Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құрылған және Нормандия шайқасында қатысқан британдық армияның 59-ші (Стаффордшир) жаяу әскер дивизиясы болды. 1939 жылдың наурыз айында Германия маңызды әскери держава ретінде қайта пайда болып, Чехословакияға шабуыл жасағаннан кейін, британдық армия аумақтық армиядағы (ТА) дивизиялардың санын ұлғайтып, қолданыстағы бөлімшелерді қайталады. 59-ші (Стаффордшир) моторлы дивизиясы 1939 жылдың қыркүйегінде 55-ші (Батыс Ланкашир) моторлы дивизиясының екінші желісі ретінде құрылды. Бастапқыда дивизияның батальондары Стаффордширде құрылған. Моторлы дивизия тұжырымдамасын қолдану арқылы құрылған дивизия әдеттегі үш емес, екі жаяу әскер бригадасымен құрылды және толықтай мобильді болды. Бұл мақсат жауынгерлік қозғалысты арттыру, мотодивизиялардың жаудың майдан сызығындағы бұзылулар арқылы броньды күштерді тез арада басып алған аумақты нығайту үшін ілесе алуы болды. Франция шайқасынан кейін бұл тұжырымдамадан бас тартты. Дивизияға үшінші жаяу әскер бригадасы бөлінді және 59-шы (Стаффордшир) жаяу әскер дивизиясы болды. Ол 1944 жылға дейін Ұлыбританияда болды, шабуылға қарсы және күзет міндеттеріне тағайындалды, ал шетелде жауынгерлік жаттығулар өтті. 1944 жылдың маусым айының соңында дивизия Екінші армияға тағайындалып, Нормандия үшін шайқасқа қатысу үшін Францияға жіберілді. 7 шілдеде дивизия Шарнвуд операциясында әрекетке кірісті, нәтижесінде немістер басып алған Каен қаласы қолға түсті. Бір аптадан кейін дивизия "Гранатты алма" операциясы кезінде шайқасты. Бұл операцияның аумақтық мақсаты - Нойер қаласын басып алу, бірақ бұл неміс қарсылығына байланысты жүзеге асырылмады. Бұл ұрыстар неміс күштерін британдықтардың үлкен шабуылдан, Гудвуд операциясынан алаңдатуда маңызды рөл атқарды. Шілде айының соңында неміс майданы ыдырап, жалпы шабуылға түсті. Дивизия алға басып, Орн өзенінің үстіндегі көпір басына қол жеткізді, бірнеше қарсы шабуылдарды тоқтатып, өз ұстанымын сақтады; осы әрекеттер кезінде дивизияның бір мүшесі Виктория крестіне ие болды. Дивизияның соңғы шайқасы Тьюри Харкорт қаласын басып алу үшін ұзаққа созылған шайқас болды. Тарихшылар осы шайқастарда дивизияның күш-жігерін мақтады, оның барысында бірнеше мың адам қаза тапты. 1944 жылдың тамызына қарай британдық армияның көптеген бөлімшелерінде адам күші өте аз болды. Дивизия Францияда Екінші армияның құрамында қызмет ететін ең жаңа құрылған құрылым болғандықтан, оның нәтижесіне байланысты емес, оны таратып, оның адамдарын басқа бөлімшелерге ауыстыруды таңдады. Дивизия 26 тамызда бөлініп, 1944 жылдың 19 қазанында ресми түрде таратылды.
The 59th (Staffordshire) Infantry Division was an infantry division of the British Army that was formed during the Second World War and fought in the Battle of Normandy. In March 1939, after Germany re emerged as a significant military power and invaded Czechoslovakia, the British Army increased the number of divisions in the Territorial Army (TA) by duplicating existing units. The 59th (Staffordshire) Motor Division was formed in September 1939, as a second line duplicate of the 55th (West Lancashire) Motor Division. The division's battalions were all, initially, raised in Staffordshire. Established using the motor division concept, the division was formed with only two infantry brigades, rather than the usual three for an infantry division, and was fully mobile. The intention was to increase battlefield mobility, enabling the motor divisions to follow armoured forces through breaches in the enemy frontline to rapidly consolidate captured territory. Following the Battle of France, the concept was abandoned. The division was allocated a third infantry brigade, and became the 59th (Staffordshire) Infantry Division. It remained within the United Kingdom until 1944, assigned to anti invasion and guard duties, while training for combat overseas. In late June 1944, the division was assigned to the Second Army and transferred to France to take part in the Battle for Normandy. On 7 July, the division saw action in Operation Charnwood, which resulted in the capture of the German occupied city of Caen. A week later, the division fought in Operation Pomegranate. The territorial goal of this operation was to capture the town of Noyers, which was not accomplished due to determined German resistance. The fighting played an important role in distracting German forces from the major British offensive, Operation Goodwood, which was launched soon after. By late July, the German frontline was crumbling, and a general offensive was launched. The division advanced and captured a bridgehead over the River Orne, fending off several counter attacks to maintain its hold; during these actions one member of the division earned the Victoria Cross. The division's final combat was a protracted battle to capture the town of Thury Harcourt. Historians have praised the effort of the division in these battles, during which it suffered several thousand casualties. By August 1944, the British Army was badly short of manpower in many of its units. As the division was the most recently established formation serving within the Second Army in France, and not as a result of its performance, it was chosen to be disbanded and its men transferred to other units to bring them up to strength. The division was broken up on 26 August, and officially disbanded on 19 October 1944.
