Кіріспе

Two Women (Do zan) - 1999 жылы жарық көрген Ирандық драмалық фильм. Тахмине Миланидің сценариі мен режиссері. "Екі әйел" фильмінде Ислам Республикасының алғашқы шатастырған жылдары екі болашақ сәулет студенттерінің өмірі суреттеледі. Бұл фильм әйелдерді тұзаққа түсіріп, олардың толық әлеуетін жүзеге асыруына кедергі келтіретін дәстүрлердің портреті. Тахмине Милани ұзақ сұхбатында "Екі әйел" деген атау бір әйелдің екі түрлі өмірлік оқиғасына сілтеме жасағанын айтты. Фильм 1999 жылы Иранның Фаджр кинофестивалінде ең жақсы сценарий сыйлығын, сондай-ақ Таормина кинофестивалінде Ники Каримидің рөлі үшін ең жақсы әйел актер сыйлығын жеңіп алды.

Сюжет

Фильм Фереште (Ники Карими) мен Роя (Мерила Заре'и) Тегеран университетінде сәулет өнері мамандығы бойынша оқып жүрген кезде дос болғаннан кейін он төрт жылдан кейін басталады. Ферештехтің күйеуі ЖЖБ-да, оған Рояның көмегі қажет. Алдыңғы он төрт жылдағы Фереште өміріндегі оқиғалар Фереш пен Рояның естеліктерін бейнелейтін флешбектер арқылы ашылады. Фарештең отбасы Асфаханда тұрмысы төмен, ол болашағына үмітпен қарап, мектеп бітіргеннен кейін отбасына не істейтініне үміттенетін жақсы оқушы. Ол көп оқыған, бәрін білетін және кез келген қиындыққа төтеп беруге дайын сияқты. Ол әлі үйленуге қызығушылық танытпайды, бірақ оның орнына табысты мансап құруды қалайды. Фереште өз оқушыларына жеке сабақ беріп, өзін қаржылай қамтамасыз етеді. Ал Рояның отбасы бай. Ол Ферештедің жеке шәкірттерінің біріне айналады және осы арқылы екеуінің арасында терең достық қарым-қатынас қалыптасады. Ферештеге Хасан (Мохаммад Реза Форотан) есімді жігіт аңдып жүр. Ол қыздың назарын аударып, өзі айтқандай, оған үйленуге тырысады. Ол көптеген қиындықтар туғызады, соның ішінде Ферештехтің жігіті деп ойлап, оның туысына қышқыл тастап, денесіне ауыр зақым келтіреді. Бұл Ферештехтің әкесі (Реза Хандан) оны Эсфахандағы үйіне оралуға мәжбүр етеді (Ферештех университеттің жатақханасында өз бетінше өмір сүрсе де, ол ресми түрде Тегеранда тұратын әкесінің ағасы, ағасының қамқорлығында); кейбір кері логика арқылы, әке аңдыған адамның әрекеттерін қызының кейбір орынсыз әрекеттері туғызған болуы керек деп санайды. Бұл оқиғалар Иран үкіметі университеттерді жапқан кезде орын алады (әдетте 1979 жылдың екінші жартысында болды), сондықтан Фереште Тегерандан кетуін өмірін өзгертетін оқиға ретінде емес, уақытша оқиға ретінде қарастырады. Қамқоршы Ферештеге еріп, Есфаханға дейін барады және мотоциклмен қуып жүру кезінде көшеде футбол ойнаған екі баланың өліміне себепші болады. Бұл, ақыр соңында, қамауға алынған адамды 13 жылға соттауға әкеледі, ол түрмеге сүйретіліп, босаған кезде Ферештехті өлтіруге ант береді. Ахмад (Атила Пезиани) есімді ер адам Ферештеге және оның отбасына осы апаттан туындаған заңдық іспен және ақылармен көмектеседі, Ферештедің қолын сұрайды және Фереште ұсынысқа бастапқыда қатты қарсылық білдіргеніне қарамастан, университеттер ашылғаннан кейін Ферештедің оқуын жалғастыру жоспарын қолдаймын деп уәде бере отырып, Ферештедің келісімін алуға қол жеткізеді және екеуі үйленеді. Некеден кейін ол өте қызғаныш күйеуі болып табылады, ол Фрештеге сыртқы әлеммен қарым-қатынас жасауына тыйым салады, оның ішінде Роямен байланысқа түсуге тыйым салады; Рояны мүлдем білмесе де, ол оған деген нәпсісін сезінеді, ол өзін жек көретін либералды қоғамның өкілі деп санайды. Фереште ажырасу туралы сотқа өтініш бергенде, төреші істі бірден қабылдамай, күйеуінің эмоциялық және ақыл-ой жағынан қысылған әрекеттерінің ешқайсысы сот ажырасуды беру үшін жеткілікті емес екенін айтады. Судьяның шешімі Ферештеге бірнеше сұрақтарға жауап беруіне негізделген, мысалы, күйеуі зорлық-зомбылық жасады ма, ол адалдықты сақтамады ма, есірткіге тәуелді ме және т.б. Теріс жауаптар; Ферештедің қайта-қайта адам екендігіне шағымдануына жауап ретінде судья соттың уақытын ысырап етпеуді талап етеді. Бір қызығы, Ахмадтың Ферештеге ұрып-соғуын ешқашан көрмесе де, ол шын мәнінде зорлық-зомбылықпен айналысатын адам, өйткені ол Ферештеге үнемі тіл тигізеді және жиі ас үй пышағын шашады; бұл Миланидің отбасылық зорлық-зомбылықты жиі оның құрбандары да мойындамайтынын көрсетудің нәзік тәсілі. Ферештей мен оның күйеуінің екі ұлы бар (Ферештей мен Роя он төрт жылдан кейін кездескен кезде екеуі де жасөспірім) олар сыртынан екі ата-анасын тең жақсы көреді, бірақ ішкі жағынан анасының жағында тұрады, басқалар арасында оларды өз қабілеті бойынша жақсы үйретеді. Фереште күйеуін бірнеше рет тастап кетуге тырысады, бірақ оқиғалар оған қарсы тұрып, ол мұны істей алмайды, 13 жыл өткенге дейін және аңшы тағы да оның есігінің алдында. Ақыры, күйеуімен тағы да ұрысқаннан кейін (ол оның жасырын түрде кітаптар сатып алып, оқығанын біледі, соның ішінде бала күтімі туралы кітаптар) ол Ахмадтың қуып жүрген үйінен қашады. Ол уақытша алға жылжи алады, бірақ оның орнына өзінің ескі аңшысына кезігеді. Ол ұстап алған жігітке өзін қалай қаласа солай өлтіруін айтады, бірақ Ахмад араласып, оның орнына пышақпен өлтіреді. Фильмнің басында оны ЖЖБ-ға жіберген оқиға. Ферешта Рояға өз оқиға�...

