Кіріспе
Мұралық темір жол – өткендегі темір жол оқиғаларын қайта жаңғырту немесе сақтау мақсатында тарихи ескерткіш ретінде жұмыс істейтін темір жол. Мұралық темір жолдар көбінесе темір жол тасымалының тарихындағы бір немесе бірнеше кезеңді көрсететіндей сақталған ескі темір жол желілері болып табылады.
A heritage railway or heritage railroad (U. S. usage) is a railway operated as living history to re create or preserve railway scenes of the past. Heritage railways are often old railway lines preserved in a state depicting a period (or periods) in the history of rail transport.
Анықтама
Британдық темір жол және автомобиль жолдары басқармасы мұралық темір жолдарды былай анықтайды: "жергілікті маңызы бар желілер", музейлік темір жолдар немесе туристік темір жолдар, олар бұрынғы заманғы темір жолдардың мінезін, сыртқы түрін және жұмыс істеу тәсілдерін сақтап қалған немесе қабылдаған. Жеке-жеке қызмет ететін бірнеше желілер, қоғамдық байланыстарды қамтамасыз ете отырып, нағыз көлік қызметтерін ұсынады. Көптеген желілер өздерінен-өздері туристік немесе білім беру орталықтары болып табылады. Бұл жүйелерде қолданылатын жылжымалы құрамның және басқа да жабдықтардың көп бөлігі түпнұсқа болып, өздігінен тарихи құндылыққа ие. Көптеген жүйелер бұрынғы темір жол компанияларының көрінісін де, жұмыс істеу тәсілдерін де қайта жаңартуға ұмтылады.
Инфрақұрылым
Мұралық темір жол желілерінде қазіргі заманғы темір жол жүйелерінде қолданыстан шығарылған (немесе ескірген) тарихи темір жол инфрақұрылымы бар. Қолмен басқарылатын стрелкалар, су құбырлары және қолмен қағылған тіректерімен бекітілген рельстер сияқты тарихи жабдықтар мұралық желілердің ерекше белгілері болып табылады. Туристік темір жолдардан өзгеше, олар көбінесе туристерді тасымалдайды және заманауи жабдықтармен және көлік құралдарымен жабдықталған, мұралық желілердің инфрақұрылымы өткен шақтың көріністерін және дыбыстарын сақтап, оларды қолданыста көрсетеді.
Операция
Заманауи технологияның жетіспеуіне немесе тарихи дәлдікке ұмтылысқа байланысты, теміржол операциялары токендерді пайдалану сияқты дәстүрлі тәсілдермен жүзеге асырылуы мүмкін. Мұра инфрақұрылымы мен операциялары көбінесе теміржол қызметкерлеріне тарихи мамандықтарға сәйкес міндеттер тағайындауды қажет етеді. Кейбір мұра теміржолдарында станса бастықтары мен сигналшылар сияқты барлық немесе бір бөлігі қызметкерлер мен еріктілерді, көбінесе сол дәуірге сай киімдерде кездестіруге болады. Көптеген мұра теміржолдары мұра жылжымалы құрамын пайдаланады, алайда заманауи теміржол көліктері тарихи желі инфрақұрылымымен теміржол көріністерін көрсету үшін қолданылуы мүмкін.
Құны
Кейбір мұралық теміржолдар табысты туристік орындар болса, көптегендері коммерциялық емес ұйымдар болып табылады; олардың бір бөлігі кірістерді жолаушылар мен келушілерден түсетін ақшамен толықтыру үшін ынталы еріктілердің күшіне сенеді. Ал қалғандары мұралық теміржолдар қоғамдық көліктің қолжетімді түрін ұсынады және тұрақты жолаушылар немесе мемлекеттік субсидиялар арқасында жұмысын жалғастыра алады.
