Кіріспе

Испанияның ұлттық қоғамдық қызмет радио желісі Radio Nacional de España (шағылыстырмасы RNE, брендті rne, "Испанияның ұлттық радиосы") - Испанияның мемлекеттік меншіктегі ұлттық қоғамдық қызмет радио хабар таратушысы. RNE - радио бөлімшесі, ал Televisión Española (TVE) - 2006 жылғы Қоғамдық радио және теледидар заңымен көзделгендей, директорлар кеңесінің алдында жауап беретін және ұлттық парламенттің барлық партиялық комитетіне есеп беретін Парламент тағайындаған президентпен бірге ұлттық телерадио таратудың жалпы жауапкершілігі бар Radiotelevisión Española (RTVE) мемлекеттік корпорациясының теледидар бөлімшесі. RNE өзінің алғашқы станциясын 1937 жылдың 19 қаңтарында іске қосты. Қазіргі уақытта оның штаб-пәтері Позуэло-де-Аларкондағы Прадо-дель-Рейдегі Каса-де-ла-Радиода орналасқан.

РНЕ-нің пайда болуы

RNE ресми түрде 1937 жылы 19 қаңтарда Саламанкада, Испанияның Азамат соғысының (1936-1939) шыңында пайда болды және жақында құрылған Delegación de Estado para Prensa y Propaganda (Баспасөз және үгіт-насихат жөніндегі мемлекеттік делегация) -ға тәуелді болды. Станцияның студиясы Oficina de Prensa y Propaganda (Баспасөз және пропаганда кеңсесі) штаб-пәтерінде болды, оның алғашқы директорлары да RNE-нің басшылары болды. RNE-нің алғашқы хабар таратушысы 20 кВт қуатымен Telefunken компаниясы арқылы жасалған, ол Франконың Испаниясына Үшінші рейх үкіметі сыйлық ретінде берген. Осы кезде радионың үгіт-насихат әлеуетінің зор екендігі анық болды, ал 1937 жылдың 14 маусымынан бастап RNE ұлттық радиостанцияның жетекшісіне айналды. Бұл ерекшелік сол кезге дейін Кастилья де Бургос радиосы ие болды, ол ұлттық күштердің қолына түскен барлық радиостанциялар міндетті түрде жеткізетін ақпаратты және пропаганданы шығарды.

Испаниядағы азаматтық соғыстан кейін

1939 жылы 6 қазанда Испаниядағы Азамат соғысының соңында жеңіске жеткен ұлтшыл күштердің басшысы генерал Франсиско Франко жеке радио хабарларын мемлекеттік FET y de las JONS ресми саяси партиясының цензурасына ұшырату туралы бұйрық шығарды және сонымен қатар RNE-ге жаңалықтар бюллетеньдерін таратудың айрықша құқығын берді. Нәтижесінде барлық телерадиокомпаниялар (жеке және мемлекеттік) күніне екі рет RNE-мен байланысуға және ресми радиоарнадан шығарылған үкімет мақұлдаған жаңалықтарды қайта жіберуге міндетті болды. Бұл бюллетеньдер, әдетте, кешкі сағат 14.30-да және кешкі сағат 22.00-де хабарландырылатын, ресми түрде Diario Hablado деп аталды, бірақ 1936-1939 жылдардағы соғыс депештерінен (partes de guerra) пайда болғандықтан және олардың жалғасқан милитаристік ретімен олар ұзақ уақыт бойы El Parte деп аталды. Испаниядағы радио тыңдаушыларға сол кезде қол жетімді ақпараттың жалғыз басқа көздері - BBC және француз радиосының Тулузадан таратқан испан тіліндегі бюллетеньдері, сондай-ақ Мәскеуде тұтқындықта жүрген Испания Коммунистік партиясы құрған радиостанция - Radio España Independiente бағдарламалары (бірақ ол Пиреней тауларында бір жерден хабар таратады деп саналғандықтан, La Pirenaica деп аталды). Азамат соғысы кезінен бастап әртүрлі тілдерде шетелдік хабар таратулар болғанмен, 1945 жылдың сәуірінде ғана Арганда-дель-Рейде (Мадрид) орталық қысқа толқын таратушы орнатылған кезде 40 кВт хабар тарату қуаты қамтамасыз етілді, бұл осы кезең үшін өте күшті болды. Осылайша шетелдік телерадио хабарларын тарату үлкен маңызға ие болды, оның ішінде (испан тілінде де, ағылшын тілінде де) хабарлар Америкаға бағытталған. 1940 жылы RNE штаб-пәтері Мадридке көшірілді. Испанияда азаматтық соғыстан кейінгі және Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін 1943 жылы одақтастардың Италияға келуінен және Сталинградтан немістердің кері шегінуінен бұрын RNE Германия мен Италияның ресми радиостанцияларының испан тіліндегі жаңалықтарын қайта таратуда ось державаларымен ынтымақтасты. Осы сәттен бастап Испанияның қоғамдық радиосының баяу сапасы басталды, бір жағынан, БАҚ-тың сапасы төмен, екінші жағынан, RNE-нің 1955 жылға дейін Еуропалық радио хабарларын тарату одағына кіруіне кедергі келтірген халықаралық блокада. 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында жиілік модуляциясы (FM) және стерео хабар тарату сияқты озық технологиялар енгізілді. Сонымен қатар, "Peninsular" радиосы коммерциялық арна құрылды.

