Марина Цветаева (1892-1941) – Ресей ақыны, 20 ғасыр әдебиетінің көрнекті өкілі. Революция, ашаршылық, эмиграция және қайғылы өмір жолы туралы өлеңдері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орыс ақыны (1892–1941) бір тегі бар басқа адамдар
Russian poet (1892–1941)
other people with the same surname
Марина Ивановна Цветаева (; 8 қазан 1892 [ескі стиль бойынша 26 қыркүйек 1892] – 31 тамыз 1941) – орыс ақыны. Оның туындылары ХХ ғасырғы орыс әдебиетінің ең белгілі туындыларының қатарына жатады. Ол 1917 жылғы Ресей революциясын және одан кейін болған Мәскеу ашаршылығын бастан өткеріп, оны жазды. 1919 жылы Марина қызы Иринаны аштықтан құтқару үшін мемлекеттік балалар үйіне орналастырды, бірақ Ирина аштықтан қайтыс болды. Цветаева 1922 жылы Ресейден кетіп, 1939 жылы Мәскеуге оралғанға дейін Париж, Берлин және Прагада отбасымен бірге нашар жағдайда өмір сүрді. 1941 жылы оның күйеуі Сергей Эфрон мен қызы Ариадна (Аля) тыңшылықпен айыпталды, күйеуі атылып өлтірілді. Цветаева 1941 жылы өз-өзіне қол жұмсады. Ол лирикалық ақын ретінде, оның құштарлығы мен тілдік тәжірибелерге батыл көзқарасы оны өз заманының тарихи куәсі және адамның рухани күйзелісінің тереңдігі ретінде көрсетеді.
Marina Ivanovna Tsvetaeva (; 8 October 1892 [O. S. 26 September 1892]31 August 1941) was a Russian poet. Her work is some of the most well known in twentieth century Russian literature. She lived through and wrote of the Russian Revolution of 1917 and the Moscow famine that followed it. Marina attempted to save her daughter Irina from starvation by placing her in a state orphanage in 1919, where Irina died of hunger. Tsvetaeva left Russia in 1922 and lived with her family in increasing poverty in Paris, Berlin and Prague before returning to Moscow in 1939. Her husband Sergei Efron and their daughter Ariadna (Alya) were arrested on espionage charges in 1941, when her husband was executed. Tsvetaeva died by suicide in 1941. As a lyrical poet, her passion and daring linguistic experimentation mark her as a historical chronicler of her times and the depths of the human condition.
Алғашқы жылдар
Марина Цветаева Мәскеуде дүниеге келді, ол Мәскеу университетінің көркемсурет профессоры Иван Владимирович Цветаевтің қызы болды. Цветаева кейіннен өзін поляк аристократиясымен байланыстырды. Цветаеваның екі жартылай бауыры, Валерия мен Андрей, Иванның қайтыс болған бірінші әйелі Варвара Дмитриевна Иловайскаяның балалары еді, ол тарихшы Дмитрий Иловайскийдің қызы. Цветаеваның жалғыз толыққанды әпкесі Анастасия 1894 жылы дүниеге келді. Балалар жиі, кейде зорлыққа дейін дауласатын. Цветаеваның анасы мен Варвараның балалары арасында үлкен шиеленіс болды, ал Цветаеваның әкесі Варвараның отбасымен тығыз байланыста болды. Цветаеваның әкесі мейірімді болғанмен, ғылымына берілгендігінен отбасына қашық болды. Ол әлі де бірінші әйеліне терең ғашық еді, оны ешқашан жеңе алмады. Сол сияқты, Цветаеваның анасы Мария да үйленбес бұрын болған махаббаттан толыққанды айықпады. Мария Маринаның поэзияға бейімділігін мақұлдамады, ол қызының пианист болғанын қалады, өлеңдерінің нашар екенін ойлады. 1902 жылы Мария туберкулезбен ауырды. Ауруды емдеу үшін климатты өзгерту ұсынылды, сондықтан отбасы 1906 жылға дейін, Цветаева 14 жасқа толғанда, шетелге сапар шекті. 