Өмірбаян
1930 жылдары Германия мен Ұлыбритания және оның одақтастары арасындағы шиеленістер көбейді. 1937 жылдың аяғында және 1938 жылдың ішінде Германияның Чехословакиядағы Судет жерін аннексиялау талабы халықаралық дағдарысқа әкелді. Соғыстан аулақ болу үшін британ премьер-министрі Невилл Чемберлен қыркүйек айында Германия канцлері Адольф Гитлермен кездесіп, Мюнхен келісімін жасады. Бұл келісім соғысты болдырмады және Германияға Судет жерін аннексиялауға мүмкіндік берді. Чемберлен келісімнің мәселені одан әрі бейбіт жолмен шешуге әкелетінін ойласа да, екі ел арасындағы қарым-қатынас тез нашарлады. 1939 жылы 15 наурызда Германия Чехияның қалған жерлерін басып алып, келісім шарттарын бұзды. 29 наурызда Ұлыбританияның соғыс жөніндегі мемлекеттік хатшысы Лесли Хоре Белиша Территориялық армияның (ТА) штаттан тыс санын 130 000-дан 340 000 адамға дейін ұлғайту және ТА дивизияларының санын екі есеге көбейту жоспарларын жариялады. Бұл жоспар бойынша, бірінші желі деп аталатын қазіргі ТА бөлімдері өз мекемелерінде (аумақтықтардың жалақысын көтеру, жұмысқа қабылдауды кедергі келтіретін ілгерілеуге қатысты шектеулерді жою, сапалы казармаларды салу және кешкі ас үлестерін арттыру арқылы) жұмысқа қабылдады. Бұл процесс "көшіру" деп аталды. 59-дивизия екінші саптық бөлім, бірінші саптың 55-ші (Батыс Ланкашир) моторлы дивизиясының дубликаты болуы тиіс еді. Сәуірде әскери қызметке шақырудың шектеулі түрі енгізілді. Нәтижесінде 34 500 жиырма жастағы жауынгерлер тұрақты әскерге шақырылды, бастапқыда олар екінші саптың құрамына жіберілгенге дейін алты ай бойы оқытылады. Бұл процесс екі есе көбейіп, қажетті ер адам санын алу алты айдан аспайды деп күтілді. Кейбір ТА бөлімдері Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін аз жетістікке жетті; басқалары бұл жұмысты бірнеше апта ішінде аяқтай алды.
Құрылым және ішкі қорғаныс
15 қыркүйекте 59-ші (Стаффордшир) моторлы дивизия белсенділікке шықты. Дивизия 176-шы және 177-ші бригадаларды, сондай-ақ бұған дейін 55-ші (Батыс Ланкашир) моторлы дивизиясы басқаратын дивизиялық қолдау бөлімшелерін қолға алды. 176-бригада бастапқыда Оңтүстік Стаффордшир полкінің 7-ші батальонынан (7SSR) және Солтүстік Стаффордшир полкінің 6-шы және 7-ші батальондарынан (6NSR және 7NSR) құралған. Дивизияға ауысқан кезде 177-ші жаяу әскер бригадасы Оңтүстік Стаффордшир полкінің 1/6, 2/6 және 5-ші батальондарынан (1/6SSR, 2/6SSR, 5SSR) құралған. Дивизия Батыс командасына тағайындалды, генерал-майор Джон Блэкистон Хьюстон дивизияның алғашқы бас офицері болды. 1938 жылы зейнеткерлікке шыққан Блэкистон Хьюстон - армияның ат үстінде жүзу мектебінің бұрынғы коменданты және кавалерия инспекторы. Дивизияның Стаффордшир ауданымен байланысын көрсету үшін, дивизияның батальондарының көпшілігі көтерілген жерде, оның белгісі Стаффордширдің көмір кен орындарына қатысты: қара үшбұрышты шлак үйіндісін бейнелейтін, қызыл түстегі шұңқыр тораптары бар. Дивизия мотодивизия ретінде құрылды, ол Британ армиясының бес дивизиясының бірі болды. Соғыстар аралығындағы британдық әскери доктринаның дамуы 1930 жылдардың аяғында үш дивизия түріне әкелді: жаяу әскер