Кіріспе

1945 жылы жазылған Фаун М. Бродидің кітабы "Білімсіз менің тарихым: Жозеф Смит өмірі" - Фаун М. Бродидің 1945 жылы жазылған кітабы, соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысының негізін қалаушы Жозеф Смиттің алғашқы маңызды агиографиялық емес өмірбаянының бірі. No Man Knows My History мормон тарихының ғылыми сала ретінде дамуына ықпал етті. Алайда, ғалымдар сол кезден бастап кітапты әдістемелік кемшіліктері, нақты қателері және Смитке ашық қарсылықтары үшін сынға алды. "Ешкім білмейтіні менің тарихымды" деген кітаптың басылымдары әлі күнге дейін жалғасып келеді. 1971 жылы шыққан қайта қаралған басылымда Броди психохисториялық түсініктемелерді қамтитын қосымшаны қосты. 1995 жылы Юта штатының университеті (USU) кітаптың алғашқы басылымының 50 жылдығын атап өтіп, кітапты, оның авторы мен оның әдістерін қайта қарастыру үшін симпозиум өткізді, ал 1996 жылы USU симпозиумның мақалаларын эсселер кітабы ретінде жариялады.

Өмірбаян

Юта штатында, қадірлі, бірақ кедей, соңғы күндердің қасиеттілері отбасында өскен Броди Чикаго университетінде әдебиет мамандығы бойынша аспирантурада оқыған кезінде діннен алыстап кетті. Харпер кітапханасында уақытша жұмыс тапқан Броди Джозеф Смиттің өмірбаянын зерттеу ретінде мормонизмнің шығу тегін зерттеуге кірісті. Биографияның жазылуы оның тұңғыш баласының тууымен және күйеуінің мансабын жалғастыру үшін үш жылдам қадаммен баяулады, бірақ 1943 жылы Броди өзінің кітабының 300 беттік жобасын Альфред А. Кнопф әдеби стипендиясына қатысты. Мормондықтардың басқа ғалымдары Бродидің зерттеулерін кеңейтіп, сынға алды, әсіресе өмір бойы дос, ақылшы және дыбыс тақтасы болған Дейл Морган. Бродди 1944 жылы Смиттің өмірбаянын аяқтады, ал Кнопф оны 1945 жылы, Бродди 30 жаста болғанда жариялады.