1904 жылдың маусымында Цветаева Лозаннадағы мектепке жіберілді. Цветаевалардың тұрғын үйіндегі өзгерістер мектепте бірнеше өзгеріске әкелді, және саяхаттары барысында ол итальян, француз және неміс тілдерін меңгерді. Ол анасы талап еткен қатаң музыкалық оқуды тоқтатты және поэзияға бет бұрды. Ол: «Осындай анамен менің жалғыз таңдауым – ақын болу еді» деп жазды. Цветаева күйеуімен бірге революцияға дейін жаздарын Қырымда өткізді және екі қызы болды: Ариадна, немесе Аля (1912 жылы туған) және Ирина (1917 жылы туған). 1914 жылы Эфрон ерікті түрде майданға аттанды, ал 1917 жылы 56-шы резервтік полкте Мәскеуде орналасқан офицер болды. Цветаева Ресей революциясының куәсі болды, ол оны қабылдамады. Ол «Ажырасу», «Блокқа арналған өлеңдер» жинақтарын және «Цар қызы» поэмасын жариялады. Оның поэзиясының көп бөлігі Мәскеу мен Берлинде жарық көрді, оның беделін нығайтты. 1922 жылдың тамызында отбасы Прагаға көшті. Прагада тұру өте қиын болды, Эфрон Карл университетінде саясат және әлеуметтануды оқып, жатақханада тұрғандықтан, Цветаева мен Ариадна қала сыртындағы ауылда бөлме жалдады. Ол: «Бізді көмір, газ, сүтші, нан пісіруші жеп қояды, біз жейтін жалғыз ет – жылқы еті» деп жазды. Өлеңдерін оқып ақша табуға мүмкіндік алғанда, ол досынан ескі киіміне орнына жаңа киім сұрады. Цветаева Родзевич, Константин Болеславович, бұрынғы әскери офицермен құмарлыққа берілді, бұл қарым-қатынас эмигрант айналымында кеңінен танылды. Эфрон мұңға батты. 1923 жылы Родзевичпен ажырасуы оның «Соңғы поэмасы» және «Тау поэмасы» тууына себеп болды. Ол басқа жазушылармен, соның ішінде Борис Пастернакпен, Райнер Мария Рилкемен, чех ақыны Анна Тесковамен, сыншылар Д. С. Мирский мен Александр Бахрахпен және оның негізгі қаржы көзіне айналған грузин эмигрант ханшайымы Саломея Андрониковамен хат алысып жұбаныш тапты. Оның сол кездегі поэзиясы мен сындық прозасы, соның ішінде 1934-7 жылдардағы автобиографиялық шығармалары әдеби маңызға ие. Ол ұлы Георгийге («Мур») мынадай жазба қалдырды: «Мені кешір, бірақ жалғастыру одан да жаман болар еді. Мен қатты ауырып қалдым, бұл енді мен емеспін. Мен сені қатты жақсы көремін. Мен енді өмір сүре алмайтынымды түсін. Әкең мен Аляға, егер көрсең, соңғы сәттерге дейін оларды жақсы көргенімді айт және мен тұзаққа түсіп қалғанымды түсіндір». «Ақынның өлімі: Марина Цветаеваның соңғы күндері» кітабында айтылғандай, жергілікті НКВД бөлімі Цветаеваны өздерінің хабаршысы ретінде жұмыс істеуге мәжбүрлеуге тырысты, бұл оған өзіне қол жұмсаудан басқа жол қалдырмады. Цветаева 1941 жылдың 2 қыркүйегінде Елабуга зиратында жерленді, бірақ оның қабірінің нақты орны әлі белгісіз. Оның ұлы Георгий Екінші дүниежүзілік соғыста ерікті түрде шығыс майданына аттанды және 1944 жылы шайқаста қаза тапты. Оның қызы Ариадна 16 жыл кеңес лагерьлерінде тұтқындықта болып, 1955 жылы босатылды. Ариадна өзінің отбасы туралы естеліктерін жазды, ағылшын тіліндегі басылымы 2009 жылы жарық көрді. Ол 1975 жылы қайтыс болды. Елабуга қаласында Цветаеваның үйі қазір мұражай, ал оның алдында ескерткіш орнатылған. 1914-1922 жылдары Мәскеуде тұрған пәтері де қазір мұражай. Оның поэзиясының көп бөлігі 1961 жылдан кейін Кеңес Одағында қайта жарияланды, оның құмарлық, айқын және нақты жұмысы, тілдік тәжірибелерімен бірге, оны көрнекті орыс ақыны ретінде танымал етті. 1989 жылы Польшаның Гдыня қаласында Ресей Ғылым академиясы үшін арнайы мақсаттағы кеме салынды және оған Марина Цветаева есімі берілді. 2007 жылдан бастап кеме Aurora Expeditions үшін поляр аймақтарына туристік кеме ретінде пайдаланылды. 2011 жылы кеме қайта аталды және қазір Oceanwide Expeditions компаниясымен поляр аймақтарында туристік кеме ретінде жұмыс істейді.
