Кіріспе

Сюжеті Цао Юдің 1934 жылғы "Жұлдызды дауыл" (雷雨 pinyin: Léiyǔ) пьесасына негізделген, бірақ ежелгі Қытайдағы Император сотында орналасқан.

Сюжет

Екі есе тоғызыншы мерекенің қарсаңында император (Чоу Юн) және оның үш ұлының екіншісі, ханзада Джей (Джей Чоу) әскери жорықтан Нанкинге оралады, сондықтан олар мерекені отбасымен бірге тойлайды. Алайда, Императрица императордың бұрынғы әйелінен туған тұңғыш ұлы, ханзада Ванмен (Лю Е) қарым-қатынаста болды. Сонымен қатар, ханзада Ван Император дәрігерінің қызы Цзян Чанмен (Ли Ман) қарым-қатынаста болды және ол патшалықтан бас тартып, онымен қашып кетуді қалайды. Ханзада Джей анасының денсаулығының нашарлап бара жатқанын байқайды және оның алтын гүлдерге деген қызығушылығынан шатасады. Императрица өзі ішкен шайдың императордан уланғандығын, бірақ оны құлату үшін көтеріліс ұйымдастырып жатқанын түсіндіреді. Бастапқыда екі ойлы болған соң, ханзада Жаи көтерілістің басшысы болуға келіседі. Императрица өзіне қандай у әсер еткенін анықтау үшін құпия әйелді жалдайды, бірақ әйелді ханзада Ван тұтқынға алып, императорға алып кетеді. Бұл әйел Цзян Ши (Чен Цзин) - императордың әйелі, император оны біраз уақыт бұрын тұтқындаған, бірақ ол қалайда құтқарылды. Император оны кешіріп, Император дәрігерін Сучжоу губернаторы етіп тағайындады. Ханзада Ван Цзян Чанмен қоштасу үшін кездескенде, ол оған императрица алтын гүлдермен 10,000 шарф тоқылғандығын айтады. Тақ мұрагері Ван патшайыммен бетпе-бет келеді, ал ол бүлік ұйымдастырғанын мойындағанда, ол қатты қиналады және өзін-өзі өлтіруге тырысады, бірақ аман қалады. Сучжоуға бара жатқанда Императордың дәрігері сатылса, императордың өлтірушілері оған шабуыл жасайды. Цзян Ши мен Цзян Чан Нанкинге қашып барып, императормен бетпе-бет келеді, ол жауап беруден бас тартады, содан кейін император Цзян Чанға Цзян Ши императордың бірінші әйелі және ханзада Ванның анасы екенін түсіндіреді, яғни Цзян Чан мен ханзада Ван - жартылай бауыр мен қарындас. Цзян Чан бұл хабардан қорқып, сарайдан қашады. Цзян Ши оны қуып жетеді, содан кейін екеуін де басқа кісі өлтірушілер өлтіреді. Осы кезде үшінші ұлы, ханзада Ю, кенеттен ханзада Ванды өлтіреді және император мен императордың жемқорлығын білгенін айтады. Принц Ю өз жауынгерлерін шақырып, императордан тақтан бас тартуды талап етеді. Алайда, императордың қоқан-лоқышыларының көбі төбеден түсіп, принц Юның сарбаздарын жеңілдетеді. Император Ю ханзадасын белбеуімен өлтіреді. Сол уақытта сарайдың сыртқы алаңына алтын гүлденген мөрлерді киген 10 000 сарбаз шабуыл жасайды, олардың арасында ханзада Джай да бар. Олар өлтірушілерді жеңіп, сарайдың ішкі алаңына жетіп, рәсімге дайындалған алтын гүлдер төсегін таптап жатыр. Алайда императордың резервтік әскері - мыңдаған сарбаздар пайда болып, алтын сарбаздарды өлтіреді; тек ханзада Джай аман қалады, ол тұтқынға алынады. Оның артында ауланы механикалық тиімділікпен тазалайды, қызметшілер легионы, денелерді алып тастайды, едендерді сүртеді және кілеммен жабады, сары гүлдер құмыраларын ауыстырады, бұл бүлік ешқашан болған жоқ сияқты. Түн ортасында қос тоғызыншы мереке жоспарланғандай басталады. Дастарқан басында Император ханзада Джейге өкініш білдіріп, оған тақты беруге жоспарлап отырғанын айтады. Ханзада Жаи патшалық үшін емес, анасының қамы үшін бас көтерді дейді. Император Жаи ханзадаға егер ол императрицаны уландыруда көмектессе, кешірім беруді ұсынады. Ханзада Джей бас тартады және өзін өлтіреді, сонда оның қаны патшайымға әкелінген тағы бір құмырадағы уланған шайға төгіліп, қызыл түске айналады. Қорыққан императрица шайды бірден тастап кетеді, ал сұйықтық үстелдің ағашқа, ағашқа оюланған алтын гүл бейнесімен бірге коррозияға ұшырайды.

