Кіріспе
Американдық карикатурист (1921–2023)
Allan Jaffee (born Abraham Jaffee; March 13, 1921 – April 10, 2023) was an American cartoonist. He was notable for his work in the satirical magazine Mad, including his trademark feature, the Mad Fold in. Jaffee was a regular contributor to the magazine for 65 years and is its longest running contributor. In a 2010 interview, Jaffee said, "Serious people my age are dead." With a career running from 1942 until 2020, Jaffee holds the Guinness World Record for having the longest career as a comic artist. In the half century between April 1964 and April 2013, only one issue of Mad was published without containing new material by Jaffee. In 2008, Jaffee was honored by the Reuben Awards as the Cartoonist of the Year. Cartoonist Arnold Roth of The New Yorker said, "Al Jaffee is one of the great cartoonists of our time." Peanuts creator Charles M. Schulz wrote, "Al can cartoon anything." In 1927, Mildred took her four sons, with Morris's consent, back to Zarasai. After a year, Morris took the family back to the United States. After another year, Mildred took the children back to Lithuania, where they lived in a shtetl. With reading material scarce in his new home, Morris mailed comic strip clippings from the United States. Jaffee became known for his ability to trace figures like Little Orphan Annie in the sand, for the amusement of his friends as well as the local bullies. David, Jaffee's youngest brother, returned to U. S. in 1940, months before much of Zarasai's Jewish population was murdered in the Holocaust, including, apparently, Mildred herself. Jaffee studied at the High School of Music & Art in New York City in the late 1930s, along with his brother Harry and future Mad personnel Will Elder, Harvey Kurtzman, John Severin, and Al Feldstein. While Morris's perseverance probably saved his sons' lives, he later showed increasingly erratic behavior himself, thereby missing his son's high school graduation, and inexplicably discarding all his belongings and art projects once he left for the Army. Jaffee served in the U. S. Army during World War II, where he worked as an artist for the military in various capabilities. His work included the original floor plan for the Rusk Institute of Rehabilitation Medicine. During this time, he took advantage of the military's free name change service, first to "Alvin Jaffe" by mistake, then to "Allan Jaffee". While working at the Pentagon, he met Ruth Ahlquist, whom he married in 1945. In 1946, Jaffee returned to civilian life, working for Stan Lee. For approximately a year and a half in the late 1940s, Jaffee was editing Timely's humor and teenage comics, including the Patsy Walker line. Jaffee recalled in a 2004 interview:
I created Ziggy Pig and Silly Seal from scratch. [editor in chief] Stan [Lee] said to me, "Create an animated type character. Something different, something new." I searched around and thought, "I've never seen anyone do anything about a seal," so I made him the lead character. So I created "Silly Seal". One day, Stan said to me, "Why don't you give him a little friend of some sort?" I had already created Ziggy Pig, who had his own little feature, so it was quite easy to combine them into one series. I said, "How about Ziggy Pig?" Stan said, "Okay!" I should add that, while I created Ziggy Pig, it was Stan who named him. From 1957 to 1963, Jaffee drew the elongated Tall Tales panel for the New York Herald Tribune, which was syndicated to over 100 newspapers. Jaffee credited its middling success with a pantomime format that was easy to sell abroad, but his higher ups were unsatisfied with the strip's status: "The head of the syndicate, who was a certifiable idiot, said the reason it was not selling [better] is we gotta put words in it. So they made me put words in it. Immediately lost 28 foreign papers." A collection of Jaffee's Tall Tales strips was published in 2008. Jaffee also scripted the short lived strips Debbie Deere and Jason in the late 1960s and early 1970s. Since 1984, Jaffee has provided illustrations for "The Shpy", a lighthearted Jewish themed adventure feature in Tzivos Hashem's bimonthly children's publication The Moshiach Times.
