдеттегі кішкентай мөлшері болғандықтан шектеулі қолданылады. Алайда, оның жарылу қабілеті жоғары болғандықтан, ол жоғары сапалы хоккей таяқтарын жасауға қолданылады.
Тұқым жеткізушілер
Sheffield's Seeds Co. Inc., Нью-Йорк, АҚШ.