Кіріспе

Чехословакияның өздігінен жүретін гаубицасы DANA (Dělo automobilní nabíjené automaticky) - дөңгелекті өздігінен жүретін артиллериялық қару. Ол Samohybná Kanónová Húfnica vzor 77 (ShKH vz. 77; 77-ші үлгідегі өздігінен жүретін гаубица). Оның жобалаушы компаниясы - Konštrukta Trenčín, ал құрылысшы компаниясы - ZTS Dubnica nad Váhom. 1970 жылдары пайда болған бұл 152 мм-лік дөңгелекті өздігінен жүретін артиллериялық пулемет болды. Ол 8×8 тәлкек қозғалтқышты, өте жақсы кросс-кантри қозғалыс қабілеті бар Tatra 815 шассиіне негізделген. Қазіргі уақытта Чехия, Ливия, Польша, Грузия, Әзірбайжан, Словакия және Украинада қызмет етеді. Тікұшақты көліктерге қарағанда дөңгелекті көліктердің құрастыру құны арзан және оларды күтіп ұстау оңай, қозғалыс мүмкіндігі де жоғары. Түйіндердің қысымын жолдан тыс жерде жақсы қозғалыс үшін реттеуге болады және алдыңғы төрт дөңгелектің электрлік басқару жүйесі бар. Ол атыс алдында 3 гидравликалық тұрақтандырғышты жерге түсіреді және оқ-дәрілерді тиеуге көмектесетін шатырға орнатылған кранға ие. DANA экипажының құрамына жүргізуші (гидравликалық тұрақтандырушыларды басқарады), алдыңғы кабинада отырған командир, пулеметші (пулеметке бағыттап, оқ атуды бастайды) және зарядтаушы оператор (парольді зарядтардың тиісті мөлшерін таңдайды) мұнараның сол жағында, оқ-дәрілерді өңдеуші (қалпақтың бастауыштарды орнатады) мұнараның оң жағында. Бастапқы DANA-да қолмен басқару және автоматты түрде қайта жүктеу болды.

Даму

DANA 1970-ші жылдардың соңында Конструкта Тренчин Чехословакия халық армиясын советтік 2S3 Akatsiya SPG сатып алудан басқа, жергілікті өзін-өзі қозғалтқыш жанама отынмен қамтамасыз ету үшін жобалаған. 1976 жылы жобалау жұмыстары аяқталды және DANA жобасы ZTS Dubnica nad Váhom-те өндіріске берілді. 1981 жылы пайдалануға берілді, ал 1994 жылы 750-ден астам данасы жасалды. DANA сонымен қатар Польша мен Ливияға экспортталды.

Дизайн

DANA қазіргі заманғы өздігінен жүретін қарулардан айтарлықтай ерекшеленді, өйткені ол дөңгелекті шассиді қолданды және инновациялық автоматтандырылған жүктеу жүйесімен танымал болды, ол қызмет көрсету кезінде өзінің түрінде бірінші болды. Көліктің алдыңғы жағында жүргізуші кабинасы, ортаңғы жағында ашық ұрыс бөлмесі және артқы жағында қозғалтқыш бөлмесі бар. Алдыңғы экипаждың кабинасында жүргізуші/механик пен көлік құралының командирі отырады. Қарулы мұнара ТАТРА 815 дөңгелекті шассиге (8х8) бейімделген үстіне орнатылған және гаубицаның керілу механизмі мен атыс кезінде кері әсер ету жолымен екіге бөлінеді. Мұнараның сол жартысында артиллериялық және бірінші зарядтаушы орналасқан. Мұнда түрлі отты басқару оптикасы, электромеханикалық қаруды орнату, автоматты қуаттандыру құрылғысы және қосымша оқ-дәрі журналы орналасқан. Мұнараның оң жағында екінші жүк тиеушімен жұмыс істейтін механикаландырылған оқ ату жүйесі бар. DANA-ның негізгі қаруы - 152 мм гаубица, оның борышы монолитті (тұрақты ату ұшы бар), бір кеңейту камерасымен жабдықталған. Гаубицаның жартылай автоматты, тік жылжымалы клиндік түріндегі сол жаққа ашылатын тұмсығы бар. Қайта тарту құралы гидравликалық буферден, екі пневматикалық қайтарым цилиндрден және буферлік жүйенің ауысуын реттейтін басқарушы штангадан тұрады. Қаруларды орнатуды электрогидравликалық қозғалтқыш жүйесі немесе авариялық қолмен басқару арқылы жүзеге асырады. DANA-ның ерекшелігі - оның автоматты зарядтау құрылғысы оқпанның кез келген биіктігінде снаряд пен патронды зарядтай алады. DANA-да тәуелсіз, автоматтандырылған және автономды оқ орналастыру үшін гироскопиялық немесе ұқсас жүйе болмағандықтан, гаубицаның оқшысы жанама оқ орналастыру үшін PG1 M D коллиматоры бар ZZ 73 панорамалық телескобын қолданады. Бұл көздегіштің көлденең шкаласы бар, ол бағдарлау нүктелерін көздеу арқылы тиісті көлденең орналасуды орнатуға арналған. Бұл дегеніміз, DANA автономды жүйе емес, онда қаруды орналастыруға көмектесетін қосымша құрылғы болуы керек (әдетте, мұндай артиллериялық жүйелердің оқ ату позициялары қаруды орналастырудан бұрын дайындалады). Тура атыс үшін мерген OP5 38 D телескопиялық нысананы қолданады.

Жауынгерлік тарихы

Грузия Ресейге қарсы Грузия соғысы кезінде қолданған. 2008 жылы Грузияның екі ДАНА-сы жойылып, үш-төртуі тұтқындалды. Ауғанстандағы соғыс кезінде Польша қолданған (2001-2021). 2008 жылдан бері Газни провинциясында Ауғанстанда бес польшалық ДАНА қолданылған. 2020 жылы Арменияға қарсы таулы Қарабақ соғысында Әзербайжан қолданған. Украинаның 2022 жылғы Ресейдің Украинаны басып алуы кезінде пайдаланылған. 152 мм ShKH DANA M2 және 152 мм ShKH DANA vz белгісіз саны. 2022 жылы 77 тоннаны Чехия Республикасы жеткізді.