Балалар темір жолдары
Балалар темір жолдары – балалар мен жасөспірімдер теміржол ісін үйренетін мектептен тыс білім беру мекемелері; көбінесе олар функционалды, жолаушыларды тасымалдайтын тары теміржол желілері болып табылады. Бұл теміржолдар кеңестік дәуірде КСРО-да дамыды. Көптегендері сол кездегі жастар ұйымының атымен – «Пионер темір жолдары» деп аталды. Алғашқы балалар темір жолы 1932 жылы Мәскеуде ашылды, ал КСРО ыдыраған кезде елде 52 балалар темір жолы болды. Коммунистік үкіметтердің құлауына байланысты кейбіреулері жабылды, бірақ посткеңестік мемлекеттер мен Шығыс Еуропа елдерінде сақталған балалар темір жолдары әлі де жұмыс істеп келеді. Көптеген балалар темір жолдары қалалық аймақтардағы саябақтарда салынған. Тар теміржолмен қызмет көрсететін көптеген өнеркәсіптік аймақтардан айырмашылығы, саябақтарды қайта құруға ұрынбады. Балалардың еріктік еңбегі мен социалистік салық саясаты осы теміржолдардың көптегенін құруға мүмкіндік берді. Әлі де жолаушы тасымалдайтын балалар темір жолдары көбінесе бастапқы инфрақұрылымын және құрамаларын, соның ішінде көне бу локомотивтерін сақтап келеді; ал кейбіреулері басқа теміржолдардан мұра ретінде көлік құралдарын алған. Бу локомотивтері бар балалар темір жолдарының мысалдары: Германиядағы Дрезден саябағы темір жолы, Будапешттегі Gyermekvasút, Познаньдегі Park Railway Maltanka, Словакиядағы Кошице балалар темір жолы және Суррейдегі Мерстхам қаласындағы Сент-Николас мектебінің аумағындағы бу темір жолы. Балалар, East Surrey 16mm Group және басқа да еріктілердің көмегімен осы жолдарды іске қосуға қатысады.
Тау темір жолдары
Пойыздар үшін тік көлбеулермен және таулы аймақтар арқылы өткелдер жасау көптеген қиындықтар тудырады, оларға техникалық шешімдер қажет. Тік еңісті теміржол технологиялары мен кең ауқымды туннельдер қолданылуы мүмкін. Тар теміржол пайдалану жолдың өткір бұрылыстарын мүмкін етеді, сондай-ақ кішірек құрылымдық габариттер мен туннель өлшемдерін ұсынады. Биік тауларда құрылыс және логистикалық қиындықтар, шектеулі қалалық даму және көліктік қажеттіліктер мен арнайы вагондарға қойылатын талаптар көптеген тау теміржолдарының жаңартылмауына себеп болды. Бұрынғы теміржол салушылардың инженерлік тәжірибесі мен табиғи тау көріністері таулы аймақтардағы көптеген теміржолдарды табысты туристік орындарға айналдырды.
Ұңғыма теміржолдары
Жер астындағы теміржолдар бүкіл әлемдегі жер асты шахталарында пайдаланылып келген. Шағын теміржол вагондары тар туннельдер арқылы кен, тау жынысы сынықтары және жұмысшыларды тасымалдайды. Кейде жұмыс орындары мен шахта кіреберісі арасындағы өткелдерде тасымалдаудың жалғыз құралы пойыздар болған. Теміржолдың габариттері көбінесе қазылатын өткелдердің көлденең қимасын анықтайтын. Көптеген кен орындарында шахталардың жабылуына немесе жаңа тасымалдау жабдықтарының енгізілуіне байланысты жер асты теміржолдары қолданудан шығарылған. Кейбір көрме шахталарында көне теміржол сақталған және шахта ішінде саяхаттау мүмкіндігі ұсынылады.
Жер асты темір жолдары
Метро 1 (ресми түрде Мыңжылдық жерасты темір жолы немесе М1), 1894 жылдан 1896 жылға дейін салынған, Будапешт метро жүйесінің ең көне желісі және әлемдегі екінші ең көне жерасты темір жолы болып табылады. M1 1980-90 жылдар аралығында толық қайта жаңартылудан өтті, ал 1-ші желі қазір бастапқы келбеті сақталған сегіз түпнұсқа станцияға қызмет көрсетеді. 2002 жылы бұл желі ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілді. Деак Ференц алаңындағы Мыңжылдық жерасты мұражайында метроның алғашқы тарихына қатысты көптеген жәдігерлерді тамашалауға болады.
