Кіріспе

Бахрейндегі 1990 жылдардағы көтеріліс (الانتفاضة التسعينية في البحرين), сондай-ақ абырой көтерілісі (انتفاضة الكرامة) деп те аталады, 1994 және 1999 жылдар аралығында Бахрейнде солшылдар, либералды және исламшылдар демократиялық реформаларды талап ету үшін күш біріктірді. Көтеріліс шамамен қырық адамның өліміне әкеліп соқты. 1999 жылы Хамад бин Иса әл-Халифа Бахрейннің әмірі болғаннан кейін аяқталды.

Өмірбаян

1971 жылы Бахрейн Ұлыбританиядан тәуелсіздік алды, ал 1973 жылы елде алғашқы парламенттік сайлау өтті. Алайда, екі жылдан кейін конституция тоқтатылды және мемлекеттік қауіпсіздік туралы заңды қабылдамағаны үшін Әмір Иса бин Салман әл Халифа жиналысты таратты. "Құқық қорғау заңы" деп аталатын заңды Иан Хендерсон ұсынды. Ол полицияға қамауға алудың кең өкілеттігін берді және "мемлекетке қауіп төндіреді" деген күдікпен ғана адамдарды үш жылға дейін сотсыз немесе айыпсыз ұстауды рұқсат етті. 1975 жылдың тамызынан бастап таратылған парламенттің мүшелерін қоса алғанда, кең көлемде тұтқындаулар жүргізілді. Хендерсон бастаған "күнәсіз репрессия жүйесі" жиырма бес жылдан астам уақытқа созылды. Ол "өзін ешқашан азаптаумен айналыспағанын, сондай-ақ өз офицерлеріне тұтқындалғандарды азаптауды бұйырбағанын" айтты. 1992 жылы қоғамның 280 басшылары, оның ішінде таратылған парламенттің кейбір мүшелері қол қойған өтінішхат ұлттық ассамблеяны қалпына келтіруді талап етті. Бастапқыда үкімет үкіметтің заң жобаларына "талдама беру" міндетін атқарған отыз мүшесі бар "Шура кеңесі" құрды. Келесі айда тағы бір өтініш жаңа құрылған кеңес "конституциялық және заңнамалық билік ретінде ұлттық ассамблеяның орнын алмастырмайды" деген қорытындыға келді. Алты мүшесі бар делегация, жартысы сунниттер, жартысы шииттер, өтінішті ұйымдастырушылардың өкілдері әмірмен кездесті, ол оларға Шура кеңесі "олардың күткендерінің бәрі" екенін айтты.

Мақсаттары

1990 жылдардағы басқа көтерілістер сияқты, көтерілістің мақсаттары демократиялық реформалар болды және ол араб әлеміндегі солшылдар, либералдар мен исламистердің таратылған парламентті қалпына келтіруді және конституцияны тоқтатуды талап ететін ортақ негізде күш біріктірген алғашқы қозғалысы ретінде қарастырылды. Ислам фундаменталистік идеологиясының тоталитарлық сипатын бейнелеуге тырысқанмен, оқиғалар мен олардың басшыларының қалыпты сөзі барлық адам құқықтары ұйымдарының қолдауына ие болды (мысалы, Amnesty International, Human Rights Watch, 19-бап, БҰҰ адам құқықтары жөніндегі кіші комиссиясы және т.б.). Сонымен қатар, Ұлыбритания, Франция, АҚШ және Еуропалық Одақ парламенттерінің мүшелері де осылай ойлады. Көтерілістің соңғы мақсаты - 1973 жылғы конституцияны қалпына келтіру және Бахрейндегі адам құқықтарын құрметтеу, сонымен бірге қоғамда пікірлердің көптігін сақтау.

Негізгі оқиғалар

Көтеріліс 1994 жылдың маусым айында жұмыссыздардың еңбек министрлігі алдындағы пикетімен басталды. 1500-ден астам демонстрант жұмыссыздықтың өсуіне наразылық білдіріп, Еңбек министрлігінің алдында отырық ұйымдастырды, ол 15 пайызға жетті. Полиция оларды көз жасын төгетін газбен шашыратады. Осыған ұқсас оқиғалар тамыз мен қыркүйек айларында да орын алған. Тағы бір өтініш жасалды, бұл жолы барлық азаматтарға ашық болды. Ұйымдастырушылар 20 мыңнан астам қол жинағанын айтты, олардың көпшілігі шииттер. оппозиция басшылары сотқа сотталмағандардың бәрін босату үшін адамдарды тыныштандырады. Үкімет қауіпсіздік орнатылғаннан кейін оппозициямен саяси диалогқа кірісетінін келіскен. Бастапқыда наразылық тоқтаған, бірақ үкімет мұндай келісімнің бар екенін жоққа шығарғаннан кейін олар қайта басталды.