Аллан Джаффи (туған жылы Абрахам Джаффи; 13 наурыз 1921 – 10 сәуір 2023) – американдық карикатурист. Ол сатирикалық журнал «Mad»-тегі жұмысымен, соның ішінде өзінің авторлық белгісі «Mad Fold-in»мен танымал болды. Джаффи 65 жыл бойы журналға тұрақты үлес қосып, оның ең ұзақ қызмет еткен авторы болып табылады. 2010 жылғы сұхбатта Джаффи: «Менің жасымдағы адамарлар қайтыс болды» деді. 1942 жылдан 2020 жылға дейін жұмыс істеген Джаффи комикстер саласындағы ең ұзақ мансапқа ие болғаны үшін Гиннестің рекордтар кітабына енді. 1964 жылдың сәуірінен 2013 жылдың сәуіріне дейінгі жарты ғасырдың ішінде «Mad» журналының бір ғана саны Джаффидің жаңа материалдарынсыз жарық көрді. 2008 жылы Джаффи Рубен сыйлығымен «Жылдың карикатурисі» атағына ие болды. «The New Yorker» журналының карикатурисі Арнольд Рот: «Ал Джаффи – біздің заманымыздың ұлы карикатуристерінің бірі» деді. «Peanuts» авторы Чарльз М. Шульц: «Ал кез келген нәрсені карикатуралай алады» деп жазды. 1927 жылы Милдред төрт ұлын алып, Моррис келісімімен Зарасайға оралды. Бір жылдан кейін Моррис отбасын АҚШ-қа қайтарды. Тағы бір жыл өткен соң Милдред балаларды Литваға алып қайтып, олар штетльде тұрды. Жаңа үйінде оқу материалдарының жетіспеуіне байланысты Моррис АҚШ-тан комикстердің кесінділерін жіберді. Джаффи өзінің достары мен жергілікті бұзақылардың көңілін көтеру үшін құмда «Кішкентай жетім Энни» сияқты кейіпкерлерді салудағы шеберлігімен танымал болды. Джаффидің кіші інісі Дэвид 1940 жылы АҚШ-қа оралды, бұл Холокост кезінде Зарасайдың еврей халқының көп бөлігі, соның ішінде Милдредтің өзі де қаза тапқанға дейін бірнеше ай бұрын болды. Джаффи 1930 жылдардың аяғында Нью-Йорктегі Музыка және өнер мектебінде (High School of Music & Art) ағасы Гарримен және болашақ «Mad» командасының мүшелері Уилл Элдер, Харви Курцман, Джон Северин және Ал Фелдштейнмен бірге оқыды. Моррис табандылығы ұлдарының өмірін сақтап қалғанмен, кейіннен ол өзін-өзі бақылаусыз мінез-құлық көрсетті, соның салдарынан ұлының орта мектепті бітіру рәсіміне қатыспады және әскерге кеткеннен кейін барлық мүліктері мен өнер жобаларын түсініктесіз себептермен тастап кетті. Джаффи Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясында қызмет етті, онда ол әскерилер үшін суретші болып жұмыс істеді. Оның жұмыстарына Раск реабилитациялық медицина институтының алғашқы қабат жоспары кірді. Осы кезеңде ол әскерилердің тегін ат алмастыру қызметін пайдаланды, алдымен қателікпен «Алвин Джаффи» деп, содан кейін «Аллан Джаффи» деп өзгертті. Пентагонда жұмыс істеп жүргенде ол Рут Ахквистпен танысты, оған 1945 жылы үйленді. 1946 жылы Джаффи азаматтық өмірге оралып, Стэн Лимен жұмыс істеді. 1940 жылдардың аяғында шамамен бір жарым жыл бойы Джаффи «Timely» компаниясының юморлық және жасөспірімдер комикстерін, соның ішінде «Patsy Walker» желісін редакциялады. 2004 жылғы сұхбатта Джаффи: «Мен Ziggy Pig және Silly Seal кейіпкерлерін бастапқыда өзім жасадым. [бас редактор] Стэн [Ли] маған: «Анимациялық кейіпкер жаса. Жаңа нәрсе ойлап тап» деді. Мен іздеп, «Тұтқыр туралы ешкім ештеңе жасамаған екен» деп ойладым, сондықтан оны басты кейіпкер еттім. Сөйтіп, мен «Silly Seal» кейіпкерін жасадым. Бір күні Стэн маған: «Неге оған кішкентай досын бермедің?» деді. Мен Ziggy Pig-ті жасаған едім, оның өзіндік ерекшелігі болды, сондықтан оларды бір серияға біріктіру оңай болды. Мен: «Ziggy Pig туралы не ойлайсыз?» дедім. Стэн: «Жарайды!» деді. Ziggy Pig-ті мен жасасам да, оған Стэн ат қойғанын айтқым келеді. 1957 жылдан 1963 жылға дейін Джаффи «New York Herald Tribune» газеті үшін ұзын форматтағы «Tall Tales» комикстерін салды, ол 100-ден астам газетке таратылды. Джаффи оның орташа табысын шетелде оңай сатылатын пантомима форматымен байланыстырды, бірақ оның басшылары комикстің табысына қанағаттанбады: «Синдикат басшысы, ол ақымақ еді, «оның жақсы сатылмауының себебі – біз оған сөздер қоюымыз керек» деді. Сондықтан ол маған сөздер қосуға мәжбүр етті. Бірден 28 шетелдік газеттен қол үздік». 2008 жылы Джаффидің «Tall Tales» комикстерінің жинағы жарық көрді. Джаффи сонымен қатар 1960 жылдардың аяғы мен 1970 жылдардың басында «Debbie Deere» және «Jason» атты қысқа мерзімді комикстерді жазды. 1984 жылдан бері Джаффи «The Shpy» атты еврейлік тақырыптағы оқиғаларға иллюстрациялар жасап келеді, ол «Tzivos Hashem» балалар басылымы «The Moshiach Times» екі айда бір рет жарық көреді.