Мұралық трамвайлар
Белгілі бір маршрутта жоспарлы қызмет көрсететін және трамвай жүйелерінің тарихи аспектілерін көрсететін мұражай трамвай желілері әдетте мұражай көліктерімен жұмыс істейді. Қазіргі заманғы қалалық мобильділіктің мүддесіне қызмет ететін теміржол желісінде жұмыс істейтін мұражай трамвай желілері, көліктің өзінен басқа, тарихи трамвай инфрақұрылымын көрсетуде қиындықтарға кезігеді. Мұндай трамвай желісі көбінесе қалаға қолжетімділікті қамтамасыз етудің орнына туристерді тарту үшін пайдаланылады. Тарихи трамвай инфрақұрылымының кейбір техникалық аспектілері мұражай желілерін қоғамдық көлік жүйесінің ажырамас бөлігі ретінде пайдалануға кедергі келтіруі мүмкін. Мысалы, мұражай трамвай желілерінде көптеген елдерде заң бойынша талап етілетін мүмкіндігі шектеулі адамдарға арналған қолжетімділік болмауы мүмкін. Мұражай трамвай желілері жаңадан орнатылған желілер (1970 жылдар немесе одан кейін құрылған) немесе тарихи трамвайларды барлық немесе көп бөлігі үшін пайдалануды сақтап қалған ескі трамвай желілері болуы мүмкін. Тарихи көріністерді сақтау үшін, тек немесе негізінен мұражай трамвай қозғалысына арналған теміржол жолдары ең жақсы мүмкіндіктер ұсынады. Кейбір мұражай трамвайлары жаңадан салынған жолдарды пайдаланады, ал басқалары әуе желілері мен жолаушылар аялдамаларын орнату арқылы қолданыстағы, әдетте пайдаланылмайтын жүк теміржолын пайдаланады. Кейбір қалаларда туристер мен саудагерлерді тарту үшін қала орталығына жаңа мұражай трамвайлары орнатылды. Мұндай жобаларды қолдаушылар 50 немесе 100 жыл бұрынғы қарапайым, сенімді көлік түрін пайдалану 21-ғасырдың қолданушылары үшін тарихты жандандыра алады деп мәлімдейді. Көлік қажеттіліктерінің белгілі бір түрлеріне қызмет көрсетуде мұражай трамвайлары қазіргі заманғы әріптестерінен гөрі үнемді болуы мүмкін, көбінесе қазіргі заманғы стандарттың құнынан әлдеқайда арзан құнымен салынатын қондырғылар бар. Дегенмен, кейбір шарттар бар; басқа нәрселермен қатар, мұражай жүйелері өнеркәсіптік стандарт емес технологияны пайдаланудан туындаған баяу жылдамдық, төмен сыйымдылық және жоғары техникалық қызмет көрсету шығындарына ұшырауы мүмкін.
Ел бойынша
Ең алғаш құтқарылып, толығымен еріктілермен жүргізілген мұралық темір жолы – Уэльстегі Талиллин темір жолы болды. 1950 жылы хоббишілер тобы қолға алған бұл тар жол, бүкіл әлемдегі сақтау қозғалысының бастауы болды.
Аргентина
Ла Трочита (ресми түрде Viejo Expreso Patagónico, Ескі Патагония экспресі) 1999 жылы Аргентина үкіметі Ұлттық тарихи ескерткіш деп жариялады. Патагониялық 750 мм тар теміржолдағы пойыздар бу локомотивтерін пайдаланады. Темір жол Анд тауларының етегімен Чубут провинциясындағы Эскель мен Эль-Майтен және Рио-Негро провинциясындағы Инженеро Якобаччи аралығында өтеді. Аргентинаның оңтүстігінде орналасқан "Әлемнің соңының пойызы" (Tren del Fin del Mundo) – Тьерра-дель-Фуэго ұлттық паркіне баратын әлемдегі ең оңтүстікке қарай жүретін темір жол деп саналады. Мұражайлық темір жол операциялары 1994 жылы 500 мм (тар жолақты) бу темір жолы қалпына келтірілгеннен кейін басталды. Аргентинаның солтүстік-шығысындағы Салта провинциясында Tren a las Nubes (Бұлттарға апаратын пойыз) әлемдегі ең биік темір жолдардың бірі болып табылатын жол бойында жүреді. Жолдың 29 көпірі, 21 туннелі, 13 виадукы, екі спиралі және екі зигзагы бар, ал оның ең биік нүктесі теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Мисионес провинциясында, нақтырақ айтқанда Игуасу ұлттық паркінде Орманның экологиялық пойызы орналасқан. Жабайы табиғатқа зиян келтірмеу үшін жылдамдығы сағатына 20 км-ден төмен, ал вагондар сұйытылған мұнай газымен (СЖГ) қозғалады – бұл ластамайтын отын. Вилла Элиса тарихи пойызы (Ferroclub Central Entrerriano компаниясы басқарады) Энтре-Риос провинциясындағы Вилла Элиса мен Касерос қалалары арасында бу пойыздарын 120 минутта жүзеді.
