Кіріспе
Торес-дель-Пайн ұлттық паркі (lang es) - Чилидің оңтүстік Патагониясындағы таулар, мұздықтар, көлдер мен өзендерді қамтитын ұлттық парк. Пайн тау жотасы - саябақтың басты бөлігі. Бұл Магелландық субполярлық ормандар мен Патагониялық далалар арасындағы ауыспалы аймақта орналасқан. Парк Пуэрто-Наталес пен Пунта-Аренастың солтүстігінде орналасқан. Парк батыста Бернардо О'Хиггинс ұлттық паркімен және солтүстікте Аргентина аумағындағы Лос-Гласиарс ұлттық паркімен шектеседі. Пайн деген сөз жергілікті техуелче (аоникенк) тілінде "көк" дегенді білдіреді және PIE neh деп айтылады. 1959 жылы ұлттық парк болып бекітілді. Торрес-дель-Пэйн ұлттық паркі Чилидің қорғалған орманды аймақтардың ұлттық жүйесіне (Система Nacional de Áreas Silvestres Protegidas del Estado de Chile) кіреді. Кейінгі онжылдықтарда бірнеше еуропалық ғалымдар мен зерттеушілер бұл аймаққа келді, соның ішінде Отто Норденшельд, Карл Скоттсберг және Альберто Мария де Агостини. Parque Nacional de Turismo Lago Grey (Сұр көлді ұлттық туристік парк) ретінде 1970 жылы қазіргі атауы берілді. 1977 жылы Гвидо Монзино Чили үкіметіне 12 000 гектар жерді сыйға тартты. Парк 1978 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік биосфералық қорығы болып тағайындалды.
Torres del Paine National Park (lang es) is a national park encompassing mountains, glaciers, lakes, and rivers in southern Chilean Patagonia. The Cordillera del Paine is the centerpiece of the park. It lies in a transition area between the Magellanic subpolar forests and the Patagonian Steppes. The park is located north of Puerto Natales and north of Punta Arenas. The park borders Bernardo O'Higgins National Park to the west and the Los Glaciares National Park to the north in Argentine territory. Paine means "blue" in the native Tehuelche (Aonikenk) language and is pronounced PIE neh. It was established as a National Park in 1959. Torres del Paine National Park is part of the Sistema Nacional de Áreas Silvestres Protegidas del Estado de Chile (National System of Protected Forested Areas of Chile). In 2013, it measured approximately She and her party are sometimes credited as being the first "foreign tourists" to visit the area that is now called Torres del Paine National Park. Several European scientists and explorers visited the area in the following decades, including Otto Nordenskiöld, Carl Skottsberg, and Alberto María de Agostini. as Parque Nacional de Turismo Lago Grey (Grey Lake National Tourism Park) and was given its present name in 1970. In 1977, Guido Monzino donated 12,000 hectares (30,000 acres) to the Chilean Government when its definitive limits were established. The park was designated a World Biosphere Reserve by UNESCO in 1978.
Өрттер
1985 жылы туристер от жағып, саябақтың көп бөлігін өртеп жіберді. Өрт Пехое көлінің шығыс және оңтүстік аймақтарына әсер етті. оның ішінде 2 км2 жергілікті орман. Чехия үкіметі өрттен кейін көмек ұсынды және орманды қалпына келтіру үшін 1 миллион теңге берді. 2011 жылдың желтоқсанының соңында 2012 жылдың қаңтары аралығында Израильдік саябақшы тыйым салынған аймақта қағаз орамаларын жағып жатқанда саябақ күзетшісі ұстағаннан кейін өрт шығарды деп айыпталды. Жолдас пен оның отбасы бұл айыпты жоққа шығарды. Кейіннен Чили билігі айыптаудан бас тартты. Өрт қорықтың шамамен 36 км2 жерді жауып, Пехое көлі мен Сармиенто көлі айналасындағы батыс аймақтарды зақымдайды, бірақ парктің орталығы - Кордильера дель Пайннен алыстап кетеді. 2019 жылы темекі шегуден басталған орман өртін Ұлттық орман корпорациясының өрт сөндірушілері тез арада сөндірді. Дегенмен, саябақта жүргізілген палеоэкологиялық зерттеулер соңғы 12 800 жыл ішінде өрттердің жиі болғанын көрсетеді.