дивизиясы; мобильді дивизия (кейіннен бронедивизия деп аталды); және моторлы дивизия. Дэвид Френч, тарихшы: "Жолаушылардың басты рөлі - жаудың қорғаныс позициясына ену еді", - деп жазды. Бұл мобильді бөлімдермен, содан кейін "мобильді бөлімдермен" "жедел түрде мобильді бөлімдермен басып алынған жерді бекітуді жүзеге асыратын" мобилді бөлімдермен, содан кейін "бұзып өтуді" "бұзып өтуге" айналдырады. Француздың айтуынша, моторлы дивизия "неміс армиясының моторлы және жеңіл дивизияларымен сәйкес келді. Бірақ ұқсастығы сол жерде ғана бітті". Неміс моторлы дивизиялары үш бригаданы қамтыды және олар тұрақты жаяу әскер дивизиясы сияқты толық жабдықталды, ал олардың кішігірім жеңіл дивизиялары танк батальонын қамтыды. Британдық моторлы дивизия, толықтай моторландырылған және барлық жаяу әскерін тасымалдауға қабілетті болса да, "әдеттегі жаяу әскер дивизияларынан" немесе олардың неміс әріптестерінен әлдеқайда әлсіз болды, өйткені ол тек екі бригададан құралған, екі артиллерия полкі бар, ал үш жаяу әскер дивизиясы болды. ТА-ның соғыс жоспарлары дивизиялардың Еуропаға жіберілген Британдық экспедициялық күшін (БЭФ) нығайту үшін жабдықтар қол жетімді болған кезде орналастырылуын көздеді. ТА әскери бөлімдері оқуды аяқтаған сайын, тұрақты армия дивизияларына қосылады, соңғы дивизиялар соғыс басталғаннан кейін бір жыл өткен соң орналасады. 59-дивизия соғыс басталған алғашқы айларды жаңа рекруттарды, соның ішінде әскери міндеттілерді оқытуға арнады. Бұл тапсырманы маңызды орындарға күзет көрсету қажеттілігі және жабдық пен оқытылған офицерлер мен офицерлер жетіспеушілігі қиындатты. 1939 жылы 1 желтоқсанда, бұрын Сандхерст Корольдік әскери колледжінің коменданты болған генерал-майор Томас Ральф Иствуд дивизияның командасын алып, 1940 жылдың мамырына дейін осы лауазымда болды. Осы кезеңде 1/6СССР дивизияның шетелге шыққан жалғыз элементі болды. Ол Францияға жіберілді, бірақ ресми түрде дивизияның 177-ші бригадасының құрамында болды. Бұл BEF-тің артқы эшелондық бөлімшелері арасындағы адам тапшылығын жоюға арналған әрекеттің бөлігі болды. Оның қызметкерлері танкіге қарсы арық қазу және көксеу құрылыстарын салу үшін ізашарлық қабілетімен пайдаланылды. Батальон Франция шайқасының соңғы кезеңдерінде және Дюнкерк портына кері шегіну кезінде ұсталды; 2 маусымда батальон порттың кесірі арқылы эвакуацияланды. Дивизияның қалған бөлігі орналастырылмаған және эвакуация нәтижесінде бастапқы орналасу кестесіне сәйкес Францияға орналастырылмаған. Мамыр айында Иствудты генерал-лейтенант Алан Брук екінші БЭФ-тің штабтық рөлін атқаруға таңдады және оның орнына генерал-майор Фредерик Виттс тағайындалды. Франция шайқасы аяқталғаннан кейін британдық армия науқаннан алған сабақтарын жүзеге асыруға кірісті. Бұл стандартты дивизия үш бригаданың айналасында құрылатындығын және моторлы дивизия тұжырымдамасынан бас тартуды қамтиды. Бұл процесс төрт екінші саптық аумақтық дивизияны бөлініп, сарқылып қалған құралымдарды нығайту және әрқайсысы екі бригададан тұратын армияның бес моторлы дивизиясын үш бригададан тұратын жаяу әскер дивизиясына айналдыруға көмектесуді қамтиды. Осы процестің бір бөлігі ретін...