Marina Tsvetaeva was born in Moscow, the daughter of Ivan Vladimirovich Tsvetaev, a professor of Fine Art at the University of Moscow, Tsvetaeva would later come to identify herself with the Polish aristocracy. Tsvetaeva's two half siblings, Valeria and Andrei, were the children of Ivan's deceased first wife, Varvara Dmitrievna Ilovaiskaya, daughter of the historian Dmitry Ilovaisky. Tsvetaeva's only full sister, Anastasia, was born in 1894. The children quarrelled frequently and occasionally violently. There was considerable tension between Tsvetaeva's mother and Varvara's children, and Tsvetaeva's father maintained close contact with Varvara's family. Tsvetaeva's father was kind, but deeply wrapped up in his studies and distant from his family. He was also still deeply in love with his first wife; he would never get over her. Likewise, Tsvetaeva's mother Maria had never recovered from a love affair she'd had before her marriage. Maria disapproved of Marina's poetic inclination; she wanted her daughter to become a pianist, holding the opinion that her poetry was poor. In 1902, Maria contracted tuberculosis. A change in climate was recommended to help cure the disease, and so the family travelled abroad until shortly before her death in 1906, when Tsvetaeva was 14. In June 1904, Tsvetaeva was sent to school in Lausanne. Changes in the Tsvetaev residence led to several changes in school, and during the course of her travels she acquired the Italian, French, and German languages. She gave up the strict musical studies that her mother had imposed and turned to poetry. She wrote "With a mother like her, I had only one choice: to become a poet". Tsvetaeva and her husband spent summers in the Crimea until the revolution, and had two daughters: Ariadna, or Alya (born 1912) and Irina (born 1917). In 1914, Efron volunteered for the front and by 1917 he was an officer stationed in Moscow with the 56th Reserve. Tsvetaeva was a close witness of the Russian Revolution, which she rejected. There she published the collections Separation, Poems to Blok, and the poem The Tsar Maiden. Much of her poetry was published in Moscow and Berlin, consolidating her reputation. In August 1922, the family moved to Prague. Living in unremitting poverty, unable to afford living accommodation in Prague itself, with Efron studying politics and sociology at the Charles University and living in hostels, Tsvetaeva and Ariadna found rooms in a village outside the city. She wrote: "We are devoured by coal, gas, the milkman, the baker the only meat we eat is horsemeat." When offered an opportunity to earn money by reading her poetry, she had to beg a simple dress from a friend to replace the one she had been living in. Tsvetaeva began a passionate affair with Родзевич, Константин Болеславович, a former military officer, a liaison which became widely known throughout émigré circles. Efron was devastated. Her break up with Rodziewicz in 1923 was almost certainly the inspiration for her The Poem of the End and "The Poem of the Mountain". She found solace in her correspondence with other writers, including Boris Pasternak, Rainer Maria Rilke, the Czech poet Anna Tesková, the critics D. S. Mirsky and Aleksandr Bakhrakh, and the Georgian émigré princess Salomea Andronikova, who became her main source of financial support. Her poetry and critical prose of the time, including her autobiographical prose works of 1934–7, is of lasting literary importance. She left a note for her son Georgy ("Mur"): "Forgive me, but to go on would be worse. I am gravely ill, this is not me anymore. I love you passionately. Do understand that I could not live anymore. Tell Papa and Alya, if you ever see them, that I loved them to the last moment and explain to them that I found myself in a trap." According to the book The Death of a Poet: The Last Days of Marina Tsvetaeva, the local NKVD department tried to force Tsvetaeva to start working as their informant, which left her no choice other than to die by suicide. Tsvetaeva was buried in Yelabuga cemetery on 2 September 1941, but the exact location of her grave remains unknown. Her son Georgy volunteered for the Eastern Front of World War II and died in battle in 1944. Her daughter Ariadna spent 16 years in Soviet prison camps and exile and was released in 1955. Ariadna wrote a memoir of her family; an English language edition was published in 2009. She died in 1975. In the town of Yelabuga, the Tsvetaeva house is now a museum; there is a monument to her. The apartment in Moscow where she lived from 1914 to 1922 is now a museum as well. Much of her poetry was republished in the Soviet Union after 1961, and her passionate, articulate and precise work, with its daring linguistic experimentation, brought her increasing recognition as a major Russian poet. In 1989, in Gdynia, Poland, a special purpose ship was built for the Russian Academy of Sciences and named Marina Tsvetaeva in her honor. From 2007, the ship served as a tourist vessel to the polar regions for Aurora Expeditions. In 2011, she was renamed and is currently operated by Oceanwide Expeditions as a tourist vessel in the polar regions.
