Кіріспе
Канаданың бұрынғы MLB командасы, қазіргі Вашингтон Ұлттықтарының алдыңғы құрамы – Монреаль Экспоз, Монреаль қаласында орналасқан кәсіби бейсбол командасы. Экспоз АҚШ-тан тыс орналасқан алғашқы Major League Baseball (MLB) франшизасы болды. Олар 1969 жылдан 2004 жылға дейін Ұлттық лиганың (NL) Шығыс дивизионында ойнады. 2004 жылғы маусымнан кейін франшиза Вашингтон, округ Колумбияға көшіп, Вашингтон Ұлттықтары атанды. 1960 жылы екінші лиганың Triple-A Montreal Royals командасы тарағаннан кейін, Монреальдағы саяси лидерлер MLB франшизасын іздеді. 1969 жылғы маусымға кеңейтуге үміткерлерді бағалаған кезде Ұлттық лига Монреальге команда берді. Экспо 67 Дүниежүзілік көрмесінің құрметіне аталған Экспоз бастапқыда Жарри Парк стадионында ойнады, ал 1977 жылы Олимпиадалық стадионға көшті. Франшизаның алғашқы 10 маусымының ешқайсысында Экспоз жеңіске жетпеді. Команда қысқартылған маусымда ғана дивизиондық титулды жеңіп алды, бірақ 1981 жылғы Ұлттық лига чемпионатының (NLCS) финалында Лос-Анджелес Доджерске есе жіберді. 1991 жылы команданың көпшілік үлесіне ие болған және негізін қалаушы Чарльз Бронфман, оны Клод Брошу басқаратын консорциумға сатты. Фелипе Алу 1992 жылы команданың бас жаттықтырышы болып тағайындалды, ол MLB-дегі алғашқы Доминикан туған жаттықтырыш атанды. Ол команданы төрт жеңіске жеткізді, соның ішінде, ойыншылардың ереуілі маусымды аяқтағанға дейін Экспоз бейсболда ең жақсы көрсеткішке ие болды. Алу команданы басқарған ойындар саны бойынша рекордты (1409) орнатты. 1994 жылғы ереуілден кейін команданың жағдайы нашарлай бастады, себебі Экспоз ең жақсы ойыншыларын сатуға мәжбүр болды, соның салдарынан командаға қызығушылық азайды. Экспозды таратуға жасалған әрекет сәтсіз аяқталғаннан кейін, 2002 жылғы маусымға дейін Major League Baseball команданы сатып алды, себебі клуб жаңа стадион салуға қаржы таба алмады. Соңғы екі маусымда команда әр жылы Пуэрто-Риконың Сан-Хуан қаласындағы Хирам Биторн стадионында 22 ойын өткізді. 2004 жылдың 29 қыркүйегінде MLB франшизаның Вашингтон, округ Колумбияға көшетінін хабарлады, ал Экспоз Монреальдегі соңғы ойынын өткізді. Экспоз Монреальде 36 жыл бойы 2753 жеңіске, 2943 жеңіліске және 4 тең ойынға қол жеткізді. Владимир Герреро командадағы хоум-рандар мен орташа есеп бойынша көшбасшы болды, ал Стив Роджерс – жеңістер мен страйк-ауттар бойынша. Үш питчер төрт но-хит ойын өткізді: Билл Стоунмен (екі рет), Чарли Лиа және Деннис Мартинес, ол Major League Baseball тарихында 13-ші ресми кемел ойынды өткізді. Экспоз Монреальде төрт ойыншының формасын зейнеткерлікке шығарды, ал тоғыз бұрынғы ойыншы Ұлттық бейсбол Даңқы залына енгізілді, олардың ішінде Гари Картер, Андре Доусон және Тим Рейнстің бас киімдері Экспоз логотипімен бейнеленген.
The Montreal Expos were a Canadian professional baseball team based in Montreal. The Expos were the first Major League Baseball (MLB) franchise located outside the United States. They played in the National League (NL) East division from 1969 until 2004. Following the 2004 season, the franchise relocated to Washington, D. C., and became the Washington Nationals. Immediately after the minor league Triple A Montreal Royals folded in 1960, political leaders in Montreal sought an MLB franchise, and when the National League evaluated expansion candidates for the 1969 season, it awarded a team to Montreal. Named after the Expo 67 World's Fair, the Expos originally played at Jarry Park Stadium before moving to Olympic Stadium in 1977. The Expos failed to post a winning record in any of the franchise’s first 10 seasons. The team won its only division title in the strike shortened season, but lost the 1981 National League Championship Series (NLCS) to the Los Angeles Dodgers. The team was sold in 1991 by its majority, founding owner, Charles Bronfman, to a consortium headed by Claude Brochu. Felipe Alou was promoted to the team's field manager in 1992, becoming MLB's first Dominican born manager. He led the team to four winning seasons, including , where the Expos had the best record in baseball before a players' strike ended the season. Alou became the Expos leader in games managed (1,409). The aftermath of the 1994 strike initiated a downward spiral as the Expos chose to sell off their best players, and attendance and interest in the team declined. Following a failed attempt to disband the Expos, Major League Baseball purchased the team prior to the 2002 season after the club failed to secure funding for a new ballpark. In their final two seasons, the team played 22 home games each year at Hiram Bithorn Stadium in San Juan, Puerto Rico. On September 29, 2004, MLB announced the franchise would relocate to Washington, D. C., for the season, and the Expos played their final home game in Montreal. The Expos posted an all time record of 2,753 wins, 2,943 losses and 4 ties during their 36 years in Montreal. Vladimir Guerrero led the franchise in both home runs and batting average, and Steve Rogers in wins and strikeouts. Three pitchers threw four no hitters: Bill Stoneman (twice), Charlie Lea, and Dennis Martínez, who pitched the 13th official perfect game in Major League Baseball history. The Expos retired four numbers in Montreal, and nine former members have been elected to the National Baseball Hall of Fame, with Gary Carter, Andre Dawson and Tim Raines' plaques depicting them with Expos caps.
Құрылтай (19601968)
Монреальдегі кәсіби бейсбол 1890 жылы командалар Халықаралық лигасы шеңберінде қысқа ғана уақыт ойнаған кезде басталды. 1895 жылы кәсіби команда құруға жасалған екінші әрекет сәтсіз аяқталды. Кейін 1897 жылы Шығыс лигасының «Монреаль Роялз» клубы құрылып, 20 маусым ойнады. «Роялз» 1928 жылы қайта құрылды және 1939 жылы «Бруклин Доджерс» клубы сатып алып, оның Triple A деңгейіндегі филиалы ретінде пайдаланды. «Доджерс» басшылығымен «Роялз» 1941 және 1958 жылдар аралығында жеті Халықаралық лига чемпионатын және үш Жас әлем сериясінің жеңімпазы атанды. 1946 жылы Джеки Робинсон «Роялз» құрамына қосылып, бір жылдан кейін бейсболдағы нәсілдік дискриминацияны жоюға қадам жасағанға дейін команданы Жас әлем сериясінде жеңіске жеткізді. 1950 жылдардың соңына қарай «Роялздың» чемпиондық жылдары өткен еді, көрермендер азайып, 1960 жылғы маусымнан кейін команда сатылып, «Доджерс» AAA деңгейіндегі командалар санын қысқартқандықтан басқа қалаға көшірілді. «Роялз» командасы таратылғаннан кейін Монреаль қаласының мэрі Жан Дрейпо мен қалалық атқару комитетінің төрағасы Джерри Снайдер МЛБ командасын құру үшін күш-жігер жұмысын бастады. Ұлттық лиганың (NL) 1962 жылғы кеңейтуге қатысуға үміткер болуға кеш қалды, бірақ 1967 жылы қысқы жиналыста лига иелеріне өтінішін ұсынды. Монреальдің өтініміне «Доджерс» клубына иелік еткен және бұрын «Монреаль Роялз» командасын басқарған Уолтер О’Мэллидің NL кеңейту комитетінің төрағасы болғаны көмектесті. 1968 жылдың 27 мамырында Ұлттық лиганың президенті Уоррен Джайлс лигаға Сан-Диего және Монреаль қалаларынан командалар қосылатынын, олардың әрқайсысы 10 миллион АҚШ доллары тұратынын жариялады. Франшизаны қамтамасыз еткеннен кейін Снайдер қаржыгер Жан Луи Левеск пен «Seagram» компаниясының мұрагері Чарльз Бронфман басқаратын алты серіктестен тұратын меншік тобын құрды. Левеск бастапқыда франкофон болғандықтан, төраға және меншік тобының бет-кезі ретінде таңдалды. Алайда ол бас тартты, ал Бронфман төрағалыққа өтті. Жаңа топтың алдында кем дегенде екі жыл бойы ойнауға жарамды жайды табу мәселесі тұрды. Дрейпо НЛ-ге 1971 жылға дейін Монреальде сәуір, қазан және кейде қыркүйек айларында суық ауа-райына байланысты қажет деп саналған күмбезді стадион салынатынын уәде берген еді. «Роялз» командасының ойын өткізген Делоримье стадионы уақытша жай ретінде де қабылданбады, өйткені ол тұрғын үй ауданында орналасқандықтан 20 000 орындықты кеңейте алмады. Канадалық футбол лигасының «Монреаль Алуэттс» командасының үйі болған Автостадты кеңейтудің және күмбез салудың жоғары құны, сондай-ақ қаланың федералдық меншіктегі нысанға қажетті жөндеу жұмыстарын жүргізуге құқығы бар екендігіне күмән болғандықтан қарастырылмады. Лига президенті Уоррен Джайлс Дрейпоның «Экспос» командасы үшін уақытша үй ретінде 30 000 орынға дейін кеңейтілуі жоспарланған, қала орталығында орналасқан Джарри паркіндегі 3000 орындық қоғамдық алаңды көрсеткен кезде Монреальдің өміршеңдігіне көз жеткізді. Команданың атын таңдау үшін бірнеше нұсқа қарастырылды: шағын лигадағы «Роялз» командасының құрметіне жанкүйерлер арасында танымал болған «Роялз» атауын «Канзас-Сити Роялз» клубы алған еді. Басқа да «Voyageurs» және «Nationals» сияқты атаулар қарастырылды. Команда француз және ағылшын тілдерінде бірдей жазылатын «Экспос» атауын таңдады, бұл атау жақында өткен Expo 67 әлемдік көрмесін құрметтеу мақсатында берілді.
