Кіріспе

Спорттық үстел футболы - футбол қауымдастығын симуляциялайтын үстел футболының бәсекелестік түрі. 1992 жылдан бастап бұл спорт түрін бүкіл әлем бойынша Халықаралық спорттық үстел футболы федерациясы (FISTF) басқарады. Мұндай ойындардың бейресми ойыны 1929 жылы Newfooty компаниясына, ал Subbuteo Sports Games 1947 жылы қазіргі заманғы спорттық үстел футболында қолданылатын фигура стилін енгізді.

Ережелер

Спорттық үстел футболы ережелері 1950 жылдардағы Subbuteo, 1960 жылдардағы ETF (Еуропалық үстел футболы федерациясы) және 1970 жылдардағы FISA (Халықаралық Subbuteo қауымдастықтары федерациясы) ережелеріне негізделген, FISTF басқарады. 1992 жылы FISTF Дүниежүзілік федерация болған кезде елеулі өзгерістер жасалды. Принциптік ережелер футболдың барлық аспектілерін бейнелейді, оларды пластикалық допты ойнау үшін фигураларды (түсті негізге бекітілген модельді футболшылар) меңзер немесе ортаңғы саусақпен қозғау арқылы симуляциялауға болады. ФИФА футболдың көптеген ережелері сақталады. Төрешілер FISTF ережелерін офсайд үшін, голды растау, фол, бұрыш соққылары, еркін соққылар және сауықтыру үшін сақтайды. Шабуылдаушы ойыншы өзінің фигурасымен допқа тиген кезде ойын жалғасады және оның фигуралары ережеге сәйкес допты тигізсе, шабуылдаушы келесі ойынды жасай алады. Қорғаушы (қорғаушы) әр бір шабуылдау үшін қорғаныс қозғалысын ойнауға, допты немесе шабуылдаушы фигураны белгілеуге рұқсат етіледі. Қорғаушы ойыншы ойынға белсенді қатысады және жақсы қорғаныс әрекеттерімен голдың алдын алады. Қорғаудағы ең жақсы қозғалыс - шабуылдаушы фигура мен доп арасында. Бұл шабуылшыға тупты тікелей лақтыруға жол бермейді, содан кейін ол ойын үшін басқа шабуыл фигурасын таңдауы керек. Футболдағыдай, доп фигурадан фигураға беріледі, тырнақпен фигураларды сілкіп, допты алға жібереді. Футбол ережелерін тактикалық түсіну артықшылыққа ие болуы мүмкін. Қақпашы тұтқасы бар таяқшаға ілінеді және қақпаның артқы жағынан (желімен толық) басқарылады, сондықтан қақпаға соққы тез реакциямен сақталуы мүмкін. Шабуылдар төмен немесе жоғары болуы мүмкін, бірақ соққы алу үшін қиылыстың астында және бүйірлік бағаналардың арасында болуы керек. Топ гол ретінде саналу үшін ату аймағында толығымен болуы керек. Қақпашы допты бұрыштық соққыға бұра алады, жеңге алады немесе ойын алаңына қайтара алады. Оффсайд қорғаныс фигурасын гол сызығынан алыстату арқылы мәжбүрлеуге болады, ал шабуылдаушы ойыншы "тик" деп атауы мүмкін, бұл оның офсайд фигурасын кері қайтаратынын білдіреді (шабуылдаушы фигура мен гол сызығы арасындағы екі қорғаныс фигурасы қажет). Одан кейін қорғаушы ойнап, ойын қайта басталады. Оффсайд ережесі футболдағыдай. Спорттық үстел футболы мен нағыз футбол арасындағы жалғыз үлкен айырмашылық - бұл әр голдың алдындағы ату аймағы. Топ гол соғу үшін соққы аймағына кіруі керек. Питч төрт тең төрттен тұрады, әдетте әрқайсысы, бірақ өлшемдері әр түрлі болуы мүмкін (FISTF ойын ережесі). Топтың барлығы соққы аймағының шекарасынан өткен кезде, шабуылдаушы ойыншы қақпаға соққы бере алады. Қорғаушы ойыншы өзінің қорғанушы сергітуімен допты соққы аймағынан алып тастауға тырысады, фигураны немесе допты бұғаттап қояды. Топты бір фигурамен үш рет қатарласып (ойнап) жіберуге болады, содан кейін басқа фигура топты ойнауы керек. Бұл әдіс ойынның тактикалық аспектілерін нағыз футболға ұқсас етіп көрсетеді.

