Кіріспе

Жарылғыш негіздегі ұшқыш, ірі артиллерия мен кемелердің қаруында пайдаланылады. Қаңыр ұнтақ немесе призмалық ұнтақ, кейде оның түсіне байланысты "кокоа ұнтағы" деп аталады, 1870-жылдардан 1890-жылдарға дейін ірі артиллерия мен кемелердің қаруында пайдаланылатын ұшқыш болды. Қара ұнтаққа ұқсас болса да, ол химиялық тұрғыдан құрастырылып, гидравликалық жолмен белгілі бір дән пішініне айналдырылды. Бұл тежегіш немесе прогрессивті күйдірумен баяу күйдіру жылдамдығын қамтамасыз ету үшін, бұған қарағанда, бұған дейін пушка ұнтағы үшін әдеттегідей, пресс-шоуда табаққа айналған ұнтақты ұсақтап, сынамалау арқылы шығарылатын қара ұнтақтың кездейсоқ пішінді дәндері үшін типтік жылдам және регрессивті күйдіруге қарағанда.

Сипаттамалары

Таза жарылғыш зақымдану үшін жоғары күйдіру жылдамдығы немесе детонация жылдамдығы (және оны қосатын бризанция) әдетте артық, бірақ қаруларда және әсіресе оқ-дәрілерде баяу жанған ұнтақ атыс кернеуін төмендетеді. Бұл жеңіл, ұзын (және дәл) баррельдерді жасауға мүмкіндік береді, бұл өндіріс және техникалық қызмет көрсету шығындарын төмендетеді. Оның жану жылдамдығын одан әрі өзгерту үшін ұнтақ түйіршіктерін призмалық пішіндерге, әдетте, бір перфорацияланған алты бұрышты немесе сегіз бұрышты призмаларға айналдыру арқылы қол жеткізілді. Олар Францияда Poudre B сияқты нитрожарылысқыш қозғалтқыштардың, ал кейінірек Нобельдің баллиститі және Британияда кордитпен енгізілгендіктен, қозғалтқыш ретінде ескірген. Бұл жаңа қозғалтқыштардан түтін, әсіресе қара түтін аз түседі.

Құрамы

Жалын жылдамдығының айырмашылығы бірнеше тәсілмен анықталды. Формуляцияны өзгерту құрауыштардың салмақтағы салыстырмалы пайызын өзгертіп, стандартты 75:15:10 (калий нитраты: көмір: күкірт) қара оқ-дәріге қарағанда отын үшін басқа өңделген көмірлерді пайдалануды білдірді. Әдетте, күкірт қоңыр ұнтақтарда қолданылмайды немесе күкірт мөлшері әдеттегі 10% салмақтан шамамен 1% -ға дейін азайтылады. Күкіртті азайту немесе мүлдем жою күйдіру жылдамдығын баяулатады, ал жоғары молекулалық күкірт диоксиді көмірқышқыл газы немесе көмірқышқыл газымен алмастыру қозғалтқыш газ қоспасында жоғары спецификалық импульс берді. Әртүрлі өңделген көмір пайдаланылды. Қара ұнтақтағы толық көмірленген көмір (негізінен элементтік көміртектен тұрады) оның ерекше қара түсті, ал оның орнына толық көмірленбеген, қоңыр түсті көмір түзіледі, сондықтан "қоңыр ұнтақ" немесе "кокоа ұнтағы" деген атаулар бар. Аз карбонизацияланған ағаш көмір толық карбонизацияланған ағаш көмірінен реактивтірек болды, бұл күкіртпен қамтамасыз етілетін жеңіл тұтану сипаттамаларын біраз болды. Сондай-ақ, қоңыр көмірден дәндердің берік болуына және күкірттің қосылу құралы ретінде қолданылуына септігі тиді. Жанар жылдамдығын одан әрі өзгерту үшін ұнтақтың жеке түйіршіктерін пішіндеу, көбінесе призмалық пішінде, мысалы, бір перфорацияланған алты бұрышты немесе сегіз бұрышты призмалар арқылы жүзеге асырылды.

Тарих

Үлкен дәрежедегі ұнтақ, дәстүрлі түрде жазық табақтар ретінде жасалады, бірақ үлкен өлшемдерге экранға шығарылады, 1850 жылдары АҚШ армиясының майоры Томас Родман өзінің үлкен калибрлі оқ-дәрісі үшін енгізді. 1875 жылы Ламмо дю Понт ірі артиллерия үшін алты бұрышты ұнтақ ойлап тапты, ол шағын орталық өзегі бар пішінді тақталарды қолдана отырып сығымдалды; диаметрі шамамен араба дөңгелегінің түйнегіне ұқсас, орталық тесігі дән күйген сайын кеңейе түсті. 1880 жылы теңіз қарулары биіктігі бойынша алты бұрышты түйірлерді пайдаланды. Өте үлкен дәнді ұнтақтар, өндірістегі ақауларға ұшырағандықтан, 1880 жылы итальяндық "Дюилио" темір кемесіндегі апатта дәлелденгендей, қысымның жоғары болуы қаупін толығымен жойған жоқ, бұл Фоссанодағы химиялық зауытта жасалған ұнтаққа қатысты. 1882 жылы неміс Rottweil компаниясы 1884 жылы Корольдік теңіз флоты қабылдаған Призмалық қоңыр ұнтақты (PBC) әзірледі. Ол тек 2 пайыз күкіртпен және толық күймеген қарақұмық сабаннан жасалған көмірмен жануды баяулатты. Ол Дупонт гексагоналына ұқсас орталық тесігі бар призмаларға басылған. Француз теңіз флоты оның орнына баяу жанған какао ұнтағын (SBC) жасады, оның түйіршіктері шамамен; оның тек 40% -ы күйді, қалған бөлігі ауыр қара түтін ретінде шығарылды. Бірінші түтiнсіз ұшқыш, мақта-матаға негізделген Poudre B француз әскери-теңіз флоты 1886 жылы енгізді, бұл қоңыр ұнтақты алмастыратын түтiнсіз қосылыстардың тез дамуына себеп болды.