Жоғарыда аталған диалогтың маңызы

Жоғарыдағы диалог "Екі әйел" фильмінің сахнасынан алынған, онда екі дос әлсіз жынысты қорғау үшін билік алу үшін топ құру туралы сөйлеседі. 1999 жылы түсірілген фильм Ислам Республикасынан кейінгі Иранның патриархалды қоғамын көрсетеді, онда ерлер әйелдің білім алуы, мансабы, өмір салты, мақсаттары және неке сияқты өмірінің барлық аспектілерін қалыптастырып, шектейді. Иран киносындағы бұрынғы фильмдерден айырмашылығы, "Екі әйел" (До Зан) - періште дегенді білдіретін Fereshteh деген әйел. Фильмде ол тек қана әке мен күйеудің үмітін қанағаттандыруға тырысатын үй шаруасындағы әйел ретінде көрсетілмей, оның тұлғалық тұлғалығына, періште мен идеалдық парсы әйелінің мағынасынан алыс, бүлікшілдікке баса назар аударылады. Ол тәуелсіз ойлайды және өзінің білімін пайдалану үшін ғана емес, сонымен қатар отбасына қаржылай көмек көрсету үшін мұғалім ретінде жұмыс істейді, бұл оның уақытында әйелге өте сирек кездеседі. Милани тұңғыш рет әйелдің барлығына, оның сезімдері мен ойларына негізделген фильм түсіріп, патриархалды қоғамда әйелдің өмірі қалай объектіленіп, ерлер қалай күшті, тәуелсіз әйелді құдіреті жоқ, сынған әйелге айналдыра алатынын әлемге көрсетеді.

Фильм түсіруші туралы

Тахмине Милани 1960 жылы дүниеге келген. Ол кәсіби кинорежиссер, сценарист және продюсер, ол Иран қоғамында әйелдер мен олардың қатысуы туралы дәстүрлі және дәстүрлі нормаларға қарсы шығып, көпшілік назарына түсті. Түрмеге қамалу оның феминисттік идеяларын еркін білдіруіне кедергі болмады және оның стилі басқа феминисттік шығармаларды бағалауға арналған канонға айналды.