Шарнвуд операциясы
1944 жылдың 6 маусымында одақтастар Германияның батыс Еуропаны басып алуы, Франциядағы Нормандия жағалауындағы бірнеше нүктелерде қонумен бірге Оверлорд операциясын бастады. 21-ші армия тобының басты мақсаты - Каен қаласын басып алу болды. 3-ші жаяу әскер дивизиясы жүргізген алғашқы шабуыл қаланы басып ала алмады, нәтижесінде ұзаққа созылған Каен шайқасы болды. Кейінгі операциялар, соның ішінде Перч және Эпсом операциялары да қаланы басып алу әрекеттерінде сәтсіз аяқталды. Маусымның соңында Монтгомери британдық Екінші армияның және 21-ші армия тобының бөлігі XII Корпусқа жаңа жаяу әскер құрамаларына қажеттіліктен Францияға жөнелтілуін бұйырды. 59-дивизия, ол әлі де XII Корпустың құрамында болды, 21 маусымда Нормандияға көшіріле бастады және 27-де көшіруді аяқтады. Дивизияның элементтері Голд-Бичтегі Ле-Хамельге қонды. 59-шы бригада Нормандияға келген соңғы британдық жаяу әскер дивизиясы болды. Кейінгі ірі шабуыл - "Чарнуд" операциясы. Алдыңғы шабуылдар флангтік маневрлерді пайдаланса, Чарнвуд қалаға қарсы майдандық шабуыл ретінде қарастырылды. Шабуылды ICорп жүзеге асырмақ болды, ал 4 шілдеде 59-дивизия корпусқа жақын арада іске қосылуға тағайындалды. 7 шілде күні кешке Каеннің солтүстігінде шамамен 200 бомба тасталды. Неміс жауынгерлерінің соққысынан бірінші дивизияның да құрбандары болды. 59-дивизия, 27-ші бронетанкті бригаданың қолдауымен, сол жақта британдық 3-дивизиямен және оң жақта 3-канадтық дивизиямен бірге келесі күні таңертең шабуыл жасады. Чарнвуд сағат 04:20-де басталды, 176-шы және 177-ші бригадалар дивизияның күш-жігерін бастап кетті. Батыс жағында 2/6 ССР 177-бригадасының Галманшеге және қоршаған орманға шабуыл жасады; шығыс жағында 6 НСР 177-бригаданың Ла Бижудеді басып алу жолын басқарды. Дивизияға бастапқыда 12-ші СС танк дивизиясының элементтері қарсылық көрсетті. Хитлерюгендтің 25-ші СС танк-гренадер полкінің 1-ші және 2-ші батальондары ауылдардың ішінде және екеуінің арасында орналасқан траншеялар жүйесінен табанды қарсылық көрсетті. 07:30-да алғашқы мақсаттарды, соның ішінде Ла Бижудеді басып алғаннан кейін шабуылдың келесі кезеңі басталды. Жаңа әскерлер алға жылжи бастады. 176-шы бригаданың 7-ші батальоны, Корольдік Норфолк полкі Эпронге қарай алға жылды. 197-ші бригаданың 2/5 Ланкашир фюзельерлері Малонға қарай жылды. Ал 1-7 Корольдік Уорвикшир полкі Сент-Контестке қарай жылды. Бұл аймақ толық тазартылмаған еді, ал аман қалған Гитлерюгенд әскерлері Ла Бижуде, Галманше және жақын маңдағы траншеялар жүйесін қайтадан басып алды. Бюронда орналасқан Panzer IV танкілері алдыңғы қатардағы неміс жаяу әскерін күшейту үшін алға жылжи бастады. Бір күндік ұрыста екі түрлі нәтижеге қол жеткізілді, сондай-ақ жалын шашушылар қолданылды. Эпронды басып алу әрекеті кезінде көп адам қаза тапты. Ауылға кіреберіс жолын қалың тоғайлар, тік беткейлер және жүгері өсірілген егістіктер қоршап тұрды. Бұл факторлар, сонымен қатар Эпроннің ағылшындықтардың алға жылжу бағытынан кері еңістікте орналасуы неміс қорғаушыларына керемет жер үсті артықшылығын берді. Норфолктың қожалықтары жүгері өсірілген егістіктен шыққанда, оларды неміс қорғаныс оғы қатты атып жіберді. Олар артиллерия мен миномет отына ұшырап, көп адам қаза тапты. Германияның Ла Бижудеге қайтадан басып алуы Эпронді басып алу әрекеттеріне кедергі келтірді, өйткені екі позиция да британдық әскерлерге шабуыл жасай алды. 59-дивизия Ла Бижудеде ұсталуын нығайтып, Сент-Контесті басып алды; Эпрон неміс шегінгеннен кейін құлады; және Гитлерюгенд Галманш пен Малонды ұстады. 9 шілдеде 59-дивизияға ол басып алған аумақты нығайту және неміс ұстап тұрған жерлерді іздеу тапсырылды. Түске қарай 3-ші жаяу әскер дивизиясына қосылған 33-ші бронетанк бригадасы дивизияның алға жылжу желісінен өтіп, Кувршефті басып алды. 3-ші пехотаның алға жылжуы 59-шы полкінің оңтүстікке қарай алға жылжуына қарсы тұрған немістерді қиып тастаумен қауіптенеді. Битотты басып алудың кешігуі канадалықтардың қозғалысына да әсер етті, олар неміс позицияларынан атысқа ұшырады. Британдық және канадалық 3-дивизиялар күндіз Каанға кірді. Келесі күні таңертең 59-дивизия қаладан солтүстікке қарай ауылдар арқылы қозғалып, қалаға кірмес бұрын қалған неміс бөлімшелерін тазалады. Операция барысында дивизия 1200 адамнан, оның ішінде 239 адамнан зардап шекті. Тарихшы Джон Бакли "Шарнвудты отпен шомылдыру рәсімінен өткізген 59-дивизияның тәжірибесіз әскерлері үшін жауынгерлік іс-әрекеттердің қорқынышты және қорқ�...
