Кіріспе
Жоғары Лузатиядағы алты қаланың одағы Bautzen Görlitz Kamenz Lauban (Lubań) Löbau Zittau Лузатия лигасы (Oberlausitzer Sechsstädtebund; ; Związek Sześciu Miast) - Богемия (13461635), кейіннен Саксония (16351815) облысындағы алты қаланың тарихи одағы, ол 1346 жылдан 1815 жылға дейін өмір сүрді. Қатысушы қалалар: Баутцен , Гёрлиц (Жоржельц), Каменц (Камженц), Лаубан (Любань), Лёбау (Любиж) және Зитау (Житва). Бес қала қазіргі Германияда, ал Любань мен Згорзелец (Герлицтен екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бөлініп шыққан) Польшада орналасқан.
Bautzen Görlitz Kamenz Lauban (Lubań) Löbau Zittau
The Lusatian League (Oberlausitzer Sechsstädtebund; ; Związek Sześciu Miast) was a historical alliance of six towns in the Bohemian (1346–1635), later Saxon (1635–1815) region of Upper Lusatia, that existed from 1346 until 1815. The member towns were Bautzen , Görlitz (Zhorjelc), Kamenz (Kamjenc), Lauban (Lubań), Löbau (Lubij) and Zittau (Žitawa). Five of the towns are located in present day Germany, while Lubań and Zgorzelec (split from Görlitz after World War II) are within Poland.
Негізін қалау
Жоғарғы Лузатиядағы бейбітшілік пен тәртіпті қорғау үшін 1346 жылы 21 тамызда Баутцен, Гёрлиц, Каменц, Лаубан, Лёбау және Зиттаудың алты қаласы қорғаныс келісімшартына қосылды. Бастапқыда келісім негізінен адасқан рыцарьлардан және басқа да адасқан жауынгерлерден қорғау үшін жасалды. Келесі ғасырларда қала одағы Верхняя Лузация тарихына елеулі әсер етті, ол Германиядағы кез-келген басқа қала одағынан ұзаққа созылды. Қалалардың бірігуі олардың саяси ықпалы мен көрінісін едәуір арттырды. Одақтың құрылуына Богемия королі Люксембургтің Карл IV, Римнің королі ретінде Киелі Рим империясының билеушісі, жер иелерінің билігіне тепе-теңдік ретінде көмектескен болуы мүмкін.
Лигадағы қалалардың мәртебесі
Сол кездегі Жоғарғы Лузатиядағы басқа азаматтық құрылымдардан айырмашылығы, лигада басым қала болған жоқ, бірақ 12 ғасырдан бұрын Баутцен қаласы ежелгі Батыс славян тайпасы Милценидің ата-бабалары үшін қызмет етті. Баутцен әкімшілік орталық ретінде қызмет етіп, лиганың астанасы деп аталса да, Гёрлиц бірнеше ғасырлар бойы ең көп халықты мекендеген және экономикалық жағынан ең мықты қала болған, бірақ жеке қалалар арасындағы айырмашылықтар ешқашан бір қала лигаға үстемдік етпейтіндей үлкен болған жоқ. Тіпті, лиганың алты қаласын "үлкен қалалар" деп атаған, олар Баутцен, Гёрлиц және Зиттау, ал "кіші қалалар" деп атаған, оларға Каменц, Лаубан және Лёбау қалалары кірді. Дегенмен, алты қала да тең мәртебеге ие болды. Дегенмен, лиганың ішінде ішкі қақтығыстар болды. Баутзен лиганың әкімшілік орталығы және астанасы болғандықтан, жергілікті кеңесте бірінші дауыс берген, сондай-ақ басқа да бірнеше құқықтар мен артықшылықтар болған. Баутзен лигаға заңды құжаттарға қатысты қол қою құқығын және лиганың барлық ресми поштасын ашу құқығын қалдырды. Баутценнің әкімшілік орталығы ретінде ерекше артықшылығы - бұл патшаның лигадағы өкілі, қала ішінде әскери, әкімшілік және патшалық билікті біріктіретін орын болды. Бұл Гёрлицпен қақтығыстарға әкелді, әсіресе Гёрлиц тез және анық лиганың экономикалық орталығы ретінде қалыптасты. Гёрлиц бұл экономикалық артықшылыққа жергілікті көлікпен жеңіл қол жеткізу арқылы қол жеткізді және ол алған артықшылықтарды пайдаланды. Уақыт өте келе, Гёрлиц лиганың ішінде барған сайын көбірек билік жүргізді, тіпті Баутзен лиганың әкімшілік орталығы болып қала берді. Осы арада лиганың алғашқы жылдары Зиттауда Баутзеннен басқа патшаның өкілі де болды. Қала 1412 жылы өзінің өкілін жоғалтты. Алайда, патша өкіліне қонақжайлықпен берілген билік қаланы өте бай етті, сондықтан кейде Зиттау лигадағы екінші бай қала болды, бұл Баутзенді лигадағы үшінші орынға түсірді. Басқа үш қала, Лёбау, Лаубан және Каменц экономикалық жағынан әлсіз болды, сондықтан лигадағы өз орнына қызығушылық аз болды. Лига қалалары арасында қақтығыс болған кезде Каменц көбінесе Баутзенді, ал Лаубан Гельцитті жақтады. Лёбау әскери немесе экономикалық жағынан ең әлсіз қала болды, бірақ ол аймақтың ортасында орналасқан, ал Баутцен мен Гёрлиц арасындағы татуластыру кеңестері жиі өткізілетін.
