Кіріспе
Чехословакияның өздігінен жүретін гаубицасы DANA (Dělo automobilní nabíjené automaticky) - дөңгелекті өздігінен жүретін артиллериялық қару. Ол Samohybná Kanónová Húfnica vzor 77 (ShKH vz. 77; 77-ші үлгідегі өздігінен жүретін гаубица). Оның жобалаушы компаниясы - Konštrukta Trenčín, ал құрылысшы компаниясы - ZTS Dubnica nad Váhom. 1970 жылдары пайда болған бұл 152 мм-лік дөңгелекті өздігінен жүретін артиллериялық пулемет болды. Ол 8×8 тәлкек қозғалтқышты, өте жақсы кросс-кантри қозғалыс қабілеті бар Tatra 815 шассиіне негізделген. Қазіргі уақытта Чехия, Ливия, Польша, Грузия, Әзірбайжан, Словакия және Украинада қызмет етеді. Тікұшақты көліктерге қарағанда дөңгелекті көліктердің құрастыру құны арзан және оларды күтіп ұстау оңай, қозғалыс мүмкіндігі де жоғары. Түйіндердің қысымын жолдан тыс жерде жақсы қозғалыс үшін реттеуге болады және алдыңғы төрт дөңгелектің электрлік басқару жүйесі бар. Ол атыс алдында 3 гидравликалық тұрақтандырғышты жерге түсіреді және оқ-дәрілерді тиеуге көмектесетін шатырға орнатылған кранға ие. DANA экипажының құрамына жүргізуші (гидравликалық тұрақтандырушыларды басқарады), алдыңғы кабинада отырған командир, пулеметші (пулеметке бағыттап, оқ атуды бастайды) және зарядтаушы оператор (парольді зарядтардың тиісті мөлшерін таңдайды) мұнараның сол жағында, оқ-дәрілерді өңдеуші (қалпақтың бастауыштарды орнатады) мұнараның оң жағында. Бастапқы DANA-да қолмен басқару және автоматты түрде қайта жүктеу болды.
The DANA (Dělo automobilní nabíjené automaticky (gun on truck loaded automatically) is a wheeled self propelled artillery piece. It is also known as the Samohybná Kanónová Húfnica vzor 77 (ShKH vz. 77; self propelled gun howitzer model 77). It was designed by Konštrukta Trenčín and built by ZTS Dubnica nad Váhom in the former Czechoslovakia (now Slovakia). Introduced in the 1970s, it was the first wheeled 152 mm self propelled artillery gun to enter service. It is based on a modified eight wheel drive (8×8) Tatra 815 chassis with excellent cross country mobility. Currently it is in service with the Czech Republic, Libya, Poland, Georgia, Azerbaijan, Slovakia, and Ukraine. Compared to tracked vehicles, wheeled vehicles have the advantages of being cheaper to build and easier to maintain with greater mobility. Tire pressure can be regulated to allow good mobility off road and there is power assisted steering on the front four wheels. It lowers 3 hydraulic stabilizers into the ground before firing, and has a roof mounted crane to assist with ammunition loading. The crew of the DANA consists of a driver (who operates the hydraulic stabilizers), the commander sitting in the front cabin, the gunner (aims the gun and opens fire) and loader operator (selects the appropriate amount of powder charges) are on the left side of the turret, the ammo handler (sets the shells' primers) is on the right side of the turret. Original DANA had manual fire control and automatic reloader. The latest version, DANA M2, also has computerized automatic fire control, allowing reduction of crew to as few as only 2 persons.
Даму
DANA 1970-ші жылдардың соңында Конструкта Тренчин Чехословакия халық армиясын советтік 2S3 Akatsiya SPG сатып алудан басқа, жергілікті өзін-өзі қозғалтқыш жанама отынмен қамтамасыз ету үшін жобалаған. 1976 жылы жобалау жұмыстары аяқталды және DANA жобасы ZTS Dubnica nad Váhom-те өндіріске берілді. 1981 жылы пайдалануға берілді, ал 1994 жылы 750-ден астам данасы жасалды. DANA сонымен қатар Польша мен Ливияға экспортталды.
