Кіріспе
Солтүстік Американың Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы геологиялық провинция Солтүстік Кордилер вулкандық провинциясы (NCVP), бұрын Стикин вулкандық белдеуі деп аталатын, Солтүстік Американың Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы миоценнен холоценге дейінгі жанартаулардың пайда болуымен анықталатын геологиялық провинция. Бұл жанартаулар белдеуі шамамен солтүстік-солтүстік-батысқа қарай солтүстік-батысқа қарай Британ Колумбиясы мен Аляска Панхандлдан Юкон арқылы Алясканың шығыс бөлігіндегі Оңтүстік-шығыс Фэрбенкс санақ аймағына дейін, жүздеген шақырым кеңдікте созылады. Бұл Батыс Кордильерадағы ең соңғы анықталған жанартау провинциясы. Үлкен жанартаулардан басқа, Солтүстік Кордильерлік жанартау провинциясында бірнеше кіші жанартаулар бар, соның ішінде жанартау аймағында кең таралған шөгінді конустар бар. Бұл кішкентай конустардың көпшілігі бір ғана жанартау атылу орындары болды; бұл бүкіл жанартау аймағындағы үлкен жанартауларға қарама-қарсы, олар өздерінің тарихында бірден көп жанартау атылулары болды. Солтүстік Кордильерлік жанартау провинциясы Тынық мұхиты айналасындағы Тынық мұхиты от шеңбері деп аталатын қарқынды жер сілкінісі мен жанартау қызметі аймағының бөлігі болып табылады. Алайда, Солтүстік Кордилер вулкандық провинциясы Тынық мұхит оттық сақинасының Каскад вулкандық доғасы мен Алеут доғасы арасындағы саңылаудың бөлігі деп түсіндіріледі. Дегенмен, жанартау аймағындағы шашыраңқы халық қашықтығы мен жиі емес жанартау белсенділігінің салдарынан жарылыстар аз болды.
The Northern Cordilleran Volcanic Province (NCVP), formerly known as the Stikine Volcanic Belt, is a geologic province defined by the occurrence of Miocene to Holocene volcanoes in the Pacific Northwest of North America. This belt of volcanoes extends roughly north northwest from northwestern British Columbia and the Alaska Panhandle through Yukon to the Southeast Fairbanks Census Area of far eastern Alaska, in a corridor hundreds of kilometres wide. It is the most recently defined volcanic province in the Western Cordillera. Apart from the large volcanoes, several smaller volcanoes exist throughout the Northern Cordilleran Volcanic Province, including cinder cones which are widespread throughout the volcanic zone. Most of these small cones have been sites of only one volcanic eruption; this is in contrast to the larger volcanoes throughout the volcanic zone, which have had more than one volcanic eruption throughout their history. The Northern Cordilleran Volcanic Province is part of an area of intensive earthquake and volcanic activity around the Pacific Ocean called the Pacific Ring of Fire. However, the Northern Cordilleran Volcanic Province is commonly interpreted to be part of a gap in the Pacific Ring of Fire between the Cascade Volcanic Arc further south and the Aleutian Arc further north. Nevertheless, the dispersed population within the volcanic zone has witnessed few eruptions due to remoteness and the infrequent volcanic activity.
