Кіріспе

Үндістан революционері Панчанан Чакраварти (немесе Чакраборти, ; 1900 1995) - Бенгалиялық үнді революционері, 1920 жылдары Анушилан Самити мен Джугантардың уақытша бірігуінен кейін Көтеріліс тобының негізін қалаушылардың бірі. Ол ақын Кази Назрул Исламның досы, Субхас Чандра Боздың жақын серіктесі болды.

қалыптасу жылдары

Панчанан Чакраборти - Чандраканта мен Сараласундаридің үшінші баласы. Оның екі үлкен әпкесі, Манорама мен Сароджин бар, ал оның әпкесі Субхашини мен ағасы Харипада Чакраборти (бенгал, ағылшын, санскрит тілдерінде үш мәрте магистр) одан кейін дүниеге келді. Бастауыш білімін Мадарипурдың Калибари Падшаласында және Мадарипурдың Фаридпур ауданындағы Гуру тренинг Падшаласында (қазіргі Бангладеш) аяқтады. 1913 жылы үйді іздестіру кезінде полиция Панчанан Чакрабортидің қағаз-қағаз бұйымдары салынған қалайы чемоданның кілтін сындырып алса, бала инспекторға шабуыл жасап, оны жағасынан ұстап, түсіндірмесін талап етті. Көп ұзамай, оны өзен полициясымен болған шайқаста тұтқындаған кезде, СДО, Донхэм мырза, студенттің заң мен тәртіпке деген сүйіспеншілігін мақтады және Панчанан босатылмас бұрын инспекторлар тобын сынға алды. Мектеп оқушысы болған кезінде сыныптастарымен бірге сот төреші ұсынған моральдық тұрғыдан зиянды пьесаға наразылық білдіру үшін сахнаны қиратып тастады. Бұл оны айыптауға сылтау болды. Панчанан Чакраборти биіктігі 6 фут, мінезі жолбарыстың мінезіне ұқсас, жүрегі жылы, қажырлы, күшті ерік-жігерлі адам болып өсті. Бірде Британдық Үндістанның полиция қызметкері Панчанан Чакрабортиді үйінде сұхбатқа алып, Ұлы Үндістан азаттық қозғалысының қаржы көзі туралы ақпарат жинады. Егер ол тазалық танытып, барлық қаржылық мәліметтерді Британдық Үндістан полициясына тапсырмаса, оған аяқ-қол тырнақтарын алып тастаумен қорқытқан. Қауіп-қатерлерге жауап ретінде Панчанан Чакраборти өзінің сансыз қызметшілерінің біріне пышақ алуға бұйрық берді және Британдық Үндістан полициясының офицерінің алдында оң аяғының бас бармағын кесіп, офицерге сыйлық ретінде ұсынды. Сұхбат аяқталып, офицер өз мүддесі үшін кетіп қалды.