Жұмыс
Цветаеваның поэзиясына Валерий Брюсов, Максимилиан Волошин, Осип Мандельштам, Борис Пастернак, Райнер Мария Рилке және Анна Ахматова сияқты ақындар ғибрат етті. Кейіннен бұл танылуды, Цветаеваның жақтастары арасында ең белгілісі Иосиф Бродский де білдірді. Цветаева негізінен лирикалық ақын, оның лирикалық үні оның повесть өлеңдерінде де анық естіледі. Бродский оның туындылары туралы былай деді: «График бойынша бейнеленген Цветаеваның туындылары қисық сызық – немесе тік сызық түрінде көрінеді, себебі ол үнемі бір нота биіктігін, бір идеяны көтеруге тырысады (немесе, дәлірек айтқанда, октава мен сенімді көтеруге). Ол әрқашан айтуға тиіс барлық нәрсені ұғымға келгенше және айтуға болатынша жеткізеді. Оның өлеңдерінде де, прозасында да ешнәрсе аяқталмай, екіұштылық сезімін қалдырмайды. Цветаева – бір дәуірдің ең басты рухани тәжірибесін (біз үшін, адам өмірінің табиғатындағы екіұштылық, қайшылық сезімі) өрнектеу нысаны ретінде емес, оны өнер материалына айналдыратын құрал ретінде пайдаланған ерекше жағдай. Сынаушы Энни Финч туындының қызықты, жүрекке тиетін сипатын сипаттайды. «Цветаева – өте жылы ақын, құмарлықтары шексіз, махаббат өлеңдерінде өте осал, болсын Софья Парнакқа болсын, Борис Пастернакқа арналған өлеңдерінде». [ ] Цветаева поэзиялық дарынын жүрек тәжірибесінің құрбандығына, нағыз романтик, өмір сүрген эмоцияның діңгегідей сеніммен шашады. Ол өмірінің соңына дейін осы сеніміне адал болды. Цветаеваның лирикалық өлеңдері он жинақты толтырады; жинақталмаған лирикалық өлеңдер кем дегенде тағы бір томды құрайды. Оның алғашқы екі жинағы тақырыптарын атауларында көрсетеді: «Кешкі альбом» (Vecherniy albom, 1910) және «Сиқырлы фонарь» (Volshebnyi fonar, 1912). Өлеңдер – Мәскеудегі профессорлық, орта таптық отбасындағы тыныш балалық шақ пен жастықтың көріністері, сонымен қатар стильдің формалды элементтерін жақсы түсінуді көрсетеді. Цветаеваның талантының толық спектрі тез дамыды және оған, әрине, Коктебельде танысқан адамдарының әсері болды, бұл екі жаңа жинақта айқын көрінді: «Белес» (Versty, 1921) және «Белес: Бірінші кітап» (Versty, Vypusk I, 1922). «Белес» жинағында Цветаеваның жетілген стилінің үш елемі көрінеді. Біріншіден, Цветаева өлеңдеріне уақыт қойып, оларды хронологиялық тәртіппен жариялайды. Мысалы, «Белес: Бірінші кітап» жинағындағы өлеңдер 1916 жылы жазылған және өлеңмен жазылған күнделік ретінде аяқталады. Екіншіден, жеке өлеңдер арасында тұрақты хронологиялық реттілікке жататын өлеңдер циклдары бар, бұл белгілі бір тақырыптар одан әрі көрініс пен дамуды талап еткенін көрсетеді. Бір цикл «Белес: Бірінші кітап» жинағының тақырыбын жариялайды: «Мәскеу өлеңдері». Тағы екі цикл ақындарға арналған, «Ахматоваға өлеңдер» және «Блокқа өлеңдер», олар жеке жинақта қайтадан пайда болады, «Блокқа өлеңдер» (Stikhi k Bloku, 1922). Үшіншіден, «Белес» жинақтары Цветаеваның туындыларының драмалық сапасын және олардың ішінде бірнеше кейіпкерлердің бейнесін қабылдау қабілетін көрсетеді. «Айрылысу» (Razluka, 1922) жинағы Цветаеваның «Қызыл ат үстінде» («Na krasnom kone») атты алғашқы ұзын өлеңін қамтиды. Бұл өлең 1920-1922 жылдар аралығында жазылған тағы үш өлеңнің кіріспесі болып табылады. Төрт өлеңнің де сюжеті халық аңыздарына негізделген. Цветаева өзінің көздерін өте ұзақ туындыларының атауларында мойындайды, «Қыз патша: ертегі поэмасы» (Tsar devitsa: Poema skazka, 1922) және «Жігіт», «Әңгіме» («Molodets: skazka», 1924) деп аталады. Төртінші фольклорлық стильдегі өлең – «Түйіспелер» («Pereulochki», 1923 жылы «Ремесло» жинағында жарық көрді), және бұл негізінен тілдің дыбыстық ландшафты болғандықтан түсініксіз деп саналатын алғашқы өлең. «Психея» (Psikheya, 1923) жинағында Цветаеваның ең танымал циклдерінің бірі – «Ұйқысыздық» (Bessonnitsa) және Ақ армияны дәріптейтін «Лебедьтердің лагері» (Lebedinyi stan, Stikhi 1917–1921, 1957 жылы жарық көрді) поэмасы бар.
