Бахрейн Азаттық Ұлттық Фронты: Тарих және Саяси Күрес

Кіріспе

Бахрейн Ұлттық азаттық фронты (Бахрейн) – Бахрейндегі коммунистік партия. Ол 1955 жылдың 15 ақпанында құрылған, Парсы шығанағындағы араб мемлекеттеріндегі алғашқы солшыл партия. Негізін қалаушылардың арасында бас негізін қалаушы Хасан Незам (1922–1958), ол 1958 жылы Тегеранда SAVAK-тың қолынан қаза тапқан. (Хасан Незам Иранның Хузестан провинциясындағы Тудех партиясының да маңызды аймақтық тұлғасы болған, Хасан Доруд деген атпен.) Басқа негізін қалаушылар – 1964 жылы Иранға оралғаннан кейін Абадан қаласында қайтыс болған Эрик Мансуриан, 1960 жылдардың басында ауыр азаптау салдарынан созылмалы психикалық ауруға шалдыққан Хасан М. Салех (1926–2000), Әли Мадан (1932–1995), Ахмет әл-Тауади, Саиф Бин Әли (1937–2006) және Әли Давагер (1938–2013). 1960 және 70 жылдары Саиф Бин Әли басқарған Ұлттық азаттық фронты, Юсиф Аджаджи (1939 жылы туған) және Абдулла Рашид Бинали (1935 жылы туған) көмегімен екі маңызды оқиғада жетекші рөл атқарды: 1965 жылғы наурыз айындағы интифада (көтеріліс), онда ұлтшыл күштер британ отаршылдығына қарсы көтерілді, және 1970 жылдардың басындағы еңбек қозғалысы. Бірінші оқиға 1971 жылы Бахрейннің Ұлыбританиядан тәуелсіздік алуына әкелді; екінші оқиға саяси ахуалдың жақсаруына және Бахрейнде алғашқы парламент пен алғашқы конституцияның (1973 жылғы конституция) құрылуына ықпал етті. 1970 жылдардың бірінші жартысында Ұлттық азаттық фронты елдегі басты саяси күшке айналды, ал 1973 жылғы сайлаудан кейін Бахрейн Ұлттық Ассамблеясында (парламентте) сегіз мүшесі болды, бұл сайланған депутаттардың 40% құрады (30 сайланды, 14 тағайындалды). Алайда 1975 жылы Ассамблея таратылып, конституция күшін жойды. Ұлттық азаттық фронты режим тарапынан қатаң қуғын-сүргінге ұшырады, көптеген белсенділер мен көшбасшылар елден кетуге мәжбүр болды. Ең ауыр шабуыл 80-жылдардың ортасында, атап айтқанда 1986 жылы, режимнің Ұлттық азаттық фронтын талқандау туралы шешімімен болды. Жасырын ұйымның көп бөлігі құлдырады, кейбір мүшелері азаптау кезінде қайтыс болды, ал көптеген адамдар жалған және заңсыз жақсылық көрсетулерден кейін ұзақ мерзімге бас бостандығынан айырылды. Ұлттық азаттық фронтының тірі қалған белсенділері бұрын-соңды болмаған саяси жағдайларға қарамастан, әрекет ету тәсілдері әртүрлі болғанымен, бірнеше күрескерлер сақталды. Олардың іздерін 1990 жылдардағы «конституциялық қозғалыс» деп аталатын оқиғаларда көруге болады. 2000 жылдардың басында, режим саясаты өзгергеннен кейін, эмиграциядағы көшбасшылар Бахрейнге оралып, саяси қызметпен айналысуға рұқсат алды. 2002 жылғы сайлау алдында Ұлттық азаттық фронтымен байланысты белгілі бір топтар, басқа тәуелсіз белсенділермен (солшылдар мен либералдармен) бірлесіп, саяси қауымдастықтарды құруды реттейтін жаңа ережеге сәйкес заңды саяси ұйым құрды. Осылайша Прогрессивті Демократиялық Трибуна қауымдастығы (ПДТҚ) солшыл, прогрессивті саяси ұйым ретінде құрылды, бірақ Ұлттық азаттық фронтына балама ретінде емес. Содан бері ПДТҚ Ұлттық азаттық фронтын ығыстырған сияқты көрінеді, бірақ бұл негізсіз және ешқандай құжатпен расталмайды. Сонымен қатар, Ұлттық азаттық фронты өзінің тарағанын жарияламады. Шындығында, Ұлттық азаттық фронты әлі де бар және күресіп жатыр, бірақ Бахрейн мемлекетінің оппозициялық топтарды үнемі қуғындауына байланысты заңсыз және ашық түрде әрекет ете алмайды. 2002 жылғы сайлаудан кейін Ұлттық азаттық фронты мен ПДТҚ парламентте үш мүшеден орын алды, оның ішінде спикердің орынбасары Абдулхади Мархун да болды. Алайда олар 2006 жылғы сайлауда барлық орындарын жоғалтты, онда сүнни және шииттік «исламшыл» күштер барлық орынды жеңіп алды.

