Кіріспе

Көбелек түрі Colias eurytheme, апельсин күкірт, сондай-ақ люцерна көбелек деп аталады және оның личинка кезеңінде люцерна қызылшасы ретінде, Pieridae тұқымдасына жататын көбелек, онда ол Coliadinae тұқымдасына жататын "булы сарылар мен күкірттер" төменгі топқа жатады. Ол Солтүстік Американың Канададан Мексикаға дейінгі жерлерінде кездеседі. Бұл тұқымдастың басқа мүшелері, соның ішінде қарапайым немесе бұлтты күкірт (C. philodice) және C. eriphyle және C. vitabunda, олар көбінесе C. philodice-ге кіші түр ретінде кіреді. Гибридтеу осылардың арасында кең таралған, бұл тек бір типті деректерді (әсіресе мтДНК реттілігін) пайдаланатын филогенетикалық талдауларды сенімді емес етеді. Сондықтан оның туыстық қатынастары туралы айтуға болмайды, бірақ ол, мүмкін, C. (p.) eriphyle-ге жалпы алғанда болжамдан да жақын, бұл соңғысы жарамды түр деп саналуы керек деген пікірді нығайтады. Апельсин күкіртінің балдырмалары бұршақ тұқымдасына жататын (Fabaceae) әртүрлі түрлерден тамақтанады және әдетте тек түнде тамақтанады. Кейде бұл түрдің саны көбейіп, люцерна (Medicago sativa) дақылдарына зиян келтіреді. Cotesia medicaginis паразиттік құртты қызылшаларға қарсы биологиялық бақылау құралы ретінде қолдануға болады.

Тарату

C. eurytheme көбелектері Мексиканың оңтүстігінен Солтүстік Американың барлық жерінде кездеседі. Тарихи тұрғыдан алғанда, олар негізінен батыс Неарктикада таралған, бірақ ағаш кесу мен люцерна егістігін отырғызу арқылы шығысқа көшті.

Қанат үлгісі

Еркек C. eurytheme артқы қанаттары ультрафиолет сәулесін шағылыстыратын үлгілерді көрсетеді, ал әйел C. eurytheme артқы қанаттары ультрафиолет сәулесін сіңіретін үлгілерді көрсетеді. Зерттеулерге сәйкес, аталықтарда кездесетін бұл ультрафиолетті шашыратушы қанаттың тарамыштарында 550 нм-ден төмен толқын ұзындығын сіңіретін птерин пигменттері бар. Бұл парадокс сияқты көрінсе де, птерин пигменттері қанаттың қабыршақтарынан келетін диффузды ультрафиолет шағылысуын азайтады. Диффузиялық ультрафиолет рефлексиясын басу арқылы иридеценцияның бағыттылығы мен спектрлік тазалығы жоғарылайды. Сонымен қатар, птерин пигменттерінің болуы сигналдың хроматикалық және потенциалдық сигнал мазмұнын арттырады, бұл пигменттер еркектің қанаттары ұшу кезінде қозғалғанда ультрафиолет рефлексиясы мен фондық түстер арасындағы контрасты күшейтеді деп болжайды.

Генетикалық мұрагерлік

Зерттеулер көрсеткендей, еркек жыныстық қатынас сигналдарын басқаратын гендердің көпшілігі Х хромосомасындағы коадаптацияланған гендер кешені ретінде мұра етіледі. Х-хромосома жыныстық селекцияға қатысы бар феромондардың негізгі құрауышы - 13 метилгептакозанның өндірісін және қанаттың ультрафиолет рефлексиялық үлгісін бақылайтын гендердің көпшілігін қамтиды. Ұрпақ C. eurytheme-де кездесетін ультрафиолет қанатының рефлексиялық үлгісінің экспрессиясы X хромосомасындағы рецессивті аллельмен бақыланады. Бұл қасиет жынысына байланысты және бір түрдің әйелінде көрсетілмейді.