Нойер шайқасы
Шарнвуд операциясы аяқталғаннан кейін дивизия XII корпусқа ауыстырылды және резервке алынды. Оған демалуға, қайта дайындалуға және алмастыруға рұқсат берілді; оларда тәжірибелі әскерлер мен басшылардың кадрларын сақтау үшін, апатты шығын болған жағдайда жаңа әскерлерді сіңіріп, қайта құруға қабілетті болған адамдар бар. Көп ұзамай келесі шабуылға, Гудвуд операциясына, егжей-тегжейлі жоспарлау басталды. Осы күш-жігердің бір бөлігі ретінде Екінші армия XII және XXX корпустардың бірнеше диверсиялық шабуылдарын бастауды көздеді. 13 шілдеде дивизия XXX Корпусқа бөлінді, ал келесі күні алдағы шайқасқа дайындық ретінде Луселл, Кристот және Фонтенэй ле Песнельді біріктіретін аймаққа көшті. Көшуден кейін дивизия неміс артиллериясының шабуылына ұшырап, шығынға ұшырады. "Гранат алмасы" операциясы деп аталатын XXX корпустың шабуылы Одонның екінші шайқасының бір бөлігі болды. Дивизияның мақсаты Ланделл, Нойерс, Мисси және жақын маңдағы жеміс бағын басып алу және осы аймақтардағы неміс күштерін жою болды. Негізгі мақсат - Нойерс, Одон өзенінің аңғарының солтүстігінде, Каеннен Виллерс Бокажға дейінгі негізгі жолдың бойында орналасқан. Британ корпусының қолбасшысы генерал-лейтенант Ричард О'Коннор өзеннің оңтүстігіндегі биік жерлерден үстемдік ете алмайтын Нойерс өзен аңғарын бақылаудың және өзеннен өтудің келесі операцияларының кілті деп сенді. Бұл аймақты 276-шы және 277-ші жаяу әскер дивизиялары ұстады. 59-ші дивизияға көмек көрсету үшін оған 33-ші бронетанкті бригада мен 79-шы бронетанкті дивизия элементтері тағайындалды; соңғысы қажет болған жағдайда арнайы бронетанкті көліктермен қамтамасыз ететін құралым болды. Шабуылдың бірінші кезеңі 197-ші және 177-ші бригадалардың үш батальонына тағайындалды және Нойерге жақындаған бірнеше ауылдар мен фермаларды тазартуды көздеді. 16 шілдеде сағат 05:30-да шабуыл басталды. Оң жақтағы 5-шы Шығыс Ланкашир полкі неміс күштерінің қатал қарсылығына тап болды, бұл олардың алға жылжуын кешіктірді. 08:00-де олар алғашқы мақсатына жетіп, Вендестің бір бөлігін басып алды. Кейінгі неміс қарсы шабуылдары, танктердің қолдауымен, Шығыс Ланкашир әскерлерінің кейбіреулерін басып, оларды бастапқы сызыққа итермеледі. Сол жақ флангтағы екі Оңтүстік Стаффордшир батальоны жақсырақ болды. 1/6 ССР-і Бреттевильетті және Кьюдевиллді тез басып алды, бірақ бұл процесте ауыр шығынға ұшырады. Бұдан әрі, батальонның көпшілігі танкілерге қарсы миналардан зардап шекті. 5SSR Грайнвилль-сюр-Одон маңындағы жеміс бақтарын басып алды, содан кейін Лес-Нуиллонды басып алуға барды. Бірінші кезеңдегі мақсаттардың көпшілігі қолға алынды, ал флаилдік танктер неміс мина өрістерін бұзу үшін шығарылды. Бастапқы ұрыстың аралас нәтижелеріне байланысты, Ланделл Нойерс Мисси желісін қамтамасыз ету үшін шабуылдың екінші кезеңі кешіктірілді. 17:30-да 2/6СССР тікелей Нойерге шабуыл жасады. Бастапқыда олар неміс қарсылығына қарамастан ауылға кірді, бірақ кері қайтуға мәжбүр болды. 18:15 6NSR Haut des Forges-ке шабуыл жасап, аймақты басып алды. Қараңғы түскеннен кейін 197-бригаданың 2/5 Ланкашир фюзельерлері тұтқынға алынбаған бірінші кезеңдегі мақсаттарды басып алуға екінші рет әрекет жасады. Германияның қатаң миномет атысы бұл әрекетті тоқтатты. 