Кіріспе
El Niño - қазіргі заманғы американдық композитор Джон Адамстың опералық ораториясы. Ол 2000 жылы 15 желтоқсанда Париждегі Шатель театрында солошылар Доун Апшоу, Лорейн Хант Либерсон және Уиллард Уайт, вокалды ансамбль "Theatre of Voices" (контртенорлар Дэниел Бубек, Брайан Каммингс және Стивен Рикардстан тұрады), Лондон дауыстары, Париждің шебері және Германияның симфониялық оркестрі Берлин, Кент Наганоның дирижерлігімен. Содан бері бірнеше рет орындалып, BBC телеарнасында көрсетілді. "Ту туралы оратория" деп сипатталған бұл шығарма Рождестволық оқиғаны қайта баяндайды. Бірінші жартысы Мәриямның Бейт-Лехемдегі қорада туғанға дейінгі ойларына, ал екінші жартысы тудың салдары, Иродтың Киелі кінәсіздерді өлтіруі және Исаның ерте өмірін қамтиды. Мәтін дәстүрлі библиялық әңгімені ұстанады, сонымен қатар Король Джеймс Киелі кітаптан, Уэйкфилд құпия пьесаларынан, Мартин Лютердің Рождестволық уағызынан, Лұқаның Ізгі хабарынан және Апокрифтік кітаптардан бірнеше мәтіндерді қамтиды. Сондай-ақ Розарио Кастелланос, Сор Хуана Инес де ла Круз, Габриэла Мистрал, Висенте Хуидобро, Рубен Дарио, либретто жазушысы Питер Селларс және Адамстың өзі жазған өлеңдері бар. Ол сондай-ақ Габриэла Мистралдың "Рождестволық жұлдызынан" үзінді келтіреді және Хилдегард фон Бингеннің "O quam preciosa" күйін хорға енгізеді.
El Niño is an opera oratorio by the contemporary American composer John Adams. It was premiered on December 15, 2000, at the Théâtre du Châtelet in Paris by soloists Dawn Upshaw, Lorraine Hunt Lieberson, and Willard White, the vocal ensemble Theatre of Voices (consisting of countertenors Daniel Bubeck, Brian Cummings, and Steven Rickards), the London Voices, La Maîtrise de Paris, and the Deutsches Symphonie Orchester Berlin, with Kent Nagano conducting. It has been performed on a number of occasions since, and has been broadcast on BBC Television. Described as a "nativity oratorio", it retells the Christmas story, with the first half focusing on Mary's thoughts before the birth in the stable in Bethlehem, and the second half covering the aftermath of the birth, Herod's slaughter of the Holy Innocents, and the early life of Jesus. The text follows the traditional biblical story but also incorporates text from the King James Bible, the Wakefield Mystery Plays, Martin Luther's Christmas Sermon, the Gospel of Luke, and several texts from the Apocrypha. Also included are poems by Rosario Castellanos, Sor Juana Inés de la Cruz, Gabriela Mistral, Vicente Huidobro, Rubén Darío, librettist Peter Sellars, and Adams himself. He also quotes Gabriela Mistral's "The Christmas Star" and incorporates a choral setting of "O quam preciosa" by Hildegard von Bingen.
Орындаушылар
Бұл шығарма сопрано, меццо сопрано және баритон солистеріне, контратенорлар үштігіне, қырық бес адамнан тұратын оркестрге (екі гитара мен үлгілік клавиатураны қоса алғанда), SATB хорына және балалар хорына арналған. Оны сахналық қойылым ретінде де, концерттік оратория ретінде де орындауға болады. Питер Селларстың бастапқы жартылай сахналық қойылымында би мен фильм элементтері бар. Өлеңнің қысқартылған нұсқасын, үш контратенордың екеуін және хорды, сондай-ақ оркестрдің көп бөлігін алып тастап, 2018 жылы сопрано Джулия Буллок "Эль-Ниньо: Рождество қайта қаралды" деген атпен Метрополитен өнер мұражайының "Клоистерлер" спектаклі үшін ұсынды.