Ұрық көбеюі

Көптеген басқа көпшілік түрлерінен айырмашылығы, C. eurytheme көпшілікке таныс болу өте қысқа және көп күрделі көріністерді қажет етпейді. Ересекті аналық көпшілік жұп таңдауда белгілі бір бас тарту ұстанымын қолданады, бұл аталық және аталық емес аталықпен кез келген жағымсыз жұптасуды болдырмайды. Бұл көбелектерде көптіктілік жұптасу жүйесі бар. Жұптасқаннан кейін еркек C. eurytheme әйелге қоректік сперматофор береді, ол жұмыртқа өндіру және соматикалық күтіп-ұстау үшін қоректік заттар алынады. Әйелдер бір мезгілде жұптаспайды, бірақ олар сперматофорды сарқып болғаннан кейін, басқасын іздейді және жаңа жұпты іздейді. Бұл жұптасу жүйесінде әйелдер жаз айларында 4 - 6 күнде бір рет жұптасады, ал өмір бойы барлығы төрт рет жұптасады. Арғы қанаттың арқалық бетінде орналасқан феромон n гептакозаннан (C27), 13 метилгептакозаннан (13 MeC27) және мүмкін n нонакозаннан (C29) тұрады. Сонымен қатар, еркек C. eurytheme-дің арқалық қанатының бетінде орналасқан қанаттың тарақшаларында жіңішке қабатты интерференция арқылы қызғылт түсті ультрафиолет шағылысуын тудыратын ламеллалар бар жоталар бар. C. eurytheme аталықтары әйелдерді табу және анықтау үшін визуалды белгілерге сүйенеді. Ұрғашылар жұп табу үшін химиялық стимулдарды қолданбай, аналықтардың артқы қанатының ультрафиолет сәулесін сіңіретін түсіне қызығады. Зерттеулер көрсеткендей, аталықтардың көбісі тиісті түсті қағаз манекендерге қызығады, тіпті олармен жұптасуға тырысады. Керісінше, аталықтардың ультрафиолет сәулелері басқа аталықтардың жақындауына кедергі келтіреді. Бұл ультрафиолет рефлексиясын еркектер басқа еркектерге бағытталған тежеу сигналы ретінде пайдаланатынын көрсетеді. Бұл екі күкіртлі көбелектердің арасында болған жақын арада пайда болған симпатия мен ықтимал будандастыру нәтижесінде, интратипілік және интертипілік жұптасу туралы көптеген зерттеулер жүргізілді. Табиғи жағдайларда жұптасу тұрғысынан еркектер түрлерді ажыратпайды, бірақ әйелдер толықтай дерлік репродуктивті оқшаулануды сақтайды. Зерттеулер көрсеткендей, аналықтардың бұл әрекеті C. eurytheme аталықтарының арқалық қанатының бетіндегі ультрафиолет сәулесін іздеу арқылы жүзеге асады. Еркек сперматофордағы ақуыздың мөлшері жасына байланысты теріс әсер етеді, өйткені ескі еркектер бұрын жұптасқан. Сондықтан әйелдер үлкен эякуляттарды қамтамасыз ету үшін жас жұбайларды артық көреді, өйткені кіші ұрғашылар мен бұрын жұптасқан еркектер кіші эякуляттарды шығарады. Жұп таңдаудағы маңызды факторлар - ультрафиолет сәулесінен шағылудың жарқырауы мен феромондық дескрипторлар да жасқа теріс әсер етеді. Алайда, бұл екі қасиеттің (көрнекі және иіс) арасындағы айырмашылық көбінесе өзара байланысты емес. Ультрафиолет жарықтығы еркек жыныстық табыстылықтың ең жақсы болжаушысы ретінде көрінеді, сондықтан әйелдер жарқыраған еркектерге деген артықшылықтары оның материалдық пайдамен байланысты екенін де білдіруі мүмкін.