Есімдіктер
Қалалар бір-бірімен экономикалық бәсекелестікке қарамастан, бірігіп қалғандықтан, бұл лиганың ұзақ уақытқа созылуына мүмкіндік берді. Осыған қарамастан, лиганың ішінде келіспеушіліктер мен келіспеушіліктер әлі де болды. Осы бір-біріне қарсы болған заманда қалалар бір-бірінің тұрғындарына лақап ат қойған. Гёрлиц тұрғындарын "шапақ бұрушылар", Зиттау тұрғындарын "қора итергіштер", Баутзен тұрғындарын "мысық ұрлаушылар", Каменц тұрғындарын "тұмсық жеушілер", Лауба тұрғындарын "сарымсақ жеушілер", Лёбау тұрғындарын "көбік бояушылар" деп атады. Алайда қалааралық қатынастың барлығы да жағымсыз болған жоқ. Қалалардың да жақсы аттары бар еді. Зиттау тұрғындарын білімділер деп атады, Герлиц тұрғындары адал, Баутцен тұрғындары жақсы адамдар деп атады, Лауба тұрғындары еңбекқор, Лёбау тұрғындары ақшаны жақсы жұмсайтындар деп аталды.
Тарих
Лиганың билігі мен ықпалының шыңы оның алғашқы 200 жыл өмір сүруінде болды. Бұл кезеңде лига Жоғарғы Лузатиядағы ең күшті саяси күш болды және жергілікті ақсүйектерді күш жағынан жеңе алды. 1547 жылы Шмалькальд соғысының салдарынан, Қасиетті Рим императоры Фердинанд I протестанттық Шмалькальд лигасына қарсы соғысқанда, Лузация лигасы едәуір әлсіреді. Алты қала лигасы Шмалкальд жағына шықты, өйткені қала лигалары ретінде олар үкімет формасын бөлісті. Алты қаладан құралған лигаға император бұл үшін қатаң жаза берді. Қалалар өздерінің саяси күшін нығайта алса да, олардың саяси күші ешқашан бұрынғыдай берік болмады.
Құқықтық жүйе
Негізінен, лиганың құқықтық жүйесі патшаның Жоғарғы Лузатиядағы өкілі қолында болды. Ол "Войтсдинг" деп аталатын сотты басқарды. Сол жерде діни қызметкерлер де, ақсүйектер де, ауыл тұрғындары да жиналатын. Уақыт өте келе, лига құқықтық жүйенің кейбір аспектілерін бөліп алуға қол жеткізді. Бұл мақсатқа алғаш рет қала тұрғындары үшін жеке сот, содан кейін әрбір муниципалдық аймақтағы шаруалар үшін сот құрылды. Жоғарғы дәрежелі ерлер мен ақсүйектер қалалық соттарда да сотталуы мүмкін еді. Сонымен қатар, қаладан тыс жерлердегі жолдарда жасалған қылмыстар туралы да істерді қарады.
Лиганың ыдырауы
1815 жылы Вена конгресінен кейін Лузатия бөлінді. Гёрлиц пен Лаубан Пруссия Корольдігіне берілді, бұл алты қала лигасының 500 жылға жуық өмір сүргенін аяқтады. Қалған төрт қала "төрт қала лигасында" қалды, бірақ бұл 1868 жылы аяқталды.
Екінші құрылтай
1991 жылы 21 маусымда Löbau-ның құрылғанына 770 жыл толғанда лига қайта жаңғыртылды. Алайда, қазір жеті қала болды, өйткені Нейсе өзенінің шығыс жағындағы Гёрлицтің шығыс бөлігі Польшаның жалғыз қаласына айналды. Лиганың саяси күші жоқ, ол негізінен туризмді дамыту жөніндегі кеңес ретінде жұмыс істейді.