Өнер тарихы
Америка премьерасы 2001 жылы 11 қаңтарда Сан-Францискодағы Дэвис залында өтті. Кент Нагано Сан-Франциско симфониялық және Сан-Франциско симфониялық хор, Пьемонт балалар хоры, Париж премьерасындағыдай солошылармен бірге дирижерлік етті. Ол өзінің колледждік премьерасын 2002 жылы 6 қарашада Индиана университетінің Джейкобс музыка мектебінде Кармен Хелена Тельездің жетекшілігімен студенттік солистер Су Хён Ким, Ханна Пенн және Роберт Самельспен, сонымен қатар премьераның кәсіби контратенорлары, Дэн Бубек, Брайан Каммингс және Стив Рикардс, дауыстар театрының мүшелері және мектеп түлектері. Театр дауыстарының көркемдік директоры Пол Хилльер сол кезде мектептің оқытушы мүшесі болған. Ол 2003 жылы наурыз айында Нью-Йоркте Бруклин музыка академиясында Лос-Анджелес филармониясы Еса Пекка Салоненнің жетекшілігімен және сол солистермен берілді. 2003 жылдың мамыр айында Атланта симфониялық оркестрі мен хор Роберт Спаноның жетекшілігімен жұмыс жасады, ал келесі айда 67-ші Равиния фестивалі ораторийдің сыншылардан жоғары бағаланған қойылымымен ашылды. Билер мен фильмдердің орнына қуыршақтарды қолдана отырып, жаңа және жоғары бағаланған өндіріс 2014 жылдың мамыр айында АҚШ-тың Сполето фестивалінде Джон Ла Бушардиердің режиссерлігімен және Джо Миллердің режиссерлігімен Вестминстер хорымен көрсетілді. 2024 жылы Метрополитен операсы Марин Алсоптың дирижерлігі мен Лилеана Блейн Круздың режиссерлігімен "Эль-Ниньо" атты жаңа қойылымды ұсынады.
Қабылдау
Арнольд Уитталл "Эль-Ниньо" стильдік плюрализмі мен хронологиялық сан алуандықтары "архаикалық" және "заманауи" элементтерді бір-біріне қосып, Киелі кітаптың "қазіргі Оңтүстік Америка қоғамына сілтеме жасауына" мүмкіндік береді деп мәлімдеді". Өзінің жауабында Ричард Тарускин шығарманың көпмәдени және хронологиялық эклектизмін ХХ ғасырдың соңындағы элитаризм мен тұтынушылықтың белгісі деп айыптады. Сьюзан МакКлэри жұмыстың қазіргі заманға дейінгі элементтерінің Питер Селларстың негізгі тақырыптық мәселелерін қалай алға жылжытатынын анықтады, бұл мұндай сілтемелердің хронологиялық эклектизмнен тыс функциясы бар екенін көрсетеді. Изак Вессон Эль-Ниньоны қазіргі операдағы ортағасырлықтардың үлгісі ретінде сипаттап, ортағасырлықтардың Адамстың ұпайларындағы және барлық қазіргі сахналық қойылымдардағы жұмыстың феминисттік, рухани және көпмәдени тақырыптарының құрылысында маңызды рөл атқарғанын айтады.
Жазбалар
2000: DVD бейне: Селларстың Париждегі "Эль-Ниньо" қойылымы, Доун Апшоу, Лорейн Хант Либерсон, Уиллард Уайт; дирижер: Кент Нагано. Arthaus Musik, Cat #101669 2001: Париждегі Шатле театрының түпнұсқалық актерлік құрамның 2 CD-ге жазылған. Мұндай емес жазбалар, Cat #79634 2
2001: 2 CD recording of original cast from the Théâtre du Châtelet, Paris. Nonesuch Records, Cat #79634 2