Төрешілер

Турнирдің төрешілері ойыншылардың арасынан таңдалады. Топтық кезеңде белсенді емес ойыншылар төрешілік ойындарға ұсынылады. Нокаут кезеңінде топтық кезеңнен шығарылған ойыншылар төреші болып тағайындалады. Судьялар әдетте өздерінің біліктілік тобынан тыс және мүмкіндігінше команда мүшелерінен (клуб немесе ұлттық) немесе отандастарынан алыста орналастырылады. Клуб сияқты таныс ортада немесе спорттық мінез-құлық жоғары бағаланатын аймақтарда рефери матч немесе жаттығу матч үшін қажет емес деп саналады. Бұл жағдайда, егер екі ойыншы да келіссе, онда төреші қажет емес. Әдебиет - әлемдік қоғамдастықтың басты ерекшелігі.

Ойын жабдықтары

FISTF халықаралық және ресми жарыстарда белгілі бір ойын жабдықтарын бекітеді (яғни пайдалануды рұқсат етеді). Базалардағы ойын фигуралары, алаң (мұқта немесе жасанды матадан жасалған шөпті симуляциялау), голдар мен доптардың барлығы стандарттар мен өлшемдерге сәйкес болуы керек және оларды FISTF кеңесі ресми түрде мақұлдауы керек. Subbuteo брендті жабдықтарды пайдалануға болады, бірақ көптеген жоғары деңгейдегі ойыншылар Astrobase, Zeugo, Extreme Works, Superfootym және Tchaa4 сияқты мамандандырылған компаниялар өндірген мықты және қымбат жабдықтарды пайдалануды жөн көреді. Машықтану үшін оқу құралдары бар. Өлшеу құралдары ойын жабдықтарының техникалық деректерін, мысалы, базаны, фигураны, қақпашыны және допты тексеру үшін қолданылады.

Жарыстар

FISTF санкцияланған жарыстар оның көптеген мүше елдерде өткізіледі, онда жас тобы мен жынысына қарай әртүрлі санаттарға бөлінген жеке сайыскерлер (ашық, ардагер, U 19, U 15, U 12 және әйелдер) және командалар үшін жарыстар (ашық, ардагер, U 19, U 15, U 12 және әйелдер) бар.

Әлем кубогы

Бұл санаттардың барлығы жыл сайын Әлем кубогының Чемпионаты демалыс күндері өткізіледі. Команда (команда) ойын протоколында алты ойыншыдан тұрады, команданың жаттықтырушысы (немесе капитаны) төрт ойын үстелінде бәсекеге түсу үшін төртеуін таңдайды. Екі резервтік ойыншыдан біреуін жарты уақыт ішінде немесе жарақат алған жағдайда немесе тактикалық себептер бойынша ауыстыруға болады. FISTF әлем чемпионаты жыл сайын, қатысушы елде, қонақ ел ретінде өткізіледі. Алғашқы FISTF чемпионаты (ол кезде Еуропалық іс-шара) 1993 жылы Бельгияның Вервье қаласында өтті. 2017 жылғы әлем чемпионаты FISTF-тің 25 жылдығына және Subbuteo сауда белгісінің 70 жылдығына орай 2017 жылдың қазан айында Францияның Эланкур қаласындағы Спорт сарайында өтті. Алдағы жарыстар 2020, 2022 және 2024 жылдарда, ал тақ жылдары Конфедерация чемпионаты өтеді. 2018 жылғы әлем чемпионаты 2018 жылдың 1 және 2 қыркүйегінде Гибралтарда өтті.

