Кіріспе

Американдық педагог, зерттеуші, мүгедектер саясатының сарапшысы және мүгедектер құқығын қорғаушы Лекс Фриден (5 наурыз 1949 жылы туған) - американдық педагог, зерттеуші, мүгедектер саясатының сарапшысы және мүгедектер құқығын қорғаушы. Фриденді "Америкалық мүгедектер туралы заңның басты авторы" деп атайды. Ол сондай-ақ АҚШ-та мүгедектер үшін тәуелсіз өмір қозғалысының негізін қалаушы және көшбасшысы ретінде танымал .

Өмірбаян

Лекс Фриден Оклахома штатының солтүстік-батысындағы ауылдық қауымдастық - Альва қаласында дүниеге келген. Ол 1967 жылы Альва орта мектебін бітіріп, Оклахома мемлекеттік университетінде электр техникасын оқыды. Ол бірінші курста оқып жүрген кезінде жол апатынан арқа сүйегінен зақымдалған. Жарақаттан айығу үшін ол Хьюстондағы TIRR Memorial Hermann ауруханасына барды, онда ол оңалту медицинасының көшбасшысы доктор Уильям А. Спенсермен кездесті. Доктор Спенсер Лекстің ақылшысы болды.

Мемлекеттік қызмет

Фриденнің 1970-ші жылдардағы қызметіне Техастан АҚШ конгрессмені Олин Э. Тиг (1910-1981), Конгрессмендер тобының ғылым, технология және мүгедектік жөніндегі жұмыс тобының мүшесі кірді. Панельдің миссиясы АҚШ үкіметінің барлық аймақтарында мүгедектікке байланысты зерттеулерде не жасалғанын және жасалмағанын зерттеу болды. Бұл топтың жұмысы 1978 жылы АҚШ Білім министрлігінің бірлігі болып табылатын Ұлттық мүгедектік және оңалту зерттеу институтын (NIDRR) құруға әкелді. Фриден 1990 жылы мүгедектер туралы заңның қабылдануының негізгі тұлғаларының бірі болды. 1980-ші жылдардың ортасында Ұлттық мүгедектер кеңесінің (NCD) атқарушы директоры ретінде, президенттік тағайындалған кеңес мүшелеріне, атап айтқанда, төраға орынбасары Джастин Дарт-младшийге есеп беру, Фриден Роберт Бургдорфтың жұмысын бақылауда болды. Кеңес осы жұмысты жалғастыру үшін "Тәуелсіздікке қарай" және "Тәуелсіздіктің табалдырығында" атты екі маңызды баяндама шығарды. Президент Джордж Буш 1990 жылы 26 шілдеде ADA-ға қол қойды. Фриден директор болған кезде кеңеске әсер еткен басқа да маңызды заңнамаларға 1986 жылғы Әуе тасымалдаушыларына қолжетімділік туралы заң (ACAA) және мүгедектер үшін ұлттық парктер мен демалыс аймақтарын қолжетімді ету туралы заң кірді. 1988 жылы NCD-ден кеткеннен кейін Фриденді Конгрессмен майор Р. Оуэнс, АҚШ Өкілдер палатасының таңдамалы білім беру жөніндегі кіші комитетінің төрағасы, жаңадан құрылған Конгресс тапсырмасының координаторы етіп тағайындады. Жұмыс тобының рөлі Америкадағы мүгедектіктік кемсітудің көлемі мен сипаты туралы ақпарат жинау болды. Джастин Дарт-младший топтың төрағасы болып тағайындалды және олар соңғы бес жыл бойы NCD-де бірге жұмыс істеді, олар бірнеше есептер мен қағаздарды шығарды, оларды Конгресс комитеттері ADA-ны қарастыру және жетілдіру процесінде пайдаланды. Президент Джордж Буш Фриденді NCD төрағасы етіп тағайындады және Сенат оның тағайындалуын 2002 жылдың 26 шілдесінде, ADA-ға қол қою мерейтойында растады. Фриденнің ант беру рәсімін президент пен Ақ үй штаб меңгерушісі Эндрю Кард Овальдық кабинетте өткізді. Фриденнің басшылығымен Кеңес "АДА-ны түзету" атты баяндама жасады, онда 2008 жылғы АДА-ны өзгерту туралы заңның қабылдануына әкелетін ұсыныстар жасалды және олар БҰҰ-ның мүгедектердің құқықтары туралы конвенциясын ұсынды. Фриденнің ҰҚТ төрағалық етуі кезінде Кеңестің басқа да басымдықтары өмір сүруге қолайлы қоғамдастықтарға, бейімделу технологиясына және ұзақ мерзімді күтім үшін қоғамдастыққа негізделген қызметтер мен қолдауларға бағытталған. Оның Катрина және Рита дауылдарынан кейін апатқа қарсы іс-қимыл мен қалпына келтіруде көмектескен жеке тәжірибесі Кеңестің ұсыныстарын ынталандырып, апат кезінде мүгедектерге төтенше жағдайларға дайындық пен жауап беруді жақсарту үшін заңнаманы қабылдауға әкелді.