17 шілдеде 176-бригада Бордельге шабуыл жасап, келесі күні аймақты басып алды. 197-бригада өзінің бірінші кезеңдегі мақсаттарын қолға алуға тағы бір әрекетті жасады, ол ақыры қол жеткізді, содан кейін Ферме де Гиберонды басып алуға барды. Осы уақыт аралығында Нойерс қаласын басып алуға бірнеше рет тырысты. 1/6SSR, 2/6SSR және 5SSR 17-ші бөлімде бірнеше рет шабуыл жасады, бірақ олардың шабуылдарын 9-шы СС Панцер дивизиясының барлау батальоны күшейткен ауылды ұстап тұрған 277-ші дивизия жеңілдетті. Келесі күні 177-бригада Нойерске екі ірі шабуыл жасады, олар да кері қайтарылды. 197-бригада 19-сы күні Нойерске шабуыл жасауға дайындалды, бірақ "Гудууд" ұшырылуынан кейін "Гранатты алма" операциясы тоқтатылды. 59-ші дивизияның тарихының авторы Питер Найт "Гранаттың мақсаты - жаудың назарын Каен секторынан аулақтандыру. Бұл жолы да сәттілік алды, ал Нойерс өзі біз үшін тактикалық маңызы аз болды". Тарихшы Саймон Треу бұл ұстанымды қолдайды, XII және XXX корпустардың шабуылдары немістерді 2-ші танк, 9-шы СС танк және 10-шы СС танк дивизияларын шайқас алаңының дұрыс емес секторына және Гудвуд басталған жерден алыстатуға мәжбүр етті. Тарихшы Иан Даглиш "соғыс нәтижесі анық емес" деп жазды, бірақ олар "қорғаушыларды жұмыспен қам...
Орна шайқасы
24 шілдеде дивизия XII корпусқа қайта оралды. Келесі күні американдық бірінші армия Нормандия жағажайдың батыс жағында Кобра операциясы деген атаумен ірі шабуыл жасады. 27 шілдеде Монтгомери екінші армияға Нойерден батысқа қарай үлкен шабуыл жасауға, операцияның кодтық атауы Bluecoat және Нойерден шығысқа қарай қалған майдан бойында неміс күштеріне қысым жасауды тапсырды. Соңғысының бір бөлігі ретінде XII корпус Орн өзеніне қарай алға басуы керек еді. 59-ші дивизияға берілген міндет - Виллерс Бокаж айналасындағы аумақты тазарту, содан кейін Орнадағы Тьюри Харкортқа қарай пайдалану және көпір басына орнатуға тырысу. 29 шілдеде, кез-келген ірі қозғалыстың алдын ала және дивизияның позициясын жақсарту үшін 197-бригада Джувиньиге шабуыл жасады. Ауыл үшін үш күндік шайқаста бригада 402 адамнан зардап шекті. 3 тамызда XII корпустың майданы бойынша неміс шегінгеннен кейін дивизия 34-ші танк бригадасының элементтерімен қолдана отырып алға жылды. 197-ші шабуылға басшылық етті, ол Виллерс Бокадждан солтүстікке қарай неміс күштерін кездестірді; алайда, немістер тез арада кері шегінді және қала ешқандай ұрыссыз қолға түсті. 4 тамызда 176-бригада жетекшілікті өз мойнына алып, Орнаға жақын жерде неміс күштерін қарсы алды, бұл процесте олардың бірнеше танкісін жоғалтты. Черчилльдің AVRE танктері неміс бекіністерін басып, жойып жіберу үшін көтерілді. Солтүстіктегі өзен жағалауы түнде қорғалды. Өзеннің арғы жағына қарауылдар мен барлау миссиялары басталды, бірақ 6 тамызда кешке дейін үлкен күш салынбады. Оффиердің маңында 176-бригаданың элементтері өзенді кесіп өтіп, алдымен тозақтық түтін қалқандарын қолдана отырып, күтпеген жағдайға ұшырады. Бейли көпірі тұрғызылды, бұл бригаданың қалған бөлігіне, сондай-ақ 34-ші танк бригадасының бөлігі болып табылатын 107-ші полк Корольдік бронетанк корпусының екі эскадрильясы Черчилль танкілерін өтуге мүмкіндік берді. Көп ұзамай өтпеге қарсылық күшейіп, неміс 271-ші жаяу әскер дивизиясы бірнеше қарсы шабуыл жасады, бірақ 59-шыны ығыстыра алмады, бірақ бұл кейбір британдық позициялар басып алынды. Дивизия Гримбоскті басып алды, ал келесі екі күн ішінде Гитлерюгенд элементтері кіретін неміс қарсы шабуылдары басталды. Осы ұрыстар кезінде бірнеше неміс танкілері дивизияның танкіге қарсы пулеметтерімен ойсырай түсті, ал бірнеше Черчилль танкілері жоғалды. 