Кіріспе

Италиялық францискан монахы Джованни Буралли (1208 жылы 5 наурыз - 1289 жылы 19 наурыз) - пармдық Иоанн деп аталатын итальяндық францискан монахы, Кіші монахтар орденінің алғашқы министрлерінің бірі (1247 - 1257). Ол сол дәуірдің белгілі теологы болды.

Өмір

Иоанн 1209 жылы Италияның солтүстік аймағындағы Парма коммунасында дүниеге келген; оның отбасылық аты, бәлкім, Буралли болған. Пармадағы Қасиетті Лазар шіркеуінің капелланы болған ағасы тәрбиелеген, оның білім алудағы жетістіктері соншалық болды, ол тез арада философия мұғалімі (magister logicæ) болды. Ол қашан және қайда Кіші Монахинялар Орденіне (әдетте "Францискандар" деп аталады) кіргенін көне дереккөздер айтпайды. Афо 1233 жылды және Парманы ықтимал орын ретінде белгілейді. Діни қызметкер болып тағайындалған ол Болонья және Неаполь университеттерінде теологиядан сабақ берді, ақырында Париж университетінде Петр Ломбардтың сөйлемдерін оқытты. Ол 1245 жылы Лионның бірінші кеңесінде қатысып, қазіргі министр-генерал, Джессидің Кресценциясын, ол қатысуға тым науқас болды.

Бас министр

1247 жылдың шілдесінде Лионда өткен орденнің жалпы тарауында Иоанн екі жыл бұрын Лион кеңесі кезінде қызмет еткен кезінде оған таң қалған Папа Иннокентий IV-тің ұсынысы бойынша генерал-министр болып сайланды. Ол орденнің қатаңдық тармағының қолдауымен сайланды (фратичелли деп аталады), ол бұл лауазымды 1257 жылдың 2 ақпанына дейін атқарды. Орденнің бастапқы ықыласына деген құштарлық жаңа Бас министрді және оның Қасиетті Францисктің ережесін толық сақтау жөніндегі мақсаттарын жандандырды, бұл Францисктің алғашқы серіктерінің тірі қалғандарының арасында оның сайлауы туралы Ангелус Кларенус жазған қуаныштан көрінеді, бірақ Ассизидің Джайлз сөздері біршама пессимистік болып көрінеді: "Қош келдіңіз, әке, бірақ сіз кешіктіңіз". Джон бірден жұмысқа кірісті. Орденнің жағдайын жеке өзі білуге құштар болған ол әр монахтар қауымына бара бастады. Оның алғашқы сапары Англияға болды, ол өте қанағаттанған және оны Англия королі Генрих III қабылдады. Франциядағы Сенс қаласында король Людовик IX (кейіннен Үшінші Сент-Франциск орденінің мүшесі) өзінің қатысуымен Иоаннның провинциялық тарауын құрметтеген. Бургундия мен Прованс провинцияларына барғаннан кейін, ол 1248 жылдың қыркүйегінде Испанияға жолға шықты, содан Рим папасы Иннокентий оны Шығыс елшілігін өзіне сендіру үшін шақырды. Кетер алдында Иоанн 1249 жылы Метцтің жалпы тарауын өткізген көрінеді (басқалары оны елшілікке кейін қойды, 1251). Осы тарауда Иоанн монахтарға тым көп жүк салмау үшін жаңа жарғылар жасаудан бас тартты. Тек кейбір жаңа рубрикалар жарияланды, олар Генуядағы кейінірек (1254) тарауда орденнің ресми салтанатына енгізілді. Иоаннның Шығыс елшілігінің мақсаты - Ниццада оның өкілдерімен кездескен Шығыс православие шіркеуімен қайта қосылу және оны "бейбітшілік періштесі" деп сәлемдеген. Иоаннның бұл ісі бірден жемісті болмады, бірақ ол 1274 жылы Лион кеңесі кезінде бекітілген одаққа жол ашқан болуы мүмкін. Оның генералатында да сұмдықтар мен Париждің Сорбонна университеті арасындағы әйгілі дау болды. Салимбенің айтуынша, Джон Парижге (1253 жылы) барып, өзінің жұмсақ, бірақ күшті дәлелдерімен бейбітшілікті қамтамасыз етуге тырысты. Деникандар мен францискандарға жасалған осы шабуылға байланысты Пармалық Иоанн және Римдік Гумберт, Доминикандардың генерал-майстры, 1255 жылы Миланда екі орденнің арасындағы бейбітшілік пен келісімді ұсынатын хат жариялады (текст Вэддингте, 111, 380). Герард С. Донниноның (1254) "Introductorius in Evangelium Æternum" еңбегінде Иоаннның досы Гумбертті Париж профессорлары айыптап, 1256 жылы Анагнидегі комиссия соттады; Иоаннның өзі қандай да бір жолмен компромиске ұшырады - бұл жағдай басқалармен бірігіп, ақыры оның генералдың аяқталуына әкелді. Ол 1257 жылы 2 ақпанда Римде Бас тарау жинады. Егер Болоньялық Перегрин дұрыс болса, Папа Александр IV Иоаннға жасырын түрде отставкаға кету керектігін және оған қайта сайланудан бас тарту керектігін айтты, ал Салимбен Иоанн өз еркімен отставкаға кеткенін айтады. Папа Джонға қысым жасаған болуы мүмкін, ол бұдан былай Орденнің игілігін көтере алмайтынын көріп, отставкаға кетуден қуанышты болды. Мұрагерді таңдау туралы сұралғанда, ол Париждегі профессорлық лауазымына ие болған Бонавентурды ұсынды.