Allan Jaffee (born Abraham Jaffee; March 13, 1921 – April 10, 2023) was an American cartoonist. He was notable for his work in the satirical magazine Mad, including his trademark feature, the Mad Fold in. Jaffee was a regular contributor to the magazine for 65 years and is its longest running contributor. In a 2010 interview, Jaffee said, "Serious people my age are dead." With a career running from 1942 until 2020, Jaffee holds the Guinness World Record for having the longest career as a comic artist. In the half century between April 1964 and April 2013, only one issue of Mad was published without containing new material by Jaffee. In 2008, Jaffee was honored by the Reuben Awards as the Cartoonist of the Year. Cartoonist Arnold Roth of The New Yorker said, "Al Jaffee is one of the great cartoonists of our time." Peanuts creator Charles M. Schulz wrote, "Al can cartoon anything." In 1927, Mildred took her four sons, with Morris's consent, back to Zarasai. After a year, Morris took the family back to the United States. After another year, Mildred took the children back to Lithuania, where they lived in a shtetl. With reading material scarce in his new home, Morris mailed comic strip clippings from the United States. Jaffee became known for his ability to trace figures like Little Orphan Annie in the sand, for the amusement of his friends as well as the local bullies. David, Jaffee's youngest brother, returned to U. S. in 1940, months before much of Zarasai's Jewish population was murdered in the Holocaust, including, apparently, Mildred herself. Jaffee studied at the High School of Music & Art in New York City in the late 1930s, along with his brother Harry and future Mad personnel Will Elder, Harvey Kurtzman, John Severin, and Al Feldstein. While Morris's perseverance probably saved his sons' lives, he later showed increasingly erratic behavior himself, thereby missing his son's high school graduation, and inexplicably discarding all his belongings and art projects once he left for the Army. Jaffee served in the U. S. Army during World War II, where he worked as an artist for the military in various capabilities. His work included the original floor plan for the Rusk Institute of Rehabilitation Medicine. During this time, he took advantage of the military's free name change service, first to "Alvin Jaffe" by mistake, then to "Allan Jaffee". While working at the Pentagon, he met Ruth Ahlquist, whom he married in 1945. In 1946, Jaffee returned to civilian life, working for Stan Lee. For approximately a year and a half in the late 1940s, Jaffee was editing Timely's humor and teenage comics, including the Patsy Walker line. Jaffee recalled in a 2004 interview:
I created Ziggy Pig and Silly Seal from scratch. [editor in chief] Stan [Lee] said to me, "Create an animated type character. Something different, something new." I searched around and thought, "I've never seen anyone do anything about a seal," so I made him the lead character. So I created "Silly Seal". One day, Stan said to me, "Why don't you give him a little friend of some sort?" I had already created Ziggy Pig, who had his own little feature, so it was quite easy to combine them into one series. I said, "How about Ziggy Pig?" Stan said, "Okay!" I should add that, while I created Ziggy Pig, it was Stan who named him. From 1957 to 1963, Jaffee drew the elongated Tall Tales panel for the New York Herald Tribune, which was syndicated to over 100 newspapers. Jaffee credited its middling success with a pantomime format that was easy to sell abroad, but his higher ups were unsatisfied with the strip's status: "The head of the syndicate, who was a certifiable idiot, said the reason it was not selling [better] is we gotta put words in it. So they made me put words in it. Immediately lost 28 foreign papers." A collection of Jaffee's Tall Tales strips was published in 2008. Jaffee also scripted the short lived strips Debbie Deere and Jason in the late 1960s and early 1970s. Since 1984, Jaffee has provided illustrations for "The Shpy", a lighthearted Jewish themed adventure feature in Tzivos Hashem's bimonthly children's publication The Moshiach Times.