36 сағаттық шайқаста дивизия Орн өзенінің арғы жағында соғысты, нәтижесінде Виктория кресті (ВК) 7-ші Корольдік Норфолк полкінің капитаны Дэвид Джеймисонға берілді. Жауынгерлік саланы эвакуациялағаннан кейін ауыр жарақаттануына қарамастан, Джеймисон өзінің адамдарын бағыттау және оларға жігер беру үшін майданға оралды. Оның ВК-ге берілген уәдесінде: "Ол Орна өзенінің үстіндегі осы маңызды көпірдің тұтылуына және жаудың жеті қарсы шабуылдарын қарсы алып, жаудың үлкен зардабын тартқанына үлкен жауапкершілік алды". Соғыстың ең ауыр зардабын тартқан Норфолк 226 адамын жоғалтты. Немістердің шығындары көп болғаны хабарланды, бригада кем дегенде 200 тұтқынға алды. Лайн бригаданы "Орна көпірінде сәтті жүргізген керемет шайқасы үшін" мақтады және майдан "12-ші СС дивизиясының адамдарының денелерімен сөзбе-сөз шашылып, олардың қайта-қайта шабуылдары кезінде өлтірілгенін, сіз оларды өте жақсы қайтарып жібергеніңізді" айтты. Бакли дивизияны "жалпы алғанда, сәнді емес рөлдерде қатты шайқасқан" деп сипаттады, ал бұл ұрыста "Орна өзенінің үстімен өтуді қамтамасыз ету мен ұстауда табандылық, табандылық және ақыл-ой көрсетті". Тағы да маңыздысы, шілде айының соңында Екінші армияның моральдық жағдайын зерттеген кезде Дэвид Френч 2/6SSR-дің кем дегенде жеті адамы бұйрықтарды орындамағаны үшін бүлік шығарды деп айыпталды және 2/5 Ланкашир Фузилерлер полкінің кем дегенде сегіз мүшесі өзін-өзі жарақаттаған деп табылды.
Соңғы шайқастар мен таратылу
1944 жылдың ортасына қарай британдық армияда адам ресурстарының дағдарысы болды, өйткені оның майдан шебіндегі жаяу әскердің жоғалтуларын алмастыруға жеткілікті адамдары болмады. Осы мәселені шешу үшін, мысалы, Корольдік артиллерия мен Корольдік әуе күштері ер адамдарын жаяу әскер ретінде қайта даярлау үшін, Соғыс кеңсесі құрамаларды таратып, өз адамдарын басқа бөлімшелерге ауыстыра бастады. Бұл саясат Орна бойындағы шайқастан кейін көп ұзамай дивизияға әсер етті. Дивизияның, сондай-ақ 21-ші армия тобының ауыр шығындары мен жаяу әскердің алмастыруының жетіспеушілігіне байланысты қайта ұйымдастыру жүргізілді. 177 және 197 бригадалардың әрбір жаяу әскер батальоны таратылды, ал олардың орнына 176-бригаданың батальондары құрылды. 176-шы батальонның қалған батальоны да бөлінді, бұл бригаданың жоқ болуына әкелді, бірақ ол ресми түрде таратылмаған. Бұзылған бөлімшелердің әскерлері басқа құрылымдарды күшейту үшін қолданылды. 21-ші армия тобының тікелей қолбасшылығындағы 56-шы тәуелсіз жаяу әскер бригадасы 5 тамызда дивизияны үш бригадаға дейін жеткізу үшін уақытша дивизияға тағайындалды. Бригада 2-ші батальоннан, Оңтүстік Уэльс шекарашыларынан, 2-ші батальоннан, Глостершир полкінен (2-ші Глостерс) және 2-ші батальоннан, 2-ші Эссекс полкінен (2-ші Эссекс) құралған. Неміс 271-ші жаяу әскер дивизиясы 59-ші дивизияның көпір басына жақын орналасқан жерлерін сақтап қалды және қорғаныс күшін Thury Harcourt-тың солтүстігіндегі қиыр жерлерді пайдалануға мүмкіндік алды. 8 тамызда 177-бригада жаңа кезеңді ашты. Бригада Орнның батыс жағалауы бойынша оңтүстікке қарай жылжыуға ұмтылысымен сәтсіз зардап шекті. Осы арада 56-бригада Орна