Кіріспе
Мормон кітабының кітабы Мосия кітабы (/m/oʊ/'s/aɪ//.//ə//, /'/z//aɪ//.//ə/) – Мормон кітабын құрайтын кітаптардың бірі. Атауы Зарахемладағы нефиттердің патшасы Мосия II-ге сілтеме жасайды. Кітап шамамен б.з.д. 130 және б.з.д. 91 жылдар аралығындағы кезеңді қамтиды, бірақ түбіртектерде көрсетілгендей, шамамен б.з.д. 200 жылдан басталатын Зениф тарихына шолу жасалған бөлімдер де бар. Мәтін тек Мормонның оны қысқартып жинақтағанын айтады, ал авторлық туралы ештеңе көрсетілмейді. Мосия кітабында жиырма тоғыз тарау бар.
The Book of Mosiah (/m//oʊ/'/s//aɪ//.//ə//, // /'/z//aɪ//.//ə/) is one of the books which make up the Book of Mormon. The title refers to Mosiah II, a king of the Nephites at Zarahemla. The book covers the time period between ca 130 BC and 91 BC, except for when the book has a flashback into the Record of Zeniff, which starts at ca 200 BC, according to footnotes. Aside from stating that it was abridged by Mormon, the text says nothing about its authorship. Mosiah is twenty nine chapters long.
Өмірбаян
Бригам Янг университетінің лингвистика профессоры Роял Скоузен контексттік деректер Мосия кітабының бастапқы бөлігі Мартин Харрис жоғалтқан Мормон кітабы қолжазбасының 116 беті ішінде жоғалып кеткен болуы мүмкін екенін көрсетті, яғни қазір Мосияның бірінші тарауы деп белгілі болған бөлім, бастапқыда үшінші тарау болған. Джон Сойер және Джон У. Уэлчтің түпкілікті зерттеулеріне сәйкес, "мосия" термині ежелгі еврей тілінде қолданылған. Осы сөздің мағынасы "құтқарушы" дегенді білдіреді.
Бенжамин патша ұлдарына нұсқау береді
Бунямин патшаның Мосия, Хелорум және Хеламан есімді үш ұлы болды. Патша олардың египет тілінде жақсы білім алуын қамтамасыз етті. Олар Нефидің тақталарын және олардағы пайғамбарлықтарды оқыды. Сондай-ақ, оларға Лабаннан алынған мыс тақталардағы жазуларды үйретті, олар нефиттерге Мұсаға берілген Құдайдың заңдарын білудің жалғыз жолы болды. Бенжамин ұлдарына нефиттерді ламандықтар сияқты сенімсіздікке беріліп, әлсіреуден сақтайтын жалғыз нәрсе – осы тақталар екенін айтты. Содан кейін Бунямин патша үш ұлының қайсысына патшалығын беру керектігін шешуге келді. Ол Мосияны таңдап, ұлына ғибадатханада халықты жинап, жариялауын бұйырды. Бірақ бұл тек ресми рәсім болар еді. Бенжамин биліктің толық құқығын бірден Мосияға тапсырды. Одан бөлек, ол Мосияға Нефидің тақталарын, мыс тақталарды, Лабанның қылышын және Лиахонаны берді.
Бенжамин патша сөйлеп , мұрагерді тағайындайды
Мормон кітабының көптеген оқырмандары 2-5-тараулардағы Бенжамин патшаның сөздерін Мормон кітабының маңызды бөлігі деп санайды. Патша халыққа қызмет етуде өткен өмірі туралы, сондай-ақ халыққа салық жүктемеу үшін өзінің қолымен қажырлы еңбек еткені туралы айтты. Бірақ ол мұны мақтан үшін емес, тек Құдайға адал қызмет еткенін растау үшін айтты. Патша, өзінің адамдарына қызмет ету арқылы Құдайға қызмет етті. Ол осыны оларға үлгі ретінде келтіреді. Егер ол, олардың патшасы, халыққа қызмет ету үшін еңбек етсе, онда халық та бір-біріне қызмет ету үшін еңбек етуі керек. Егер олардың жердегі патшасы халықтың алғысына лайық болса, онда көктегі Патшалары – Құдай одан да лайықтырақ. Дегенмен, егер халық Құдайға бар күшімен қызмет етсе де, олар шын мәнінде пайдасыз құлдар болып қала береді, себебі Құдай оларды әр сәтте жаратып, тірілтіп отырады. Құдай адамдарды жаратып, оларды тірі ұстағаны үшін олардан тек бір ғана нәрсені талап етеді: Оның өсиеттерін сақтау. Ол періштелердің келуін, Иса Мәсіхтің тууы, анасының аты Мәриям екенін, Оның қызметін, кереметтерін, азап шегуін, өлімін және қайта тірілуін айтады. Ол Исаның соткер екенін, Оның құрбанының күнәні жеңудің және қасиетті болу үшін адамның табиғи бейімділігін басып тастаудың жолы екенін сөздейді. Ол Иса Мәсіхке сенудің және тәубе етудің, Оның құрбаны арқылы Иса Мәсіхтің баласы болудың маңыздылығын баса көрсетеді. Сондай-ақ ол өзінің ұлы Мосияны жаңа патша етіп тағайындайды. Ол – екінші патша Мосия, себебі оның әкесі (Бенжамин патшаның әкесі) де Мосия патша болған.
