Кіріспе

Криптоспоралар - эмбриофиттер (жер бетіндегі өсімдіктер) өндіретін микроскопиялық фоссильді споралар. Олар алғаш рет ордовик кезеңінің ортасында өсімдіктер жерді отарлаудың ең көне қазба дәлелі ретінде қазба деректеріне енген. Осыған ұқсас (бірақ кеңірек) категория - миоспоралар, бұл термин 200 мкм-ден кіші споралар үшін қолданылады. Криптоспоралар да, миоспоралар да палиноморфтардың түрлері болып табылады.

Пайда болуы

Криптоспоралар әдетте теңізге жатпайтын тау жыныстарында кездеседі және теңізден алыстаған сайын саны азаяды. Бұл теңіз ортасында табылған криптоспоралар теңіз ортасынан емес, жел арқылы құрлықтан әкелінгенін көрсетеді.

Қабырғаның ультрақұрылымы

Криптоспоралардың қабырғалары көптеген ламеллалардан (желпі қабықтардан) тұрады. Ең алғашқы құрлық өсімдіктері деп саналатын бауырлы өсімдіктерде де спора қабырғаларының осы морфологиясы бар.

Химиялық құрамы

(Кейбір) криптоспоралар спорополениннен тұрады және олармен бірге кездесетін трилеттік споралар сияқты химиялық құрамға ие.

Басқа ақпарат

Жақында Оманнан көкбауырдың тұқымдасына ұқсас криптоспоралары бар концентрикалық ламеллалар бар өсімдік спораларының қалдықтары табылды. Ең ерте кездескен криптоспоралар Аргентинаның Ордовик (Дапинг) орта дәуіріндегі қабаттарынан табылған. Линдегард балшық тасындағы споралар (кезгі катиандық- ертегі хирнантиандық) Швециядан және, мүмкін, Балтикадан ертедегі құрлық өсімдік спораларының ең ерте жазбасын білдіреді және құрлық өсімдіктері Балтика палеоконтинентіне кем дегенде Ордовик дәуірінің соңында көшіп кеткенін білдіреді. Бұл табылған жерлердегі өсімдіктердің солтүстік Гондванадан Балтикаға Ордовик дәуірінің соңында көшіп-қонуына Авалонияның солтүстікке қарай көшіп-қонуы ықпал еткен деген бұрынғы ұсынысты нығайтады, бұл қайта өңделген, ерте орта Ордовик акритархтарының бірге пайда болуымен дәлелденген, бұл мүмкін Авалонияның алдындағы алап жүйесінде пайда болғанын білдіреді.