Кіріспе
The Blue Notes) - Оңтүстік Африканың джаз секстеті. Олардың құрамында Крис Макгрегор пианинода, Монгези Фэза трубада, Дуду Пукувана альт-саксофонда, Никеле Мояке тенор-саксофонда, Джонни Дьяни бас аспапта және Луи Мохоло Мохоло барабанда ойнайды. 1964 жылы өз елінен кетіп, олар Еуропалық джаз контурларында өздерін орнықтырды, онда олар 1970-жылдары ойнап, жазды. Олар қазір өз дәуірінің үздік фри-джаз топтарының бірі болып саналады, олардың музыкасына африкалық стильдерді, мысалы, Квеланы сол кездегі прогрессивті джаз идеяларына қосу арқылы ерекше дәм берілді.
The Blue Notes were a South African jazz sextet, whose definitive line up featured Chris McGregor on piano, Mongezi Feza on trumpet, Dudu Pukwana on alto saxophone, Nikele Moyake on tenor saxophone, Johnny Dyani on bass, and Louis Moholo Moholo on drums. After moving away from their home country in 1964, they established themselves on the European jazz circuit, where they continued to play and record through the 1970s. They are now considered one of the great free jazz bands of their era, whose music was given a unique flavour by their integration of African styles such as Kwela into the progressive jazz ideas of the time.
Алғашқы жылдары
Бастапқыда топ Кейптаунда құрылған (топтың алты мүшесінің бесеуі Шығыс Кейптен шыққан), бірақ олар 1963 жылы Йоханнесбургте өткен Ұлттық джаз фестивалінде танымал болды. Фестивальден кейін жазылған альбом Jazz The African Sound деп шығарылды, бірақ бұл Blue Notes-тың жеке альбомы емес, бұл Макгрегор құрастырған үлкен топтағы Blue Notes-тың кейбір мүшелері қатысқан альбом. Бұл үлкен топ гастрольдерді жалғастыруға ниетті болды, бірақ ол іске аспай қалды. Оның орнына The Blue Notes квинтет, содан кейін секстет ретінде жалғасты. Олар Йоханнесбургте қалып, қаланың Downbeat клубында резиденция құрды, бірақ Кейптаунда Оңтүстік Африка радио хабар тарату корпорациясы үшін алғашқы студиялық жазбаларын жасады. Бұл жазбалар 2002 жылы Proper Music лейблі Township Bop атты CD-де шығарылды. Бұл топтың кейінгі жұмыстарына қарағанда салыстырмалы түрде бей-боп стилімен ойнағанын көрсетті, сонымен қатар түпкілікті секстеттің бірігуін қадағалады. Алғашқы сеанстарда түпкілікті құрамның үш мүшесі (МакГрегор, Пукувана және Мояке) ғана болды. Соңғы сессияларда, Legacy: Live in South Afrika 1964 бағдарламасында, Феза, Дьяни және Мохоло қатысқан. Оңтүстік Африканың джаз музыканттары Доллар Брэнд пен Хью Мазекела сияқты олар да өз еліндегі қысымшылықты әлеуметтік және саяси ахуалдан құтылу арқылы ғана еркін ойнай алатынын түсінді. Аралас нәсіл тобы ретінде (МакГрегор жалғыз ақ нәсілді мүше), олар полиция тарапынан аса ықтимал болды. 1964 жылдың ортасында олар Оңтүстік Африкадан кетіп қалды.
Еуропадағы
1964 жылы Францияда Антиб джаз фестивалінде өнер көрсеткеннен кейін топ Еуропада қалуға шешім қабылдады. Олар бір жылға жуық уақыт Швейцарияның Цюрих пен Женева қалаларында клубтарда тұрып, Францияда тағы да біраз уақыт өткізді. 1965 жылдың сәуірінде олар Лондондағы Ронни Скотт клубында қысқа мерзімді резиденция жасады және Британияда қалуға шешім қабылдады. Өкінішке орай, олардың келуі Ұлыбританиядағы джаздың құлдырауымен тұспа-тұс келді, өйткені жаздыру және концерттік мүмкіндіктер сарқыла бастады. Сондай-ақ, оларды жергілікті музыканттар өздерін оқшаулаушылар деп санағандықтан, оларды британиялық сахнадан әдейі алып тастады деген күдік бар. Көп ұзамай Макгрегор олардың музыкалық көзқарасындағы бұрылыс нүктесі ретінде таныған Данияның Копенгаген қаласында ойнау кезеңі болды. Олар Лондонға оралды және кейіннен Gerrard Street-тегі The Old Place-де, Ронни Скотттың Джаз клубының бұрынғы үйінде ойнаған. Бұл клуб жақында жаңадан пайда болған британдық авангардтық джаз сахнасының виртуалды зертханасына айналды. Осыған байланысты олар әлі күнге дейін 1960-шы жылдардың соңында шыққан британдық джаз музыканттарының жаңа буынына әсер етті деп саналады. Кит Типпетт, Эван Паркер, Джон Стивенс және Джон Сурман сияқты суретшілер оларды ұзақ уақыт бойы шынайы ізашарлар және үлкен ықпал ретінде бағалап келді. Алайда 1965 жылдың соңында топ та бөлініп бастады. Феза Копенгагенге оралды, ал Дьяни мен Мохоло Мохоло сопрано саксофонист Стив Лейсимен Оңтүстік Америка гастроліне шықты. Кейіннен ESP Диск лейблі үшін The Forest and the Zoo альбомын жазды. Осы арада Мояке Ұлыбританияға келгенге дейін Оңтүстік Африкаға тұрақты түрде оралуға шешім қабылдады. Blue Notes-тің алғашқы жазба мүмкіндігі 1968 жылы Джо Бойд шығарған Polydor лейбліне келді. Алайда, нәтижесінде шыққан Very Urgent альбомы шын мәнінде "The Chris McGregor Group" деп аталды. Пианисттің жұлдызды жарнамасына қарамастан, бұл Лондонға оралған және үлестірген барлық басқа мүшелерімен бірге Blue Notes альбомы болды. 1964 жылғы Оңтүстік Африкалық жазбалармен салыстырғанда, бұл альбом олардың еркін джаз бейімділігінің өсуін көрсетті. Сол жылы Polydor үшін тағы бір жазба жасалды, бірақ 2008 жылға дейін шығарылмады (Up to Earth Fledg'ling FLED 3069). Кейіннен топтың әртүрлі комбинациялары Ogun лейбліне жазылды. Осы уақытта Макгрегор өзінің "Братья дыхания" биг-бэнд жобасын бастады. Бұл топ негізінен британ музыканттарының негізгі Blue Notes құрамына қосылуынан пайда болды, ол 1970-ші жылдардың басында толықтай жүзеге асты. Brotherhood of Breath негізінен The Blue Notes-тың жалғасы болса да, ескі атау 1970-жылдары әртүрлі жобаларда қолданылды. 1970 жылдардың басында Пукувана, Феза және Мохоло афро-рок тобының мүшелері болды.
