Якоб де Ворагине: Женова архиепископы және жылнамашысы

Кіріспе

Италиялық шежіреші және Генуя архиепископы (шамамен 1230–1298 жж.)

Латын тілінде оның аты Якоб, Якобус немесе Якопус, ал итальян тілінде Жакопо, Якопо немесе Джакомо, ал ағылшын тілінде "Джеймс". Латын тілінде оның тегі де Ворагин немесе де Варагин, итальян тілінде да Варагин немесе да Варацце. Тегі "Варацце" деген жер-атаумен байланысты. "Voragine" жазуы "Varagine" нұсқасы болып табылады және кейде айтылғандай, "vorago" (ұңғыр) сөзінен туындамаған.

Өмірбаян

Якоб Вараццеде немесе Генуяда туған, онда Вараццеден шыққан және сол есімді әулет сол кезде тіркелген. Ол Италияның көптеген жерлерінде сәтті уағыз айтқан, сонымен қатар өз орденінің мектептерінде оқытқан. 1267 жылдан 1286 жылға дейін Ломбардия провинциалы болды, бірақ Париждегі орден отырысында қызметтен алынды. Ол өзінің провинциясын Лука (1288) және Феррара (1290) кеңестерінде өкілдік етті. Соңғысында ол Папа Николай IV-нің 1285 жылдан бастап Доминикан орденінің магистрі болған Мунио де Замораның қызметтен шеттетілуін жариялауға уәкілдік берілген төрт делегаттың бірі болды, ол 1291 жылдың 12 сәуірінде жарияланған папалық бұйрықпен лауазымынан айырылды. Эшард айтқандай, Папа Бонифаций VIII оразаның бірінші күні архиепископтың басына емес, көздеріне күл сепкен, "Есіңде болсын, сен жибеллинсің, және сенің жибеллиндеріңмен бірге ештеңеге айналасың" деген сөздермен. Якоб де Ворагин өзінің еңбектерінің тізімін қалдырды. Ол өзінің "Chronicon januense" еңбегінде былай дейді: "Ол орденінде болғанда және архиепископ болғаннан кейін көптеген еңбектер жазды. Ол қасиеттілердің аңыздарын ("Legenda sanctorum") бір томға жинақтады, "Historia tripartita et scholastica" және көптеген жазушылардың жылнамаларынан көптеген мәліметтер қосты". 1504 жылы Венецияда басылған Доминикандықтарды қорғау және 1271 жылы қайтыс болған Доминикандық Гильем Перальдидің "Summa virtutum et vitiorum" сияқты бірнеше басқа еңбектерді де қосты. Якобты Сиеналық Сикст ("Biblioth. Sacra, lib. ix") Ескі және Жаңа Ұсымды өз тіліне аударған деп айтады. Доминикан орденінің тарихшысы Жак Эшар былай деп қосты: "Егер ол солай істеген болса, онда бұл аударма соншалықты жасырылған, оны ешкім есіне түсірмейді", - деп қосты. Ал "Алтын аңыз" – ортағасырлық шіркеудің ең ірі қасиеттілерінің өмірбаяндарының жинағы. Кіріспеде шіркеу жылы әлем тарихының әртүрлі кезеңдеріне сәйкес келетін төрт кезеңге бөлінеді: бұрылыс, жаңару, келісім және қажылық. Алайда кітаптың өзі бес бөлімге бөлінеді: (а) Адвенттен Рождествоға дейін (1–5 тарау); (b) Рождестводан Септуагесимаға дейін (6–30 тарау); (c) Септуагесимадан Пасхаға дейін (31–53 тарау); (d) Пасха күнінен Петірдің тоғызына дейін (54–76 тарау); (e) Петірдің тоғызынан Адвентке дейін (77–180 тарау). Қасиеттілердің өмірі қиялға толы аңыздармен толы, және көптеген жағдайларда 13 ғасырдағы кереметтер туралы есептер бар, әсіресе Доминикандықтарға қатысты. Соңғыдан бұрынғы тарауда ("De Sancto Pelagio Papa", 181 тарау) Ломбардияның көзқарасынан немесе "Historia Lombardica" (Ломбардия тарихы) 6 ғасырдың ортасынан бастап жалпыға ортақ тарих бар. Ол он екі бөлімге бөлінеді. Алғашқы төртеуі қаланың негізін қалаушы Янус, Италияның бірінші патшасы деп аталып, оны кеңейткен екінші Янус, "Троя азаматы", христиан дінін қабылдағанға дейін, "Мәсіхтің азап шегуінен жиырма бес жыл өткен соң" қаланың мифтік тарихын баяндайды. Бесінші бөлімде қаланың пайда болуы, өсуі және кемелденуі туралы айтылады, бірақ автор бірінші кезең туралы тек естігендерінен ғана білетінін ашық мойындайды. Екінші кезең шығыстағы Генуялық крестовый жорықтарын қамтиды және олардың Пизандықтарға қарсы жеңіске дейін созылады (шамамен 1130 жыл), ал үшіншісі автордың архиепископ болған күндеріне дейін созылады. Алтыншы бөлімде қаланың құрылысы, жетінші және сегізінші бөлімдерде билеушілер мен азаматтардың міндеттері, тоғызыншы бөлімде тұрмыстық өмір туралы айтылады. Оныншысында Генуяның шіркеу тарихы, оның алғашқы бізге белгілі епископы Валентиннің заманында, "біздің ойымызша, ол шамамен 530 жылы өмір сүрген" және 1133 жылы қала архиепископтық дәрежесіне көтерілгенге дейін баяндалады. Он біріншісі барлық епископтардың өмірін ретпен қамтиды және олардың епископтық кезеңіндегі басты оқиғаларды қамтиды; он екіншісі архиепископтармен бірдей, автордың өзін де естен шығармайды. Бұл пікірді кейінірек Сиеналық Бернардино және соңғы уақытта 20 ғасырдың белгілі мариологтарының бірі Габриэль Роскини де бөлісті.