1960-1970 жылдар: өсім кезеңдері

1964 жылы RNE-де ірі қайта құру жұмыстары басталды, бұл 250-500 кВт орташа толқындық берілістермен жабдықталған өңірлік хабар тарату орталықтарының желісін құруға әкелді. Бұл RNE-ге тек ұлттық аумақты ғана емес, сонымен қатар Еуропаның қалған бөлігін (әсіресе түнде) толық қамтуды қамтамасыз етті. Аймақтық хабар таратушылар әдетте Мадридтегі негізгі студиялардан жіберілетін бірдей сигналды таратады, бірақ олардың күннің белгілі бір уақытында аймақтық жаңалықтарды өздерінің жергілікті студияларынан тарату мүмкіндігі қарастырылған. Бұл бүгінгі Radio 1 (қазіргі Radio Nacional) радиостанциясының негізі болды. 1965 жылдың қарашасында RNE FM таратушыларды пайдалана отырып, екінші желісін ашты және осы әдіспен берілетін жоғары дыбыс сапасын пайдаланып, музыкаға маманданды. Бұл желі кейіннен RNE арнасына айналды, ол бүгін Radio Clásica деп аталады. 1971 жылы Толедо провинциясындағы Ноблехаста жаңа қысқа толқынды таратушы ашылды. RNE сыртқы қызметтерін (қазіргі Radio Exterior) тарату үшін арналған бұл хабар таратушы Арганда-дель-Рейдегі алдыңғысына қарағанда әлдеқайда қуатты болды. Бұл қызметтер 1975 жылы кең ауқымды реформаға ұшырады, онда орыс және басқа славян тілдеріндегі "темір перде" артындағы аудиторияға бағытталған бағдарламалар шет елдегі испандықтар мен басқа испан тілінде сөйлейтін адамдарға арналған бағдарламаларға алмастырылды.

Демократиялық дәуір

1975 жылы Франконың өлімінен кейін Испанияға демократияның келуі бірнеше өзгерістер әкелді. Олардың бірі 1977 жылдың 25 қазанында жеке телерадиокомпаниялардың күнделікті жаңалықтарды тарату үшін RNE-мен байланыс орнату міндетінің тоқтатылуы болды. Осыдан бастап әр радио хабарларын таратушы өз жаңалық бағдарламаларының мазмұнын өзі таңдауға құқылы болды. 1970 жылдардың аяғында осы уақытқа дейін тек Мадридте ғана таратылған Tercer Programa (қазіргі Radio 3) бағдарламасының хабарлары бүкіл Испанияға таратылды. RNE 3 білім беру және мәдени бағдарламаларды ұсынды, олар музыкалық тақырыптарға арналған бағдарламаларды қамтиды. Франконың Испаниясында жеке радиоарналар мен RNE-мен қатар бірқатар жартылай ресми радиостанциялар (autorizadas) жұмыс істеді және олар Confederación Nacional de Sindicatos (Ұлттық кәсіподақтар конфедерациясы), Movimiento және Organización Juvenil Espanola (Испанияның жастар ұйымы) сияқты ұйымдарға тиесілі болды. Бұл станциялар 1978 жылы Radiocadena Española (Испания радио желісі) болып біріктірілді. Алайда кейбір радио таратушыларды жабу керек болды, өйткені олардың жиіліктері радио тарату спектрін бөлу туралы халықаралық келісімдерде Испанияға берілген жиіліктерге кірмейді. Радиокедень Española 1988 жылы Radio Nacional de España-ға қосылды, Ràdio 4 (каталон тілінде хабар таратады) және Radio 5 (испан тілінде хабар тарататын барлық жаңалық радиостанциясы) болды.