Кіріспе

Энох Олинга (1926 жылы 24 маусым - 1979 жылы 16 қыркүйек) Уганданың Итесо этносының бір отбасында дүниеге келген. Бахаи болып, Бахаулланың рыцары атағын алды және ең жас Құранның қолшысы, діндегі ең жоғары лауазымға тағайындалды. Ол діннің мүддесін кеңінен, әсіресе Африкада қорғады. Ол Угандаға қайтып оралған кезде, қиындықтар болды, ақырында отбасымен бірге өлтірілді.

Ерте тарих

Самусан Окадакина мен Эсеза Ияматаидың екінші ұлы, оның әкесі англикан шіркеуінің катехизисі және миссионері болды. 1927 жылы Енохтың отбасы Тиллинг ауылына көшіп келеді. 1941 жылы Олинга Британдық Корольдік армияның оқу корпусына қосылып, Кенияның астанасы Найробиде және одан да алыс жерлерде қызмет етті. 1946 жылы Угандаға оралғаннан кейін ол көп ұзамай үйленіп, сегіз балалы болды. 1950 жылы ол Кампалаға көшіп келеді. Ол алкоголизмге байланысты мемлекеттік жұмысынан айырылған болса да, Нахжаванидің сабақтарына қатысып, бахаи болып, 1952 жылдың ақпан айында алкогольді ішімдікке қарсы ант берген үшінші угандалық болды. Бұл жылы ол Атесо тіліндегі "Кидар Айжаракон" атты Жаңа Келісімнің аудармасын шығарды. 1952 жылдың қазан айында Олинганың әкесі дінге қосылды.

Жеңіс ата

1953 жылы ол Британдық Камерунға барған алғашқы бахаи ізашар болды және сол ел үшін Бахаулла есімінің рыцары атағын алды. Әли Нахжавани, оның әйелі Олинга және тағы екі бахаимен бірге Угандадан Камерунға сапар шекті. Басқа бахаилер басқа елдерде жол бойына тасталды. Камерундағы бахаилер саны өскен сайын жаңа бахаилер жақын маңдағы аймақты тастап, басқа да айналадағы аймақтарда ізашарлық қызметпен айналысты. Олардың әрқайсысы Бахаулланың салт аттылары болды, соның ішінде Гана мен Того. Бахаулланың Жоғарғы Лидерлері атанған адамдар бірінен соң бірі көбейгендіктен, Енох Олинга Шоги Эффенди "Абу'л Футух" деп аталды, бұл парсыша атау "жеңіс әке" дегенді білдіреді. 1954 жылы Олинганың бахаилық кітабы, Париж әңгімелері, Нигериядағы Бахаи шіркеуінің негізі болды, ол 1955 жылы Calabar-да жұмыс істеді. Бахаи қауымынан бөлініп қалған шіркеу, бірақ Бахаи ілімдерін Камерунның барлық ер адамдарымен бір үлкен пальма алқаптарында қолданды. Бахаилер мен халықаралық бахаи қауымдастығы кітапты қайтаруға тырысқанға дейін, шіркеу құрылды, өркендеді, содан кейін құлдырады. Кейіннен шіркеудің екі жетекшісі де дінге ресми түрде қосылды және 1957 жылы Калабардың алғашқы жергілікті рухани ассамблеясын құруға көмектесті және басқа да лауазымдарда қызмет етті. 1984 жылы жарық көрген өмірбаянында оның Камерунда және одан тыс жерлерде әсері қарастырылған. Камерундағы алғашқы адам дінге қосылды, ол өзінің таңдауында табандылық таныту үшін ұрып-соғылды. Камерундағы бахаи болып табылатын алғашқы әйел оның өміріндегі әсерінен болды, бірақ ол күйеуімен бірге қайтадан дінге келгенге дейін белсенді христиан болған және Тогоға, содан кейін Ганаға бірінші болып көшіп барған. Бахилилердің алғашқысы Бамилики руынан шыққан тағы бір бахай сол кездегі француз Камерунына көшіп барып, сол жерде қызмет етті. Кейіннен бұл дінге басқа бір адам қосылды, бірақ оның әйелі Нигерияның алғашқы бахаисі болды. Зерттеуші тағы да халықтың мәдени дәстүрлерін жоюға емес, дінге, ғылыми білімге деген көзқарасты қалыптастыруға баса назар аударды. Ол саяси интригалар туралы айыптар тағылып, Олинга ақталды. Ол Олинганың әрқашан шыншыл және ешқашан кемсітпейтінін бағалады.

Дүниежүзілік қызмет және сапарлар

1957 жылдың ақпан айында Олинга Бахаи дінін ұстанғандарға арналған 10 күндік қажылық сапарға шықты. Алайда Олинга Угандада қалмады, ол Хайфаға оралды, онда ол 1963 жылға дейін Бахаи Дүниежүзілік орталығында қызмет етті. Содан кейін Шығыс Африкаға оралып, әйелі Еуникадан алыстағанын білді. Олар ажырасып, ол екінші әйелі Елизаветамен және барлық балаларымен Найробиге көшіп барды. Жүді Рафат 1999 жылы Гиллеспиге арналған альбомында жазған. Оллинга 1995 жылы Мэри Лу Уильямстың шығарған әнінің бірі болды.

Угандаға қайта оралу

1977 жылдың қыркүйегінде Угандадағы діннің әкімшілік мекемелері үкімет тарапынан екі ондаған басқа топтармен бірге таратылды. Көп ұзамай 1978 жылы Уганда мен Танзания соғысы басталды және 1979 жылдың басында президент Амин құлдырылды. Ол Угандаға барып, сол жердегі қауымды қорғауға тырысты. 1978 жылдан бастап елде көшедегі зорлық-зомбылық болды.

Еске алу рәсімі

Олинганың аман қалған ұлдарының бірі Джордж Олинга 1985 жылдың ақпан айында Угандаға оралды, онда ол басқа бір адаммен бірге бастауыш мектептердің бірінде дін және дін институттары туралы баяндама жасады. Сондай-ақ 1985 жылдың ақпан айында Клэр Гунг қайтыс болды. 1996 жылдан бастап Олинганың адам дамуы жөніндегі қоры Гананың батыс өңіріндегі шалғайдағы бастауыш және орта мектептерде оқытуды ұсынады. 2009 жылы Олинга қорының "Жүректердегі сауаттылықты ағарту" (EHL) науқаны - Гананың ауылдық жерлеріндегі 400-ден астам мектептерге жететін білім беру бағдарламасы. Оның негізгі екі мақсаты - 9 мен 15 жас аралығындағы балалардың сауаттылығын арттыру, сондай-ақ мұғалімдер мен балалардың білім беру қабілетін арттыру. Бағдарлама 2009 жылы "Африкадағы сапалы білім берудің жаңадан пайда болған өзгерістер жасаушылар желісі чемпиондары" байқауының финалисі болды. Онлайн университет, Енох Олинга Интермәдени зерттеулер колледжі, Inc. (ENOCIS) оның атынан кедейлік проблемасына жаһандық көзқарасты насихаттауға бағытталған. Австралиядағы Олинга академиясы жобалар мен оқыту арқылы әлеуметтік және экономикалық дамуды, негізінен ауылдық және жергілікті қоғамдастықтарды дамытуға және жүзеге асыруға тырысады. "Энох Олинга" атты деректі фильм 1986 жылы ойластырылып, 1996 жылдың желтоқсанында басталып, 2000 жылдың сәуірінде 144 минуттан тұратын төрт бөлімді бейне ретінде аяқталды. Бұл фильм "Таң сындырушылар" халықаралық кинофестивалінде көрсетілді.