Джарри Парк жылдары (1969-1976)
Гин Моух команданың алғашқы бас жаттықтырушысы ретінде 1969 жылдың 8 сәуірінде дебют жасады: «Нью-Йорк Метс» командасына қарсы 11:10 есебімен жеңіс. Команда өз алаңындағы алғашқы ойынын – және АҚШ-тан тыс жердегі алғашқы Бас лига ойынын 14 сәуірде өткізді. Бұл «Жарри Парк» стадионында 29 184 жанкүйердің алдында «Сент-Луис Кардиналс» командасына қарсы 8:7 есебімен жеңіс болды. Үш күннен кейін, 17 сәуірде, команда тарихындағы тоғызыншы ойында Билл Стоунмен «Филадельфия Филлис» командасына қарсы 7:0 есебімен жеңіске жетіп, «Экспос» тарихындағы алғашқы но-хиттерін жасады. Маусымның басындағы ерліктерге деген қызығушылық тез арада кеңейтілген команданың қиындықтарына ұласты, себебі «Экспос» өздерінің алғашқы маусымының көп бөлігінде күресті. Монреаль «Сан-Диего Падрес» командасымен тең бөлісіп, NL-дегі ең нашар көрсеткішті көрсетті. Команда келесі маусымдарда жақсармады; 1970 жылы «Экспос» 73-89, ал 1971 жылы 71-90 көрсеткішін тіркеді. Команданың ең үздік ойыншысы және алғашқы жұлдызы – Рэсти Стауб болды. «Экспос» командасының алғашқы маусымынан бұрын «Хьюстон Астрос» командасынан алынған Стауб, команданың алғашқы үш маусымында «All Star Game» ойынында Монреальдің жалғыз өкілі болды және француз тілін үйреніп, жергілікті жанкүйерлердің ықыласына бөленді. Сонымен қатар, 1972 жылы Монреальмен Бас лигадағы карьерасын аяқтаған және команданың алғашқы франко-канадтық жұлдызы болған Клод Реймонд та танымал болды. Билл Стоунмен екінші но-хиттерін жасады, ал біріншісі АҚШ-тан тыс жерде, 1972 жылдың 2 қазанында Монреальде «Нью-Йорк Метс» командасына қарсы 7:0 есебімен жеңіске жетті. Команда алғашқы он жылда жеңіске жете алмады және алты командалық NL East дивизионында сегіз рет бесінші немесе алтыншы орынды иеленді. 1976 жылға қарай, маусым бойында келушілер саны 600 000-нан астам жанкүйерге дейін төмендеді, бұл «Экспос» командасының алғашқы маусымындағы көрсеткіштің жартысынан да аз болды. Команданың болашағы Бронфманның ашулы сөйлеген сөзінен кейін күмәндікке түсті. Ол 1976 жылғы Квебек сайлауында сепаратистік «Parti Québécois» (PQ) көпшілік дауысқа ие болса, отбасын және «Seagram» компаниясын Квебектен тысқары жерге көшірумен қорқытты. «Parti Québécois» сайлауда жеңіске жетті; алайда Бронфман мен «Экспос» Квебекте қалды.
Үлкен О және Көк дүйсенбі (1977-1981)
Осы маусымда «Экспос» жаңа стадионы – «Олимпиада» стадионына көшіп келді, бұл жоспардан алты жылға кешікті. Алайда, 1976-77 жылғы маусым аралығында «Экспос» командасы «Олимпиада» стадионы үшін келісімге келудегі кешігулерге байланысты маусымның басында «Жарри Парк» стадионында ойнауы мүмкін болды. Команда провинциялық сайлаудағы ПК-ның күшті жеңісінен кейін келіссөздерді көп ұзамай тоқтатты. Келіссөздер қыс бойы созылды, нәтижесінде «Экспос» командасы 1977 жылғы маусымдық билеттерді «Жарри» стадионында ойнауға дайын екендігін ескере отырып сата бастады. Бірақ 1977 жылдың басында келісімге қол жеткізілді. Монреальдің ашылу күнінде «Филадельфия» командасына 7:2 есебімен жеңіліске ұшыраған кезде 57 592 жанкүйер қатысты. Жаңа стадион маңызды жаңару болды, бірақ Монреальдің суық климатына байланысты ауа райы мәселелері 1987 жылы стадионға шатыр орнатылғанға дейін жалғасты. Жылдар өте келе стадион нашар ойын жағдайларымен әйгілі болды. Ойыншылар сыртқы алаңның қоршауларындағы жұқа төсемдерге және екі онжылдықтан астам уақыт бойы сақталған түпнұсқа жасанды газонға байланысты жарақат алу қаупінде болды. Соңында, стадион пайдасыз мүлік ретінде қарастырылды. Ойын алаңында «Экспос» нашар өнер көрсетті; команда 1977 жылы 75 ойын жеңіп, 76 ойынды питчер Стив Роджерс және аутфилдерлер Андре Доусон мен Тим Рейнс қатысуымен жеңді. 1977 жылы «Экспос» Дик Уильямсты команданың бас жаттықтырушысы етіп тағайындады. Уильямс жас таланттарды дамытуға беделді болды; ол жас «Бостон Ред Сокс» командасын Америка лигасының жеңімпазы етіп, ал «Окленд Атлетикас» командасын 1972 және 1973 жылдары әлем чемпионатына жеңіске жеткізді. 1981 жылы Монреаль франшиза тарихында алғаш рет жеңіске жеткен маусымды өткізді; шілде айының ортасында «Экспос» командасы NL Шығыс дивизионында 6,5 ойынмен көш бастады, бірақ «Питтсбург Пайрэтс» командасынан екі ойынға қалып, 95-65 есебімен екінші орынға ие болды. Олар өткен маусымға қарағанда бес ойынға аз жеңіске жеткенімен, «Экспос» командасы дивизиондық жетекшілік үшін «Филадельфия Филлис» командасынан бір ойын ғана артта қалды. Екі маусымда да «Экспос» командасы маусымның соңғы күндері дивизиондық титул үшін күресті, бірақ соңында әлем чемпионатын жеңіп алған командаға есе жіберді. 1981 жылы Чарли Лиа франшиза тарихында үшінші рет но-хиттер жасады. 1981 жылдың 10 мамырында «Сан-Франциско Джайентс» командасын 4:0 есебімен жеңді. «Экспос» командасы 30-25 есебімен NL Шығыс дивизионында үшінші орында болды, бірақ маусым ойыншылардың ереуілінен кейін екі айға тоқтатылды. Ереуіл аяқталған кезде 713 ойын өткізілмеді және оларды толықтыру мүмкін болмады. Бас лига бейсбол маусымды екіге бөліп, «Экспос» командасына маусымның екінші жартысында жаңа мүмкіндік берді. Команда .500 көрсеткішіне жақын ойнағандықтан, клуб Уильямсты қызметтен босатып, оның орнына скауттар директоры Джим Фэннингті тағайындады. Команда күресін жалғастырды және 15 ойын қалғанда 19-19 есебін көрсетті. Монреаль қалған 11 ойынды жеңіп, бірінші орынды иеленді, бұл «Питтсбург Пайрэтс» командасынан 1/2 ойынға көп. Осылайша, франшиза алғаш рет плей-оффқа қатысты. Терри Франкона финалдық аутты – Дейв Кингмен ұрған ұшқыш допты – ұстап алып, «Нью-Йорк Метс» командасымен өткен шешуші ойында 5:4 есебімен жеңіске жетті. «Лос-Анджелес Доджерс» командасымен кездесуде Монреаль командасы ең үздік бес ойынның алғашқы екі ойынын Лос-Анджелесте өткізіп, соңғы үш ойынға үйге оралды. Монреаль үшінші ойынды жеңіп алды, бірақ төртінші ойынды жоғалтып, серияны аяқтауға алғашқы әрекеті сәтсіз аяқталды, нәтижесінде шешуші бесінші ойын өтті. Жаңбырдың салдарынан бір күнге кейінге қалдырылған шешуші ойын 1981 жылдың 19 қазанында мұзға жақын температурада өтті. Тоғызыншы таймға дейін ойын теңдестірілді, Фэннинг өзінің үздік питчері Стив Роджерстің шайбасын соғу үшін боксшыдан шығуын шешті. Роджерс Рик Мондейге қарсы шайқас алдында алғашқы екі ойыншыны есептен шығарды. Содан кейін «Экспос» тарихындағы ең маңызды сәт болды: 3-1 есебімен Роджерс Мондейге батып келе жатқан фастболды лақтырды, ол орталық алаңның қоршауын басып өтіп, ойынды жеңіп, серияны жеңіп алды. Бұл сәт және ойын «Экспос» жанкүйерлеріне «Көк дүйсенбі» деп белгілі болды. Бұл драматикалық жеңіліс сол кезде Канаданың ең танымал бейсбол командасы болып саналған франшиза үшін ауыр жеңіліс болды.