Академиялық тағайындаулар

Фриден - Хьюстондағы Техас университетінің денсаулық сақтау ғылым орталығында денсаулық сақтау информатикасы және физикалық медицина және оңалту профессоры. Сондай-ақ, ол Бейлор медицина колледжінің физикалық медицина және оңалту кафедрасының профессоры (оның орынбасары) болып табылады. Фриден Хьюстондағы TIRR Memorial Hermann Hospital (Реабилитация және зерттеу институты) тәуелсіз өмір сүруді зерттеуді пайдалану (ILRU) бағдарламасын басқарады. 2010 жылы Техас университетінің ректоры мен вице-ректоры оны мүгедектік бойынша ректордың денсаулық сақтау қызметкері етіп тағайындады.

Білім

Фриден Талса университетінің түлегі. 1979 жылы университеттің құрметті түлегі атанды, ал 2004 жылы университет оның құрметіне Лекс Фриден президенттік стипендиясын құрды. Ол сондай-ақ Хьюстон университетінің түлегі. 2004 жылы заң ғылымының құрметті докторы (LL. Г.) Ирландияның Ұлттық университеті, Галвей.

Тану

1983 жылы Фриден Американың он үздік жас қайраткерлерінің бірі болып танылды. Ол 1998 жылы мүгедектердің құқықтары саласындағы аса зор жетістіктері үшін Генри Б. Беттс сыйлығының иегері болды. 2011 жылы Техас губернаторының мүгедектер жөніндегі комитеті өзінің жыл сайынғы жұмыспен қамту сыйлықтарын Фриденнің есімімен бүкіл әлем бойынша мүгедектерді жұмыспен қамту бойынша адвокаттық жұмысы үшін атады. Ол сондай-ақ 2013 жылы Генри Вискарди жетістіктері сыйлығын жеңіп алды. Фриденге CDC Foundation 2017 жылы адам дамуы үшін Fries сыйлығын берді.

Қоғамдық қызмет

Фриден - Біріккен омыртқа ассоциациясының басқарма мүшесі және бұрынғы төрағасы. Ол Американың Сэм Хьюстон аймақтық кеңесінің скауттары кеңесінде қызмет етеді. 2016 жылы Фриденді Хьюстонның мэрі Сильвестр Тернер Техас штатының Харрис округіне қарасты Метрополитен Транзит Органның басқармасына тағайындады.

Жеке құжаттар және тарихи мұрағаттар

Фриденнің ADA артефактілері мен құжаттарының кең жинағы АҚШ Ұлттық архивтер және жазбалар әкімшілігінде Джордж Буш президенттік кітапханасында Колледж Стейшн, Техаста сақталады. Жинақ ХХ ғасырдың соңғы жартысы мен ХХІ ғасырдың басында мүгедектердің мүгедектігі мен тәуелсіз өмір сүру қозғалысын баяндайды.