Кіріспе
1989 жылғы тәртіпсіздіктер - 1989 жылдың мамыр мен маусым айлары аралығында Рауль Альфонсин президентлігінің соңғы кезеңінде Аргентинада дүкендер мен супермаркеттерде болған тәртіпсіздіктер мен онымен байланысты тонаулар сериясы. Көтерілістерге гиперинфляция мен азық-түлік тапшылығы себеп болды, олар заңды наразылық пен демонстрациямен байланысты болды. Алғашқы тәртіпсіздіктер елдің үшінші ірі қаласы Росариода басталды, адамдар супермаркеттерден азық-түлік беруді талап етті; олар тез арада басқа қалаларға, әсіресе Буэнос-Айресте таралды. Ұлттық үкімет төтенше жағдай жариялады. 40 адам тұтқындалып, 14 адам қаза тапты (20-ы ресми емес мәліметтер бойынша). Ақырында президент Альфонсин отставкаға кетті, ал президенттікке сайланған Карлос Менем алты ай бұрын, шілдеде, билікке келді.
Құрылыс
1988 жылдың тамызында Альфонсин үкіметі инфляцияны ұстап тұру үшін "План Примавера" деп аталатын жаңа экономикалық жоспарды іске қосты. Оған бағаны бақылау, 53 жетекші компаниямен келіссөздер жүргізу, валюта бағамын бақылау, мемлекеттік қызметкерлердің жалақысын тоқтату және кәсіподақтармен келіссөздер кірді. Көп ұзамай бұл жоспар сәтсіз болып шықты. Пайыздар бақылаусыз өсті, ал Орталық банктің шетел валютасы қоры сарқылып қалды, өйткені ол Аргентинаның оңтүстік валютасының құнын сақтау үшін АҚШ долларын сатты. Экономикалық құрылым банктерден депозиттер алып тастады, экспорттан түскен долларларды ұстап қалды және салық төлеуді әдейі кешіктірді. 1989 жылдың мамыр айында валюта бағамы (теория бойынша тұрақты) бір долларға 80 австралиялықтан 200 австралиялыққа дейін көтерілді. Росариода мамыр айындағы инфляция деңгейі 96,5%-ға жетті. Супермаркеттер мен дүкендерде азық-түлік тапшылығы болды, ал олардың бағалары бір күнде бірнеше рет жаңартылды. 1989 жылы 14 мамырда өткен жалпы сайлау нәтижесі Justicialist партиясына өте қолайлы болды. Бұл жағдай президенттік билікке жаңадан сайланған президенттің келуін алдын ала болжау мүмкіндігін талқылауға түрткі болды. Росариода қала әкімі Хорасио Усанзидага, егер Менем сайланса, ол қызметтен кететіні туралы уәдесін орындап, отставкаға кетті. 24 мамыр - сәрсенбі күні банктердің демалыс күні. Алғашқы оқшауланған толқындар Росарио мен Кордобада болды. 28 мамырда президент экономикалық төтенше жағдай жоспарын жариялады. Сол түні Росариода, әсіресе сол кездегі ірі супермаркеттердің көпшілігі шоғырланған оңтүстік аудандарда, тәртіпсіздіктер мен тонау оқиғалары кеңінен таралды. Келесі күні олар жақын маңдағы өнеркәсіптік дәлізге және басқа қалаларға таралды, кейбір жағдайларда жолды бөгеу және кацеролазолар.
Росариодағы тәртіпсіздіктер
Шараға қатысушылар әртүрлі мөлшерде (20 адамнан 1000 адамға дейін) топтасып, супермаркеттерге, азық-түлік дүкендеріне және шағын кәсіпорындарға шабуыл жасады. Көп жағдайда олар жас адамдар, олардың ішінде әйелдер мен балалардың саны да аз емес, олар полицияға қарсы адам қалқаны ретінде қызмет етті. Көпшілігі аштан өлді де, тек тамақ алды, бірақ көбісі кассалық аппараттарды, жиһаздарды, тоңазытқыштарды және т.б. ұрлады. Қауіпсіздікке ұшырағандардың арасында қарапайым қарақшылар, сондай-ақ орта таптық адамдар, сондай-ақ ұрланған тауарларды көліктерге және басқа да автокөліктерге жүктірген адамдар кездесті. Зорлық-зомбылық адамдарға емес, бизнеске бағытталған, бірақ кейбір жеке оқиғалар болған, кейбір меншік иелері өз дүкендерін қорғауға тырысқанда зардап шекті немесе басқаларға зардап шекті, кейбір полиция бекеттеріне шабуыл жасалды.
1990 жылғы тәртіпсіздіктер
1990 жылдың басында Росарио мен Буэнос-Айресте, негізінен ақпан мен наурыз айларында, жаңа, бірақ әлдеқайда аз толқын көтерілістер болды. Экономикалық дағдарыс әлі де басылмаған, көптеген кәсіпорындар физикалық кедергілерсіз қайтадан жұмыс істей бастады. Көтерілістер тез арада тоқтатылды, тағы да кедей аудандарға азық-түлік көмегі жеткізілді.