"80-ші жылдардың командасы" (1982-1988)
1979 жылғы маусымның соңында «Экспоз» командасы бейсболдағы ең күшті ойыншыларды дамыту жүйелерінің бірі ретінде танылды; команда өзінің құрамына жас таланттарды жинады, оның ішінде 23 жасқа дейінгі төрт бастауыш питчер болды және «80-ші жылдардың командасы» деп аталды. Ұлттық лига АҚШ-тан тыс жерде өткен алғашқы «All Star» ойынында 59,057 жанкүйердің алдында 4:1 есебімен жеңіске жетті; Роджерс жеңімпаз питчер атанды. Бейсбол тарихшысы және жазушы Джона Кери өзінің «Жоғарыға, жоғарыға және алысқа» атты кітабында «Стадионға келген ешкім мұны білмеді, бірақ Монреальдегі бейсбол сол түні «Биг О» стадионындағы ең жоғары деңгейге жетті» деп мәлімдеді. «Экспоз» командасының 1984 жылы NL East дивизионында жеңіске жететіні күтілді; «Sports Illustrated», «Baseball Digest» және «The Sporting News» сияқты басылымдар Монреальдің жеңіске қадам басатынын болжады. Алайда, команда көрермендерді көңілсіз қалдырды. Монреаль дивизионда 86 жеңіспен үшінші орынға табан тіреп, бірақ соңында 82–80 есебімен аяқтады. Команданың тағдырын өзгертуді үміттене отырып, «Экспоз» 42 жастағы тәжірибелі Пит Роузбен бір жылдық келісімшартқа қол қойды, ол Тай Коббтан кейін барлық уақыттағы екінші орынды иеленген. Роуз 13 сәуірде «Филадельфияға» қарсы өткен ойында 5:1 есебімен жеңіске жетіп, Монреальдің үй стадионындағы ойынында мансабындағы маңызды жетістікке қол жеткізді. Ойыншылар мен басшылық Роузді сатып алуды мақтап, команданың дивизионды жеңуіне көмектесетінін болжағанмен, ол Монреаль үшін тиімді болмады. Роуз тек .259 көрсеткішпен ойнап, 95 ойында бірде-бір хоум-ран соға алмады, содан кейін өзінің бұрынғы командасы «Цинциннатиге» ауыстырылды, ал Монреаль маусымды жеңіліспен аяқтады. Соның салдарынан «Экспоз» маусымнан кейін ірі сауда жасады, 1984 жылдың 10 желтоқсанында Гэри Картерді «Нью-Йорк Метс» командасына төрт ойыншыға алмастырды. Картерді алмастыру арқылы «Экспоз» команданың символынан бас тартты, ол, бұрынғы Рэсти Стауб сияқты, француз тілін үйреніп, команданың ең қолжетімді ойыншыларының бірі болды және жанкүйерлердің сүйіспеншілігіне ие болды. Бас лиганың экономикалық жағдайы Андре Доусонның маусымнан кейін кетуіне де себеп болды. Осы маусым бойы MLB команда иелері комиссар Питер Уберроттың тапсырмасымен еркін агенттердің жалақысын төмендету үшін келісімге келді. Сол жылы нарықтағы ең құнды еркін агенттердің бірі болуы керек Доусон оны қол қоюға қызығушылық аз болғанын ғана емес, сонымен қатар «Экспоз» командасы оның тізесінің проблемалары туралы ашық түрде пікір білдіріп, қызығушылықты одан әрі төмендетуге тырысқанын анықтады. Осы әрекеттерге ашуланған Доусон «Чикаго Кабс» командасының жаттығу лагеріне қол қойылған бос келісімшартпен келді. «Кабс» командасы Доусонмен бір жылдық, 500 000 долларлық келісімшарт жасасты, бұл оның бұрынғы жалақысынан екі есе аз. Доусон 49 хоум-ран соғып, 137 ұпай жинап, Ұлттық лиганың ең құнды ойыншысы атағын жеңіп алды. Тим Рейнсқа да келісімшарт әсер етті: 1986 жылы ол алған 1,5 миллион доллардан артық ұсыныс алмағаннан кейін Рейнс үш жылдық, 5 миллион долларлық келісімшартпен «Экспоз» командасына оралды. Ол сондай-ақ 1987 жылғы MLB «All Star» ойынының ең құнды ойыншысы аталды, өйткені ол ойынның жалғыз екі ұпайын 13-інші айналымда үш еселенген соққымен енгізді. Рейнс ақыры 1990 жылы «Чикаго Уайт Сокс» командасына ауыстырылды.
"El Presidente, El Perfecto!" (1989-1993) - "Президент, кемелді" (1989-1993) - "Президент, кемелді"
Ойын алаңында «Экспос» 1986–1991 жылдары жеңілгенінен гөрі төрт ойынға көп жеңіске жетті, себебі ұйым өзінің даму жүйесін қайта құруға және жаңа буын ойыншыларды тартуға кірісті. Команда Монреальге еркін агенттерді тартуда қиындыққа тап болды, ал Бронфман бейсбол бизнесінен де, «Олимпиада» стадионына орташа деңгейдегі командаға жанкүйерлерді тартудан да көңілі тоймады. Дегенмен, ол тағы бір рет титул жеңіп алуға үміттенді және «Экспос» Сиэтл «Маринерс» командасынан бастауыш питчер және еркін агент статусына ие Марк Лэнгстонды сатып алып, дивизиялық титул үшін күшті күш жұмсады. Бұл ауысу «Экспос» командасын «Жұлдыздар» ойынына дейін NL East тобындағы көшбасшылыққа шығарды. Лэнгстон мен команда құлдырағанша тамыз айына дейін олар көшбасшылықты сақтап тұрды. «Экспос» 81–81 есебімен дивизияда төртінші орынды иеленді, ал Лэнгстон Монреальдан еркін агент ретінде кетіп қалды. Бронфман команда иелерінің салғылықты шығындары, ойыншылармен туындаған жанжал және МЛБ-ның жалпы бағыты туралы алаңдады. Команданың сол кездегі президенті Клод Брошудың айтуынша, 1989 жылғы маусымның соңындағы команданың құлдырауы Бронфман үшін шектен шықты, ол одан команданы сатып алушы іздеуді сұрады. Бронфман команданы шамамен 50 миллион долларға сатуға ниеттенген, бірақ ол да, Брошу да команданың негізгі иесі болуға дайын жергілікті кәсіпкерді табу мүмкін емес екенін түсінді. Роберт Э. Рич-младший клубты 100 миллион долларға сатып алып, оны Буффало қаласына жаңадан салынған Pilot Field стадионына көшіруді ұсынды, бірақ оған бірдей жауап берілді. Оның орнына Брошу өзі бастап жатқан топты құруды жөн көрді. Қала мен провинция Бронфманның 100 миллион долларлық сату бағасының 33 миллион долларын қаржыландыруға келісті, содан кейін ол және серіктесі Жак Менар 11 басқа канадалық компания мен кәсіпкерлерді – «Bell Canada», «Desjardins Group», «Jean Coutu Group» және «Loblaw Companies» сияқтыларын – компанияның кіші үлесін сатып алуға көндірді. Сату 1990 жылдың 29 қарашасында аяқталды. Алайда, Брошудың серіктестікке қосылуға көндірген көптеген инвесторлары өздерінің инвестицияларын қайырымдылық көмек ретінде қарастыратындарын және қосымша қаржыландыруға қызығушылық танытпайтындарын мәлімдеді. Жаңа меншік иелерімен «Экспос» Тим Рейнсті Чикаго «Уайт Сокс» клубына бес ойыншыны алмастырып берді. Бас менеджер Дэвид Домбровски 1985 жылдан бері команданы басқарып келген менеджер Бак Роджерсті 1991 жылғы маусымды 20–29 есебімен бастағаннан кейін жұмыстан босатып, оның орнына Том Раннеллді тағайындады. Марк Гарднер 26 шілдеде өткен ойында тоғыз иннинг бойы хитсіз тастады, бірақ 10-шы иннингте Лос-Анджелес «Доджерс» командасына 1:0 есебімен жеңілді. Екі күннен кейін, сондай-ақ Лос-Анджелесте, Деннис Мартинес сирек кездесетін жетістікке қол жеткізді – ол Меллиг Бейсбол тарихындағы 13-ші ресми кемел ойынды (MLB-нің 1991 жылғы кемел ойынның жаңа анықтамасына сәйкес) 2:0 есебімен жеңіп алды. Дейв Ван Хорнның «El Presidente, El Perfecto!» деген әйгілі шақыруы «Экспос» тарихының символына айналды. Мартинестің ұстауы Рон Хасси де он жыл бұрын Лен Баркердің кемел ойынын ұстаған және МЛБ тарихында екі кемел ойынды ұстаған жалғыз ойыншы болып қала берді. Бірақ «Олимпиада» стадионының құрылысынан 50 тонналық арқалық құлап, 13 қыркүйекте мотокросс жарысынан бірнеше сағат бұрын қоғамдық алаңға тоғыз метрге құлағаннан кейін «Экспос» маусымның соңғы айында үйсіз қалды. «Экспос» 1992 жылғы маусымды Олимпиада стадионы қауіпсіз деп танылмаса, басқа жерде ашуға тура келетінін мәлімдеді. Инженерлер стадионның қауіпсіз екенін қараша айында растаған болса да, маусым айында болған дауылдан шатырдың қатты зардап шеккенін ескерсек, шатырдың қауіпсіз екенін растау үшін көп уақыт кетті. Ақырында, шатырды үнемі жабық ұстауға шешім қабылданды; ол төрт жылдан астам уақыт ішінде 88 рет ашылған және желдің жылдамдығы 25 мильден жоғары болғанда қолданылмады. Алайда, «Экспос» командасының болашағының негізі МЛБ-да өз орнын қалыптастыру болды: Ларри Уокер, Маркиз Гриссом және Делино ДеШилдс өткен маусымда дебют жасады, ал команда Питтсбургпен сауда-саттық арқылы Моисес Алуды сатып алды. Моисестің әкесі Фелипе, «Экспос» командасының көп жылдық қызметкері болған, маусымда менеджер қызметіне көтерілді және Меллиг Бейсбол командасын басқарған Доминикан Республикасының алғашқы өкілі атанды. 1994 жылы ДеШилдс Педро Мартинеске алмастырылып Лос-Анджелеске жіберілді; бұл келісім бастапқыда Монреаль газеті және басқа да жергілікті басылымдар тарапынан команданы жақсарту емес, ақшаны үнемдеу мақсатында жасалған деп сынға алынды. Дегенмен, «Экспос» алаңда жақсарды; олар 1992 жылы 87 ойын жеңіп, 1993 жылы 94 ойын жеңіп, екі маусымда да NL East тобында екінші орын алды. «Экспос» командасы маусымға күшті команда ретінде кірді, бірақ дивизияны жеңу үміттері лиганың қайта құрылуынан айтарлықтай әсер көрді. Үш рет Батыс дивизиясының чемпионы болған «Атланта Брэйвз» командасы Шығыс дивизиясына көшірілді. «Атланта» маусымды 14 ойында 13 жеңіспен бастады және Монреальден 8 1/2 ойынға озып кетті. Маусымның соңына қарай «Экспос» «Брэйвз» командасынан 2 1/2 ойынға қалып қойды, олар «Брэйвз» командасын қабылдады. Монреаль сериядағы үш ойынның екеуінде жеңіске жетті, оның ішінде болашақ Даңқ залына енген питчер Грег Мэддуксқа қарсы өткен ашылу ойынындағы соңғы жеңіс, ойыншылардың пікірінше, маусымның шешуші нүктесі болды. Монреаль содан кейін Батыс жағалауына сапар жасады, онда олар соңғы бес ойында жеңіске жетіп, «Жұлдыздар» ойынына дейін көшбасшылыққа шықты. «Экспос» «Брэйвз» командасынан маусым соңынан кейін озып кетті; 18 шілдеден 11 тамызға дейін Монреаль 20 ойын жеңіп, үш ойында ғана жеңілді. Маркиз Гриссом, Моисес Алу, Ларри Уокер және Уилл Кордеро бастаған шабуыл командасы ойын барысында 5-тен астам ұпай жинады. 74–40 есебімен, 106 ойындық маусымға қадам басқан питчинг құрамы Буч Генри, Кен Хилл, Джефф Фассеро және жас Педро Мартинес командасы Ұлттық лигадағы ең жақсы ERA көрсеткішін көрсетті. 12 тамызда МЛБ ойыншылары ереуілге шықты, сол кезде «Экспос» командасы бейсболдағы ең жақсы көрсеткішке ие болды. Маусым командалар арасындағы кірісті бөлісу қалай жүзеге асырылуы керек екеніне келісе алмаған МЛБ иелерінің келісімдері болмағандықтан басталды. Көптеген командалар егер жалақы төлеу шегі орнатылмаса, кірісті бөлісуге келісуге дайын болмады, бұл Меллиг Бейсбол ойыншылар қауымдастығының (MLBPA) қатаң түрде қарсы болған нәрсесі. Келісімге келе алмаған иелер өз жүйелерін біржақты түрде күшке енгізуге тырысты, бұл ойыншыларды ереуілге шығарды. Көптеген ойыншылар ең соңғысы Еңбек күнінде (АҚШ-тағы Еңбек күнімен бірдей күні) алаңға оралатындарына сенді. 14 қыркүйекте бір айлық нәтижесіз келіссөздерден кейін маусым қысқартылды. «Экспос» командасы ереуілге дейін плей-оффқа ешқашан қатыспады. Брошудың пікірінше, жалақы төлеу шегі «Экспос» үшін үлкен мәселе емес еді, себебі олар келісілген шектің максималды сомасын төлей алмайтын. Бірақ ереуіл сегіз айдан кейін АҚШ федералдық судьясы Соня Сотомайордың бұйрығымен аяқталғаннан кейін, күшті кірісті бөлісуді іске асырудың сәтсіздігі «Экспос» үшін үлкен соққы болды. Команда бұған дейін ақшаны үнемдейтін ұйым репутациясын қалыптастырған (Ларри Уокер бұрын медиада командадан витаминдерді өздері сатып алуды сұрағанын айтқан), 1994 жылы МЛБ-дағы екінші төмен жалақы төлеген команда болды. Ереуілден кейін команда ойыншыларды кең ауқымда сатуға кірісті: Кен Хилл, Джон Веттеланд және Маркиз Гриссом сатылды, ал Ларри Уокер еркін агент ретінде кетіп қалды. Моисес Алу, Педро Мартинес және Мел Рохас та соңынан кетті. «Менің кезекім» атты кітабында Брошу бұл сатудың жалғыз мүмкіндік болғанын айтты, себебі меншік тобының серіктері команданың шығындарын қаржыландыруға қызығушылық танытпады. Брошу егер ол 1994 жылғы команданы сақтап қалса, «Экспос» 1995 жылы 25 миллион доллар шығынға ұшырар еді, бұл франшизаны банкроттыққа жеткізер еді деп болжады. Ол серіктері келісімге келсе, Хилл, Веттеланд, Гриссом және Уокерді сақтаған болар едіін мәлімдеді.