Нефи еліне экспедиция және оқиғаның ішінде оқиға
Кітапта өткен, бірақ қазір ашылып келе жатқан оқиғаларды бейнелегендіктен, уақыт баяны өзгеріске ұшырайды. Нефийлер Нефи жерін қайтарып алуға тырысып, сол сапарға шыққандардың тағдыры қызықтырды. Мосия оларды табу үшін шағын топты экспедицияға жібереді (7-тарау). Бұл топтың бір бөлігі күзетшілермен кездесіп, түрмеге қамалады, содан кейін Лими есімді патшаның алдына әкелінеді. Лимхи оларға өзінің тарихын айтады және Нефи жерін қайтарып алуға тырысқан алғашқы топтың басшысы Зенифтің жазбасын көрсетеді. Бұл тарих ішіндегі тарих 9-22 тарауларды қамтиды. Зениф бастапқыда ламандықтарды тыңшылыққа жіберілген еді, бірақ олардың арасында жақсылықты көріп, оларды жоқ қылмауды тіледі. Бұл оның тобында қан төгілген жанжалға әкелді. Ол және соғыста қаза болмағандар Зараемлаға оралды. Әкесінің жерін мұраға алуға аса құштар болғандықтан, ол басқаларды жинап, сол жерді басып алуға аттанды, бірақ Құдайды еске алмағандықтарынан аштыққа ұшырады. Ақырында олар бір қалаға жетеді, және Зениф төрт серігімен бірге патшаның алдына барады. Ол ламандықтардың патшасымен Нефи жерінің бір бөлігін алу туралы келісімге келеді. Ол осы нефиттік колониясының патшасы болады. Олар ламандықтармен бірнеше рет қақтығысқа түсіп, сол кезде жеңіске жетеді. Зениф қайтыс болып, билікті ұлы Нұхқа тапсырады. Нұх – зұлым патша. Ол Мормон кітабын оқығандардың ең сүйікті жағымсыз кейіпкерлерінің бірі. Ол сарай салмақ үшін халқынан аса жоғары салық жинайды, ал ол және оның министрлері ыңғайлы, жеңіл өмір сүріп, тек өзіне ләззаттанады. Оның зұлымдықтары бүкіл колонияны бұзықтыққа жетелейді.
Зұлым Нұх патша және әділ Абинадидің уағызы
Сонда Әбинади есімді бір адам келеді. Ол – қасиетті, пайғамбар, және оларға тәубе ету керектігін уағыздай бастайды. Ол патша Нойға қарсы сөйлейді және ол тәубе етпесе, өлтірілетінін болжайды. Әбинади тұтқындалып, патша Нойдың алдына әкелінеді, онда ол Мормон кітабындағы маңызды сөздерді айтады (12–16 тараулар). Әбинади дін қызметкерлеріне: «Сендер не уағыздайсыңдар?» – деп сұрайды. Олар Мұсаның заңын уағыздаймыз деп жауап береді. Әбинади оларға Мұсаның заңын үйрету керектігін айтады, бірақ олардың өзі оны орындамайтыны үшін, тіпті Он Буйрықтарды да келтіріп, оларды жазалайды. Содан кейін Әбинади Мұсаның заңы – Иса Мәсіхтің келуіне адамдарды дайындау үшін берілген оқу әдісі екенін түсіндіреді. Ол құрбандық, сенім, тәубе және Иса арқылы кешірім туралы айтады. Ол Исая 53-ті келтіріп, Мәсіхтің тұқымын, тірілісті және өлген балалардың Мәсіхте құтқарылатынын түсіндіреді. Бұны естіген патша Ной және оның дін қызметкерлері ашуланып, оны отпен жазалауға үкім шығарады. Патша Нойдың дін қызметкерлерінің бірі – Алма, Әбинадидің сөздерінен сезіміне тиіп, оның үшін жалбау жасайды. Ол да айыпталып, қашып кетеді. Алма Әбинадидің сөздерін жасырып, жазып алады. Көп уақыт бойы шын тәубе еткеннен кейін, Алма Әбинадидің сөздерін және Мәсіхтің ілімін халыққа жасырын уағыздай бастайды. Ол көптеген ізбасар жинап, 18-тарауда Мәсіхті қабылдағандарды суға батырып, дұға етеді. Тәңір Алмаға патша Ной оларды тауып алғанын және оларды қуалайтынын айтады. Ол және оның ізбасарлары елден қашып кетеді. Ламандықтар патша Нойға және оның халқына шабуыл жасайды, және олар қаша бастайды. Патша Ной дін қызметкерлеріне және басқаларға әйелдері мен балаларын тастап, Ламандықтардан қашуға бұйырады. Осы бұйрықты орындағандар кейін өздеріне және патша Нойға отбасын тастағаны үшін ашуланады. Олар патша Нойды отпен жазалауға үкім шығарады. Содан кейін олар Нойдың дін қызметкерлеріне қарсы шығып, халық алдында қашып кетеді, кейіннен олар Амулондықтар болады. Патша Нойдың ұлы Лими билікке келеді, бірақ Ламандықтар патшасына салық төлейтін тәуелді патша болады.