Еуропа кубогы, Чемпиондар лигасы және Еуропа лигасы

FISTF Чемпиондар лигасы (18-шы нұсқа, оның ішінде Еуропа кубогы, Австриядан TFC Matterburg) және Еуропа лигасы (жереберуші Лацио Ром TSC, Италия) алғаш рет 2010 жылы өткізілді. FISTF Чемпиондар лигасы (19-шы басылым) және 2011 жылғы Еуропа лигасы (2-ші басылым) Италиядан Gruppo Calcio de Tavolo GLF Gorizia ұйымдастырды, ол 2011 жылы алғаш рет Словения аумағында ойналды. Бұл екі іс-шара 2011 жылдың 22-23 қазан күндері (осы жылы 19-шы рет) өтті. FISTF Чемпиондары мен Еуропа лигасы 2014 жылы Бельгияның Фрамериес қаласында өтті. 2016 жылы (24 -ші рет) Италияның Рим қаласында өтті. 2017 жылы Бельгиядағы Рошфорт қаласында 25-ші рет өткізілді. Испания 2018 жылғы Чемпиондар лигасының, ал Италия Еуропа лигасының қонағы болып танылды.

Халықаралық турнирлер

Әлемде бірнеше Майор, Гран-при, Халықаралық ашық, Шабуылдаушы және спутниктік турнирлер бар. Ұлттық чемпионаттарды ұлттық ұлттық қауымдастықтар ұйымдастырады, мысалы, жеке және командалық жарыстар, жоғарылату және төмендеу жүйелері бар. Кубок жарыстары (нокаут) бірнеше жеке және командалық санаттарда өткізіледі. Сондай-ақ, халықаралық жарыстар да өткізіледі, сондай-ақ, үш ел арасында турнирлер өткізіледі, мысалы, Бельгия - Нидерланды - Германия, Австрия - Швейцария - Германия немесе Ұлыбритания чемпионаты (Англия - Шотландия - Уэльс - Солтүстік Ирландия). Осы уақытқа дейін ең үлкен төрт ел арасындағы турнир 1985 жылы Англия, Шотландия, Уэльс және Австрия арасында өтті. Мұндай турнирлерде әр ойыншының өз елінің атынан халықаралық матчтарға (кап) ұсынылуға мүмкіндігі бар. 2011 жылы Дүниежүзілік әуесқойлар суббутео ойыншылары қауымдастығы (WASPA) ойынды бүкіл әлем бойынша насихаттай бастады. Бастапқыда FISTF-пен бәсекелесіп жүрген сияқты көрінсе де, 2014 жылы екі ұйым бірлесіп жұмыс істеді. WASPA кішігірім жиналыстарды біріктірді, ал FSITF спорттық іс-шараларды ұйымдастырды. WASPA турнирлерін ұйымдастыру кіші клубтар мен ұлттар үшін оңай. Ойналған ойындар (нәтижелер) WASPA World рейтинг тізіміне қосылады. FISTF-тің әрбір мүшесі немесе мүшесі емес ел WASPA турнирлерін ұйымдастыра алады және WASPA рейтингтік тізіміне нәтижелерін жібере алады. Бұл спорттың жаңа дамып келе жатқан елдерде танымал болуына көмектеседі және бұл спорттың өсуі үшін ойыншылар базасын құру және дамыту үшін клуб немесе қауымдастық құрудың негізгі жолы болып табылады. FISTF және WASPA спортқа және оның ойын жабдықтарын өндірушілерге синергиялық әсер етеді.

Лигалық жарыстың форматы

Лигалық бәсекелестік форматы - футболдағы (ФИФА) дәстүрлі чемпионат. Турнирлер "роунд-робин" жүйесі бойынша өткізіледі. Қатысушылар (жеке немесе командалар) бір маусым ішінде бір-бірімен екі рет, әдетте бір үйде және бір саяхатта ойнайды. Көптеген лигалар бір маусымда бір-бірімен төрт рет ойнайды. Ұлттық лига жүйесіне байланысты лига кестесінде соңғы орын алған командалар немесе ойыншылар екінші деңгейге түседі (егер командалар жеткілікті болса). Екінші деңгейдегі чемпиондар әдетте бірінші деңгейге көтеріледі. FISTF-ке мүше немесе мүше емес әрбір ел өзінің чемпиондарын анықтаудың өзіндік әдісін қолданады.