Ашық саясат

1919 жылы Пурна Дас босатылған кезде, Панчанан Чакраборти оның партиясына қосылды және Гандидің ынтымақтастықсыз қозғалысына қатысқаннан кейін 1921 жылы желтоқсанда алты айға түрмеге жабылды. Мемлекеттік тұтқындардың тәртіпсіз жүріс-тұрысына ашуланған аудан әкімшісі Г. П. Хог қарулы полициямен бірге оқиға орнына келді. Әдеттегідей, тұтқындар билеушілердің алдында иіліп, сәлем беру керек еді. Олардың бас тартуына таңғалған Г. П. Хог бірінші болып Фулия мектебінің директоры Сурен Синханы жазалауды таңдады. Панчанан Чакрабортидің қан төгіп, айқайлап жатқан мұғалімге ашуын байқаған Хог оған: "Қазір салют бересіз бе?" - деп жақындады. "Кімге сәлем береміз?" деген сұраққа жауап беріңіз. Хогг: "Оның патшалығына және Оның өкілі ретінде маған сәлем беріңіздер!" - деп жауап берді. Панчанан Чакраборти: "Мен не оның патшалығына, не сізге көңіл бөлмеймін", - деп жауап берді. Қажетті түрде қамшымен соққыланған Панчанан Чакраборти шынжырдың алынып тасталғанын көргенде, Хоггқа жақындап, бетпе-бет келіп: "Ей, Хогг мырза, саламды алдыңыз ба?" - деп сұрады. Ганди бұл оқиға туралы "Жас Үндістан" журналында жазса, Мотилал Неру Панчананның суретін өзінің үстеліне орналастырды. (Құран: Pabitrakumar, 9-бет). Алипур орталық түрмесіне ауыстырылғаннан кейін, Панчанан басқа мемлекеттік тұтқындар арасында Дешабандху Читтаранжан Дас пен Субхас Чандра Боспен жақын қарым-қатынаста болды. 1922 жылы босатылғаннан кейін Дешабандху Пурна Дастан Бенгал провинциялық еріктілер корпусын құруды сұрады; соңғысы Панчанан Чакрабортидің басшылығымен Таракешвар ғибадатханасының қарапайым моханты Сатиш Гириге қарсы Ганди стилідегі науқанды (сатьяграха) жүргізді. Қайта тұтқындалып, Берхампур түрмесінде қамалған Панчанан Чакраборти Босемен қайтадан кездесті, кейіннен ол Мандалайға ауыстырылды. Бхупендра Кумар Даттаға Рангун түрмесінде барлау бөлімінің директоры Лоуман полицияның бастамасымен барлық революциялық бөлімшелерде агенттер-провокаторлар бар екенін айтты.

Көтеріліс тобы

Осы кезде түрмеде отырған Панчанан Чакрабортти сотқа тартылып жатқан "Югантар" және "Анушилан" тұтқындарын өз ара қаскөйлікпен полицияға көңіл көтеруді тоқтатып, келісімге келуді шақырды. Осылайша, олар Ганди қозғалысымен ынтымақтастығын сақтап қалды, алайда бастапқыда радикалды этиканы ұстануға шешім қабылдады. Бхупендра Кумар Датта Югантар жұмысшыларын, ал Рабиндрамохан Сен Анушиланның жұмысшыларын қолға алды. Көп ұзамай, қарт көшбасшылардың саяси қимылдарына жол бермеу үшін, осы екі партияның да қарсылық білдірген топтары "Анти-революциялық топ" ретінде бірікті, әйтпесе полиция оларды "Жаңа (немесе озық) зорлық-зомбылық партиясы" деп атады. 1928 жылы шыққан Панчанан Чакраборти 1919 жылдан бері Гандидің талап еткен свараджа ("өзін-өзі басқару") тек Доминион мәртебесі екенін және Шри Ауробиндоның бастапқыдан бері талап еткеніне қарама-қайшы, ағылшындардан толық тәуелсіздік емес екенін білді; ол және басқа да бірнеше революционерлер бұл блефпен көңілі қалды. Ганди мен Нехру Субхас Босстан радикалдылардың Колкаттадағы Конгресс партиясының алдағы сессиясында пандемия сияқты тағы бір Суратты жасамауға уәде берді. Бұған жауап ретінде, үмітсіз Бос 1922 жылы Дешабандхудың басшылығымен құрылған Бенгал провинциялық еріктілер корпусын қайта жаңғыртты және Бхупендра Кумар Датта, Пурначандра Дас, Рабиндрамохан Сен, Сатья Гупта, Хемантакумар Бос және Панчанан Чакраборти атақты офицерлері болған Бенгал еріктілерін құрды. Елдің көңілінен шыққаннан кейін, Субхас Бос Бенгал провинциялық конгресс комитетінің президенті болды. Панчанан Чакрабортти атыс қаруын 5 мың рупияға сатып алуға болатынын білгенде, өзінің досы, революциялық ақын Кази Назрул Исламды Назрулдың музыкант және актриса достарынан ақша алуға шақырды. Ганди Үндістанда революциялық ахуалдың қалыптасып жатқанын сезді. 1930 жылдың 1 қаңтарында Конгресс тәуелсіздікті өзінің саяси мақсаты деп жариялады және жалпы азаматтық мойынсұнбаушылық қозғалысына рұқсат берді. 1930 жылдың наурыз айында Ганди өзінің Данди науқанын ашық түрде халықтық зорлық-зомбылықсыз шара ретінде бастады. Полиция Гандидің стратегиясымен келіссөздер жүргізу үшін барлық күш-жігерін жұмсаған кезде, 18 сәуірде Читтагонгтың қару-жарақ қоймасына рейд жүргізілді. Осы революционерлермен байланысы бар деп күдікті Панчанан Чакраборти 23 сәуірде тұтқындалып, сегіз жылға сотталды. Түрмеде марксистік әдебиеттің ағымы патриоттар пікір алмасуын жандандырды: жалпыға бірдей революция атынан елдің құтқарылуын ұмытып кетесіз бе? Панчанан Чакраборти мен оның серіктестері алғашқы тапсырмаға адал болуды таңдады.