The National Liberation Front—Bahrain (جبهة التحرير الوطني—البحرين) is a communist party in Bahrain. It was founded on 15 February 1955, the first leftist party in the Arab states of the Persian Gulf. Among the founder members were Hassan Nezam (1922–1958), the principal founder, who was killed in Tehran in 1958 by SAVAK. (Hassan Nezam was also a leading regional figure in the Tudeh Party of Iran, Khuzestan province, under the name Hassan Dorood.) Other founders were Erik Mansoorian, who died in Abadan after returning to Iran in 1964, Hassan M. Saleh (1926–2000), who from the early 1960s was in a state of a chronic mental dysfunction as a result of severe torture, Ali Madan (1932–1995), Ahmed al Thawadi, “Saif Bin Ali” (1937–2006), and Ali Dawaigher (1938 2013). In the 1960s and 70s the NLF, headed by Saif Bin Ali, assisted by Yousif Ajaji (born 1939) and Abdulla Rashid Binali (born 1935), played a leading part in two major events: the March Intifada (uprising) of 1965, in which nationalist forces rose up against British colonialism, and the labour movement of the early 1970s. The first event led eventually to the independence of Bahrain from British in 1971; the second event accelerated the move towards a significant improvement in the political atmosphere and the emergence of the first parliament in Bahrain and the first constitution (the 1973 constitution). By the first half of the 1970s the NLF was the major political force in the country, and following the 1973 election it had eight members in the Bahrain National Assembly (parliament) or 40% of elected MPs (30 were elected and 14 appointed). In 1975, however, the Assembly was dissolved and the constitution suspended. The NLF was harshly repressed by the regime, and many activists and leaders went into exile. The most severe assault came in the mid 80s, specifically in 1986, with the decision of the regime to crush the NLF. Almost the whole clandestine organisation collapsed, some members died under torture, and a large number were sentenced to long terms of imprisonment after false and illegal confessions. In spite of the unprecedented political circumstances that faced the surviving activists of the NLF, a handful of fighters remained, though in different method of activity. One can see their fingerprints on the events of the 1990s called the “constitutional movement.”

In the early 2000s, after a change in the regime's policy, exiled leaders were allowed to return to Bahrain and to work politically. Before the 2002 election some elements affiliated to the NLF, in co operation with other independent activists (leftists and liberals), launched a legal political body under a new rule governing the establishment of political associations. In this way the Progressive Democratic Tribune Association (PDTA) was founded as a leftist progressive political organisation, but not as an alternative to the NLF. Since then it may appear that the PDTA has replaced the NLF, a groundless claim for which there is no documentary evidence. Moreover, the NLF never issued any statement that it has ceased to exist. The reality is that the NLF continues to exist and to struggle, though illegal and not openly active, because of the continued repression of opposition groups by the Bahrain state. Following the 2002 election, the NLF and PDTA had three members in parliament, including the deputy speaker, Abdulhadi Marhoon. However, they lost all seats at the 2006 election when Sunni and Shi‘a communal “Islamist” forces won almost all seats.