Австралия
Әлемдегі екінші сақталған темір жол және Ұлыбританиядан тыс алғашқысы – Австралияның Пуффинг Билли темір жолы. Бұл темір жол 15 мильдік (24 км) учаскеде жұмыс істейді, оның көп бөлігі 1898 жылға дейін салынған бастапқы вагондары сақталған. Австралияның мұра жолдарының шамамен жартысы Ұлыбританиядағы тар жолдар сияқты тар калибрлі танк локомотивтерімен қызмет етеді.
Австрия
Höllental темір жолы – Төменгі Австрияда жұмыс істейтін 760 мм енді (босниялық өлшем) тар жолды темір жол. Ол жазғы демалыс күндері Ракс тауының маңындағы Рейхенау ан дер Ракс пен жақын орналасқан Хёллентальды байланыстырады.
Бельгия
Бельгияның солтүстігіндегі голланд тілінде сөйлейтін Фландрия аймағында Дендермонде-Пурс бу темір жолы бар, ал Валония, 19 ғасырдағы ауыр индустриясының күшті тарихымен, Chemin de fer à vapeur des Trois Vallées-ке ие, ал PFT Chemin de Fer du Bocq темір жолын басқарады.
Финляндия
Финляндия мемлекеттік теміржол желісінде Олли мен Порвоу арасындағы бөлім – арнайы мұражай желісі. Оңтүстік Финляндияда жолаушылар тасымалын үздіксіз жүзеге асыратын, желінің қалған бөліктерінде кездеспейтін көптеген құрылымдық ерекшеліктері сақталған жалғыз желі. Ағаш ұйымдықтар, қиыршық тас төсем, жоғары кернеулі сымдарсыз және жеңіл салмақты рельстер оны ерекше тарихи етеді. Желі бойындағы Хинтаара теміржол станциясы және Порвоу теміржол станциясы аумағы Финляндиядағы ұлттық маңызы бар мәдени орталардың тізіміне, Ұлттық ескерткіштер басқармасымен енгізілген. Тізімге Porvoonjoki аңғарындағы пейзаж да кіреді, осы аңғардан теміржол өтеді. Жокиойнен мұражай теміржолы – Хумпила мен Жокиойнен арасындағы сақталған тар теміржолдың бір бөлігі. Nykarleby Järnväg – бұрынғы Kovjoki–Nykarleby желісінің жағасында қайта құрылған тар теміржолдың бөлігі.
Германия
Де – Пруссияның Шығыс темір жолының тармақ желісі, Бранденбург штатындағы Märkische Schweiz табиғи паркінде орналасқан. Ол бастапқыда 1897 жылы Buckow пен Müncheberg (Mark) станциясын байланыстыратын 750 мм енді тар темір жол ретінде салынған. 1930 жылы бұл желі электрлендіріліп, стандартты енге ауыстырылды. 2002 жылдан бері ол мұражайлық темір жол ретінде пайдаланылуда.
Үндістан
Үндістанның тау теміржолдарының ішінде Дарджилинг-Гималай, Нилгири тау және Калка-Шимла теміржолдары бірігіп ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді. Дүниежүзілік мұраның критерийлеріне сәйкес келу үшін, осы орындар өзінің дәстүрлі инфрақұрылымы мен мәдениетін сақтап тұруы тиіс.