Tsvetaeva's poetry was admired by poets such as Valery Bryusov, Maximilian Voloshin, Osip Mandelstam, Boris Pasternak, Rainer Maria Rilke, and Anna Akhmatova. Later, that recognition was also expressed by the poet Joseph Brodsky, pre eminent among Tsvetaeva's champions. Tsvetaeva was primarily a lyrical poet, and her lyrical voice remains clearly audible in her narrative poetry. Brodsky said of her work: "Represented on a graph, Tsvetaeva's work would exhibit a curve – or rather, a straight line – rising at almost a right angle because of her constant effort to raise the pitch a note higher, an idea higher (or, more precisely, an octave and a faith higher.) She always carried everything she has to say to its conceivable and expressible end. In both her poetry and her prose, nothing remains hanging or leaves a feeling of ambivalence. Tsvetaeva is the unique case in which the paramount spiritual experience of an epoch (for us, the sense of ambivalence, of contradictoriness in the nature of human existence) served not as the object of expression but as its means, by which it was transformed into the material of art." Critic Annie Finch describes the engaging, heart felt nature of the work. "Tsvetaeva is such a warm poet, so unbridled in her passion, so completely vulnerable in her love poetry, whether to her female lover Sofie Parnak, to Boris Pasternak. [ ] Tsvetaeva throws her poetic brilliance on the altar of her heart’s experience with the faith of a true romantic, a priestess of lived emotion. And she stayed true to that faith to the tragic end of her life. Tsvetaeva's lyric poems fill ten collections; the uncollected lyrics would add at least another volume. Her first two collections indicate their subject matter in their titles: Evening Album (Vecherniy albom, 1910) and The Magic Lantern (Volshebnyi fonar, 1912). The poems are vignettes of a tranquil childhood and youth in a professorial, middle class home in Moscow, and display considerable grasp of the formal elements of style. The full range of Tsvetaeva's talent developed quickly, and was undoubtedly influenced by the contacts she had made at Koktebel, and was made evident in two new collections: Mileposts (Versty, 1921) and Mileposts: Book One (Versty, Vypusk I, 1922). Three elements of Tsvetaeva's mature style emerge in the Mileposts collections. First, Tsvetaeva dates her poems and publishes them chronologically. The poems in Mileposts: Book One, for example, were written in 1916 and resolve themselves as a versified journal. Secondly, there are cycles of poems which fall into a regular chronological sequence among the single poems, evidence that certain themes demanded further expression and development. One cycle announces the theme of Mileposts: Book One as a whole: the "Poems of Moscow." Two other cycles are dedicated to poets, the "Poems to Akhmatova" and the "Poems to Blok", which again reappear in a separate volume, Poems to Blok (Stikhi k Bloku, 1922). Thirdly, the Mileposts collections demonstrate the dramatic quality of Tsvetaeva's work, and her ability to assume the guise of multiple dramatis personae within them. The collection Separation (Razluka, 1922) was to contain Tsvetaeva's first long verse narrative, "On a Red Steed" ("Na krasnom kone"). The poem is a prologue to three more verse narratives written between 1920 and 1922. All four narrative poems draw on folkloric plots. Tsvetaeva acknowledges her sources in the titles of the very long works, The Maiden Tsar: A Fairy tale Poem (Tsar devitsa: Poema skazka, 1922) and "The Swain", subtitled "A Fairytale" ("Molodets: skazka", 1924). The fourth folklore style poem is "Byways" ("Pereulochki", published in 1923 in the collection Remeslo), and it is the first poem which may be deemed incomprehensible in that it is fundamentally a soundscape of language. The collection Psyche (Psikheya, 1923) contains one of Tsvetaeva's best known cycles "Insomnia" (Bessonnitsa) and the poem The Swans' Encampment (Lebedinyi stan, Stikhi 1917–1921, published in 1957) which celebrates the White Army.
