Жарыс – жылдамдықпен өтетін спорт түрі. Мақсатына жеткенге ең аз уақыт жұмсау қажет. Хит, кезең, кезеңдерден тұрады. Жылдамдық жарыстары туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тездік жарысы
Speed competition
Спортта жарыс – жылдамдыққа негіделген бәсеке, онда қатысушылар белгілі бір міндетті ең қысқа уақытта орындауға тырысады. Көбінесе бұл белгілі бір қашықтықты басып өтуді қамтиды, бірақ нақты мақсатқа жету үшін жылдамдық қажет болатын кез келген тапсырма да жарыс болып саналады. Жарыс үздіксіз жүгіріле де, немесе бірнеше кезеңге – "жылу", "кезең" немесе "басқару" бөлімдеріне бөліне де мүмкін. "Жылу" әдетте бірдей трассада әртүрлі уақытта өткізіледі. "Кезең" – ұзақ трассаның қысқа бөлігі немесе уақытқа қарсы жарыс. Жарыстар туралы алғашқы жазбалар ежелгі Грециядағы қыш ыдыстардағы суреттерде кездеседі, онда жүгірушілер бірінші орынға таласқан. Гомердің "Илиада" поэмасында көліктермен жарыс туралы айтылады.
In sports, racing is a competition of speed, in which competitors try to complete a given task in the shortest amount of time. Typically this involves traversing some distance, but it can be any other task involving speed to reach a specific goal. A race may be run continuously to finish or may be made up of several segments called heats, stages or legs. A heat is usually run over the same course at different times. A stage is a shorter section of a much longer course or a time trial. Early records of races are evident on pottery from ancient Greece, which depicted running men vying for first place. A chariot race is described in Homer's Iliad.
Этимология
"Раса" сөзі скандинав тілінен шыққан. Бұл скандинав сөзі Нормандияны жаулау кезінде Францияға келді және Британияда "шапшаң су" деген мағынаны білдіретін "raz" сөзін тудырды, мысалы, диірмен суары. Оны "Pointe du Raz" (Францияның ең батыс нүктесі, Британияда) және "raz de marée" (цунами) атауларында кездестіруге болады. "Жылдамдыққа сынақ" мағынасындағы "жарыс" сөзі алғаш рет 1510 жылдары тіркелген. Жарыс және оның атауы көбінесе бастау орнымен, көлік түрімен және жарыс қашықтығымен байланысты болады. Мысалы, Дакар раллиі немесе Афина марафоны.
The word race comes from a Norse word. This Norse word arrived in France during the invading of Normandy and gave the word raz which means "swift water" in Brittany, as in a mill race; it can be found in "Pointe du Raz" (the most western point of France, in Brittany), and "raz de marée" (tsunami). The word race to mean a "contest of speed" was first recorded in the 1510s. A race and its name are often associated with the place of origin, the means of transport and the distance of the race. As a couple of examples, see the Dakar Rally or the Athens Marathon.
Нысандар
Жүгіру – жарыстың ең қарапайым түрі, бірақ жарыстар көтерілу, жүзу, жүру немесе адамның қозғалысының басқа да түрлері арқылы да өткізілуі мүмкін. Жарыстар түйе, ит, жылқы, көгершін, шошқа, құрлы қабықтар немесе тасбақалар сияқты жануарлармен де ұйымдастырылуы мүмкін. Олар сондай-ақ ұшақ, велосипед, қайық, автомобиль немесе мотоцикл сияқты көлік құралдарында; немесе коньки, скейтборд, шаңғы, сана, сноуборд немесе коляска сияқты басқа көлік құралдарымен жүргізілуі мүмкін. Эстафеталық жарыста команда мүшелері кезегімен трассаның бөліктерін немесе жарыс түрін орындайды. Бағытталған жарыстарға карта мен компастың көмегімен әртүрлі және көбінесе бейтаныс жерде бір нүктеден екінші нүктеге өту міндеті қосылады. Жарыс кез келген мақсатты көздеуі мүмкін, мысалы, тамақ жеу. Жедел тамақтанудың кең таралған сынағы – хот-дог жеу жарысы, онда қатысушылар басқа жарысқа қатысушылардан көбірек хот-дог жеуге тырысады. Жарыс тақта ойындары мен бейне ойындары да жылдамдыққа негізделген жарыстар болып табылады. Жарыстар көңілді және ойын-сауық түрінде де ұйымдастырылуы мүмкін, мысалы, Шұжық жарысы, Red Bull Trolley Grand Prix және вок жарысы. Жарысқа әлемнің түкпір-түкпірінен қатысуға болады.