Атау

Фильмнің қытайша атауы көтерілісші Хуан Чаоның өлеңінің соңғы жолынан алынған. Ол өзі де Тан әулетімен соғысып жатқан Цы әулетінің императоры болған. Хуан Чао "Кризантема туралы, императорлық емтиханнан өтпегеннен кейін" (不第後賦 /不第后赋) немесе жай ғана "Кризантема" өлеңін жазған: фильмнің өндірісте болған кездегі жоғары беделіне байланысты, оның тақырыбы, сөзбе-сөз "Бүкіл қала алтын қару киген" деп аударылуы мүмкін, 2006 жылдың көктемінде Пекиндегі құм дауылдарына түстi метафора болды және "алтын қару" (黄金甲, huángjīnǎji) термині жергілікті тұрғындар арасында құм дауылдарына метафора болды.

Тарихи көзқарас

Сценарий 1930 жылдары Цао Ю жазған танымал қытайлық пьесасы "Түн күркіріне" негізделген. Джеймс Берардинеллидің айтуынша, сюжет Гамлетке негізделген болуы мүмкін. Екі басты кейіпкер қытай тіліндегі нұсқада "Патша" және "Патшайым" деп аталады, ал ағылшын тіліндегі нұсқада "Император" және "Императрица" деп жаңартылды. Бұл айырмашылық маңызды емес, өйткені төменгі атақ "патша" белгілі бір аймаққа ғана дәулет етеді, ал жоғарғы "император" бүкіл (қытай тілінде сөйлейтін) әлемге иелік етеді. Сондықтан фильмнің атауын таңдағанынан көрініс табатынымыз, соттың салтанатына қарамастан, фильмде бейнеленген мемлекет шын мәнінде бүкіл Қытайды билеуші емес. "Ағылшын тіліндегі нұсқада бұл фильм 928 жылы "Танг әулеті" кезінде түсірілген деп жазылған. Қытай нұсқасында уақыт аралығы көрсетілмеген. Фильмнің жарияланған сценарийінен оның Бес патшалық пен Он патшалық кезеңіндегі кейінгі Шу кезеңінде орын алғанын білеміз. 928 жылы Тан әулеті (618907) де, Кейінгі Шу (934965) де болмаған, бірақ Таң деп аталатын басқа мемлекет, сондай-ақ басқа қытай мемлекеттері Ву, Чу, Мин, Оңтүстік Хан, Цзиньнань және Уэй, Хитаннан басқа, Лиао әулеті (928 жылы Хитан деп аталады) болды. Алайда, кейінгі Тан билеушілері "Император" (皇帝) деп аталды, ешқашан "Патша" (大王) деп аталмаған, және жоғарыда аталған барлық мемлекеттердің ішінде 928 жылы тек Чу, Уюйе, Мин және Цзиньнань билеушілерін ғана "Патша" деп атай алды. Сучжоу фильмде көрсетілген мемлекеттің юрисдикциясына жатады, өйткені король доктор Цзянды губернатор етіп тағайындай алады. Бұл кандидаттардың санын Янцзы өзенінің дельтасында орналасқан мемлекеттерге дейін қысқартады.