Смит туралы көзқарас

No Man Knows My History атты еңбегінде Броди жас Смитті жақсы мінезді, жалқау, сыртқа қараған, табысты емес қазына іздеуші ретінде таныстырды. Ол отбасының жағдайын жақсартуға тырысып, алдымен алтын тақташалар туралы түсінік, содан кейін діни роман - Мормон кітабы туралы түсінік шығарды. Оның айтуынша, бұл кітаптың бір бөлігі оның замандасы, дін қызметкері Итан Смит (жұмыспен туысы жоқ) жазған "Еврейлерге көзқарас" атты бұрынғы еңбегіне негізделген. Бұрынғы "Жозефтің көріністеріне натуралистік көзқарас оларды психологиялық талдау арқылы түсіндірген" болса, Смитті адал, бірақ алданып қалған деп санаған Броди оны әдейі алдаушы деп түсіндірді. No Man Knows My History еңбегінде Броди Смитті қасақана алдап жүрген, кейде, қаз-қалпында, ізденуге болмайтын қадамдар арқылы, ол шынымен пайғамбар екеніне сенімді болды, бірақ ешқашан "Мормон кітабын жасаған саналы амалдың естелігінен" құтылмады. Мормондықтардың танымал ғалымы Ян Шиппс бұл теорияны жоққа шығарады, алайда "Бір адам да менің тарихымды білмейді" дегенді "жақсы жазылған өмірбаян, Смиттің ертедегі өмірі туралы қарама-қайшы дәлелдерді түсінуге бағытталған алғашқы шынайы күш-жігерді көрсеткен жетілген ғалымның еңбегі" деп атады. Броддинің Смит туралы талдауын кейде психобиография немесе психохистория деп атағанмен, ол өмірінің соңына дейін психохисторик ретінде беделге ие болған жоқ және ол психохисторияның бар екенін жоққа шығарды "Ешкім менің тарихымды білмейді" "қателесуден басқа". 1971 жылы Броди кітапқа психоанализде тікелей - бірақ әлі де аздап - қатысатын қосымшаны қосты, Смиттің бұрынғы бейнесін әдейі шарлатаннан "жеке тұлғалық бұзылыста" санасыз ішкі диссонанспен бөлініп кеткен жанжалға ұшыраған адамға қайта қарастырды, бұл клиникалық модельдерге қарсы келді. "Ешкім менің тарихымды білмейді" атты кітап онжылдықтар бойы кеңінен тарады. 1971 жылы соңғы күнгі қасиетті тарихшы Марвин С. Хилл сол кезде "әдеби американдық тарихшылардың көпшілігі" кітапты "Жозеф Смит өмірі туралы стандартты еңбек ретінде" қарастырды. 1995 жылға қарай Джозеф Смит туралы төрт кітапқа дейінгі зерттеулер жүргізілсе де, олардың ешқайсысы "Ешкім менің тарихымды білмейді" сияқты үлкен беделге ие болған жоқ. 1995 жылы Юта штатының университеті No Man Knows My History басылымының 50 жылдығын атап өту үшін симпозиум ұйымдастырды, онда ғалымдар кітаптың мормондық зерттеулерге қосқан үлесі туралы ойланды. 2005 жылы Ричард Бушман Smith-тің "Жозеф Смит: Rough Stone Rolling" атты өмірбаянында Бродидің "өмірбаянын мормон емес ғалымдар Джозеф Смитті зерттеудің басты бөлігі ретінде мойындады" деп атап өтті және ол Бродиді "Жозеф Смиттің ең танымал сенбейтін өмірбаяндары" деп атады. 2007 жылы Бушман Кнопфтың жыл сайын "Ешкім менің тарихымды білмейді" кітабының мың данасын сатқанын байқады және Бродидің "Пайғамбардың жарты ғасырға созылатын көзқарасын қалыптастырғанын" атап өтті. Біз жазған еш нәрсе оның билігіне қарсы шықпады. Мен кітабымның оның орнын басатынына үміттендім, бірақ ең жақсысы, ол рингте тек бәсекелес болады, ал бұрын ол сынсыз билік жүргізді ". Алайда, мормон емес тарихшы Лори Маффли Кипп "Кеше менің тарихымды білмейді" кітабының ықпалы азайып барады деп сенді, өйткені ол "көптеген тарихшылар үшін" Смит өмірі туралы "кітап" болған кезде, "Rough Rolling Stone" оны Смиттің "тұрақты есебі" ретінде ауыстырды.

Сын

1945 жылы жарық көргеннен кейін кітаптың алғашқы сыншыларының бірі - ол көп еңбек сіңірген романист және бұрынғы соңғы күннің киелісі Вардис Фишер болды. Фишер сонымен қатар Бродидің "ақыл-ойының мазмұнын беру немесе ең жақсы жағдайда тек болжам жасауға болатын мотивацияларды түсіндіруге" деген ықыласын сынға алды, бұл "Ешкім менің тарихымды білмейді" романын өмірбаянына қарағанда көбірек романға айналдырды. Алайда, адам дінін гипноз мен харизмаға айналдыру XIX ғасырдағы Американың кең діни контекстін елемеді және Смит болмаған кезде дінін өзгерткен немесе оған берік болған мормондарды есепке алмады. Броддидің әдеби стилі оқырмандарды кітаптағы кейіпкерлермен сәйкестендіруге шақырса да, сыншылар оның болжауға және кейде біреудің ой-сезімін ойлап табуға негізделгенін айтты. "Ешкім менің тарихымды білмейді" атты еңбегінде Броди Смиттің көп әйел алу арқылы бес балаға әке болғандығын болжады: Оливер Бьюэлл, Орсон Вашингтон Хайд, Фрэнк Генри Хайд, Джон Рид Хэнкок және Морони Пратт. 2000 жылдары Соренсон молекулалық генеалогия қоры Y ДНК тестілеуін қолдана отырып, Смитті Бьюэлл, Хэнкок және Пратттың әкесі ретінде алып тастады. Фрэнк Генри Хайдтың туылған күні Смиттің әкелігін жоққа шығарады, ал Смит Орсон Вашингтон Хайдтың әкесі болды ма, жоқ па, дәлелденген де, дәлелденбеген де жоқ. 1995 жылы USU симпозиумында ғалымдар Бродидің жетістіктерін мақтады, бірақ жалпы алғанда, No Man Knows My History күмәнді түсіндірмелерді жасады, дәлелдерді дұрыс қолданбады және нақты қателіктер жасады деп келісті.

