Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тринг Сам (, 9 ақпан 1739 13 қыркүйек 1782) 1767 жылдан 1782 жылға дейін Солтүстік Вьетнамды басқарды. Ол "Тың Джо Ванг" деген атақпен билік жүргізді және күшті Тринь иелерінің соңғыларының бірі болды. Тринг Сам солтүстік мемлекеттің ежелгі жауы, оңтүстіктегі Нгуен иелерін жеңді. Тринх сызығы патшалық Ле әулетінен бөлек болды, және ресми түрде танылған император Ле Хинь Тонг (1740-1786) болды, ол Тхан Лонгтағы (қазіргі Ханой) патшалық таққа отыруды жалғастырды, бірақ нақты билігі жоқ.
Trịnh Sâm (, 9 February 1739 – 13 September 1782) ruled northern Vietnam from 1767 to 1782 AD. He ruled with the title "Tĩnh Đô Vương" and was one of the last of the powerful Trịnh lords. Trịnh Sâm defeated the ancient enemy of the northern state, the Nguyễn lords in the south. The Trịnh line was separate from the royal Lê dynasty, and the officially recognized emperor was Lê Hiển Tông (1740–1786), who continued to occupy the royal throne in Thăng Long (modern day Hanoi), but without real power.
Ерте билік
Тринг Самға 1767 жылы әкесі Тринг Доань Солтүстік Вьетнамды билік етті. Билікті қолға алғаннан кейін бес жыл өткен соң оңтүстікте Тьей Сон көтерілісі басталды. Оның көзі тірісінде Тьи Сон көтерілісшілері барлық күш-жігерін Нгуен иелеріне, атап айтқанда жас бала кезінде таққа отырған Нгуен Фук Тхуанға қарсы бағыттады. Тьей Сон көтерілісі күшейген сайын, Тринг Нгуеннің ай сайын әлсіреп бара жатқанын көрді.
Trịnh Sam was given rule over northern Vietnam by his father Trịnh Doanh in 1767. Five years after he took power, the Tây Sơn rebellion started in the south. During his lifetime, the Tây Sơn rebels focused all their efforts against the Nguyễn lords, specifically against Nguyễn Phuc Thuan who had gained the throne as a young boy. As the Tây Sơn rebellion gained strength, the Trịnh saw the Nguyễn weakening month by month.
Тринь Нгуен соғысы
Тринг Сам патшалық (Тринь) әскерін жұмылдырды және 1774 жылы 15 қарашада өзеннен Нгуен аумағына өтіп, Тринг Нгуен соғысын қайтадан жандырды. Нгуен әскері екіге бөлініп, әлсіз болғандықтан, Трин әскері 1775 жылдың ақпанында Фу Сюаньды (қазіргі Хуэ) басып алды. Әскер оңтүстікке қарай жалғасып, Нгуен жерлерін басып алды және Тьи Сонның кейбір күштерін жеңді. 1775 жылдың жазында Тьи Сонның басшыларының бірі Нгуен Нхак Нгуенге қарсы Тринг Саммен ресми одақ құрды. Тринг Сам келісіп, Нгуен Нхаққа ресми атақ беріп, "регалия" атағын берді. Содан кейін Трин армиясы Тонкинге кері шегінді, Фу Сюаньда кішкентай әскер қалдырды.
Trịnh Sâm mobilized the royal (Trịnh) army, and on November 15, 1774, it crossed the river into Nguyễn territory, re igniting the Trịnh–Nguyễn War. With the Nguyễn army divided and weak, the Trịnh army captured Phú Xuân (modern day Huế) in February 1775. The army continued south capturing more Nguyễn lands and defeating some of the forces of the Tây Sơn. In the summer of 1775, one of the leaders of the Tây Sơn, Nguyễn Nhac, made a formal alliance with Trịnh Sam against the Nguyễn. Trịnh Sam agreed and gave Nguyễn Nhac a formal title as well as "regalia". The Trịnh army then withdrew back to Tonkin, left a small army in Phú Xuân.
Кейінгі өмірі
Тринг Сам өмірінің қалған бөлігінде Тринг императоры Гиа Лонгқа (Нгуен Ан), Нгуен иелерінің соңғы тірі қалған мүшесіне, оңтүстікті қайтадан алуға бірнеше рет тырысуға рұқсат берді. Тьей Сон ағайындары солтүстіктегі Трингті ойламау үшін Нгуенге адал жандарға қарсы күресумен айналысты. 1782 жылы Тринг Сам өлім аузында жатқанда, ол Вьетнамды басқаруды ұлына қалдыруға тырысты (оның сүйікті жұбайынан немесе әйелінен, Джан Тхи Хуэ, ол қайтыс болған кезде гаремді басқарды. Оның орны оның қайтыс болған негізгі жұбайы Хоанг Тхи Нгок Хоаннан төмен болды), Тринг Кан, бірақ оның үлкен ұлы Тринг Ха (анасы жоғары туылған сүйілмеген Джан Тхи Нгок Хоан, ол тек сатқындық арқылы Тринг Сам төсегін бөлісе алды) әскер ұйымдастырып, өзінің туған ағасымен соғысты. Ол сәтті болғанымен, бұл азаматтық соғыс Триньді Тьи Сон (Нгуен Хуэ билігі астында) оңтүстікке билік жүргізген маңызды кезеңде өлімге ұшыратты.
For the remainder of Trịnh Sâm's life, the Trịnh allowed emperor Gia Long (Nguyễn Ánh), the last surviving member of the Nguyễn lords, to make repeated attempts to re take the south. The Tây Sơn brothers were too busy fighting the Nguyễn loyalists to worry about the Trịnh in the north. In 1782 as Trịnh Sâm was dying, he tried to leave control over Vietnam to his son (from his favorite consort or wife, Đặng Thị Huệ, who led the harem when he died — her position was only inferior to that of his deceased primary consort Hoàng Thị Ngọc Khoan), Trịnh Cán, but his older son, Trịnh Khải (whose mother was the high born unloved Dương Thị Ngọc Hoan, who was only able to share the bed of Trịnh Sâm through treachery) organized an army and fought against his half brother. Although he was successful, this civil war fatally divided the Trịnh at a critical time when the Tây Sơn (under Nguyễn Huệ) were gaining control over the south.
Танымал мәдениетте
Đêm hội Long Trì, 1989 жылы Vietnam Feature film Studio түсірген және Trịnh Sâm рөлін ойнаған Thế Anh басты рөлді сомдаған вьетнамдық фильм.
Đêm hội Long Trì, a 1989 Vietnamese movie produced by Vietnam Feature film Studio and starring by Thế Anh as Trịnh Sâm.