Кейінгі өмірі

Иоанн Риетиге жақын Греччо деген атақты ауылдағы ермеге барып, сонда алғаш рет Ассизи Францискінің туылғандығы туралы бейнесімен танымал болды. Ол жерде ол өз еркімен елден қуылған және толықтай оңаша өмір сүрген; оның қақпақ жағындағы камерасы әлі де көрсетілуде. Бірақ оны тағы бір сынақ күтіп тұрды. Иоахимизмге кінәланған ол Ситта-делла-Пьеведе (Умбрияда) каноникалық процеске тартылды, оған Бонавентура мен орденнің кардиналалық қорғаушысы кардинал Джованни Гаэтано Орсини төрағалық етті. Кардиналдың қорғаушы ретінде аталуы бізді хронологиялық қиындыққа әкеледі, оны жазушылар назардан тыс қалдырды. Жоханға қарсы процесті 1257 жылға жатқызған; Александр IV (1254-61) қорғаушы қызметін сақтады және Орсини ең ерте 1261 жылдың соңында қорғаушы болды. Angelus Clarenus бұл процестің жасырын мотиві Иоаннның ережеге сөзбе-сөз ұмтылуына деген сүйіспеншілігі болды деп мәлімдейді; Иоакимдікке қарсы айыптау, ол өзінің католиктік сенімін мойындады, бұл тек ақтауы болды. Алайда басқа да деректерде қайтарып алу туралы айтылады. Кларен Иоаннның ІV Иннокентийдің немере інісі кардинал Оттобони Фиоскидің, кейін Папа Адриан V-нің ықпалы болмаса, ол сотталмас еді. Иоанн Иоакимдік догматикалық қателіктерді мойындамаған, бірақ ол оның кейбір апокалиптикалық идеяларын ұстаған болуы мүмкін. Ақталғаннан кейін ол Греччоға оралып, дұға ету мен жұмыс істеу өмірін жалғастырды. Бұл жерде, бірде періште өзінің мессасын өткізген және 1285 жылы ол Касалелік Убертиннің сапарын қабылдады, ол осы кездесу туралы есеп қалдырды. Ол православиеліктердің 1274 жылы келісілген одақтан бас тартқанын естігенде, 80 жастағы Иоанн мәсіхшілердің бірлігі үшін соңғы күш-жігерін жұмсағысы келді. Ол Рим папасы Николай IV-тің Грекияға баруына рұқсат алды, бірақ Анкона науқанында Камериноға дейін жетті, ол 1289 жылы 19 наурызда жергілікті монастырда қайтыс болды. Оны 1777 жылы Папа Пий VI жарылқаған; оның мерекесін 20 наурызда Кіші ер бауырлар атап өтеді.

Шығармалары

Оның хаттарынан басқа, Жақияның шығармаларын ешкім де шын мәнінде жазған деп айта алмаймыз. Ол "Introductorius in Evangel" кітабының авторы емес. "Арт", "Жохан де Парманың Визио Фратрисі" деген кітаптар. Католик энциклопедиясында "Диалог де вития СС. Fratrum Minorum" атты кітаптың бір бөлігін Л. Лемменс, О. Ф. М. (Рим, 1902) шығарған. "XXIV генералдардың хроникасы" Иоаннға кедейлік туралы аллегорикалық трактат береді: "Sacrum Commercium B. Francisci cum Domina Paupertate" (ред. Милан, 1539), редакторы - Эд. д'Аленсон (Париж және Рим, 1900), оны Джон Парентке (жеткілікті себепсіз) жатқызады. Кармайкл бұл басылымды былай аударды: "Леди Poverty, a thirteenth century allegory" (Лондон, 1901); басқа ағылшын аудармасын Раунсли (Лондон, 1904) жасаған; жақсы кіріспе мен қысқартылған нұсқаны Макдонелл берді, "Францисктің ұлдары", 189 213. Сбаралеаның басқа да еңбектері аталады, "Suppl. ad Script" деген сөздерді қолдану. (Рим, 1806), 398 ж.