Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Жаңа мапуның тарихы
Лутиг (Лотига, Тепити және Урадхи деп те аталады, сондай-ақ Урадхи тілдерімен байланысты тілдерді қараңыз) - австралиялық аборигендер тілі. Лутигтің дәстүрлі тілдік аймағына Кукширдің жергілікті мемлекеттік шекараларындағы ландшафты кіреді: Шығыс Кейп-Йорк, Дуси өзені, Солтүстік жарты арал, Жаңа Мапун, Инжину және Коуал сағасы. Урадхи (осылай-ақ, Анггамуди, Анкамути, Атампая, Бавтжати және Лотига) - Батыс Кейп Йорк түбегіндегі австралиялық абориген тілдері. Дәстүрлі тіл аймағына Мапун мен Дюйфкен нүктесінің солтүстігі мен Порт-Масгрейвтің солтүстігіндегі (Ангкамути елі) жағалау белдеуінің шығысы жатады, онда Дюси өзенінің сағасы, Дульханти өзенінің төменгі ағысы және Скардон өзенінің жоғарғы ағысы орналасқан. Британдықтардың қоныстануымен жергілікті халықтардың жер аударылуынан кейін, ол Солтүстік жарты арал аймағында, соның ішінде Жаңа Мапун, Инжину және Коуал Крик қауымдастықтарында да айтылды.
Luthigh (also known as Lotiga, Tepiti and Uradhi, see also Uradhi related languages) is an Australian Aboriginal language spoken by the Luthigh people. The traditional language area for Luthigh includes landscape within the local government boundaries of the Cook Shire: Eastern Cape York, Ducie River, Northern Peninsula, New Mapoon, Injinoo, and Cowal Creek. Uradhi (also known as Anggamudi, Ankamuti, Atampaya, Bawtjathi, and Lotiga) is an Australian Aboriginal language of the Western Cape York Peninsula. The traditional language region includes north of Mapoon and Duyfken Point and east of the coast strip to the north of Port Musgrave (Angkamuthi country) incorporating the mouth of the Ducie River, the lower reaches of the Dulhunty River and the upper reaches of the Skardon River in the north. Following the displacement of Indigenous people by British settlement, it was also spoken in the Northern Peninsula Area Region including the communities of New Mapoon, Injinoo and Cowal Creek.
Еуропалық байланыс
Жаңа Мапун Бамагаға жақын орналасқан және бастапқыда жасырын аңғар деп аталды. Бұл жер жергілікті тұрғындарда "Ағаш көмірін жағу" немесе "Мандингу" деп те аталды. Үкімет Нью-Мапунды Мапун миссиясының тұрғындарын орналастыру үшін құрды, олардың кейбіреулері 1963 жылдың шілдесінде Мапун миссиясының (Ескі Мапун) жабылуынан кейін сол жерге көшіру ұсынысын қабылдады. Оның тұрғындары арасында Тжунгунджи, жерлері уақыт өте келе Мапун аборигендерінің қорығына қосылған басқа жергілікті тіл топтарының ұрпақтары, Карпентария шығанағы аймағынан миссионерлік қызметке күштеп әкетілген адамдар және миссионерлік қызметке әкелінген Оңтүстік теңіз аралдарының ұрпақтары бар. Мапун тұрғындары Мапунды жабу туралы кеңес алған жоқ және олардың көпшілігі тұрғындарды басқа пресвитериандық миссияларға көшіру немесе "қорғау актілерінен босатуға дайын адамдарды басқа жерлердегі австралиялық өмір салтына сіңіру" бастапқы жоспарына қатты наразылық білдірді. Шіркеу әкімшілігі 1955 жылы Мапун Вейпа аймағында боксит кен орындары табылғаннан кейін қаржыландырудың төмендігі мен белгісіздіктің салдарынан туындаған тұрақты қысымды сезінгеннен кейін, 1960 жылға дейін үкіметтің жабылу саясатына берілмеді. Алайда ресми деректер бұған қайшы келеді. 1963 жылы 14 қарашада Түпкiлiк iстер директоры Патрик Киллоран Бейсенбi аралы полициясына 23 адамды Мапуннан Бамага көшiрудi және "қорықта бос қалған шатырларды бұзуды бастауды" тапсырды. Келесі күні түнде Квинсленд штатының екі полиция қызметкері бірнеше Сайбай аралы полиция қызметкерлерімен бірге М.В. Гелам кемесімен Мапунға келді. Полиция оқиға туралы есеп ешқашан табылған жоқ; алайда ауызша есептер мен көшіру жазбалары барлық тұрғындардың көшірілгенін және Мапундағы кейбір ғимараттар мен үйлер осы уақытта өртелгенін растайды. Пресвитериан шіркеуінің жазбалары Мапун қаласындағы қалған 70 тұрғынды 1964 жылдың қаңтар мен мамыр аралығында МВ Гелам кемесімен Вейпа мен Нью-Мапунға тасымалданғанын көрсетеді.