Jacobus was born either in Varazze or in Genoa, where a family originally from Varazze and bearing that name is attested at the time. Besides preaching with success in many parts of Italy, he also taught in the schools of his own fraternity. He was provincial of Lombardy from 1267 till 1286, when he was removed at the meeting of the order in Paris. He also represented his own province at the councils of Lucca (1288) and Ferrara (1290). On the last occasion he was one of the four delegates charged with signifying Pope Nicholas IV's desire for the deposition of Munio de Zamora – who had been master of the Dominican order from 1285 and was eventually deprived of his office by a papal bull dated 12 April 1291. A story, mentioned by Échard as unworthy of credit, makes Pope Boniface VIII, on the first day of Lent, cast the ashes in the archbishop's eyes instead of on his head, with the words, "Remember that thou art a Ghibelline, and with thy fellow Ghibellines wilt return to naught."]] Jacobus de Voragine left a list of his own works. Speaking of himself in his Chronicon januense, he says: "While he was in his order, and after he had been made archbishop, he wrote many works. For he compiled the legends of the saints (Legenda sanctorum) in one volume, adding many things from the Historia tripartita et scholastica, and from the chronicles of many writers." adds several other works, such as a defence of the Dominicans, printed at Venice in 1504, and a Summa virtutum et vitiorum Guillelmi Peraldi, a Dominican who died in 1271. Jacobus is also said by Sixtus of Siena (Biblioth. Sacra, lib. ix) to have translated the Old and New Testaments into his own tongue. "But," adds the historian of the Dominican order Jacques Échard, "if he did so, the version lies so closely hid that there is no recollection of it," and it may be added that it is highly improbable that the man who compiled the Golden Legend ever conceived the necessity of having the Scriptures in the vernacular. is a collection of the legendary lives of the greater saints of the medieval church. The preface divides the ecclesiastical year into four periods corresponding to the various epochs of the world's history, a time of deviation, of renovation, of reconciliation and of pilgrimage. The book itself, however, falls into five sections: (a) from Advent to Christmas (cc. 1–5); (b) from Christmas to Septuagesima (6–30); (c) from Septuagesima to Easter (31–53); (d) from Easter Day to the octave of Pentecost (54–76); (e) from the octave of Pentecost to Advent (77–180). The saints' lives are full of fanciful legend, and in not a few cases contain accounts of 13th century miracles wrought at special places, particularly with reference to the Dominicans. The penultimate chapter (181), "De Sancto Pelagio Papa", contains a universal history from the point of view of Lombardy, or Historia Lombardica (History of Lombardy"), from the middle of the 6th century. It is divided into twelve parts. The first four deal with the mythical history of the city from the time of its founder, Janus, called the first king of Italy, and its enlarger, a second Janus, "citizen of Troy", till its conversion to Christianity "about twenty five years after the passion of Christ". The fifth part professes to treat of the beginning, growth and perfection of the city; but of the first period the writer candidly confesses he knows nothing except by hearsay. The second period includes the Genoese crusading exploits in the East, and extends to their victory over the Pisans (c. 1130), while the third reaches down to the author's days as archbishop. The sixth part deals with the constitution of the city, the seventh and eighth with the duties of rulers and citizens, the ninth with those of domestic life. The tenth gives the ecclesiastical history of Genoa from the time of its first known bishop, Saint Valentine, "whom we believe to have lived about 530 A. D.", until 1133, when the city was raised to archiepiscopal rank. The eleventh contains the lives of all the bishops in order, and includes the chief events during their episcopates; the twelfth deals in the same way with the archbishops, not forgetting the writer himself. This view was later shared by others such as Bernardino of Siena, and, most recently, by one of the noted mariologists of the 20th century, Gabriel Roschini.

Басылымдар

Якопо да Вараззе, Legenda aurea G. P. Maggioni (ред.), Флоренция, 1998 ж. Райан, Уильям Г., ред. Алтын аңыз: Әулиелер туралы оқулар. 1- және 2-томдық. Принстон, Нью-Джерси: Принстон университеті Баспасөзі, 1993 ж.