Төмендеу (1995-2000 жылдар)
Ереуіл және одан кейін болған шұғыл сату Монреальдегі жанкүйерлерді ашуға толтырды. «Экспос» командасы NL East дивизионында соңғы орынды иеленді, ал орташа ойынға қатысу көрсеткіші шамамен 26%-ға төмендеді – 24 543-тен 18 189-ға дейін. «Экспос» командасына қызығушылық келесі жылдары да азайды. «Атланта Брейвз» командасы ереуілден кейін NL East дивизионында 11 рет жеңіске жеткенін атап өткен Джона Кери, Брокю мен команда иелеріне қатысты жанкүйерлердің пікірін былай білдірді: «Егер Брокю команданың қисық иелерін бірнеше доллар жұмсауға көндіргенде немесе қысқа мерзімді қаржылық қиындықтар ұзақ мерзімді табысқа әкеледі деген сенімге келгенде, олар әр жыл сайын жеңіс тойын тойлап жүрмес пе еді?» Бұл арада БАҚ «Экспос» командасын «Трипл А командасы» деп атады, себебі команда тек ойыншыларды дамытып, оларды басқа ұйымдарға жіберумен айналысатын секілді көрінеді. Брокю 1995 жылы «Экспос» командасының аз ғана пайда тапқанын мәлімдеді. Ереуілден кейінгі маусымдарда басқа нарықтарда билет сату өссе де, Монреальдегі жанкүйерлер саны азайды. Тіпті ең жақсы ойыншыларының көпшілігін жоғалтқанмен де, «Экспос» командасы 2004 жылы бәсекеге қабілетті болды, 88–74 есебімен NL East дивизионында екінші орынды иеленді. Дегенмен, келесі бес маусымда команда нашар өнер көрсетті, әр жылы жеңіліс рекордтарын тіркеді және дивизионда төртінші орыннан жоғары көтеріле алмады. NL Cy Young сыйлығының жеңімпазы болып жарияланғаннан бір апта өткен соң, Мартинес жалақыны үнемдеу мақсатында «Бостон Ред Сокс» командасына ауыстырылды. 1990-шы жылдардың соңына қарай «Экспос» командасына деген қызығушылық Монреальдің спорт өмірінен мүлдем жоғалып кетті. Алу онжылдықтың соңында Доминикан Республикасында командасы бар ескі досы Монреальге сапармен келгенін, бірақ қала орталығында «Экспос» командасының шапкесін сататын дүкенді таба алмағанын, тіпті қалада бір апта болған кезінде ешкімнің «Экспос» шапкесін кигенін көрмегенін еске алды. Ол Олимпиада стадионындағы ойынға таксимен барғанда, жүргізуші кіреберісті таба алмады және ешқандай ойынды жарнамалайтын белгілер болмады. Алудың досының айтуынша, мұндай жарнамалаудың нашарлығына байланысты «Экспос» командасының жанкүйерлерді тарта алмауы таңқаларлық емес. Кейінірек Кери, егер 1990-шы жылдары команданы жақсы қаржыландырылған, ресурстары мен шыдамдылығы бар «чемпион» сатып алғанда, «Экспос» командасының қазіргі жағдайы осылай болмас еді деп жазды. Брокю серіктестерін Монреальде «Экспос» командасын сақтап қалудың жалғыз ұзақ мерзімді шешімі – Олимпиада стадионын ауыстыру екендігіне көндіруге тырысты. Стадион халық көп тұратын жерлерден, мейрамханалар мен барлардан алыс орналасқаннан бөлек, жанкүйерлер оны үңгірлі және қауіпсіз деп санайтын. Сонымен қатар, еркін агенттер Олимпиада стадионының нашар ойын жағдайларына байланысты «Экспос» командасы үшін ойнауға дайын емес екендерін жариялады. 1997 жылы қала орталығында 35 000 орындық жаңа стадион салу жоспары жарияланды, ол «Лабатт Парк» деп аталады. Стадионның құрылыс сметасы 250 миллион доллар көлемінде болды және 2001 жылы ашылуы күтілді. Бұл стадион тарихи Бонавенчур станциясын еске түсіретін ретро стильде салынбақ болды. Монреаль газетінің жаңа стадионды қолдаған редакторы Брокюдың Олимпиада стадионы ауыстырылмаса, команданы көшіру туралы айтқаны «жай ғана логикалық қадам» екенін мәлімдеді. Брокю провинциялық үкіметтен 150 миллион доллар көлемінде қаржы сұрады, бірақ премьер-министр Люсьен Бушар бас тартты, себебі ол провинция ауруханаларды жабуға мәжбүр болғандықтан және Олимпиада стадионының қарызын әлі төлемегендіктен стадионға мемлекеттік қаржыландыруды бекіте алмайтынын айтты. Консорциумның көптеген мүшелері команданы сатуды жақтады. Сатуға қысым көрсету үшін кейбір мүшелер француз баспасөзіне Брокю мен оның серіктестері арасындағы келіспеушілік туралы анонимді ақпарат беруді бастады. Ойынға қатысу көрсеткіші 39%-ға төмендеп, бір ойынға орта есеппен 11 295 көрермен келді. Бұл Монреальде бір миллионнан аз көрермен жинаған бес маусымның біріншісі болды. Брокю сондай-ақ МЛБ комиссары Бад Селигпен «Экспос» командасын Вашингтон, округ Колумбияға көшіру туралы құпия келісім жасады деп айыпталды, бірақ ол серіктестерінің айыптауларына жауап беру үшін өткізілген көктемгі баспасөз конференциясында бұл айыптауды жоққа шығарды. Брокюдың қарсылықтары ешкімнің құлағына ілмеді, себебі жанкүйерлер консорциумның Брокюға қарсы жалақпау науқанына қолдау көрсетті. Ақырында ол басқарушы серіктес лауазымынан американдық өнер сатушысы Джеффри Лорияға берілді, ол бастапқыда франшизаның құтқарушысы ретінде қарсы алынды. Лория 1991 жылы команданы сатып алуға ниет білдірген, бірақ Брокю мен Менард оның бақылау үлесін талап етуіне қарсылық көрсеткен.
Жеткізбеген қысқарту және көшіру (2001-2004)
Лория басқаруды қолға алғанда, ол Брокчудың төмен бюджеттік тәсілі – немесе оның айтуынша, "әдеттегідей бизнес" – аяқталғанын мәлімдеді. Ол команданы "жеңіске ұмтылатын мінез-құлық пен жеңіске қабілетті ойыншылармен" қайта құруға уәде берді, мақсаты – команданы алты жыл бұрынғыдай деңгейге көтеру еді. Осы мақсатта ол жаңа серіктестік келісім-шартын жасады, ол оған командалық үлеске қарыстырылатын ақшалай инвестицияларды талап ету құқығын берді – бұл Брокчуға бұрын қол жетімсіз болған мүмкіндік. Алайда, азшылық үлесіне ие серіктестердің көпшілігі өздерінің қатысуын жарнамалық шара ретінде қарастырып, қосымша қаржы салуға қызығушылық танытпады. 2000 жылдың мамырында Лория ақша талап еткенде, үлесін арттырғандар – Coutu, Loblaw және Стивен Бронфман ғана болды. Азшылық серіктестер көбірек ақша салудың орнына Гуеррероны саудаға салуды ұсынды. Лория бұл ұсынысты дереу вето етті. Лория келесі екі жылда өзінің қаржылық үлесін арттырғанда, қалған серіктестердің көпшілігі де солай істемеді, нәтижесінде Лорияның франшизадағы үлесі 92 пайызға жетті. Кейіннен, азшылық серіктестердің бірі Марк Руттенберг, Лорияның өзін "алдап, пайдаланғанын" айтып, оны "кілемше" деп атады. Команданың 2000 жылғы жалақысы 33 миллион долларға дейін өсті, бұл өткен маусымдағы 17,9 миллион доллардан екі есеге жуық. Дегенмен, Лорияның команданы қайта құруға мүмкіндіктері шектеулі болды. Команданың таланттарға көбірек жұмсауға дайындығына қарамастан, көптеген дарынды ойыншылар франшизаның тұрақсыз болашағы мен Олимпиада стадионының нашар жағдайларына байланысты Монреальде ойнауға құштар емес еді. Нәтижесінде, жалақының өсім бөлігі еркін агенттер – Грейм Ллойд пен Хидеки Ирабуға жұмсалды, сондай-ақ Рейнджерс пен Блю Джейс командаларымен жасалған үш тараптық келісім арқылы Рейнджерстің бірінші базалық ойыншысы Ли Стивенс Монреальге келді. Бұл амалдар алаңда сәттілікке жеткізе алмады: Ллойд артроскопиялық операцияға байланысты маусымның барлығын өткізіп алды, Ирабу 7,24 ERA көрсетті, ал Стивенс .265-ке ғана шайқасты. Экспоз 95 ойыннан жеңіліп қалды. Командаға деген қызығушылық төмендеді, себебі жанкүйерлер де, бизнес өкілдері де бәсекеге қабілетсіз команданы қолдауға дайын емес еді. Лория жаңа стадион салуды жалғастырды. Ол МЛБ, Квебек үкіметі және HOK Sport архитектуралық фирмасынан Лабатт паркінің арзан және қайта жобаланған нұсқасын іздеді, ол ретро стильден бас тартып, қисық контурлары мен шынысы бар заманауи дизайнды ұсынды. HOK және МЛБ екеуі де Лорияның ұсынылған дизайнының құрылымдық тұрғыдан нашар екенін айтты. Одан да маңыздысы, Лория Менардтың провинциялық үкіметті қаржылай көмек көрсетуге көндіргеніне сенгенімен, шындығында келісімге қол жеткізілген жоқ. Команданың қаржысын нығайту үшін Лория Экспоздың хабар тарату келісімдерін қайта қарастыруға тырысты, олар басқа командаларға қарағанда әлдеқайда аз құнды болды. Ол Канададағы ең ірі ағылшын тіліндегі спорт арнасы The Sports Network-пен келіссөздерді тоқтатты, өйткені ол Экспозға ойын үшін 5000 доллар