Эмигрант
Кейіннен, эмигрант ретінде Цветаеваның соңғы екі лирикалық жинағы эмигрант баспаларында жарық көрді, Берлинде «Крәфт» (Remeslo, 1923) және Парижде «Ресейден кейін» (Posle Rossii, 1928). Содан кейін жиырма үш лирикалық «Берлин» өлеңдері, пантеистикалық «Ағаштар» («Деревья»), «Жылдам сымдар» («Провода») және «Екеу» («Двое»), сондай-ақ трагикалық «Ақындар» («Поэты») жарық көрді. «Ресейден кейін» жинағында «Байларды мақтау» өлеңі бар, онда Цветаеваның оппозициялық үні оның қатал сатираға құштарлығымен үйлеседі.
Subsequently, as an émigré, Tsvetaeva's last two collections of lyrics were published by émigré presses, Craft (Remeslo, 1923) in Berlin and After Russia (Posle Rossii, 1928) in Paris. There then followed the twenty three lyrical "Berlin" poems, the pantheistic "Trees" ("Derev'ya"), "Wires" ("Provoda") and "Pairs" ("Dvoe"), and the tragic "Poets" ("Poety"). "After Russia" contains the poem "In Praise of the Rich", in which Tsvetaeva's oppositional tone is merged with her proclivity for ruthless satire.
Сатиралық
Сатира Цветаева поэзиясында лиризмнен кейінгі екінші орынды алады. Сонымен қатар, Цветаеваның ең танымал туындыларының қатарында бірнеше сатирикалық өлеңдер бар: "Өмір поезi" ("Поезд жизни") және "Жер тазалаушылар әні" ("Полотерская"), екеуі де "Ресейден кейін" жинағына енген, ал "Шалуан аулаушы" (Крысолов, 1925–1926) – ұзақ, халықтық әңгіме. Цветаеваның сатирасының нысаны – шағын және мещандық әлемнің барлық көріністері. Мұндай жайсыз жаратылыстарға қарсы жұмысшылардың, қолөнершілердің де, зиялылардың да өшпенді, құдайдан безген күші жұмылдырылған. Цветаева өз жазбасында "Жер тазалаушылар әні" туралы былай деп жазады: "Жалпы қозғалыс: жер тазалаушылар үйдің жасырын нәрселерін табады, есікке от жағады. Не шығарып тастайды? Жайлылық, жылу, тазалық, тәртіп. Иіс: құрбандық, діншілдік. Өткен шақ. Кеше. Олардың қаупінің күшеюі, ең бастысы, шыңынан да күшті". Цветаева лирикалық сатира деп сипаттаған "Шалуан аулаушы" поэмасы, Хамельн қаласының "Құбыршы" аңызына негізделген. "Шалуан аулаушы" ("The Ratcatcher") кейде "Құбыршы" ("The Pied Piper") деп те аталады және Цветаеваның ең жақсы туындыларының бірі саналады. Бұл туынды, ішінара, Генрих Гейненің Die Wanderratten поэмасына жасалған құрмет те еді. "Шалуан аулаушы" алғаш рет 1925–1926 жылдары, әлі жазылып жатқанда, эмигранттық "Воля России" журналында бөлім-бөлім жарияланды. Ол Кеңес Одағында Иосиф Сталиннің 1956 жылы қайтыс болғаннан кейін ғана жарық көрді. Оның батыры – Хамельн қаласын егеуқыр тышқандардан құтқарып, содан кейін қала тұрғындарының алғыссыздығына жаза ретінде қала балаларын да алып кеткен Құбыршы. Басқа халықтық әңгімелердегідей, "Шалуан аулаушының" сюжеті көптеген сөйлейтін дауыстар арқылы жанама түрде ашылады, олар айыптаудан бастап, кең лирикалық ойшалауларға, қайғыға дейін ауысады. Цветаеваның 1928 жылы "Ресейден кейін" жинағы жарық көргеннен бастап 1939 жылы Кеңес Одағына оралғанға дейінгі соңғы он жылы негізінен "прозалық онжылдық" болды, бірақ бұл, әрине, таңдаудың нәтижесі емес, экономикалық қажеттіліктен туындаған жағдай.