Ұлыбритания
Ұлыбританияда мұралық темір жолдар көбінесе коммерциялық темір жол ретінде жұмыс істеген, бірақ қажеттіліктен туындамай (немесе жабылған) және еріктілер немесе коммерциялық емес ұйымдармен қайта ашылған темір жолдар болып табылады. Ұлыбританиядағы мұралық темір жолдардың көп болуының бір себебі – 1960 жылдардағы Бичингтің кесулері кезінде көптеген шағын желілердің жабылуы, оларды қайта жаңғырту салыстырмалы түрде оңай болды. Ұлыбританияда 100-150 мұралық темір жол бар. Типикалық британдық мұралық темір жолы кезеңдік атмосфераны жасау үшін бу локомотивтерін және түпнұсқа жылжымалы құрамды пайдаланады, бірақ кейбіреулері будан кейінгі дәуірді қайта жаңғырту үшін дизельдік және электрлік жетегіне назар аударады. Көптеген рейстер маусымдық түрде, ірі желіге (немесе темір жолға) қосылмаған, және қалалық көлік қызметтерімен салыстырғанда жоғары баға белгілейді; нәтижесінде олар туристік және демалыс нарықтарына бағытталған. Алайда, 1990 және 2000 жылдары кейбір мұралық темір жолдар жергілікті көлікпен қамтамасыз етуді және коммерциялық жолаушылар тасымалын жүргізу үшін жұмыс кезеңдерін ұзартуды мақсат етті. Алғаш сақталған стандартты өлшемдегі (Бичингтің құрбаны емес) Миддлтон темір жолы болды; екіншісі, және жолаушыларды тасымалдаған алғашқысы – Блюбелл темір жолы. Коммерциялық емес мұралық темір жолдар қызмет көрсету көлемі бойынша әртүрлі, ал кейбір желілер тек жазғы демалыс күндері ғана жұмыс істейді. Северн аңғары темір жолы және Солтүстік Йоркшир Моорс темір жолы сияқты табыстылары бес немесе алты бу локомотивіне ие болуы мүмкін және күн сайын төрт пойызбен қызмет көрсетеді; кішкентай темір жолдар жазда тек бір бу локомотивімен күн сайын жұмыс істей алады. Ұлы Орталық темір жолы – екі рельсті Ұлыбританияның жалғыз сақталған магистралі, ол қарбалас кестеде 50-ден астам пойызбен жүреді. Басты темір жолдарды жекешелендіруден кейін коммерциялық емес мұралық темір жолдар мен коммерциялық тармақ желілері арасындағы шекара бұлыңқы болуы мүмкін. Ромни, Хайт және Димчерч темір жолы – мұралық операция ретінде және жергілікті көлікпен қамтамасыз ету үшін жұмыс істейтін коммерциялық желіге мысал, ал Северн аңғары темір жолы коммерциялық мақсатта бірнеше жүк пойыздарын жүргізді. Көптеген тарихи темір жол желілерін коммерциялық жүк тасымалдаушылар тұрақты пайдаланады. 1960 жылы Блюбелл темір жолы қайтадан жолға шыққаннан бері, Ұлыбританиядағы жекеменшік стандартты кеңдікті темір жолдардың анықтамасы жобалардың саны мен олардың ұзындығы, жұмыс күндері және функциясы өзгергендіктен сақталған темір жол ретінде дамыды. Бұл жағдайға компанияның меншік құрылымы, жылжымалы құрам және басқа да активтердегі үлкен айырмашылықтар да әсер етеді. Қоғамдық темір жолдардан айырмашылығы, Ұлыбританиядағы туристік темір жолдар тігінен біріктірілген (бірақ негізінен қайырымдылық ұйым ретінде жұмыс істейтіндері қайырымдылық және қайырымдылық емес қызметтерін есеп беру мақсатында бөліп көрсетеді).
Трамвай жолдары
Heritage streetcar lines operate in over 20 U.S. cities, with others in the planning or construction stages. Several new heritage streetcar lines have opened since the 1970s; some are standalone lines while others utilize a section of a modern light rail system. Heritage streetcar systems operating in Little Rock, Arkansas; Memphis, Tennessee; Dallas, Texas; New Orleans, Louisiana; Boston, Massachusetts (MBTA Mattapan Trolley); Philadelphia, Pennsylvania (SEPTA route 15); and Tampa, Florida, are among the larger examples. A heritage line operates in Charlotte, North Carolina, and will become part of the city’s new transit system. Another such line, called The Silver Line, operates in San Diego. The San Francisco Municipal Railway, or Muni, runs exclusively historic trolleys on its heavily used F Market & Wharves line. The line serves Market Street and the tourist areas along the Embarcadero, including Fisherman’s Wharf. Boston’s Massachusetts Bay Transportation Authority runs exclusively PCC streetcars on its Ashmont–Mattapan High Speed Line, part of that authority’s Red Line. The historic rolling stock is retained because doing so costs less than a full rebuild of the line to accommodate either a heavy rail line (like the rest of the Red Line or the Blue or Orange Lines) or a modern light rail line (like the Green Line). It is also unique in that it is used almost exclusively by commuters and is not particularly popular with tourists (and thus may not be a true heritage system, despite the historic rolling stock). Dallas has the McKinney Avenue Transit Authority. Denver has the Platte Valley Trolley, a heritage line recalling the open-sided streetcars of the early 20th century. Old Pueblo Trolley is a volunteer-run heritage line in Tucson, Arizona; its popularity largely inspired a modern streetcar system for Tucson currently in the final planning stages, which would incorporate the heritage line. The VTA in San Jose, California, also maintains a heritage trolley fleet for occasional use on the