Кіріспе

Вих-ильмнің сортты түрі Ulmus glabra 'Camperdownii', көбінесе Кампердаун ильмі деп аталады, шамамен 1835–1840 жылдары (жиі қате түрде '1640' деп айтылады) Шотландияның Данди қаласындағы Кампердаун үйі орманшысы Дэвид Тейлордың тапқан жас, бұрылып өскен ильм (жаңа өркен) ретінде табылды. Жас ағаш көшіріліп, Кампердаун үйінің бағында отырғызылды және ол осы күнге дейін сақталған. Түпнұсқа ағаш, өзінің тамырларында өсетін, 3 метрден төмен, салбырап түсетін және бұрылып өскен бұтақтары бар. Графтың бағбаны алғашқы Кампердаун ильмін шығарған, U. glabra ильмінің сабағына кесіндісін жапқан деп есептеледі. Генри мен Биннің мәліметтері бойынша, бастапқыда 'Кампердауни' және оған ұқсас 'Серпентина' сорттары U. montana pendula nova ретінде сатылған. Кох 1872 жылы U. serpentina тізімдеген, ал 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Берлиндегі Späth және Варшавадағы Ulrich питомниктері U. montana serpentina сатқан. Späth каталогтарында 1902 мен 1920 жылдар аралығында 'Серпентина' болса, 'Кампердауни' болмаған; 1930 жылға қарай 'Кампердауни' пайда болды, ал 'Серпентина' жоқ. Бұл 'Серпентина' 'Кампердауни' үшін континенттік атау болған және Späth 1930 жыл шамасында 'Кампердауни' пайдасына 'Серпентина' атауын тоқтатқан деген жорамасты тудырады. Эльвес пен Генридің 'Кампердауни' бұтақтарының иілгенін атамауы екі түрлі ағаш туралы қате түсінік тудырған болуы мүмкін. Бұл қателіктерді Bean (1925; 1981 ж. түзетілген), Krüssmann (1976) және White (2003) да қайталаған, ал Green (1964) бұл ағашты Ulmus × hollandica 'Vegeta' гибридінің өзгеше түрі деп қараған. Ағаш кейде 'Horizontalis' (Салбырап Төсетін Вих-ильм) сортымен шатастырылады, себебі екеуіне де 'Pendula' деген эпитет берілген. Оның ерекше диагностикалық белгісі – бұрылып өскен бұтақтары, Mitchell (1982) оны "аса бұрылып өскен бұтақтардың басы" деп сипаттаған. 'Кампердауни' сортының соңғы мөлшері мен пішіні географиялық ендік, орналасқан жері, аналық ағаштың қай бөлігінен кесінді алынғандығы, қолданылған қалпы және мүмкін болатын мутацияға байланысты. Сондықтан, үлгілердің сыртқы түрі әртүрлі болуы мүмкін. Австралияның Виктория штаны сияқты төмен ендіктерде бұл ағаш 13 метрден астам биіктікке жете алады.

Зиянкестер мен аурулар

"Camperdownii" голландтық шырша ауруына осал, алайда оның кішкентай болғаны үшін Scolytae қоңызы (голландтық шырша ауруының маңызды таратушысы) оны көріп шыға алмайды, сондықтан Британ аралдарындағы саябақтар мен бақшаларда оның көптеген мысалдарына тап болады. Солтүстік Америкада ол, мүмкін, американдық таратушылардың шұңқыр шыршасымен қоректенбеуі себепті инфекциядан құтылуы мүмкін, бірақ онда оның жапырақтары шұңқыр жапырағы қоңызы Xanthogaleruca luteola, шұңқыр сарғаюы және жапырақ кенесі мен жапырақтарды орап алатын жәндіктер, мысалы, Coleophora ulmifoliella шұңқыр жапырақ орамасы, қатты зақымдалады.

Өсіру

Кез келген 'Camperdownii' түпнұсқа мутациядан (кесу арқылы) таратылады және әдетте шұбардың діңіне жабыстырылады. Басқа жабыстыруға қолданылатын түбірлер де болды, оның ішінде голланд шұбары (U. × hollandica), сибір шұбары U. pumila және ағылшын шұбары U. minor 'Atinia' (бірақ бұл түбірден қайтадан өркендер шығарады). Кампердаун шұбарлары орталық Виктория дәуірінде бағыттағы 'Gardenesque' бақшаларындағы ерекше нәрселерге деген құштарлықты қанағаттандырды. Көптеген мысалдары Ұлыбритания мен Америкада 'сирек кездесетін' өсімдік ретінде отырғызылды. Көптегендары университеттердің кампустарында, көбінесе Айдахо университетінің кампусындағы сияқты, естелік ретінде отырғызылған. Басқалары Сиэтлдегі Лейквью зиратында және Массачусетс штатының Стокбридж қаласындағы Крипалу йога орталығында кездеседі. Бұл ағаш сондай-ақ Австралияға да әкелінді, онда әлі де көптегендары сақталған, әсіресе Викторияда, ол 1873 жылдан бері сатылып келеді. Кампердаун шұбары суыққа төзімді, қысқы суықтан гөрі жазғы құрғақшылықтан көбірек зардап шегеді (4-аймаққа дейін), бірақ Миннесота университетінің шұбар сынақтарының 90% 2002–2003 жылдардағы ерекше суық қыста жоғалды.