ғана ұсынды. Экспоздың үй аумағы Блю Джейске қарағанда әлдеқайда кішкентай болғанына қарамастан (төменде қараңыз), TSN ұсынысы сол кезде Блю Джейске төленген 200 000 доллардан өте аз болды. Лория радио серіктестерімен де ұқсас мәселелерге тап болды; қызығушылық танытқан тұлғалар Экспоз ойындарын команда эфир уақыты үшін төленетін брокерлік келісімнің бөлігі ретінде ғана көрсетуге дайын болды. Алуэттер мен Канадиендердің де ұқсас келісімдері болды, бұл сол кезде өте ерекше саналды. Команда француз тіліндегі радио хабарларын Telemedia желісінде жалғастырды, оның флагманы CKAC 1973 жылдан бері Экспосты көрсетіп келеді, бірақ Экспоз ағылшын тіліндегі радио хабарлары үшін келісімге келе алмады. Бұл Экспоздың CIQC (бұрынғы CFCF) радиостанциясындағы ұзақ жылдарлық жұмысын аяқтады, ол команданың барлық тарихындағы ағылшын тіліндегі радио арнасы болды (төрт жылдан басқа). Екі тілде де теледидар хабарлары қол жетімді болмады. Бұл ағылшын тілінде сөйлейтін жанкүйерлерді интернеттен аудиохабарларды тыңдауға мәжбүр етті. Жергілікті жанкүйерлер Лория мен оның күйеу баласы Дэвид Самсонды саботаж жасауда айыптады. Бірақ, Монреальдағы тәжірибелі спорт комментаторы Митч Мелниктің айтуынша, 2000 жылы ағылшын тіліндегі радио болмауының себебі "ешкім оған ақша төлегісі келмеді". Бірнеше жылдан кейін Самсон бастапқыда Экспоз жақсы старт алса, жергілікті телерадиокомпаниялар жаңа келіссөздер бастайды деп үміттене бастағанын айтты, бірақ одан әрі талқылаулар болған жоқ. 2000 жылы Экспоз 642 748 жанкүйерді тартты, бұл соңғы ондаған жылдарда МЛБ-дегі ең төменгі көрсеткіштердің бірі. Азшылық үлесіне ие серіктестер, енді олардың үлесі жалпы соманың жеті пайызын құрады, Лория оларды командадан шығарып алу үшін бұл қадамдарды жоспарлағанына көз жеткізді. Селиг пен МЛБ шенеуніктеріне шағымдары ешқандай нәтиже бермеген соң, топ Селиг пен Лория Экспосты Монреальден шығарып алу үшін сөз байласыпты деген сенімге келді. Сонымен қатар, МЛБ лиганы қысқарту бойынша дауыс беруге қадам жасады, Экспоз бен Миннесота Твинс командалары таратылуға тиіс болды. 2001 жылдың 6 қарашасында МЛБ иелері 28–2 дауыспен қысқартуға жақтады, қарсы дауыс бергендер – Экспоз және Твинс болды. Бастапқы жоспарлар бойынша Экспоз бен Твинс франшизалары жойылмас бұрын 2002 жылы "ақсақ" маусымды өткізуі керек еді. Алайда, Миннесотадағы сотқа шағымдану арқасында МЛБ Твинстің Metrodome аренасымен жасалған келісімді сақтауға мәжбүр болды, сондай-ақ МЛБПА-ның шағымдары да болды. МЛБ басқа команданы таратуға таба алмағандықтан, Экспозға қатысты дереу қауіп азайды, себебі кесте сақтау үшін командалардың саны жұп болуы керек еді. Одан кейін Лория Экспосты МЛБ-ге сатты және сатудан түскен ақшаны Джон Генриден Флорида Марлинс командасын сатып алуға жұмсады, ол жақында Бостон Ред Сокс командасын сатып алған еді. Оның келісімі сонымен қатар жоспарланған Лабатт паркінің соңғы аяқталуын білдірді, бірақ парк салынуының нақты мүмкіндігі Бушар үкіметі жобаға мемлекеттік қаражат бөлмеуден бас тартқан кезде аяқталды. МЛБ қалған 29 клубтың серіктестігі – Expos Baseball L. P. құрды, команданы басқару үшін. Ол бұрынғы Anaheim Angels президенті Тони Таваресті команда президенті етіп тағайындады, ол бизнес операцияларын қадағалап, команданың болашақ көшірілуін бақылайтын болды, ал Mets командасының вице-президенті, бас менеджері және франшизаның операциялық жетекшісі Омар Минаяны тағайындады. Экспоз 2002 жылы, көптеген адамдардың пікірінше, Монреальдегі соңғы маусымын бастағанда, Олимпиада стадионындағы үйіндегі ойынның ашылуы – Марлинс командасымен жеңіс – жағымсыз атмосфераға толы болды. Монреальдегі үйіндегі ойынның ашылуына 34 000 жанкүйер келді, олардың көпшілігі командаға "қош сау бол" деу үшін ғана емес, сонымен қатар Лорияға деген наразылықтарын білдіру үшін келді. Лорияның азшылық серіктестері, бұрын Экспоздың 76 пайызына ие болған, енді Марлинстің жеті пайызынан да аз үлесіне ие болды, және олар МЛБ, Селиг және Лорияға қарсы Racketeer Influenced and Corrupt Organizations Act (RICO) заңы бойынша сотқа шағымданып, олардың үлесінен айырылуына себепкер болды деп айыптады. Сот апелляциялық кеңесі олардың талаптарын қабылдамағаннан кейін серіктестер сотта жеңіліске ұшырады. Алаңда 2002 жылы Экспоз күтілмегендей жақсы өнер көрсетіп, маусымның көп бөлігінде плей-оффқа үміткер болды. Олар басқа командаларға тиесілі болғандықтан, Экспоз плей-оффқа қатысу үшін жалақыны арттыруға мүмкіндік таппады. Экспоз Монреальдегі соңғы маусымын өткізіп жатыр деген сеніммен, Миная маусым соңында қалаға плей-офф сәттілігін әкелу үшін Cleveland Indians командасымен маңызды сауда жасады, соның нәтижесінде бейсболдың ең үздік питчерлерінің бірі Бартоло Колон Экспозға келді, ал оның орнына бірнеше дарынды ойыншылар берілді, бірақ жалақы арттырылмады. Сиэтл Маринерс командасының қалай жетістікке жеткенін еске түсіріп...
Команданың жеке басы
Экспоз логотипі "Экспоз бейсболы" дегенді білдіретін "eb" стильді әріптерден тұрады. Тұтас алғанда, логотип "Монреальді" көрсететін үлкен "М" пішінін құрайды. 1972 жылы Telemedia радиожелісі Жак Дусе мен Клод Реймондты Экспоз командасының француз тіліндегі хабар таратушылары ретінде шақырды. Француз тіліндегі хабарларды демеушілік еткен Carling O'Keefe сыра зауыты олардан бейсбол терминологиясының француз тіліндегі сөздігін жасауды сұрады. Бұрын, әсіресе Монреаль Роялз кезінде, француз тіліндегі хабар таратушылар француз тілінде баламасы жоқ бейсбол ұғымдарын ағылшын тілінде қолданатын. Олардың еңбегінің нәтижесінде француз тіліндегі бейсбол лексикасы құрылды: "хоум ран" термині "coup de circuit" деп, ал "хит" – "coup sûr" деп аударылды. Ал "наклбол" – "balle papillon", яғни сөзбе-сөз "көбелек доп" деп аталды.
Бірқалыпты киімдер
Экспоздардың бастапқы формаларында сол жақ кеудеде кіші әріптермен «экспоз» сөзімен команда логотипі және оң жақ кеудеде көк түсті дөңгелектелген серифтік сандар орналасқан. Ақ түс үй формасының негізі ретінде, ал көк түс – жол формасының негізі ретінде пайдаланылды. Екі дизайн да ақ тәж, көк жиек және артқы панелі, алдыңғы жағында Экспо логотипі бар қызыл бүйір панельдері бар үш түсті қалпақпен толықтырылды. Бастапқы дизайн жылдар бойы бірнеше шағын өзгерістерге ұшырады, мысалы, жол формасындағы әріптердің қызыл түске ауысуы және иық және бүйір жолақтарының қосылуы. 1992 жылы «Экспос» командасы дизайнын жаңартты. Үй формасына көк түсті жолақтар қосылды және алғы жағында қызыл жиекпен көк түсті «Expos» деген жазу бейнеленді. Жол формасында сұр түс негізгі түс ретінде таңдалды, ал оған көк және ақ жиекпен қызыл түсті «Монреаль» деген жазу енгізілді. Жол формасы жазуының үстіне көк түсті лилия да қосылды. Екі дизайн да сол жақ жеңінде команда логотипін, ал жазудың астында сол жақ кеудедегі сандарды көрсетті және алдында Экспо логотипі бар толығымен көк түсті қалпақпен киілді. Алмастыру іздеп, «Экспос» банкрот болған американдық талисман компаниясының қоймасынан «Филли Фанатикке» ұқсас талисманның дизайнын тапты. Талисманды Бонни Эриксон жасаған, ол «Фанатикты» және бірнеше «Матти» кейіпкерлерін, соның ішінде «Мисс Пиггиді» де жасаған. Оқиға Лос-Анджелес командасына қарсы өткен ойынның 11-іннингісінде болды, онда Юппи «Доджерс» клубының скамейкасының үстінде билеп, шеру жасады. «LA» командасының бас жаттықтырушысы Томми Ласорда төрешілерге шағымданды, олар талисманды ойыннан шығаруға бұйырды. «Экспостың» Вашингтонға көшірілуі Юппиді белгісіздікке тастады. Кейіпкерді өздеріне алуға бірнеше ұйым қызығушылық білдірді, оның ішінде Монреальдің басқа спорт командалары да бар. Бір жыл сақтаудан кейін талисман Ұлттық хоккей лигасының «Монреаль Канадиендеріне» сатылды. «Канадиендер» Юппи – кәсіби спортта лигаларды ауыстырған алғашқы талисман екенін мәлімдеді; ол 2005 жылдың 18 қазанында «Канадиендер» сапында қайтадан дебют жасады.