Нефи халқының барлығы Зарагемелаға жиналып , шіркеу ұйымдастырылады .
Бұл толық түсінік болмаса да, Мосай патша жіберген шағын экспедицияның тапқан нәрсесі осыған ұқсас. 25-ші тараудың соңына қарай, Лимхи патшаның халқы да, Алма халқы да Раббының басшылығымен ламандықтардан алыстатылып, Зарахемла жеріне жеткізіледі. Мосай патша Алманы шіркеуді ұйымдастыруға бекітеді. Лимхи патша мен оның халқы суға батырылып, шіркеуге қосылады. Сонымен қатар, Мосай патша Құдайдың көмегімен Лими халқы тапқан жазбаларды аударады. Онда, көбінесе яредтіктер деп аталатын халық туралы айтылады. Осы жазбаның бір бөлігі Мормон кітабына "Етер кітабы" ретінде қосылған. Мосай патшаның әкесі Мосай да осы халыққа қатысты үлкен тастан табылған жазбаларды аударған.
Кіші Алма мен Мосияның ұлдарының мәсіхшілікке қайта оралуы
Шіркеуде "өскелең ұрпақтың" бір тобының ілімдерге сенбеуі салдарынан проблемалар туындап отыр. Олар басқаларды Исаға және шіркеу ілімдеріне сенбей, өздерінің соңынан еруге көндіруде. Алма бұл мәселе бойынша Иемізден нұсқау алып, тәубе етпегендерді шіркеуден шығару – шіркеутің бере алатын ең ауыр жаза екенін біледі. Заң бұзушылықтарды билік шешеді. Мосия патша сенушілерді қудалауды заңсыз деп жариялайды. Сенбеушілердің арасында Алма есімді Алманың ұлы (әдетте "Кіші Алма" деп аталады) және Мосия патшаның ұлдары бар. Бір күні олардың зиянды істерімен айналысып жүргенде, бір періште оларға шіркеуді жоюға тырыспауларын бұйырады. Бұл оқиға оларды қатты қорқытып, Кіші Алма есінен танып құлайды. Ол екі күн, екі түн бойы есін жоғалтып жатады, ал әкесі оның үшін дұға етеді. Есіне келген соң, ол көптеген қиындықтардан өтіп, Мәсіх арқылы құтқарылуды тапқанын айтады. Осы оқиға туралы Алма кітабының 36-тарауында толыққанды баяндалған. Бұл оқиға оның өзінің және серіктерінің (Мосия патшаның ұлдарының) Иемізге жүректерімен бет бұруына және Оның шіркеуін құруына себеп болады. Мосияның ұлдары оған келіп, Зарахемладан Ламандықтарға барып уағыздау үшін кеткісі келетінін айтады. Мосия бұл жайттан уайымдайды, бірақ Құдайға сұранады, Ол оларды қорғайтынын және олардың онда зор пайдасы болатынын уәделейді. Олардың сапарлары мен уағыздары Алма кітабының 17-тарауынан басталады.
Жаңа үкімет
Мұса патша қартайғандықтан, мемлекеттік істерді ретке келтіргісі келеді. Ұлдары ламандықтардың жеріне уағыз айтуға кеткен соң, оның тақ мұрагері жоқ. Сондықтан ол халқына монархияны жойып, оның орнына республика құруды ұсынады. Ол, әділ патшалар қажет болғанымен, жаман патша билікке келсе, ол халқына зұлымдық тарататынын және жаман патшаны биліктен қуу қиын екенін түсіндіреді. Ол биліктің түрлі деңгейлерінде халық сайлайтын "судьялар" деп аталатын жүйені сипаттайды. Халық бұл жүйені қабылдап, сайлаулар өтеді, ал кіші Алма – үкімет басшысы деген мағына беретін "бас судья" атағын иеленеді. Ол сондай-ақ шіркеудің "бас діни қызметкері" лауазымын алады, осылайша ол шіркеудің де басшысы болады. Мұса кітабының соңында Алма (үлкені) мен Мұса екеуі де дүниеден өтеді.