Кіріспе
Органомеркурий химиясы - құрамында сынап бар органометалл қосылыстарын зерттеу. Әдетте HgC байланысы ауа мен ылғалға тұрақты, бірақ жарыққа сезімтал. Мәнді органикалық сынап қосылыстары - метил сынап ((II) катионы, CH3Hg+; этил сынап ((II) катионы, C2H5Hg+; диметил сынап, (CH3) 2Hg, диэтил сынап және мербромин ("Меркурохром"). Тиомерсал вакциналар мен ішекке салынатын дәрі-дәрмектердің консерванты ретінде қолданылады. Органикалық сынап қосылыстарының уыттылығы қауіп пен пайданы қоса береді. Диметилкөкөмір әсіресе уытты екені белгілі, бірақ оны саңырауқұлаққа қарсы препарат және инсектицид ретінде қолданады. Мербромин мен фенилкүркіз бораты жергілікті антисептиктер ретінде қолданылады, ал тимеросал вакциналар мен антитоксиндерге консервант ретінде қауіпсіз қолданылады.
Organomercury chemistry refers to the study of organometallic compounds that contain mercury. Typically the Hg–C bond is stable toward air and moisture but sensitive to light. Important organomercury compounds are the methylmercury(II) cation, CH3Hg+; ethylmercury(II) cation, C2H5Hg+; dimethylmercury, (CH3)2Hg, diethylmercury and merbromin ("Mercurochrome"). Thiomersal is used as a preservative for vaccines and intravenous drugs. The toxicity of organomercury compounds presents both dangers and benefits. Dimethylmercury in particular is notoriously toxic, but found use as an antifungal agent and insecticide. Merbromin and phenylmercuric borate are used as topical antiseptics, while thimerosal is safely used as a preservative for vaccines and antitoxins.
Синтез
Органикалық сынап қосылыстары көмірсутектер мен сынап тұздарының тікелей реакциясын қоса алғанда, көптеген әдістермен жасалады. Осыған байланысты органокемір химиясы органопалладий химиясына көбірек ұқсайды және органокадмий қосылыстарымен қарама-қарсы келеді.
Hg(II) қосылыстарының карбанион эквиваленттерімен әрекеттесуі
Органикалық сынап қосылыстарына жалпы синтетикалық жол Гринард реагенттерімен және органолитий қосылыстарымен алкилдеуді қажет етеді. Диэтилжибек - диэтил эфир ерітіндісінде жүргізілетін диэтил-магний бромидінің екі эквивалентімен сынап хлоридінің реакциясынан пайда болады. Нәтижесінде (CH3CH2) 2Hg - тығыз сұйықтық (2,466 г/см3), 57 °C температурада 16 торр қайнаған. Қосылма этанолда аз ерітеді және эфирде ерітеді. Дәл осылай дифенил сынап (іріту температурасы 121123 °C) сынап хлориді мен фенил магний бромиді реакциясымен дайындалуы мүмкін. Осыған ұқсас препараттың құрамында сынап тұздарының қатысуымен фенилсодий түзіледі.
Қолданбалар
Оларды токсикалық және аз нуклеофилділігі үшін органомеркурий қосылыстары шектеулі қолданылады. Меркурий ацетатын қолдана отырып, алкендердің спирттерге оксимеркурациялық реакциясы органомеркурий аралықтары арқылы жүреді. Фенолдарды құрайтын байланысты реакция - Вольфенштейн-Бётерс реакциясы. Токсикалық әсері тиомерсал және мербромин сияқты антисептиктерде, ал этил сынап хлориді және фенил сынап ацетаты сияқты фунгицидтерде пайдалы. Меркурийлік диуретиктер, мысалы мерсалил қышқылы, бұрын кең таралған, бірақ тиазидтер мен циклдік диуретиктер, олар қауіпсіз және ұзақ әрекет етеді, сонымен қатар ауызша белсенді.
Тиолдың аффинатты хроматографиясы
Тиольдар сондай-ақ меркаптандар деп аталады, өйткені олар сынапты ұстауға бейім. Тиолаттар (R S−) және тиокетондар (R2C=S) жұмсақ нуклеофилдер болғандықтан, жұмсақ электрофил - сынаппен күшті координациялық кешендерді құрайды. Бұл әрекет ету тәсілі оларды аффинаттық хроматографияда тиолды құрайтын қосылыстарды күрделі қоспалардан бөлу үшін пайдалы етеді. Мысалы, органомеркуриалды агароза гелі немесе гель бұрандалары биологиялық үлгідегі тиолат қосылыстарды (мысалы, тиоуридинді) оқшаулау үшін қолданылады.