Солтүстік Америка

Арнольд Арборетумы, АҚШ. Тіркеу № 352–51. Bartlett Tree Experts, АҚШ. Тіркеу № 1375, 2002–221. Бруклин ботаникалық бағы, Нью-Йорк, АҚШ. Тіркеу № 240001. Чикаго ботаникалық бағы, Гленко, Иллинойс, АҚШ. Көлік тұрағында бір ағаш, U × vegeta 'Camperdownii' деп тіркелген. Доминион Арборетумы, Оттава, Онтарио, Канада. Тіркеу мәліметтері жоқ. Детройт өнер институты, Детройт, Мичиган, АҚШ. Кіреберістің екі жағында 2 үлгі орналасқан. Айзенхауэр паркі, Ньюпорт, Род-Айленд, АҚШ. Filoli Эстейт және бақтары, Вудсайд, Калифорния, АҚШ. Тіркеу мәліметтері жоқ. Gilman Park Arboretum, Пирс, Небраска, АҚШ. Тіркеу мәліметтері жоқ. Скульптуралар алаңы, Гамильтон, Нью-Джерси, АҚШ. Су бағында "Relative" мүсілігінің сол жағында бір дана. Hoyt Arboretum, Портленд, Орегон, АҚШ. Тіркеу мәліметтері жоқ. Longwood Gardens, АҚШ. Тіркеу № 2000–1338. Нью-Йорк ботаникалық бағы, АҚШ. Тіркеу № 529/89. Scott Arboretum, АҚШ. Тіркеу № 70–163. Smith College, АҚШ. Тіркеу № 3166PA. Айдахо университеті, Мәскеу, Айдахо, АҚШ. Вашингтон паркі арборетумы, Сиэтл, АҚШ. Тіркеу мәліметтері жоқ. Port Gamble, Вашингтон, АҚШ. Bloedel қорығы, Бэйнбридж аралы, Вашингтон, АҚШ. Екі дана негізгі резиденцияның артында Салиш теңізіне қарап тұр.

Еуропа

Арборетум де Ла Пети-Лоитери, Монтодон, Франция. Қандай да бір мәлімет жоқ. Ұлттық шаған жинағы қала бойынша шашырап орналасқан. Жақында Уиддин және Престон парктеріне жаңа үлгілер қосылды. Кембридж ботаникалық бағы, Кембридж университеті, Ұлыбритания. Қосылу туралы мәлімет жоқ. Грандж Ферма арборетумы, Линкольншир, Ұлыбритания. Тіркеу нөмірі: 512. Hortus Botanicus Nationalis, Саласпилс, Латвия. Тіркеу нөмірі: 18099. Упсала Линней бақтары, Швеция. Тіркеу нөмірі: 1976–1049. Ньюби Холл және бақтары: Рипон қаласының жанында, Солтүстік Йоркшир, Ұлыбритания. Екі дана. Егілу күні туралы мәлімет жоқ. Таллин ботаникалық бағы, Эстония. Қосылу туралы мәлімет жоқ. Вестонбирт арборетумы, Тетбери, Глос, Ұлыбритания. Егілу күні мен тіркеу нөмірі қолжетімсіз. Виддемерен қалалық кеңесі, Нидерланды. Шаған жинағы. 2 дана. 4 метр биіктіктегі Радинг, Лоосдрехт және Хорнхоф зираттарында, Недерхорст ден Бергте орналасқан. 2015 жылы отырғызылған. Баллитор, Шотландияның таулы аймағы. Жеке меншік жер, Google Streetview-те көрінеді. 57.760339, 3.900778.

Австралия

Иствудхилл Арборетумы, Гисборн, Жаңа Зеландия. 3 ағаш, толық мәліметтері белгісіз. Мортон үйі, Чарльз көшесі, Лансестон, Австралия. 1 ағаш. Оранж ботаникалық бағы, Оранж, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Австралия, 1 ағаш.