Running a distance is the most basic form of racing, but races may also be done by climbing, swimming, walking, or other types of human locomotion. Races may be conducted with animals such as camels, dogs, horses, pigeons, pigs, snails, or turtles. They also may be done in vehicles such as aircraft, bicycles, boats, cars, or motorcycles; or with another means of transport such as skates, skateboards, skis, sleds, snowboards, or wheelchair. In a relay race members of a team take turns in racing parts of a circuit or performing a certain racing form. Orienteering races add an additional task of using a map and compass to navigate from point to point in diverse and usually unfamiliar terrain. A race can also involve any other type of goal like eating. A common speed eating challenge is a hot dog eating race, where contestants try to eat more hot dogs than the other racers. Racing board games and racing video games are also competitions of speed. Racing can also be done in more humoristic and entertaining ways such as the Sausage Race, the Red Bull Trolley Grand Prix and wok racing. Racing can be entertained from around the world.
Спринт аяқталуы
Спринт финиші – жарыстың соңғы кезеңдерінде қарсыластың ең жоғары жылдамдыққа қарай үдеу тактикасы. Бұл тактика көбінесе жүгіру және велосипед спортының ұзақ дистанцияларында қолданылады, онда жарыстың көп бөлігінде үлкен топ жарысшылардың баяу қарқынмен шабуы мүмкін. Бұл баяу, аэробтық жарыс, кейіннен спринтке қажетті анаэробтық белсенділікке дайындалуға мүмкіндік береді. Тактиканың негізі – жарыстың соңғы бөлігіне дейін қарсыласыңызға қарағанда көбірек энергияны сақтап, финиш сызығына бірінші болып жеткізу. Бұл, сіздің энергия тиімділігіңізді барынша арттыру үшін жарыс бойы тұрақты, оңтайлы қарқынды ұстауға қарама-қарсы тактика (жүгіру экономикасына қараңыз). Жеңіл атлетикада 1500 метрден бастап ұзақ дистанцияларда жиі спринт финиші кездеседі. Ондай фиништер кросс-кантри және жол жүгіру жарыстарында, тіпті марафон дистанциясында да болады. Жарыстың соңында спринттеу қабілеті – жүгірушінің финишлік серпілісі деп аталады. Триатлон сияқты көпсайыстық жарыстарда да, жүгіру соңғы кезең болғандықтан, осындай спринт финиші тактикасы қолданылады. Велоспортта спринт финиші – спорттың маңызды бөлігі және трек пен жол велоспортында қолданылады. Велосипедтік спринттер, әсіресе тректе, өте тактикалық болып келеді, кейде велоспортшылар жоғары жылдамдыққа қол жеткізбес бұрын тоқтап та тұрады. Ұзақ трек жарыстарында, мысалы, скретч жарыстарында да спринт финиші жиі кездеседі, себебі пелотон ішіндегі тұрақты қарқын қарсыластарға аэродинамикалық артықшылық арқылы энергияны сақтауға мүмкіндік береді. Жол жарыстары да осыған ұқсас, қысқа критериум жарыстары мен ұзақ дистанциялық жарыстарда да. Спринт тактикасы жол жарыстарындағы ұпайлық есептеудің де маңызды бөлігін құрайды, онда велосипедші спринтерлер аралық бақылау пунктына бірінші болып жетіп, қосымша ұпайлар мен жүлделерді иеленеді. Спринт финиші тактикасы конькимен жүру, шаңғы спорты, ұзақ дистанцияға жүзу, ат жарысы және басқа да жануарлардың жарыс түрлерінде де қолданылады. Бірақ, егер жарыс өзі спринт болса (мысалы, 100 метрлік жүгіру), онда финишті спринт финиші деп атамайды, өйткені барлық қатысушылар бастапқыда-ақ спринттейді (демек, бұл жарыс тактикасы емес).
A sprint finish is a racing tactic used in many forms of racing where a competitor accelerates towards top speed in the final stages of a race. This tactic is mostly associated with long distance forms of running and cycling, which often feature large groups of competitors racing at a slower pace for much of the race – this slower aerobic racing allows for the subsequent anaerobic activity required for sprinting. The tactic relies upon keeping greater energy reserves than your opponent until the last part of the race in order to be able to reach the finish point first. It is the opposing tactic to keeping a steady optimal pace throughout a race to maximise your energy efficiency (see running economy). In track and field, distances from 1500 metres upwards often feature sprint finishes. They can also be found in cross country and road running events, even up to the marathon distance. A runner's ability to sprint at the end of a race is also known as their finishing kick. Multisport races, such as the triathlon, often have running as the final section and sprint finish tactics are applied as they are in running only events. In cycling, sprint finishes are an integral part of the sport and are used in both track cycling and road cycling. Cycling sprints are often highly tactical, particularly on the track, with cyclists occasionally coming to a near halt at points before reaching a high speed finish. The longer track races such as scratch races often feature sprint finishes, as maintaining a steady pace within the peloton allows opponents to conserve energy through drafting. Road races are similar in this respect, in both short criterium races and long distance races. Sprint tactics also form a major part of points classifications in road events, where cycling sprinters specialise in reaching an intermediate point first, thus gaining extra points and resulting prizes. Sprint finish tactics are also used in speedskating, cross country skiing, long distance swimming, horse racing and other animal racing sports. The finishes of races which are outright sprinting events in themselves, such as the 100 metres track race, are not normally referred to as sprint finishes, as all competitors are already sprinting by default (thus it is not a racing tactic).