Ықпал

Бродидің еңбегінің маңыздылығы мен жаңашылдық сипаты мормондық зерттеулер ішінде жалпы мойындалады, ал No Man Knows My History бұл салаға бірнеше жолмен әсер етті. Бродье Смиттің эпилепсиямен немесе параноикалық аурумен ауыратындығы туралы бұрынғы академиялық гипотезаларды да қабылдамады, оның орнына Смитті рационалды және ойлы ретінде суреттеді. Смиттің барлық қабілеттеріне ие екендігі туралы түсінік тарады және мормонизмді зерттеуде жалғасты. 1998 жылы мормон емес Дэн Вогель Бродидің пікірін мойындады, Смит басқаларды алдады, бірақ оны адамдарды өкіндіріп, Құдайға сенім артуға итермелеу үшін өтірік айтқан "құдайшыл алдамшы" ретінде көрсетті. 2005 жылы шыққан "Rough Stone Rolling" кітабында тарихшы Ричард Бушман, мормон, Смиттің мәдени контекстін зерттей отырып, оны жетістіктерге жетіп, бірақ қарама-қайшылықты адам ретінде түсіну арқылы "Менің тарихымды ешкім білмейді" деген кітабының танымалдылығына қарсы шығуға тырысты. 2014 жылы діни зерттеулер ғалымы Энн Тэвис, мормон емес, Смиттің натуралистік моделін ұсынды, алайда ол алаяқтық идеясын қабылдамады, оның орнына Смитті "білікті қабылдаушы" ретінде түсіндірді, ол басқа сенушілердің көмегімен жаңа діни шындықты білдірді олар өзара және шын жүректен сенді. 2020 жылы Уильям Л. Дэвис Смитті алдаусыз шын жүректен діндар ретінде түсіндіре отырып, табиғи модельді ұсынды. Бродди өз тұжырымдарын ғана растайтын дереккөздерді келтіріп, басқаларын елемегенін мәлімдеген. Бродли Ниблидің кітапшасын "морондықтардың жақсы жазылған, ақылды үгіт-насихаттары" деп қарастырды, бірақ оны "жағымсыз және терең емес" деп қабылдамады. 1946 жылдың маусым айында шіркеу Бродиді " шіркеудің нанымдары мен ілімдеріне қайшы" көзқарастарды жариялағаны үшін қауымнан шығарып салды.

Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіхтің қайта ұйымдастырылған шіркеуі

"Ешкім менің тарихымды білмейді" кітабы жарық көргеннен кейін көп ұзамай, соңғы күнгі қасиеттілердің қайта ұйымдастырылған Иса Мәсіх шіркеуінің (RLDS; қазір Мәсіх қауымы деп аталады) басшылары Бродиді сотқа береміз деп ескертті, бірақ Стандарт Экзаменатор бұл "бос қауіптер" деп сипаттады. Сол кездегі РЛДС шіркеуінің президенті Израиль А. Смит Бродидің "Білмейтін адам" кітабын "Мормон отбасында туылған, жолдан тайған мормон" ретінде жазғаны ЛДС шіркеуі "өз ұясын ластайтын зұлым құс" екендігінің дәлелі болды деп мәлімдеді. 1966 жылы РЛДС ғалымы және мүшесі Роберт Б. Фландэрс кітаптың 19-ғасырдағы мормонға қарсы әдебиетті сынсыз қолданғанын мақұлдамады және Бродидің "мормондықты ұлы және түпкілікті ашуға деген құлшынысын" сынға алды. Дегенмен, Фландрс Бродидің "қатаң" зерттеуін мойындады және кітапты "ескі" тарихтан "жаңа" мормон тарихына ауысуда "өткінші" деп қарастырды, өйткені онда екеуінің де элементтері бар.