Шығуы және химиясы
Солтүстік Кордильерлік жанартау провинциясы 20 миллион жыл бұрын пайда болғаннан бері белсенді жанартаулық аймақ болып табылады. Тынық мұхит отын сақинасының басқа бөліктерінен айырмашылығы солтүстік Кордильер вулкандық провинциясының шығу тегі континенттік жарылу аймағында, жер қыртысы мен литосфераның бөлініп кетуі. Солтүстік Кордильерлік жанартаулық провинциясындағы континенттік қабық жылына шамамен бір рет созылады. Бұл басталған жарылыс Тынық мұхиты тақтасының Алясканың оңтүстік жағалауы мен Камчатка түбегінің оңтүстік жағалауындағы суларды бойлай созылып жатқан Алеут траншеясына қарай қарай Квин-Шарлотта бұзылысы бойымен солтүстікке қарай жылжуының нәтижесінде пайда болды. Осы алыс өрістегі күш Солтүстік Американың қабығын соза бастаған сайын, жер бетіне жақын тау жыныстары жарылып, жарылу аймағына параллель орналасқан жартасты қатпарлар бойлай қалады. Ыстық магма осы сынықтар арасында пассивті немесе эфузивті атылуларды тудырады. Солтүстік Кордильерлік жанартау провинциясындағы жанартаулар қысқа солтүстікке қарай бағытталған сегменттерде орналасқан, олар жанартау провинциясының солтүстік бөлігінде солтүстікке қарай бағытталған рифтік құрылымдармен, соның ішінде синвулканикалық грабендермен және грабендермен шектеледі. Алкальді базальт, аз гавайиті және бассанит магмалары эффузиялық атылулардан пайда болған үлкен қалқандық жанартаулар мен жанартау провинциясының барлық жерінде кішкентай шайырлы конустар пайда болады, олардың бірнешеуі герзолит магмасын құрайды. Жанартау провинциясының оңтүстік-батыс бөлігіндегі жер сілкіністеріне байланысты соңғы деректерді талдау, Солтүстік Кордильерлік жанартау провинциясының оңтүстік бөлігіндегі көптеген жанартаулардың негізін құрайтын Стикиния астындағы қабықтың, жақында орналасқан жағалаудағы Плутон кешенінің астындағы қабықтан гөрі тығыз екенін көрсетеді. Бұл кең көлемді гранитті және диоритті интрузивті тау жыныстарынан тұрады. Температурасы - 0,7 градус, бұл бұлақтар Канададағы ең ыстық бұлақтар. Бұл құлаған лава түтіктерінің бөліктері қазір вулкандық шұңқырлар құрайды. Солтүстік Кордильерлік жанартау провинциясындағы субвулканикалық интрузиялар биік рельефті аймақтарда байқалады. Бұл ауытқу Солтүстік Кордильерлік жанартау провинциясының және жанартау провинциясы орналасқан жерлердің солтүстікке қарай қозғалуына себеп болды. Плиталар тектоникасы тұрғысынан алғанда, Тинтина бұзылысының жолақты тайғанақ қозғалысы Сан-Андреас бұзылысы және Солтүстік Американың батыс бөлігіндегі басқа да кеңейтілген немесе соққылы бұзылу жүйелері бойынша соққылы тайғанақ қозғалысымен байланысты. Батыста Денели бұзылуы бұзылыстың бойымен созылатын кішігірім жер сілкіністерінің көзі болып табылады. Тинтина бұзылысынан айырмашылығы, Денели бұзылысы бойындағы соққы қозғалысы кем дегенде жер бетін ауыстырды. Жазық арал белдеуіндегі тауларды жазықтың шығысындағы таулардан бөледі. Арал белдеуіндегі тектоникалық оқиғалар Денели бұзылысының бойымен қозғалыспен де байланысты.
Адамзат тарихы
Stikine вулкандық белдеуі термині алғаш рет 1991 жылы Джек Саузер және Кристофер Йорат Канаданың геологиялық зерттеулер тобының британиялық Колумбияның солтүстік-батысындағы Stikine өзенінің айналасында орналасқан жанартаулық кен орындары ретінде анықталды. Батыс Кордильерада вулкандық шөгінділерді картаға түсіру және даталау жұмыстары аяқталған сайын, Стикин вулкандық белдеуі Стикин атауымен байланысты географиялық аймақтан барған сайын алыс вулкандық шөгінділерді қосу үшін кеңейтілді. Осы себепті ғалымдар Бен Эдвардс пен Джеймс Расселл бұл вулканизмді Солтүстік Кордильер вулканикалық провинциясы деп қайта анықтады. Географиялық сипаттама ретінде, Юкон өзенінің бойында орналасқан жанартаулық жыныстарға Stikine атауын қолдану сәл таңқаларлық және шатастыратын сияқты. Сонымен қатар, мүлдем байланысты емес жанартаулық жыныстар тобы Стикин жиналысын құрайды, ол негізінен Стикин елі деп аталатын географиялық аймақта кездеседі. Солтүстік Кордильерлік жанартау провинциясы - бұл кең географиялық аймақты қамтитын кеңірек атау, онда соңғы вулканизмнің ұқсас сипаты бар (негізінен сілтілік, мафикалық жанартау жыныстары), ұқсас жас аралығы (миоценнен голоценге дейін) және ұқсас тектоникалық жағдай (транстенсия).