Satire is a secondary element after lyricism in Tsvetaeva's poetry. Several satirical poems, moreover, are among Tsvetaeva's best known works: "The Train of Life" ("Poezd zhizni") and "The Floorcleaners' Song" ("Poloterskaya"), both included in After Russia, and The Ratcatcher (Krysolov, 1925–1926), a long, folkloric narrative. The target of Tsvetaeva's satire is everything petty and petty bourgeois. Unleashed against such dull creature comforts is the vengeful, unearthly energy of workers both manual and creative. In her notebook, Tsvetaeva writes of "The Floorcleaners' Song": "Overall movement: the floorcleaners ferret out a house's hidden things, they scrub a fire into the door What do they flush out? Coziness, warmth, tidiness, order Smells: incense, piety. Bygones. Yesterday The growing force of their threat is far stronger than the climax." The Ratcatcher poem, which Tsvetaeva describes as a lyrical satire, is loosely based on the legend of the Pied Piper of Hamelin. The Ratcatcher, which is also known as The Pied Piper, is considered by some to be the finest of Tsvetaeva's work. It was also partially an act of homage to Heinrich Heine's poem Die Wanderratten. The Ratcatcher appeared initially, in serial format, in the émigré journal Воля России in 1925–1926 whilst still being written. It was not to appear in the Soviet Union until after the death of Joseph Stalin in 1956. Its hero is the Pied Piper of Hamelin who saves a town from hordes of rats and then leads the town's children away too, in retribution for the citizens' ingratitude. As in the other folkloric narratives, The Ratcatcher's story line emerges indirectly through numerous speaking voices which shift from invective, to extended lyrical flights, to pathos. Tsvetaeva's last ten years of exile, from 1928 when "After Russia" appeared until her return in 1939 to the Soviet Union, were principally a "prose decade", though this would almost certainly be by dint of economic necessity rather than one of choice.
Аудармашылар
Цветаеваның шығармаларын ағылшын тіліне аударғандардың қатарында Элейн Файнштейн мен Дэвид Макдафф бар. Нина Коссман Цветаеваның көптеген ұзақ (повестволық) өлеңдерін, сондай-ақ лирикалық өлеңдерін аударды; олар үш кітапта жинақталған: “Соңғы өлең” (Ardis, 1998; Overlook, 2004; Shearsman Books, 2021 – екі тілде), “Жанның ең терең сағаты” (Humana Press, 1989) және “Басқа шопандар” (Poets & Traitors Press, 2020). Робин Кемболл 1980 жылы Ardis баспасында жеке (екі тілді) кітап ретінде жарық көрген “Аққулардың иелігі” циклын аударды. Ж. Марин Кинг Цветаеваның көптеген прозасын ағылшын тіліне аударды, ол “Тұтқын рух” деп аталатын кітапқа жинақталды. Цветаеваны зерттеуші Анжела Ливингстон өнер мен жазу туралы Цветаеваның бірнеше эссесін аударды, олар “Аңқаулық нұрымен өнер” атты кітапқа жинақталды. Ливингстонның Цветаеваның “Тышқан аулаушы” аудармасы жеке кітап болып жарық көрді. Мэри Джейн Уайт “Майлз” атты ерте циклді “Жұлдызды аспаннан жұлдызды аспанға” кітабында, сондай-ақ Цветаеваның Рилкеге арналған “Жаңа жыл” (Adastra Press, 16 Reservation Road, Easthampton, MA 01027 USA) және “Соңғы өлең” (“The Hudson Review”, 2009 жылғы қыс; және “Ақындар ақындарды аударады” антологиясы, Syracuse U. Press, 2013) және “Төбе өлеңі” (“New England Review”, 2008 жылғы жаз), Цветаеваның 1914–1915 жылдардағы София Парнокқа арналған махаббат өлеңдерін аударды. 2002 жылы Йель университетінің баспасы Джеми Гэмбреллдің революциядан кейінгі прозаның аудармасын, “Жерлік белгілер: Мәскеу күнделіктері, 1917–1922” атты кітапты жариялады, онда Цветаеваның прозасының поэтикалық және тілдік аспектілері туралы түсіндірмелер мен мәтіннің өзіне қосымша жазбалар бар.