Ашулы
Жаффи алғаш рет 1955 жылы Mad журналында пайда болды, ол комикс форматынан журналға айналғаннан кейін жарық көрген бірінші нөмір еді. Үш нөмірден кейін редактор Харви Курцман дауға байланысты кеткенде, Жаффи де Курцманмен бірге кетті. Жаффи Курцманның Mad-тан кейінгі алғашқы екі жобасына – Trump және Humbug журналдарына үлес қосты, бірақ екеуі де Mad-қа қарағанда аз танымал болды. "Fold In" Mad журналының айқын белгісіне айналды және 1964 жылдан 2020 жылға дейін журналдың дерлік барлық нөмірінде жарияланды. 1977 жылы бір ғана нөмір "Fold In"сыз шықты (бірақ Жаффи сол нөмірдің артқы мұқабасын жасады), ал 1980 жылғы нөмірде Жаффидің бірегей екі жақты визуалды тәсілі қолданылды, онда артқы мұқабаның ішкі және сыртқы жақтары жарыққа ұсталғанда үшінші суретті құрады. 1964 жылы жарық көрген үшінші "Fold In" стандартты тік бүктеудің орнына ерекше диагональды дизайнды ұсынды. Суретте The Beatles тобының төрт мүшесі шаштарынан айырылып, танымалылығын жоғалтқан көрінісі бейнеленді. Mad журналына тән ерекшелік ретінде, "Жаффидің соңғы "Fold In"-і қашан жарық көрді?" деген сұраққа екі жауап бар. Ол жасаған соңғы "Fold In" 2019 жылғы маусым нөмірінде жарияланды. Ал оқырмандарға арналған жеке қоштасу ретіндегі соңғы "Fold In" 2020 жылғы тамыз нөмірінде жарық көрді. Жаффи оны алты жыл бұрын дайындап, өзінің қайтысынан кейін жариялауды жоспарлаған. Бірақ, 99 жасқа толғанда зейнеткерлікке шыққандығын ресми түрде хабарлағаннан кейін, ол "All Jaffee" атты арнайы нөмірдің соңғы бөлімі ретінде жарияланды. Суретші Джонни Сэмпсон "Fold In" мүмкіндігін Жаффиден кейін иеленді. Far Side журналының авторы Гэри Ларсон "Fold In" тәжірибесін былай сипаттады: "Басты қиындық – артқы мұқабаны әдемілеп, жұмсақ бүктеу және әзілге жылдам көз жүгірту болды. Жаффидің бүктеу алдындағы шеберлігі соншалық, оны бұзғым келмейтінмін деп ойлаймын". Әйтпесе, оның барлық жұмысы қолмен жасалған. "Мен қатты, тегіс тақтада жұмыс істеймін, оны бүктеуге болмайды. Сондықтан жоспарымның дұрыс болуы керек". 2008 жылы бір газетке берген сұхбатында Жаффи: "Мен журналға басылғанша, толық боялған суретті бүктелген күйде көре алмаймын. Менде екі жақты бірдей көре алатын визуалды қабілет бар сияқты", – деді. Қазіргі заманғы өнер техникасымен Жаффидің тәсілін салыстыра отырып, Mad журналының көркемдік директоры Сэм Вивиано: "Менің ойымша, жас ұрпақ Photoshop және компьютерде осындай нәрселерді жасауға үйренгендіктен, "Fold In"-нің бір бөлігі олар үшін жоғалып кетті", – деді. 2008 жылғы тамызда Жаффи NY1 телеарнасындағы мансабы туралы сұхбат берді. Ол: "Мен әлі де жақсы деңгейде жұмыс істеп жатқаныма таңғаламын. Өйткені, қиын күндер көп болды, бірақ өзіңді қайта жаңарту керек. Сені құлатып тастайды, өзіңді көтеріп, алға қарай жылжу керек", – деді.
