Кіріспе
Мотоцикл спортының спорттық жақтары
Мотоцикл спорты – мотоциклмен айналысудың барлық спорттық саласын қамтитын кең ауқымды сала. Бұл дисциплиналардың бәрі де жарыс немесе уақыт бойынша жылдамдық сынағы емес, себебі кейбір дисциплиналар қатысушының түрлі басқару шеберлігін бағалайды.
Мотоцикл жарыстары
Мотоцикл жарысы (мото жарысы және мотоцикл жарысы деп те аталады) – мотоциклдерді пайдаланатын спорт түрі. Мотоцикл жарысын екі негізгі санатқа бөлуге болады: асфальтталған жолдардағы жарыстар және жолдан тыс жарыстар.
Жарыс жарыстары
Тректік жарыстар – командалар немесе жеке тұлғалардың овал трассада қарсыластарымен жарысатын мотоспорт түрі. Оның әртүрлі нұсқалары бар, және әр нұсқасы әртүрлі жабынмен жарысады.
Жиналыс
Жолдық ралли – бұл қалың жұртқа арналған жолдарда өтетін навигациялық іс-шара, онда бәсекелестер жол жүрісі ережелерін сақтай отырып, әртүрлі географиялық орналасқан бақылау пункттерін басуы тиіс (WRC сияқты автокөлік раллилерімен шатастырмаңыз).
Жылдамдық жолы
Спидвей – бір жылдамдыққа ие және тежегіштері жоқ мотоциклдердегі мотоспорт түрі.
Жер бетіндегі жылдамдық
Құрлықтағы жылдамдық – бұл бір мотоциклшінің 1-ден 3 мильге дейін (5 км) созылған түзу жол бойында (көбінесе құрғақ көлдерде) жылдамдығын арттырып, жүріс соңындағы өлшеу бағаны арқылы ең жоғары жылдамдығы тіркелетін жарыс түрі. Мотоциклшінің аты рекордтар кітабына енуі үшін, ол сол кластағы немесе мотоцикл түріндегі бұрынғы ең жоғары жылдамдық рекордын бұзуы керек. Мысалы, мынаны қараңыз.
Эндюро
Эндуро – бұл қатаң жарыс емес, себебі басты мақсат – бірнеше бақылау пунктінен өту, сіздің бастапқы уақытыңыз бен әр пунктке жетуге тиіс уақытқа сәйкес "уақытында" жетіп алу. Мұндай жолдар көбінесе тығыз орманды жерлермен өтеді, кейде бұталар, арықтар және күрт құлаулар сияқты үлкен кедергілерге кездесесіз.
Мотокростың еркін стилі
MX велосипедінде секірулер арқылы акробатикалық шеберлікке ұпай жинауға негізделген жарыс. Бұл жарыс түрі мотокросс спортынан пайда болды, ол әуесқой және кәсіби деңгейлерде кең таралған жарыс түрі болып табылады.
Сынақтар
АҚШ-та "Көзге көрінетін сынақтар" деп белгілі, бұл жарыс емес, бірақ спорттың бір түрі. Сынақтар – мотоциклмен жүргізушінің шеберлігін бағалайтын жарыс, онда мақсаты – байқалатын кезеңнен аяғын жерге тигізбей (және әдетте, бірақ міндетті емес, алға қозғалысты тоқтатпай) өту. Ең аз айып ұпайы жинаған жүргізуші жеңімпаз болады.
Уақыт және бақылау
Уақыт пен бақылау сынақтары – уақыт шегі бар сынақтар. Бағытты ең жылдам аяқтаған адам "стандартты уақытты" белгілейді, ал қалған барлық қатысушылар финишер деп есептелуі үшін стандартты уақыттан белгілі бір уақыт аралығында аяқтауы керек (ең жылдам финишерден кейін әрбір өткен минут үшін олар айып ұпайлары алады). Бұл, бақыланатын кезеңдерден жиналған айып ұпайларымен қосылып, жеңімпазды анықтайды. Жеңімпаз әрқашан ең жылдам жүргізуші немесе бақылауда ең аз ұпай жоғалтқан жүргізуші бола бермейді, ол осы екі талапты ең жақсы теңгерген жүргізуші болады. Ең танымал уақыт пен бақылау сынақтарының бірі – Солтүстік Йоркширде жыл сайын өткізілетін "Скотт" сынағы.
Жабық үйдегі сынақтар
Стадиондарда (шатыры болуы міндетті емес) өткізілетін жабық сынақтар, ашық ауадағы сынақтар табиғи ландшафтке көп көлік салса, олар өздерінің мәні бойынша адам жасаған жасанды бөліктерді қолданады.
Ұзақ қашықтыққа арналған сынақтар
Ұлыбританиядағы ұзақ қашықтыққа арналған сынақтар (көбінесе "LDT" деп қысқартылады) – жолға тіркелген мотоциклдерге арналған шаралар. Ұйымдастырушы әдетте 80-120 мильдік маршрутты жоспарлайды, ол жолдарды, жолақтарды және барлық көліктерге ашық жолдарды (BOAT деп аталады) қамтиды. Бұл жарыс емес, сондықтан қатысушылар ұйымдастырушы құрастырған Жол кітапшасын (RoadBook) пайдаланып, маршрутты қадағалап жүруі керек.
Мотоцикл гимнастикасы
Автокросс сияқты, Мотоцикл гимнастикасы – асфальтталған алаңда конустар арасындағы мотоциклдің уақытқа қарсы жарысы. Ең қысқа уақытта трассаны аяқтаған қатысушы жеңімпаз болады. Аяқ тигізу, конусқа соққы беру немесе белгіленген аумақтан шығу жазаланады, нәтижесінде уақыт қосылады.
Мотобол (мотоцикл полосы)
Футболға ұқсас, бірақ барлық ойыншылар (қақпашылардан басқа) мотоциклдерде ойнайды, ал доп әлдеқайда үлкен. Мотоцикл полосы алғаш рет 1930 жылдардың ортасында ресми түрде ұйымдастырылған спорт түрі ретінде пайда болды. Францияда мотобол жарыстары өткізіледі және бұл спорт түрі алғашқы Жақсы Ниет Ойындарының бағдарламасына енді.
Тау биігі
Америка Құрама Штаттарында жарыстар көбінесе жолдан тыс трассаларда өтеді, онда бір кезде бір бәсекелес өте тік төбеге шығуға тырысады, көбінесе 45 градус немесе одан да көп бұрышта. Кейде, жарысты аяқтай алатын жүргізушілердің саны аз болады және нәтижелер олардың қанша қашықтыққа жете алғандығына қарай бағаланады. Жарысты аяқтағандардың ішінде ең аз уақыт ішінде төбеге жеткені жеңіске ие болады. Алғашқы жылдары Харли Дэвидсон 45 кубтық дюймдік моделі таңдалып алынды, себебі оның төмен айналымдарда жоғары қуаты фермалық қозғалтқыштарға ұқсас болды. Ұлттық жарыстар көп жыл бойы Мичиган штатындағы Мускегон қаласының жанындағы Маунт Гарфилд тауында өткізілді. Басқа елдерде, әсіресе Ұлыбританияда, жарыстар көбінесе асфальтталған трассаларда, кейде жабық жалпы қолданыстағы жолдарда өтеді, ал жарысқа қолданылатын мотоциклдер басқа жол спорты түрлерінде қолданылатын мотоциклдерге ұқсас.