Климат
Көпен климаттық классификациясына сәйкес, парк "суық маусымы жоқ суық жаңбырлы ылғалды климатқа" жатады". Парктің метеорологиялық жағдайы күрделі орфографияға байланысты өзгермелі. Парк өзінің күшті желдерімен танымал. Ең желлі айлар қараша мен қаңтар, бұл туристік маусымның ең жоғары деңгейіне сәйкес келеді.
Температуралар
Бұл аймақ жаздың салқын, температурасы ең жылы айға (қаңтар) қарағанда төмен. Қыс салыстырмалы түрде суық, орташа температурасы жоғары шілдеде, орташа төменгі температурасы .
Жауын-шашын
Ең жаңбырлы айлар - наурыз және сәуір, орташа айлық жауын-шашын мөлшері 80 мм. Бұл - шілде-қазан (қысқы) жауын-шашынның екі есеге тең, өйткені осы айлар құрғақ. Парктегі жауын-шашынның нақты химиялық компоненттерін зерттеу жүргізілді.
Гидрология
Парк үлкен дренаждық желіге ие, ол көптеген өзендерден, өзендерден, көлдерден, тоғандардан және каскадтардан тұрады. Олар Оңтүстік Патагония мұз алаңынан келіп, оңтүстік-шығысқа қарай ағып, Пуэрто-Наталес қаласының жағалауларын жуған Última Esperanza Sound-қа дейін ағады. Су ағыстары бойлық бейініне ие және шарлауықтар мен бұрқасыннан пайда болған бағыттың күрт өзгеруімен өте бұрқырауықты. Оңтүстік Патагония мұз алаңы паркінің бүкіл батыс бөлігін алып жатыр. Оңтүстік Патагония мұз алабы төрт негізгі мұздықты қоректендіреді; олар солтүстіктен оңтүстікке қарай мұздықтар: Диксон, Грей, Запата және Тинделл. Бұл соңғы мұздық тез кетіп жатыр. Ең үлкені - Глейшер Грей. Бұл екі қолына бөлінеді, өйткені мұздың жарты аралы, әдетте, арал немесе Нуньатак деп аталады, ол жыл өткен сайын біршама айқын болады. Шығыс бұрышының ені 1,2 км, ал батыс бұрышының ені 3,6 км. Мұздықтың саябақтың ішкі бөлігіне қарай ұзындығы 15 км. Парктегі мұздықтарды зерттеу ғалымдарға жердің эпохаларын немесе соңғы мұздық кезеңнен кейін не болғанын айқын түсінуге мүмкіндік берді.
География
Парктің ландшафтына Пайн массиві басым, ол Патагония даласынан жоғары көтеріліп, Grey мұздықтың шығыс жағында орналасқан Анд тауларының шығыс шұңқыры. Гранит қыраттары мен тауларды шағын аңғарлар бөліп тұрады. Олар: Француз аңғары, Бадер аңғары, Ассенсио аңғары және Үндеу аңғары. Француз аңғарының басы биік жартастардан тұратын цирк. Cerro Cota 2000 және Cerro Catedral тауларының орасанды қабырғалары аңғардың батыс өңірін ерекшелендіреді. Cerro Cota 2000 өзінің биіктігі үшін аталған; оның ең биік контур сызығы Cerro Catedral-ге жуық, өйткені оның шығыс бетінің собордың қасбетіне ұқсағаны үшін аталған. Солтүстігінде Алета де Тибурон (ағылшынша: Shark's Fin) деп аталатын гранитті тау жатыр. Шығыс жағында, солтүстіктен оңтүстікке қарай, Форталеза (Қалқа), Ла Эспада (Қылыс), Ла Ходжа (Жылың), Ла Маскара (Муммер), Куерно Норте (Солтүстік мүйіз) және Куерно Принципаль (Негізгі мүйіз) шыңдары орналасқан. Үндеу аңғарында Серо-Форталеза мен Серо-Эскудоның (Қалқан тау) орасан зор гранитті қабырғалары Торрес-дель-Пайнның батыс бетін қаратып тұр. Ассенсио аңғары - сүтті жасыл топырақтың жағалауында орналасқан Торрес-дель-Пэйн беткейіне жетудің қарапайым жолы. Топтың ең биік тауы - Пайн Гранде, оның биіктігі 2011 жылы GPS арқылы өлшенді және Оңтүстік Патагония мұз алаңының саябақтың үлкен бөлігін жамылғаны анықталды. Мұздықтарға Диксон, Грей және Тиндалл жатады. Көлдердің арасында Диксон көлі, Норденшёльд көлі, Пехое көлі, Грей көлі, Сармиенто көлі және Дель Торо көлі бар. Соңғысының тек бір бөлігі ғана парк шекарасында орналасқан. Олардың барлығы да судағы тас ұнынан пайда болған, ашық түсті. Парк арқылы ағатын негізгі өзен - Пэйн өзені. Парктегі өзендер мен көлдердің көпшілігі Серано өзені арқылы Última Esperanza Sound сағатына құяды.