Кассалық жинақ

АҚШ-та жалпы оң пікірлер айтылды. Фильм дүниежүзі бойынша 78 миллион доллардан астам табыс жинады.

Сыни жауап

Time журналының Ричард Корлис кітабындағы фильмнің сұмдық опералық сипатын мақтады: "Бұл махаббат пен өлім мәселесі керемет қызу ойналатын жоғары және жоғары сым, мелодрама. Ал мына Алтын Гүл қандай керемет! The New York Times газетінің Жаннет Катсулис: "Алтын гүлдің қарғысы" атты романында Чжан мырза опералық делириумға жетіп, трагедия мен қара комедия арасындағы шекара өшірілгенше, бейне мен мелодраманың су тасқынын ашады". Лос-Анджелес Таймс газетінің жазушысы Кевин Томас фильмді былай деп сипаттады: "Қорықтырғыш салтанатты көркемдік пен өлімге әкелетін сарайлық интригаларға толы, ол керемет шайқас сахнасында және эпикалық трагедияда аяқталады" және "режиссер Чжан Имоуның сәнді эпопеясы актриса Гон Лидің сыйлықтарын атап өтіп, интрига, жемқорлық пен трагедияның уақытсыз әңгімесін тоқып береді". Салонның Эндрю О'Хехир: "Алтын гүлдің қарғысы" фильмінің аурушаң ұлылығы - оның өзіндік ерекше жетістігі, Азияның ең маңызды өмір сүруші режиссерінің мансабындағы тағы бір ерекше тарау". The Washington Post газетінің Стивен Хантер: "Жан Имуның "Алтын гүлдің қарғысы" - бұл тойдың бір түрі, ол бір мезгілде кицке және үлкен ойнауды білдіретін, барлық аялдамаларды шығарып тастаған лоллапаллуза" және Хантер: "Бұл кинодағы үлкен, ежелгі жабайы саяхат" деп жазды. Creative Loafing компаниясының Мэтт Брансон фильм режиссер Чжан Имоудың бұрынғы еңбектерінің нашар көрінісі деп есептеді. The Houston Chronicle журналының Брюс Уэстбрук фильмнің керемет көрінісін мақтағанмен, "Бір ғана көрініс оқиғаны өрбіте алмайды, ал жиі бұл көрініске толы болады" деп мәлімдеді. The Hollywood Reporter журналының Кирк Хоникатт фильмді "Ұлы режиссердің ұятқа қалдыратын сәтсіздіктері" деп жазды. Newsweek журналының Джин Сеймур былай деді: "Қарағы алтын гүлдің феодалдық костюмді оқиғаға қатысты болуы Николас Рейдің Джонни гитарасы батыс. Екеуі де өз жанрларын опералық ұлылықтың шегіне дейін бұрады, бұл күшпен жоғары лагерь деңгейінен төмен". Фильмге 32 кино сыншыларының Metacritic шолу агрегаторы бойынша 100 баллдан 70 балл берді, бұл "жалпы алғанда жағымды шолуларды" көрсетеді және Rotten Tomatoes шолу рейтингілік сайтында 126 кино сыншыларының орташа бағасы 65% және орташа бағасы 6.4/10. Сайттың сыншыларының пікірінде: "Эпикалық жекпе-жек өнерінің мелодрама, семсер және CG әскерлері жанкүйерлері өздерінің сұраныстарына ие болады, бірақ барокколық өнер бағыты таңғажайып және өте шамадан тыс болуы мүмкін".

Саундтрек

Фильмде ойнағаннан басқа, Джей Чоу фильмді сүйемелдеу үшін "Хризантема террасасы" атты екі ән жазды, оның жетінші студиялық альбомы Still Fantasy және оның Curse of the Golden Flower (EP) альбомына кірді. Бұл EP-ге оның "Golden Armor" әнін енгізді.