Кіріспе

Швейцариялық сәулетші, 1943 жылы туған

Марио Ботта 1943 жылдың 1 сәуірінде Тичино кантонының Мендрисио қаласында туған швейцариялық сәулетші. Он бес жасында Ботта орта мектепті тастап, Луганодағы Карлони және Камениш архитектура фирмасында оқушылыққа түсті. Үш жылдан кейін Милан өнер колледжіне бакалаврлық білім алуға, ал 1969 жылы Венеция Иуав университетіне кәсіби диплом алуға барып оқыды. Венецияда оқыған кезінде Ботта Карло Скарпа, Луи Кан және Ле Корбюзье сияқты архитекторлармен танысып, бірге жұмыс істеді. Марио Ботта 1970 жылы Луганода жеке сәулет практикасын ашты.

Мансап

Ботта өзінің алғашқы ғимаратын, 16 жасында Тичинодағы Морбио Супериоре қаласында екі отбасылық үйді жобалады. Ол Венециядағы Iuav университетін (1969) бітірген. Бұл құрылыстағы кеңістіктердің орналасуы дәйіпсіз болғанымен, оның ортамен байланысы, тұрғын және қосалқы кеңістіктердің бөлінуі, терезелердің терең ойықтары болашақта оның қатал, күшті, биік стиліне айналатын нәрсенің алғабасы болды. Оның жобалары геометрияның айқын сезімін береді, көбінесе өте қарапайым пішіндерге негізделген, бірақ кеңістіктің бірегей көлемін жасайды. Оның ғимараттары көбінесе кірпіштен тұрғызылған, бірақ қолданатын материалдары алуан түрлі, сан алуан және көбінесе бірегей. Оның авторлық стилі Швейцарияда, әсіресе Тичино аймағында, сондай-ақ Вильярбанн қаласындағы Медиатекада (1988), Эвридегі соборда (1995) және Сан-Францискодағы Заманауи өнер мұражайында немесе SFMOMA (1994) кеңінен көрінеді. Ол Германиядағы Европа Парк демалыс саябағында көптеген ірі шараларды өткізетін Европа Парк Куполын да жобалады. Боттаның діни туындылары, Симбалиста синагогасы мен еврей мұрасы орталығы Лондондағы Британдық сәулетшілер институтында "Architetture del Sacro: Prayers in Stone" атты көрмеде көрсетілді. "Шіркеу – сәулет өнерінің ең тамаша орны", – деді ол сәулет тарихшысы Джудит Дюпремен сұхбаттасқанда. "Шіркеуге кіргенде, сіз онда болып жатқан және болатын оқиғалардың бір бөлігі боласыз. Шіркеу – иманды адамды басты кейіпкер ретінде көрсететін үй. Қасиеттілік тікелей ұжымның ішінде тіршілік етеді. Адам шіркеуде қатысушыға айналады, тіпті ол ештеңе демесе де."

1998 жылы ол Миланның жанындағы Вимеркате қаласы үшін жаңа автобус стансасын жобалады, бұл қызыл кірпіштен салынған және қаланың соңғы дамуын көрсететін көптеген нысандармен байланысты ғимарат. Ол Ла Скала театрының жөндеу жұмысына қатысты, бұл консерваторлар тарихи егжей-тегжейлердің жоғалып кетуінен қорқып, дау тудырды. 2004 жылы Оңтүстік Кореяның Сеул қаласындағы "Самсунг" өнер мұражайының "Леум" мұражайының бірінші мұражайын жобалады. 2006 жылдың 1 қаңтарында Италия Республикасының Президенті Карло Азеглио Цямпи оған "Ұлы офицер" орденін табыс етті. 2006 жылы ол өзінің алғашқы спа-центрін, Швейцарияның Ароза қаласындағы Бергоазе спа-центрін жобалады. Спа-орталық 2006 жылдың желтоқсанында ашылды және шамамен 35 миллион швейцариялық франкқа бағаланды. Марио Ботта 2007 жылы "Visions" көшбасшылар форумы жобасына қатысты. 2012 жылы Global Holcim Awards төрешілер алқасының мүшесі болды. 2014 жылы Наварра университеті оған Хавьер Карвахаль сыйлығын табыс етті. Боттаның көпке танылмаған туындыларының бірі – 2006 жылы Грекияның Афина қаласында аяқталған NBG Insurance Headquarters кешені, ол SPARCH архитектуралық бюросының Рена Сакеллариду және Морфо Папаниколаумен бірлесіп жасалған. Офистік кешенде жақын маңдағы Акропольға көрініс ашатын және шыныдан жасалған көпірлермен толтырылған атриуммен шеңберленген екі массивті нысан бар. Қалалық ортаға тигізетін әсерді азайту үшін жер астында орналасқан жоба қозғалыс пен жарықты күшейтеді, массаларды кеңістікке айналдырады. Сакеллариду жобаның симметриясы, геометриясы және массивті формасы бойынша Ботта стиліне тән екенін атап өтті. Ботта мен Сакелларидудың ынтымақтастығы соңғысының "Марио Ботта: Архитектуралық поэзия" кітабында бұрынғысына көрсеткен құрметімен ерекшеленеді; оның дизайн шығармашылығы туралы ол былай деп жазады: "Ботта үздіксіз жүзеге аспаған архитектуралық мүмкіндіктердің шексіз әлемінде күшті мүмкіндік болып табылатын нәрсені ойлап табады."

Сәулет стилі

Марио Боттаға Модерн сәулет қозғалысы зор әсер етті, әсіресе Боттаның қасында жұмыс істеген үш модернист сәулетші: Луи Кан, Карло Скарпа және Ле Корбюзье. Ботта өзін модернистік қозғалысқа жатқызбайды, оған кері реакция жасайды. Оның сәулеті табиғатпен тығыз байланысты және өте қарапайым. Ботта сәулетті адамның аса қажеттігі деп есептейді, сондықтан қарапайымдылық пен қажетті нәрселерді бейнелейтін ғимараттар салады. Өзінің туындылары туралы ол: «Бұл сәулет – адам қажеттіліктерімен өлшенетін сәулет» дейді. Марио Боттаның стилі клиенттердің талаптарымен шартталған. Оның ерте туындыларының көпшілігі шектеулі бюджетпен жоспарланып, салынған, сондықтан төмен бағалы материалдарды, мысалы, ашық бетон блоктарын қолдану қажет болды. Ботта үшін материалдың құны оның стилін анықтамайды, өйткені сапалы сәулет материалға қарамастан жасалады. Ботта сондай-ақ сәулет – тарихтың формальды көрінісі екенін айтады, ал оның сәулетші ретіндегі міндеті – ойлы көзқарас арқылы қарапайым материалдарға мән беру болып табылады.