The Southern Patagonian Ice Field mantles a great portion of the park. Glaciers include the Dickson, the Grey, and the Tyndall. Among the lakes are the Dickson Lake, Nordenskjöld Lake, Lake Pehoé, Grey Lake, Sarmiento Lake, and Del Toro Lake. Only a portion of the latter is within the borders of the park. All are vividly colored, most due to rock flour suspended in their waters. The main river flowing through the park is Paine River. Most of the rivers and lakes of the park drain into Última Esperanza Sound via Serrano River.
Геология
Пайн массиві аймағының геологиясының көп бөлігі Миоцен дәуіріндегі лаколитпен араласқан кредалық шөгінді жыныстардан тұрады. Орогендік және эрозиялық процестер қазіргі топографияны қалыптастырды, ал мұздық эрозия соңғы он мың жылдағы массивтің мүсіндеуіне негізінен жауапты. Соңғылардың жақсы мысалы - Cuernos del Paine, оның ашық граниттің орталық жолақтары қатты эрозияға ұшыраған шөгінді қабаттың қалдықтары болып табылатын олардың жоғарғы жақтарының қараңғы аспектісімен қатты қарама-қайшы келеді. Лас-Торрес жағдайында бір кездері олардың үстіндегі шөгінді тау жыныстары қатпарлары толығымен ыдырап, содан кейін одан да берік гранит қалды. 2014 жылдың маусым айында ғалымдар кем дегенде 46 көне үлгіні, 245 мен 90 миллион жыл бұрын өмір сүрген иктиозаврлар деп аталатын дельфин тәрізді жануарлардың толықтай қаңқаларының қалдықтарын тапты. Бұл жаңалық мұздықтардың балқыуынан жаңа тау жыныстары пайда болғаннан кейін белгілі болды. Соңғы мұздық кезеңінде мұздықтардың аумағы шамамен 48 000 жыл бұрын, Чилоэ мен Ланкихьюдің солтүстік жерлеріне қарағанда әлдеқайда ертерек жеткен. Плейстоценнің соңы мен голоценнің басында Торрес-дель-Пэйн аймағында бірнеше проледниктік көлдер пайда болды. Бұл көлдердің соңғысы, Ұлы Техуелче палеолаке, қазіргі Сармиенто және Дель Торо көлдерін және шығысқа қарай үлкен аумақты алып, Казадор жотасын жарты аралға айналдырды. Ұлы Техуелче палеолаке осыдан шамамен 7113 жыл бұрын сусызданып кеткеннен кейін жоғалып кетті. Ежелгі көл террасалары осы көлдердің деңгейін белгілейді, бірақ олардың эволюциясы туралы үлкен белгісіздік бар.