Дизайн
DANA қазіргі заманғы өздігінен жүретін қарулардан айтарлықтай ерекшеленді, өйткені ол дөңгелекті шассиді қолданды және инновациялық автоматтандырылған жүктеу жүйесімен танымал болды, ол қызмет көрсету кезінде өзінің түрінде бірінші болды. Көліктің алдыңғы жағында жүргізуші кабинасы, ортаңғы жағында ашық ұрыс бөлмесі және артқы жағында қозғалтқыш бөлмесі бар. Алдыңғы экипаждың кабинасында жүргізуші/механик пен көлік құралының командирі отырады. Қарулы мұнара ТАТРА 815 дөңгелекті шассиге (8х8) бейімделген үстіне орнатылған және гаубицаның керілу механизмі мен атыс кезінде кері әсер ету жолымен екіге бөлінеді. Мұнараның сол жартысында артиллериялық және бірінші зарядтаушы орналасқан. Мұнда түрлі отты басқару оптикасы, электромеханикалық қаруды орнату, автоматты қуаттандыру құрылғысы және қосымша оқ-дәрі журналы орналасқан. Мұнараның оң жағында екінші жүк тиеушімен жұмыс істейтін механикаландырылған оқ ату жүйесі бар. DANA-ның негізгі қаруы - 152 мм гаубица, оның борышы монолитті (тұрақты ату ұшы бар), бір кеңейту камерасымен жабдықталған. Гаубицаның жартылай автоматты, тік жылжымалы клиндік түріндегі сол жаққа ашылатын тұмсығы бар. Қайта тарту құралы гидравликалық буферден, екі пневматикалық қайтарым цилиндрден және буферлік жүйенің ауысуын реттейтін басқарушы штангадан тұрады. Қаруларды орнатуды электрогидравликалық қозғалтқыш жүйесі немесе авариялық қолмен басқару арқылы жүзеге асырады. DANA-ның ерекшелігі - оның автоматты зарядтау құрылғысы оқпанның кез келген биіктігінде снаряд пен патронды зарядтай алады. DANA-да тәуелсіз, автоматтандырылған және автономды оқ орналастыру үшін гироскопиялық немесе ұқсас жүйе болмағандықтан, гаубицаның оқшысы жанама оқ орналастыру үшін PG1 M D коллиматоры бар ZZ 73 панорамалық телескобын қолданады. Бұл көздегіштің көлденең шкаласы бар, ол бағдарлау нүктелерін көздеу арқылы тиісті көлденең орналасуды орнатуға арналған. Бұл дегеніміз, DANA автономды жүйе емес, онда қаруды орналастыруға көмектесетін қосымша құрылғы болуы керек (әдетте, мұндай артиллериялық жүйелердің оқ ату позициялары қаруды орналастырудан бұрын дайындалады). Тура атыс үшін мерген OP5 38 D телескопиялық нысананы қолданады.
Жауынгерлік тарихы
Грузия Ресейге қарсы Грузия соғысы кезінде қолданған. 2008 жылы Грузияның екі ДАНА-сы жойылып, үш-төртуі тұтқындалды. Ауғанстандағы соғыс кезінде Польша қолданған (2001-2021). 2008 жылдан бері Газни провинциясында Ауғанстанда бес польшалық ДАНА қолданылған. 2020 жылы Арменияға қарсы таулы Қарабақ соғысында Әзербайжан қолданған. Украинаның 2022 жылғы Ресейдің Украинаны басып алуы кезінде пайдаланылған. 152 мм ShKH DANA M2 және 152 мм ShKH DANA vz белгісіз саны. 2022 жылы 77 тоннаны Чехия Республикасы жеткізді.