Жаңа дәуір

1938 жылы түрмеден шыққанда Панчанан Чакрабортти мен оның Назрул Ислам, Амаленду Дасгупта, Бибхупада Кирти сияқты достары Субхас Бозды өзінің саяси әрекеттерін түзетуге көмектесетін Барадахаран Мажумдар есімді йогпен кездесуге шақырды. Ол кездері ол бүкіл Үндістан конгресінің президенті болып сайланған, бірақ Гандидің жаман мінезіне ұшырағаннан кейін ол отставкаға кетіп, өзінің жеке партиясын - Форвард блогын құрды. Панчанан Чакраборти өзінің серіктестерімен бірге Субхасты Колкатадағы атақты Холвелл монументіне қарсы науқанында, сондай-ақ Соғыс уақытындағы Конгресс саясатын сынға алған кезде қолдады. 1940 жылы Субхас Бос және оның жақтастарымен бірге Панчанан Чакраборти тағы да түрмеге қамалды. 1938 жылы "Югантар" деген ұйым құрылмай қалды, сондықтан "Асқын топтың" өмір сүруге еш негіздері қалмады. 1946 жылы наурыз айында түрмеден шыққаннан кейін Панчанан Чакраборти "Шантисена" (Бригада Тыныштығы) әлеуметтік-мәдени бірлестігін құрды және оның президенті ретінде өз уақытын және күш-жігерін Бенгалияның Үндістанның азаттық үшін күресі тарихында ойнаған салтанатты рөлін еске алуға арнады. Баға Джатин немесе Джатиндраннатх Мукерджи идеалдық революционер, ал Субхас Бос Үндістанның жаны ретінде өмірге келді. Ақылды, ашық, ойшылдар мен белсенділердің ұрпақтарына жол көрсетуші Панчанан Чакраборти 1995 жылы 23 қыркүйекте өзінің Калькуттадағы үйінде қайтыс болды. Табиғатынан ақын, дәмді тағамдар дәмін татып, Хиндустани классикалық музыкасын жақсы біледі. Панчанан Чакрабортти жақсы көретін адамдарымен үнемі хат алмасып отыратын. Болашаққа арнап ол Джатиндраннатх Мукерджи туралы былай деп жазды: "Жатқын көшбасшы менің жүрегім мен санама қатты әсер етті. Ол не соғысқа қатысқаны үшін, не патриотизмге, тіпті ұйымдастырушылық қабілеті үшін де емес, өмірін құрбан етуге батыл батыл талпынатыны үшін ғана менің құрметімді тапты. Мен оны саналы, тіпті санадан тыс, бүкіл өмірім бойы іс-әрекеттерім арқылы іздедім" (Пабитракумар, 29 б.).

Өлім

Панчанан Чакраборти 1995 жылы Үндістанның Калькутта қаласындағы үйінде табиғи себептермен қайтыс болды. Жерлеу рәсіміне және кейін Панчанан Чакрабарти мүсінінің ашылуына Батыс Бенгалияның ақпарат және телерадио хабарларын тарату министрі Буддадеб Бхаттачарья (содан кейін ол бас министр болды) қатысты.