Жиі кездесетін тақырыптар
Уилл Форбис былай деп жазды: "Жаффидің жұмысының мәні мынада: тірі болу – үнемі ашулы ақымақтармен, нашар жасалған заттармен және тағдырдың кешірімсіз қатыгездігімен күресу. Өмірде біліктілік пен зиялылық марапатталмайды, керісінше жазаланады." "Mad-тің ішінде" кітабында, тағы бір Mad жазушысы Десмонд Девлин, Джаффиді "Mad журналының алмастырылмас бейнесі" деп атады: ақылды, бірақ әдемі емес, ашулы, бірақ түсінікті, мәдениетті, бірақ ұятсыз, көңілді, бірақ үмітсіз. Ол нәрселердің қалай жұмыс істейтінін білуге ерекше қызығушылық танытады және нәрселердің ЕШҚАШАН жұмыс істемейтініне ашуланады." Джаффи жүздеген Mad мақалаларына автор немесе суретші ретінде, көбінесе екеуінің де жұмысын қосты. Олардың ішінде оның ұзақ жылдар бойы жалғасқан "Ақымақ сұрақтарға шапшаң жауаптар" бар, ол бірдей қажетсіз немесе білімі жоқ сұрақтарға бірнеше жауап ұсынады, сондай-ақ өнертабыстар мен гаджеттер туралы мақалалар, олар егжей-тегжейлі "сызба" стилінде ұсынылған. Серхио Арагонес Джаффи туралы былай деді: "Ол көптеген нәрселерде тамаша, әсіресе өнертабыстарда. Ол Mad үшін машина суреттегенде, идея қаншалықты абсурдты болса да, ол әрқашан жұмыс істейтіндей көрінеді. Ол осылай ойлайды, өйткені ол тек суретші ғана емес, сонымен қатар техник те. Ол кез келген нәрсені жасай алатын адам." Вьетнам соғысы кезінде Джаффи қысқа ғана уақытқа "Қырандар мен Көгершіндер" атты күлкілі мультфильмді жасады, онда майор Хокс есімді әскери офицер жеке Көгершінге қарсы тұрады, ол әскери базаның әртүрлі жерлерінде жасырын бейбітшілік белгілерін жасауға тырысатын жайлы солдат. 1998 жылғы басылымда "Қырандар мен Көгершіндер" мультфильмінің барлық бөлімдері қайта басылды, сонымен қатар басылымның артқы жағында түсті түпнұсқа бөлімі де жарияланды. Джаффидің кейбір туындылары жеке кітаптарға ұзартылды, соның ішінде 1997 жылғы "Fold In" жинағы және "Шапшаң жауаптар" атты сегіз кітап. Соңғысына қатысты Джаффи былай деді: "Мен осымен айналысып жатқанда ажырасып жаттым. Мен ашуымды "Шапшаң жауаптар" арқылы шығардым."