New Mapoon is located near Bamaga, and was initially called Hidden Valley. The site was also locally known as Charcoal Burner or Mandingu. The government established New Mapoon to accommodate residents from Mapoon Mission, some of whom accepted an offer to relocate there following the closure of Mapoon Mission (Old Mapoon) in July 1963. Its residents included the Tjungundji, descendants of other local language groups whose lands were incorporated into the Mapoon Aboriginal reserve over time, people forcibly removed to the mission from the Gulf of Carpentaria area and descendants of South Sea Islanders brought to the mission by Presbyterian missionaries. Residents of Mapoon were not consulted about the closure of Mapoon and most protested strongly against the initial plan to relocate residents to other Presbyterian missions or to "assimilate those ready for exemption [from the Protection Acts] into the Australian way of life elsewhere". The church administration did not commit to the government's closure policy until 1960, after experiencing persistent pressure caused by under funding and uncertainty after the discovery of bauxite deposits in the Mapoon Weipa area in 1955. However, the official records indicate that this was not the case. On 14 November 1963, the Director of Native Affairs, Patrick Killoran, instructed the Thursday Island police to remove 23 people from Mapoon to Bamaga and "commence demolition of the vacated shanties on the reserve". The next night, two Queensland police officers arrived at Mapoon on the MV Gelam, together with several Saibai Island Community Police officers. A police report of the event has never been located; however oral accounts and removal records confirm that all residents were removed and that some of the buildings and houses were burned at Mapoon at this time. Presbyterian Church records indicate that the remaining 70 residents at Mapoon were transported to Weipa and New Mapoon aboard the MV Gelam between January and May 1964
Білім
Жаңа Мапун қаласында мектептер жоқ. Ең жақын мемлекеттік бастауыш және орта мектептер - Солтүстік жартылай арал аймағы мемлекеттік колледжінің кіші және аға кампустары, екеуі де оңтүстік-шығыста Бамагада орналасқан.
There are no schools in New Mapoon. The nearest government primary and secondary schools are the junior and senior campuses of the Northern Peninsula Area State College, both of which are in neighbouring Bamaga to the south east.
Ыңғайлылықтар
Солтүстік жарты арал аймақтық кеңесі Нью-Мапун қаласындағы Браун көшесінде кітапхана (Жаңа Мапун жергілікті білім орталығы) жүргізеді. Жаңа Мапуунның жергілікті білім орталығы 2002 жылдың 16 тамызында ашылды. Бұл Солтүстік жарты арал аймағында құрылған алғашқы IKC және Квинслендте құрылған төртінші IKC болды. ИКК әкімшісі Паулин Лифу ИКК-де 20 жылдық тарихының басым бөлігінде болды және ИКК желісінде ең ұзақ қызмет еткен қызметкер. Лифу ханым жергілікті тарих жинағын әзірлеуде алдыңғы қатарда болды, оған Солтүстік жарты аралдың бес қауымдастығының материалдары кіреді: Бамага, Инжину, Нью-Мапун, Сеисия және Умагико. Жаңа Мапунда жалпы дүкен, "Өнер және қолөнер" және "Арбау және tackle" дүкендері бар.
Northern Peninsula Area Regional Council operates a library (New Mapoon Indigenous Knowledge Centre) at Brown Street, New Mapoon. The New Mapoon Indigenous Knowledge Centre (IKC) opened on 16 August 2002. It was the first IKC established in the Northern Peninsula Area and the fourth established in Queensland. The IKC Administrator Pauline Lifu has been with the IKC for most of its 20 year history and is the longest serving staff member in the IKC network. Ms Lifu has been at the forefront of developing a local history collection at the IKC, which includes material from all five Northern Peninsula Area communities: Bamaga, Injinoo, New Mapoon, Seisia, and Umagico. New Mapoon has a general store, "Arts and Craft", and "Bait and Tackle" shops.
Атауы
Бұл Уикипедия мақаласында аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының қауымдастық тарихынан материал бар: New Mapoon. The State of Queensland CC BY 4.0 лицензиясымен жариялады, 2017 жылдың 3 шілдесінде қол жеткізілді.
This Wikipedia article contains material from Aboriginal and Torres Strait Islander community histories: New Mapoon. Published by The State of Queensland under CC BY 4.0, accessed on 3 July 2017.