Торонтоның "Көк жаяулары" командасымен қарым-қатынасы
Торонтоның "Көк жаяулары" 1977 жылы Америка лигасына кеңейтілген команда ретінде қосылды, ал бір жылдан кейін алғашқы көрме ойынында "Экспоз" командасымен кездесті, бұл "Пирсон кубогы" деп аталған жыл сайынғы серияның бастауы болды. "Экспоз" 29 маусымда 20 221 жанкүйердің алдында 5:4 есебімен алғашқы ойында жеңіске жетті. 1978 мен 1986 жылдар аралығында сегіз жыл бойы көрме ойындары өткізілді (1981 жылғы ереуілден басқа), онда әр команда үш ойын жеңіп, екі ойын тең аяқталды. Командалар 1997 жылға дейін кездеспеді: сол жылы лигааралық ойындардың басталуымен екі команда арасында алғашқы ресми маусымдық ойындар өтті. Осы ойындар Монреаль мен Торонтодағы көрермендер санын арттырды. "Экспоз" командасының сол кездегі президенті Джон МакХейл Торонтода екінші канадалық Бас лига командасын құруды ынталандырды. "Экспоз" 1980-жылдардың ортасына дейін Канаданың ең танымал командасы болды, содан кейін команданың құлдырауы "Көк жаяулардың" өркендеуімен бірге жүрді, нәтижесінде 1985 жылы "Көк жаяулар" Америка лигасының Шығыс дивизионында жеңіске жетті. Сонымен қатар, "Көк жаяулар" "Экспоздың" Оңтүстік Онтариодағы, мысалы, Виндзор, Беллвилл және тіпті Торонтодағы ойындарын эфирде көрсетуіне алаңдады. "Көк жаяулар" MLB-ге Оңтүстік Онтарионы өздерінің эксклюзивті теледидар аймағы деп белгілеу үшін лобби жасады. Бронфман бұл өтінішке қарсы болды, себебі ол "Экспозды" Канаданың ең ірі және ең табысты теледидар нарығынан шығару команданың жанкүйерлер базасын шектеуі мүмкін деп қорқытты. Аймақтық өзгерістердің бөлігі ретінде MLB "Экспозға" "Көк жаяулардың" теледидар нарығында 15 ойынды тегін көрсетуге және қосымша ойындарды көрсету құқығын сатып алуға рұқсат берді. Команданың қалған өмір сүру кезеңінде "Экспоз" тек Квебек және Атлантикалық Канадада толық телехабар тарату құқығына ие болды. Оңтүстік Онтариодағы көрермендердің жоғалуы "Экспоздың" демеушілер мен корпоративтік серіктестерді тарту мүмкіндігін азайтты. Кейін Керри "Экспоздың" "Көк жаяуларды" әлеуетті қауіп емес, одақтас деп санағанын және Канада бойынша ойындарын көрсету құқығын бекіту мүмкіндігін жібергенін жазды. Керри бұл кіріс көзінің жоғалуы, жылдар бойы жасалған "басқа да көптеген нашар бизнес шешімдерімен" бірге "Экспоздың" Монреальде өмір сүруін қиындатқанын қосты. Ұзақ жылдар бойы "Экспоз" командасының ойын комментаторы болған Дейв Ван Хорн кейінірек команда үшін өте қажетті корпоративтік қолдаудың жоғалуы "ұзақ және төмен қарай құлдыраудың" бастауы болғанын айтты. Теледидар құқықтарына қатысты келіспеушіліктерге қарамастан, 1992 жылғы Әлем сериясына жеткен "Көк жаяулар" командасы Бронфманның елге Бас лига бейсболын әкелудегі үлесін құрметтеп, Канадада өткен алғашқы Әлем сериясының алғашқы ойынында оған салтанатты түрде бірінші допты лақтыруға шақырды. Алайда, "Көк жаяулардың" президенті Пол Годфри өз командасының өмір сүруіндегі "Экспоздың" рөлін тағы да мойындағанмен, Годфри басқа командалармен бірге 2001 жылы "Экспоз" командасымен келісімшартты тоқтатуға және 2004 жылы оны көшіруге дауыс берді: "Егер сол жылдары "Экспоздың" табысы болмаса, Торонтода Бас лига бейсболы болмас еді. Бұл эмоционалды немесе бейсболға қатысты дауыс емес. Бұл бизнес шешімі болды". "Көк жаяулардың" өздерінің канадалық әріптестеріне қолдау көрсетпеуі көптеген "Экспоз" жанкүйерлерін ренжітті. "Экспоз" Вашингтонға көшіп келгеннен кейін он жыл өткен соң, Олимпиада стадионында Торонтоның "Көк жаяулары" мен Нью-Йорк Метс командалары арасындағы екі ойындық көрме сериясы өтті. "Көк жаяулар" үшін бұл серияның мақсаты, ішінара, Квебек провинциясындағы команданың жанкүйерлерін көбейту болды. Басқалары үшін бұл Монреальдің Бас лига бейсболына қайта оралуға қызығушылығы бар екенін көрсету болды. Монреаль бейсбол жобасын жетекшісі, экс-"Экспоз" ойыншысы Уоррен Кромарти ұйымдастырушылардың бірі болды. Серия сәтті өтті: екі ойынға барлығы 96 350 жанкүйер келді, олар жиі "Let's go Expos!" және "Біз бейсболды қалаймыз!" деп айқайлады. Серияның табысы Монреаль бейсбол жобасының күш-жігерін күшейтті: зейнеткерлік комиссары Бад Селиг 2014 жылы жанкүйерлерге таң қалды және қала жаңа команда үшін "тамаша үміткер" болатынын айтты. Оның орнына Роб Манфред 2015 жылы осы пікірді қайталады. Олимпиада стадионы 2016 жылғы маусым басталғанға дейін Торонтоның "Көк жаяулары" мен "Бостон Ред Сокс" командалары арасындағы екі көктемгі жаттығу ойынын өткізді, оған 106 000-нан астам жанкүйер келді. 2014 жылдан бері "Көк жаяулар" әр маусымның алдында Монреальда екі көктемгі жаттығу ойынын өткізуді жыл сайынғы дәстүрге айналдырды. 2018 жылы "Көк жаяулардың" ойыншысы Владимир Герреро-младший, оның әкесі Владимир Герреро 1990-жылдары "Экспоз" командасы үшін ойнаған, көрме ойынында "Сент-Луис Кардиналс" командасына қарсы жеңіске гол соқты, бұл Монреаль көрермендерін қуантты.