"Көк жазбалардан" кейін
1965 жылы Никеле Мояке Оңтүстік Африкаға оралды. Бір жылдан кейін ми ісігінен қайтыс болды. Оның The Blue Notes тобындағы орнын соңында Very Urgent сессиясында ойнаған басқа бір оңтүстік африкалық Ронни Биер алды. Моңези Фэза 1975 жылы 30 жасында қайтыс болғанға дейін Роберт Уайт, Элтон Дин және Генри Коу сияқты музыканттармен бірге ойнады. Басқа Blue Notes кейіннен Огун рекордсмендерінде Blue Notes for Mongezi жазды. Джонни Диани 1970 жылдардың басында Данияға көшіп барды, онда ол көптеген керемет музыканттармен, соның ішінде Дон Черри мен Мал Уолдронмен бірге ойнауға және көп жазба жасауға жалғасты. Диани 1986 жылы қайтыс болды, бұл Blue Notes-тың аман қалғандарының тағы бір кездесуін Johnny үшін Blue Notes жаздыруға итермеледі. Крис Макгрегор өзінің "Қоғамдастық тынысы" атты ұйымын 1990 жылы қайтыс болғанға дейін әртүрлі формада жалғастырды. Ол 1970-жылдардың басынан бастап Францияда тұратын. Дуду Пуквана өзінің басшылығымен де, Макгрегормен де Ұлыбританияда рекордтар жасауға жалғасты. Пукуана 1990 жылы Макгрегордан бір ай өткен соң қайтыс болды. Шын мәнінде, тірі қалған жалғыз адам - Луи Мохоло Мохоло. Ол Сесил Тейлор, Эван Паркер және Стэн Трейси сияқты музыканттармен көптеген жазбаларға қатысты. Қазір ол Оңтүстік Африкаға оралған, бірақ әртүрлі топтармен гастрольдерді жалғастыруда. Ол "Dedication Orchestra" атты оркестрін құрды, ол - Оңтүстік Африкадағы жер аударылғандардың музыкасын ойнауға арналған, барлық жұлдызды импровизаторлардан тұратын үлкен топ. 2014 жылы шыққан "For the Blue Notes" альбомы өзінің бұрынғы топтастарына құрмет көрсетеді.
Мұра
2007 жылдың 21 қыркүйегінде президент Табо Мбеки Blue Notes-тің Оңтүстік Африка музыкасына қосқан үлесін ресми түрде мойындап, топқа күміс түсті ұлттық Ихаманга орденін берді. Бұл сыйлықтың бағасы былай деп жазылған: "Blue Notes Оңтүстік Африканың музыка тарихындағы алтын ғасырға барып такалады. Көп ұлтты топтың эклектикалық және ерекше Оңтүстік Африкалық джаз орындаушылығы оларды халықаралық даңқ залдарында айрықша джаз тобы етті. Олар бір кездері елдегі ең танымал джаз топтарының бірі болды, олар өнер көрсету үшін елдің нәсілдік заңдарына жиі қарсылық білдірді ". Жазушы және фотограф Вал Вилмер "Блю Ноттс" тобының "Лондонның джаз сахнасын түбегейлі өзгертіп, басқа жас музыканттардың да музыка еркіндігі туралы өз ойларын қалыптастыра алатын қызықты атмосфера құруына көмектескенін" еске алды. Пианист Кит Типпетт былай деді: "Мен бұл жігіттерден қатты таң қалдым. Бұл әнді ойнаудың өзіндік еркіндігі мен икемділігі, әсерлі техникасы мен мықты мысық күшімен қатар, мен бұрын-соңды ешқашан естімегенмін ". All About Jazz сыншысы Крис Мэй топтың музыкасын "көптеген жағдайда қатты, кейде ауыр" деп сипаттады және былай деп атап өтті: "Құқық қорғаушы ретінде өмір сүрудің жағымсыз әсерінен жоғары көтеріліп, топтың музыкасы өмірді толығымен сүруге деген шешімін көрсетті". Маркус Уайт 2017 жылы The Blue Notes музыкасына көбірек танымал болу үшін Blue Notes Tribute Orchestra-ны іске қосты.