Марапаттар мен мойындау
Жаффи 1973 жылы Ұлттық карикатурашылар қоғамының жарнама және иллюстрация саласындағы сыйлығын, 1971 және 1975 жылдары ерекше сыйлықтарын, ал 1979 жылы юморлық комикстер сыйлығын жеңіп алды. 2008 жылы ол «Рубен» сыйлығының «Жыл карикатурисі» аталымын иеленді. 2005 жылы Motion Theory өндіріс компаниясы Бектің «Girl» әніне видео түсірді, оның шабыты Жаффидің Mad Fold Ins туындыларынан алынған; видеода Жаффидің есімі қысқа ғана уақытқа телеэкранда пайда болады. 2006 жылдың 13 наурызында «The Colbert Report» бағдарламасы Жаффидің 85 жылдығына орай эфирге шықты, комедиялық актер Стивен Колберт суретшіге Fold In дизайнымен жасалған туған күн тортымен құттықтады. Торттың бетінде: «Ал, сіз өнеріңізбен және қамқорлығыңызбен салаңызға үлкен үлес қостыңыз» деген жазу болды. Торттың ортаңғы бөлігі алынып тасталған соң, қалған бөлігінде: «Ал, сен қартайдың» деп жазылған еді. 2011 жылдың қазан айында Жаффи Комикстік өнердің кәсіби қоғамы ұйымдастырған салтанатты кеште Серджио сыйлығымен марапатталды. 2013 жылдың шілдесінде Сан-Диего комикс-конында Жаффи Уилл Эйснер Атақ залына енген алты суретшінің бірі болды. Эйснердің студиясында алғашқы жұмыстарын атқарған Жаффи конвенцияға қатыса алмады, ал сыйлықты Mad журналының суретшілер директоры Сэм Вивиано қабылдап, кейін суретшіге табыс етті. Тағы да Ли Фолк, Морт Мескин, Испания Родригес, Джо Синнотт және Трина Роббинс енді. 2014 жылдың сәуір айында Жаффи Иллюстраторлар қоғамының Атақ залына сайланды. 2013 жылдың қазан айында Колумбия университеті Жаффи өзінің мұрағатының көп бөлігін университет кітапханасына сыйға тартқанын хабарлады. 2016 жылдың 30 наурызында Гиннесс рекордтар кітабы Жаффидің «комикс суретшісі ретіндегі ең ұзақ мансабын» – «73 жыл 3 ай» деп ресми түрде жариялады. Гиннесс оның мансабы 1942 жылғы Joker Comics журналының желтоқсандық санындағы жұмысымен басталып, 2016 жылғы Mad журналының сәуірлік санымен аяқталғанын атап өтті. Мэри Лу Вайсман, Жаффимен үш он жылдан астам дос, оның өмірі туралы «Provincetown Arts» журналы үшін мақала жазды, кейін ол мақаласын «Аль Джаффидің ақымақ өмірі» атты биографиялық кітапқа айналдырды, ол 2010 жылы HarperCollins баспасының It Books бөлімінде жарық көрді. Кітапта Жаффи өзінің бұрынғы туындыларының қайта басылған нұсқаларымен қатар, Вайсманмен сұхбат түрінде өмірбаянын айтады.
Жеке өмір
1945 жылы Джаффи Рут Ахквистке үйленді; олардың Ричард және Дебби есімді екі баласы болды. 1967 жылы олар ажырасып кетті. Ажырасудан кейін Гейнс Джаффиге Mad кеңсесінде студиялық орын ұсынды. Оның үлкен інісі Гарри Джаффи (1922–1985), өзі де суретші болған, көп жыл бойы түрлі аурулармен күресіп келді – бір кезде ол Беллвью ауруханасына жатқызылған. Гарри сол уақытта Джаффилермен бірге тұрған. Ажырасудан кейін Джаффи Манхэттенде екі пәтер алды, біреуін өзіне, екіншісін Гарриге, жақын жерге. Джаффи оны 1970 жылдан 1977 жылға дейін фондық суреттер мен әріптер жасау үшін жұмысқа алды. Гарри Джаффидің қайта үйленгенімен жұмысын тастап кетті. 1977 жылы Джаффи жесір Джойс Ревенсонға үйленді. Олар Манхэттенде тұрды, жазда Массачусетс штатының Провинстаун қаласына, қыста Мексиканың Пуэрто-Вальярта қаласына баратын. Джойс 2020 жылдың қаңтар айында қайтыс болды. Джаффи 2023 жылдың 10 сәуірінде Манхэттендегі ауруханада ағзалардың тоқырауынан қайтыс болды. Ол 102 жаста болды.