Translators of Tsvetaeva's work into English include Elaine Feinstein and David McDuff. Nina Kossman translated many of Tsvetaeva's long (narrative) poems, as well as her lyrical poems; they are collected in three books, Poem of the End (bilingual edition published by Ardis in 1998, by Overlook in 2004, and by Shearsman Books in 2021), In the Inmost Hour of the Soul (Humana Press, 1989), and Other Shepherds (Poets & Traitors Press, 2020). Robin Kemball translated the cycle The Demesne of the Swans, published as a separate (bilingual) book by Ardis in 1980. J. Marin King translated a great deal of Tsvetaeva's prose into English, compiled in a book called A Captive Spirit. Tsvetaeva scholar Angela Livingstone has translated a number of Tsvetaeva's essays on art and writing, compiled in a book called Art in the Light of Conscience. Livingstone's translation of Tsvetaeva's "The Ratcatcher" was published as a separate book. Mary Jane White has translated the early cycle "Miles" in a book called "Starry Sky to Starry Sky", as well as Tsvetaeva's elegy for Rilke, "New Year's", (Adastra Press 16 Reservation Road, Easthampton, MA 01027 USA) and "Poem of the End" (The Hudson Review, Winter 2009; and in the anthology Poets Translate Poets, Syracuse U. Press 2013) and "Poem of the Hill", (New England Review, Summer 2008) and Tsvetaeva's 1914–1915 cycle of love poems to Sophia Parnok. In 2002, Yale University Press published Jamey Gambrell's translation of post revolutionary prose, entitled Earthly Signs: Moscow Diaries, 1917–1922, with notes on poetic and linguistic aspects of Tsvetaeva's prose, and endnotes for the text itself.
Мәдениеттің әсері
2017: Zerkalo ("Көлек"), орыс тілді оқырмандарға арналған американдық журнал. Бұл орыс ақыны Марина Цветаеваның 125 жылдығына арналған ерекше басылым болды, онда Вашингтондағы орыс поэзиясы және музыкасы мұражайының негізін қалаушы және директоры доктор Ули Цислин "Марина Цветаева Америкада" деген мақала жазды, 2017 жылдың қыркүйек/қазан саны.
2017: Zerkalo ("Mirror"), American magazine in MN for the Russian speaking readers. It was a special publication to the 125th Anniversary of the Russian poet Marina Tsvetaeva, where the article "Marina Tsvetaeva in America" was written by Dr. Uli Zislin, the founder and director of the Washington Museum of Russian Poetry and Music, Sep/Oct 2017.
Музыка және әндер
1973 жылы кеңес композиторы Дмитрий Шостакович Цветаеваның алты өлеңін "Марина Цветаеваның алты өлеңі" атты шығармасына қосты. Кейін орыс татар композиторы София Губайдулина Марина Цветаеваға арнап, оның өлеңдерін пайдаланған "Құрмет" атты музыкалық туынды жазды. Оның "Мне нравится" ("Маған ұнайды") өлеңін Алла Пугачева "Тағдырдың ирониясы" фильмінде шырқады. 2003 жылы Цветаеваның өмірі мен шығармашылығына арналған "Марина: Тұтқын рух" операсы Нью-Йорктегі American Opera Projects ұйымында Дебора Драттеллдің музыкасымен және поэзия Энни Финчтің либреттосымен қойылды. Бұл қойылымды Энн Богарт режиссерлік етті, ал Цветаева рөлін Лорен Фланиган сомдады. Цветаеваның өлеңдері музыкаға салынып, Елена Фролова, Лариса Новосельцева, Злата Раздолина және басқа да орыс бардтары оларды ән түрінде жиі орындады. 2019 жылы американдық композитор Марк Абель ақылшын тіліне аударылған поэзияның алғашқы классикалық ән циклын – "Марина Цветаеваның төрт өлеңі" атты туындысын жазды. Сопрано Хила Плитманн осы шығарманы Абельдің "The Cave of Wondrous Voice" альбомына жазды.
In 1973, Soviet composer Dmitri Shostakovich set six of Tsvetaeva's poems in his Six Poems by Marina Tsvetayeva. Later the Russian Tatar composer Sofia Gubaidulina wrote an Hommage à Marina Tsvetayeva featuring her poems. Her poem "Mne Nravitsya " ("I like that "), was performed by Alla Pugacheva in the film The Irony of Fate. In 2003, the opera Marina: A Captive Spirit, based on Tsvetaeva's life and work, premiered from American Opera Projects in New York with music by Deborah Drattell and libretto by poet Annie Finch. The production was directed by Anne Bogart and the part of Tsvetaeva was sung by Lauren Flanigan. The poetry by Tsvetaeva was set to music and frequently performed as songs by Elena Frolova, Larisa Novoseltseva, Zlata Razdolina and other Russian bards. In 2019, American composer Mark Abel wrote Four Poems of Marina Tsvetaeva, the first classical song cycle of the poet in an English translation. Soprano Hila Plitmann recorded the piece for Abel’s album The Cave of Wondrous Voice.
Құрмет
2015 жылдың 8 қазанында Google Doodle оның 123 жылдығын еске алды.
On 8 October 2015, Google Doodle commemorated her 123rd birthday.