downtown portion of a new light rail system opened in 1988. Other cities with heritage streetcar lines include Galveston, Texas; Kenosha, Wisconsin; and San Pedro, California (home of the port of Los Angeles). The National Park Service operates a system in Lowell, Massachusetts. Most heritage streetcar lines use overhead trolley wires to power the cars, as was the case with the vast majority of original streetcar lines. However, on the Galveston Island Trolley heritage line, which opened in 1988, using modern replicas of vintage trolleys, the cars were powered by an onboard diesel engine, as local authorities were concerned that overhead wires would be too susceptible to damage from hurricanes. Despite that precaution, damage in 2008 from Hurricane Ike was heavy enough to put the line out of service indefinitely, and as of 2021 it has yet to reopen, but three streetcars are being repaired and reopening is planned. Another heritage line lacking trolley wires was Savannah’s River Street Streetcar line, which opened in February 2009 and operated until around 2015. It was the first line to use a diesel/electric streetcar whose built-in electricity generator is powered by biodiesel. In El Reno, Oklahoma, the Heritage Express Trolley connects Heritage Park with downtown, using a single streetcar that has been equipped with a propane-powered onboard generator. The car formerly operated on SEPTA’s Norristown High Speed Line, where third rail current collection is used. The El Reno line is single track and 0.9 mile (1 km) long. In Portland, Oregon, replica vintage cars provided a heritage streetcar service, named Portland Vintage Trolley, along a section of that city’s 1986 operated light rail line from 1991 to 2014. Elsewhere in Portland, the Willamette Shore Trolley is a seasonal, volunteer-operated excursion service on a former freight railroad line to Lake Oswego, Oregon. This operation uses a diesel-powered generator on a trailer towed or pushed by the streetcar, as the line lacks trolley wires. Similarly, the Astoria Riverfront Trolley in Astoria, Oregon, is a seasonal heritage trolley service along a section of former freight railroad and using a diesel-powered generator on a trailer to provide electricity to the streetcar. Other seasonal or weekends-only heritage streetcar lines operate in Yakima, Washington (Yakima Electric Railway Museum); Fort Collins, Colorado; and Fort Smith, Arkansas. The Fort Collins and Fort Smith lines are both operated by an original (as opposed to replica) Birney type streetcar, and in both cases the individual car in use is listed on the National Register of Historic Places. In Philadelphia, the Penn’s Landing Trolley operated seasonal and weekend service as a volunteer operation with former P&W equipment between September 1982 and December 17, 1995, on the Philadelphia Belt Line track on Columbus Boulevard in the historic Penn’s Landing district. Over 50 years later, the revival of extended streetcar operations in New Orleans is credited by many to the worldwide fame gained by its streetcars built by the Perley A. Thomas Car Works in 1922–23. These cars were operating on the system’s Desire route made famous by Tennessee Williams’ A Streetcar Named Desire. Some Perley Thomas cars were maintained in continuous service on the St. Charles Avenue Streetcar line until Hurricane Katrina caused major damage to the right of way in 2005. The historic streetcars suffered only minor damage and several have been transferred to serve on the recently rebuilt Canal Street line while the St. Charles line is being repaired. New Orleans’ St. Charles streetcar line is a National Historic Landmark. Pre-Katrina, New Orleans had plans to reconstruct the Desire line along its original route down St. Claude Avenue. In San Francisco, parts of the cable car and Muni streetcar system (specifically the above-mentioned F Market & Wharves line) are heritage lines, although they are also functioning parts of the city’s transit system. The cable cars are a National Historic Landmark and are rare examples of vehicles with this distinction. Located east of San Francisco is one of several museums in the U.S. that restore and operate vintage streetcars and interurbans, the Western Railway Museum.
Танымал мәдениетте
Талиллин теміржолының сақталуы 1953 жылы Ealing Studios комедиясы "The Titfield Thunderbolt" үшін шабыт берді. Фильм Титфилдтен Маллингфордқа дейінгі ойдан шығарылған Сомерсет тармағының сақталуына арналған. 1952 жылғы жазда Камертон тармағында түсірілген бұл фильмнің түсірілімі аяқталғаннан кейін тармақ бұзылып алынды. Көптеген сақталған теміржолдар түрлі кинокомпаниялар үшін түсірілім алаңы ретінде пайдаланылды; мысалы, Кигли және Уорт аңғары теміржолы 1970 жылғы "Теміржол балалары" бейімдемесіне түсірілім алаңы болды. "Құтқарылушылар" сериалының үшінші маусымы апокалиптикалық Англияда көлік, байланыс және сауданы қайта орнатуға көмектесетін мұралық теміржолдарды қолданады.