Ұлттық бейсбол даңқ залы
Expos даңқ залы № Индукцияланғандар Позициясы Қызмет мерзімі Индукцияланған жылы 8 Гэри Картер С 1974–84, 1992 2003 10, 24 Андре Доусон ОЖ 1976–86 2010 30, 32 Тим Рейнс ОЖ 1979–90, 2001 2017 23 Дик Уильямс Бас жаттықтырушы 1977–81 2008 24 Тони Перес 1B 1977–79 2000 27 Владимир Герреро ОЖ 1996–2003 2018 51, 57 Рэнди Джонсон P 1988–89 2015 37, 45 Педро Мартинес P 1994–97 2015 20 Фрэнк Робинсон Бас жаттықтырушы 2002–2004 1982 49 Ли Смит P 1997 2019 33 Ларри Уокер ОЖ 1989–94 2020 Жүрттан танымал индукцияланғандардың тақталарында Expos шапкесінің белгісі бейнеленген. Expos ұйымын өкілдік еткен тоғыз адам кейіннен Ұлттық бейсбол даңқы мен мұражайына сайланды. Гэри Картер 2003 жылы индукцияланды және Expos шапкесімен бейнеленген алғашқы ойыншы болды. Даңқтың тақта логотипін таңдауы Картердің бастапқы мәлімдемесінен кейін жасалды, ол Нью-Йорк Мет ретінде сақталуды қалаған, ол 1986 жылғы әлем чемпионатын жеңіп алған. Ол Даңқтың шешімін ризашылықпен қабылдады: «Мен Монреальде 11 жыл ойнадым және менің статистикалық көрсеткіштерім мен жетістіктерімнің көп бөлігі сол жерде болды, оны басқаша жасау, мүмкін, дұрыс болмас еді». Андре Доусон 2010 жылы сайланғанда Expos ойыншысы ретінде бейнеленген екінші ойыншы болды. 21 жылдық мансабының көп бөлігін Монреальмен өткізгенімен, Доусон өзінің тақтасында басқа логотипті көрсетуді қалаған: шешім қабылданған кезде ол көңілінің қалғанын айтты, ол «ішкі құлқыны сезінетінін» айтты, өйткені ол Чикаго Кабс ретінде танылмайды. Доусонның Expos ойыншысы ретінде сақталуға қарсылығы, оның командамен арадағы қарым-қатынасының 1986–87 жылдардағы MLB-нің келісім-шарттарға қатысты даулары кезінде бұзылуына байланысты болды, ол команда оны Монреальден «қуып шығарды» және оны бос агент ретінде қол қоюдан басқа командалардың алдын алуға тырысқанын мәлімдеді. Даңқ залы тақтасында Expos логотипі бар үшінші ойыншы – Тим Рейнс, ол 2017 жылы, оның соңғы сайлану мерзімінде индукцияланды. 2018 жылдың 24 қаңтарында Ұлттық бейсбол даңқы мен мұражайы Владимир Геррероның Даңқ залына индукцияланғанын жариялады. Герреро 16 маусымның сегізін Expos командасында өткізді, үш рет MLB All-Star ойынына қатысты және командада үш рет Silver Slugger сыйлығын жеңіп алды. Оның мансабындағы 2590 соққының жартысына жуығы Монреальде (1215) тіркелді, ал 449 үйге соққысының 234 және 1496 RBI-ның 702-сі 1004 ойында Expos командасында тіркелді. Герреро Даңқ залы тақтасында Ангелдер шапкесін киген күйінде бейнеленетінін хабарлады. Ал қалған бесеуі үшін Монреальдегі уақыты олардың мансабында аз рөл атқарды. Бас жаттықтырушы Дик Уильямс 1977 мен 1981 жылдар аралығында 21 жылдық бас жаттықтырушылық мансабының бір бөлігі ретінде Expos мүшесі болды, ол үш команданы Әлемдік серияға алып барды. Тони Перес үш жыл Expos командасында ойнады, бірақ негізінен 1970-ші жылдардағы Цинциннатидің «Big Red Machine» командасының мүшесі ретінде танылды. Карьерасының басында Монреальде ойнаған, бірақ ойын уақытының көп бөлігін басқа жерде өткізген питчерлер Педро Мартинес (1994–97) және Рэнди Джонсон (1988–89) 2015 жылы Даңқ залына сайланды. Фрэнк Робинсон 2002 жылдан 2006 жылға дейін команданы басқарды (франшизаның Вашингтонға көшуіне байланысты), бірақ ол ойыншы ретіндегі жетістіктеріне байланысты сайланды, соның ішінде AL және NL-де ең құнды ойыншы атағын жеңген алғашқы ойыншы, 1966 жылы үш еселенген тәж және NL Жыл жаңашылы сыйлығын жеңіп алған 38 үйге соққының рекордты көрсеткіші. Ұзақ жылдар бойы хабар таратқан Дэйв Ван Хорн 2011 жылы Ford C. Frick сыйлығының иегері атанды. Бұл сыйлықты Ұлттық бейсбол даңқы залы «бейсболға үлкен үлес қосқан» хабар таратушыларды құрметтеу үшін тартады. 2010 жылы Вашингтон ұлттық құрамасы «Құрмет сақинасын» Националдар паркінде ашты, франшиза Монреальдегі тамырларын мойындады. Сақина Вашингтон, округтік округ, бейсбол немесе Монреаль Вашингтон франшизасымен байланысты даңқ залы ойыншыларын құрметтеу үшін құрылды, кейіннен Вашингтон, округтік округтегі бейсбол ойынына елеулі үлес қосқан кез-келген адамды қамтуға кеңейтілді. Екі Expos ойыншысы – Гэри Картер және Андре Доусон – алғашқы мүшелердің қатарында аталды. Фрэнк Робинсон 2015 жылы Құрмет сарайына қосылды, сондай-ақ 2017 жылы Тим Рейнс.
Канаданың бейсбол даңқы залы
Канадалық бейсбол даңқы залындағы экспонаттар № КіргендеріПозициясыМерзіміЕскертулер 48 Фелипе Алоу OF/1BМенеджер 1973, 1992–2001 — Чарльз Бронфман Иегер 1969–1990 Монреальде туған, Макгилл университетінде оқыған 8 Гэри Картер C 1974–1984, 1992 — Мюррей Кук Атқарушы 1984–1987 Саквилл, Нью-Брансуик қаласында туған 13, 37 Реаль Кормье P 1996–1997 Монктон, Нью-Брансуик қаласында туған 10 Андре Доусон RF/CF 1976–1986 — Жак Дусет Хабаршы 1972–2004 Монреальде туған 29 Роб Дуси OF 2001 Торонтода туған 6, 7 Джим Фэннинг Бас менеджерМенеджер 1969–19761981–1982, 1984 27 Владимир Герреро RF 1996–2003 32 Денис Мартинес P 1986–1993 37, 45 Педро Мартинес P 1994–1997 Негізінен «Бостон Ред Сокс» командасымен өнер көрсеткені үшін сайланды — Джон МакХейл ПрезидентБас менеджер 1969–19861978–1984 30 Тим Рейнс LF 1979–1990, 2001 16 Клод Раймонд P 1969–1971 Сен-Жан-сюр-Ришелье, Квебек қаласында туған 45 Стив Роджерс P 1973–1985 3, 25, 59 Мэтт Стэйрс OF/1B 1992–1993 Сент-Джон, Нью-Брансуик қаласында туған, Фредериктон, Нью-Брансуик қаласында өскен 10 Расти Стауб RF 1969–1971, 1979 — Дэйв Ван Хорн Хабаршы 1969–2000 33 Ларри Уолкер OF 1989–1994 Негізінен «Колорадо Рокис» командасымен өнер көрсеткені үшін сайланды, Maple Ridge, Британдық Колумбияда туған 29, 58 Тим Уоллэх 3B 1980–1992
Монреаль Экспос атақ залы
Команда 1993 жылы франшизаның 25-ші маусымын тойлау үшін Монреаль Экспос Даңқ залын құрды. Чарльз Бронфман оның тұңғыш мүшесі ретінде таңдалды. 1993 жылдың 14 тамызындағы ойынға дейінгі салтанатта оң алаң қабырғасында Бронфманның аты, 83 нөмірі (ол көктемгі жаттығуларда киетін) және "ҚҰРЫЛТАЙШЫ / FOUNDER" деген сөздері бар дөңгелек тақта ашылды. Барлығы 23 адам клуб тарапынан марапатталды. +Key Bold Бейсбол Даңқы залының мүшесі Бейсбол Даңқы залының мүшесі, Экспос өкілі ретінде Bold Даңқ залының Ford C. Frick сыйлығының иегері
Монреаль Экспос Даңқ залы № Аты-жөні Лауазымы Өтеу мерзімі Тағайындалған жыл — Чарльз Бронфман Иелік еткен 1969–1990 1993 8 Гэри Картер Ұстаушы 1974–1984, 1992 1993 10 Расти Стаб Оң қанат 1969–1971, 1979 1993 4 Джин Мош Бапкер 1969–1975 1994 16 Клод Реймонд Тастаушы 1969–1971 1994 45 Стив Роджерс Тастаушы 1973–1985 1994 35 Вуди Фрайман Тастаушы 1975–1976, 1978 1983 1995 — Жан-Пьер Руа Хабаршы 1969–1984 1995 26 Билл Стоунмен Тастаушы 1969–1973 1995 49 Уоррен Кромарти Оң/Бірінші база 1974–1983 1996 33 Рон Хант Екінші база 1971–1974 1996 15, 50 Ларри Пэрриш Үшінші база/Оң қанат 1974–1981 1996 10 Андре Доусон Оң/Орталық қанат 1976–1986 1997 34 Билл Гуликсон Тастаушы 1979–1985 1997 31, 41 Джефф Риардон Тастаушы 1981–1986 1997 — Джон МакХейл Президент/Бас менеджер 1969–1986, 1978–1984 1997 44, 54 Тим Берк Тастаушы 1985–1991 1998 4 Крис Спейер Қысқа толыққан база 1977–1984 1998 29, 58 Тим Уоллах Үшінші база 1980–1992 1998 6, 7 Джим Фаннинг Бас менеджер/Бапкер 1969–1976, 1981–1982, 1984 2000 30 Тим Рейнс Сол қанат 1979–1990, 2001 2000 — Дэйв Ван Хорн Хабаршы 1969–2000 2001 — Жак Дусе Хабаршы 1972–2004 2003