Флора
Парк флорасына қатысты маңызды ауқымда жүргізілген соңғы зерттеуді 1974 жылы Пизано жүзеге асырды. Бұл зерттеуде өсімдіктер түріне байланысты парк аумағын құрайтын төрт биотикалық аймақ қаралды. Торес-дель-Пэйн ұлттық саябағында әдемі өсімдіктер өседі. Паркте 7 Орхидея тұқымдасының түрі бар, оның ішінде Chloraea magellanica. Паркте 85 жергілікті емес өсімдік түрлері тіркелді, оның 75-і Еуропадан шыққан, ал 31-і инвазивті болып саналады. Парк төрт өсімдік аймағын қамтиды: Патагония даласы, Анд алды бұталық жер, Магелландық субполярлық ормандар және Анд шөлдері. Патагония даласының өсімдіктерінде Патагония аймағына тән қатты жел мен ауа райына төзімді Fescue түрлері (негізінен Festuca gracillima) басым. Анд алды бұталарының басым өсімдік түрлерінің кейбіреулері - Мулинум спиносум (жақтау өсімдік) және Эскаллония рубра, олар жиі басқа түрлермен, соның ішінде Анатрофилун десидератумымен және Берберис буксифолиямен байланысты. Магеллан жапырақты орманы әр түрлі ағаш түрлеріне мекендейді, мысалы Nothofagus pumilio және Nothofagus antarctica. Анд шөліндегі ағаш шегінен жоғарыда Nothofagus pumilio ағаштары орнын Escallonia rubra, Empetrum rubrum және Senecio skottsbergii алады. 1992 жылы саябақтағы буктар мен орманның қалпына келу үлгілері туралы зерттеу жарияланды.
Фауна
Гуанаколар - бұл саябақта кездесетін ең көп таралған сүтқоректілердің бірі. Басқа сүтқоректілерге түлкілер мен пумалар жатады. Сонымен қатар, бұл жерде жойылып бара жатқан Чилидің гуэмуль түрі мекендейді. Парктегі гуанаколарды аңдауда пуманың әрекеті зерттелді. Паркте 15 жыртқыш құстың көбейіп, көбейіп жатқан популяциясы бар, ал тағы екеуі осы жерде көбейіп жатқан болуы мүмкін. Олардың арасында Анд кондоры, қара кеуделі бүркіт, құйрықты соқа, көктайғақ, шиманго каракара, магеллан мүйізді буға, оңтүстік пигмей буғасы бар. Паркте кездесетін басқа құстар: Чили фламингосы, Дарвин реясы, коскоробалық қарға, қара мойын қарға, Магелландық шырша, Магелландық қаз және қара бетті ибис.
Туризм
Ұлттық паркте жылына 252 000-нан астам адам келеді. Refugio-да лагерьлер мен шатырлар жалға беріледі. Refugio-ның жерінен басқа жерде каминмен тамақ пісіруге рұқсат етілмейді. Кемпингке тек белгіленген жерлерде ғана рұқсат етіледі, ал бүкіл парк бойынша ағаш оттарына тыйым салынады. 2016 жылдың қазан айынан бастап саябаққа кірмес бұрын кемпингтер немесе паналар броньдалуы міндетті. Әдемі қонақтарға арналған бірнеше қонақ үйлер бар. Торес-дель-Пэйнге бару үшін жаңбырдың аз жауатын кездері - қазан мен сәуір аралығы. Бірақ, жоғары маусымда кіру ақысы мамыр мен қыркүйек аралығында қарағанда қымбат. Torres del Paine ұлттық паркіне кіретін жерлердің бірі - W trek ортасында 2000 метр биіктіктегі таулар тобы. Де Грей мұздықтарынан Пинго көлінің көрінісі бар. Жаяу жүргіншілерге ұлттық парк жолынан ауытқуға рұқсат етілмейді. Паркке келушілердің әсері ғылыми тұрғыдан өлшенді. Парктің кейбір бөліктеріне кіру үшін сертификатталған нұсқаушы қажет. Паркка қыркүйек пен сәуір аралығында, оңтүстік жазында, жазда және күздің басында бару ұсынылады. Жазғы уақытта күндізгі уақыт оңтүстік кеңістікте ұзақ болады. Бұл уақыттан тыс уақытта ауа райы халықтың көпшілігі үшін өте қауіпті болады. Оңтүстік аймақта қыс кезінде күн сәулесі күніне 8 сағатқа дейін азаяды. Парк TripAdvisor сайты арқылы әлемнің сегізінші кереметі болып сайланды.
Кіру жолдары
Паркка Пунта-Аренас пен Пуэрто-Наталес аралығын жалғастыратын асфальт жолмен 100 км жүретін, содан кейін шагыл жолға айналатын 9-шы Чили жолы арқылы жетуге болады. Қыста тұрақты емес климаттық жағдайларға байланысты шиналардың тізбектерін пайдалану ұсынылады. Паркка теңіз және әуе жолдары арқылы да жетуге болады. Пуэрто-Наталестен автобус шығады.