Кубок жарысының форматы

Кубоктық жарыстың форматы - футбол ассоциациясында (ФИФА) көрінетін дәстүрлі нокаут турнирі. Қатысушылар (жеке немесе командалар) басқа қарсыласқа қарсы құмырадан шығарылады. Бірінші турдың жеңімпаздары (32) екінші турға (16), ширек финалға (8), жартылай финалға (4) өтеді, содан кейін екі финалист бір-бірімен үлкен финалда кездеседі. Кейде жеңілгендер соңғы 16 раундта сынамалы турнирде ойнайды, сонда барлық позициялар финалда (3/4, 5/6, 17/18, 31/32 және т.б.) ойналады. Осылайша, егер 32 ойыншы нокаут жарысына қатысса, ойыншыға 5 ойын беріледі.

Халықаралық турнирлер форматы

Халықаралық турнирлік бәсекелестік форматы - FISTF әлем чемпионаты, Чемпиондар және Еуропа лигалары, Майорлар (MJ), Гран-при (GP), Халықаралық ашық (IO), Сателлит (SAT) және Челленджер (CHA) турнирлерінде қолданылатын лига және кубок форматтарының қоспасы. Бірінші турда 3, 4 немесе 5 ойыншыдан тұратын топтар құрастырылады, ал екінші кезең нокаут жүйесімен өтеді.

Швейцариялық жүйедегі бәсекелестік форматы

Швейцариялық жүйелік турнирді шахмат әлемінен 1976 жылы Майкл Дент үстел футболына енгізді. Бұл тұжырымдама, басқа жағдайда ұзақ жол жүріп, нокаут турнирінің 1-ші раундында жеңіліске ұшыраған бәсекелестерге әділ сандағы матчтарды қамтамасыз ету үшін жасалды. Ойыншылар бірінші раундта (болған рейтингтік тізімдерге сәйкес) іріктеледі. Екінші турда тең ұпай жинаған ойыншылар (лигалық кесте) бір-біріне қарсы тартылады. Бұл үшінші және төртінші раундтарда қайталанады. Гол айырмашылығы маңызды фактор емес, сондықтан жас немесе жаңа ойыншылардың ауыр жеңіліске ұшырауына жол бермеу керек. Швейцария жүйесінің артықшылығы - ойыншылар өз деңгейін табады және кем дегенде бір ойын жеңу мүмкіндігі артады. Келесі жайт: талап етілген матчтар саны нақты жеңімпазды анықтамауы мүмкін. Бұл жағдайды таңдаулы соңғы ойын-сауық немесе соңғы матч арқылы болдырмауға болады. Ойыншылардың саны бірдей болуы ұсынылады. Лигалық кесте әр раундтан кейін дәл есептелуі керек.

Тарихи ойын ережелері

Алғашқы ойын ережесі 1929 жылы Newfooty-да жарияланды. Subbuteo Sports Games Ltd. ойын ережесі 1947 жылы жарияланды. ETF ойын ережесі 1960/61 жылдары, Роттердамда өткен Еуропа кубогының бірінші жарысынан бұрын жарияланды. FISA ойын ережелері 1978 жылы жарияланды, олар бастапқы Subbuteo ойын ережелерінен шыққан. FISTF ойын ережесі 1992/1993 жылдары Бельгиядағы Еуропа чемпионатынан бұрын жарияланды. Спорттық ойын және футболдың нақты симуляциясын қамтамасыз ету мақсатында бірнеше өзгерістер енгізілді. Желідегі қорғанысты (7 және одан да көп санды) ойынға 1970-ші жылдардың басында Майкл Дент енгізді. Ол Шотландиядан Англияға көшіп, ағылшындық үстел футбол лигасына (Дивизион 2) қосылды. Осы күнге дейін Subbuteo ережелері "FIFA мақұлдаған" құрамаларды, мысалы, 4 2 4, 3 5 2, 4 4 2 және т.б. (Скотландияның ТҚҚ жаңалықтары No 10, 1972 жылғы қарашадағы 3-бетін қараңыз)