өзенін Брюеге жақын, Тюри-Харкорттан солтүстікке қарай 5 км жерде кесіп өтті. Келесі күні 197-бригада көпір басына шабуыл жасап, көпір басын кеңейту үшін күш-жігерін қайтадан жалғастырды; Найт мұны "сөзбе-сөз таудан жоғары шайқас" деп сипаттады. Бригада неміс позицияларын басып өтіп, Ла-Муассониер мен Ле-Месниль айналасындағы аймақты, Тюри-Харкорттан бірнеше шақырым солтүстікке қарай, қауіпсіз ете алды. Осы арада 56-бригада оңтүстікке шабуыл жасап, 197-бригаданың позицияларының оңтүстігіндегі Ла Фордж а Камбро ауылын, Тьюри Харкорттан бұрын соңғы жотада басып алды және 200-ден астам тұтқынға алды. Бригаданың қарауылдары түн ортасында Тьюри Харкортқа кірді және оны әлі де немістердің ұстап тұрғанын тапты. 11 тамызда 56-бригаданың қаланы басып алуы, 177-бригаданың Орнаны басып алуы сәтсіз аяқталды. 56-бригада оңтүстікке қарай өрлеп, Тьюри Харкорттан оңтүстікке қарай Эссон ауылының айналасын қорғаған кезде, 53-ші (Уэльстік) жаяу әскер дивизиясы Орна өзенін оңтүстікке қарай кесіп өтті. Сол дивизияның жетекші элементтері мен 56-бригаданың арасында Тьюри Харкортты толықтай қоршап алды. Тарихшы Эндрю Холборн осы кезеңдегі кейбір шайқастарды былай сипаттады: "жамандықтар орманды аймақтарда жүргізілді. Бір кезде автоматтық қару-жарақпен қаруланған неміс әскерлері 2-Essex взводын басып алды, ал жағдайды тек ауыр артиллерияны қолдану арқылы қалпына келтіруге болады". Басқа бір оқиғада "қолынан қолына соғысып", артиллерия мен минометтерден "ағаштарға жарылған" достық атыс болды. Олардың қауіпті жағдайына қарамастан, неміс қарсылығы тарамады. Неміс артиллериясы британдық позициялармен шабуылдады, ал неміс жаяу әскері қарсы шабуыл жасап, жоғалған ауылдарды қайтаруға тырысты. 12 тамызда Тьюри Харкорт эвакуацияланды деп саналады. Соңғы шабуылды 2-ші Глостерлер жасағы жасады, оларға қалаға қарай тік төмен түсетін жерді басып өту керек болды. Шалғайдағы аймақтарда олар неміс артиллериясы мен атысына қатты ұшырады. Осы кезеңде 56-бригаданың басқа элементтеріне де неміс қарсы шабуылдары жасалды. 2-ші Глостерлер қалаға кіру үшін соғысты, үйден-үйге соғысып, кем дегенде бір танкті қамтитын, қатты қорғалған неміс позицияларын тазартты. Күннің соңында батальон қаланы тастап кетеді. Неміс қорғаныстары қараңғыда кері шегінді, ал батальон 14 тамызда қалаға қайта кіріп, неміс бекіністерін және тұзақтарды тазартты. Тарихшы Терри Копп дивизияның "бес күндік қатал шайқас" кезінде болған шайқасқа "қажетті көңіл бөлінбеді" деп дәлелдеді. Копп Канаданың ресми тарихшысы Чарльз Перри Стейсидің "Тотализ" операциясы кезінде Канада күштері тым баяу болды" деген сын-пікіріне қарсы пікір білдіріп, қысқа үзілістен кейін, дивизия патрульдік іс-шараларды жүргізгеннен кейін, 59-шы дивизия Фалаиз қалтасы деп аталатын жердегі шайқасқа қосылды. 16 т�...
Following a short break, during which the division undertook patrols, the 59th joined the fighting around what would become known as the Falaise Pocket. On 16 August, the 197th Brigade reached Ouilly. Two days later, the 177th Brigade took Les Isles Bardel following a brief engagement that ended as the Germans withdrew as part of their general retreat, before they could inflict a serious delay. On the 19th, the 56th Brigade was withdrawn from the division. Further efforts by the 177th Brigade to advance were impeded by German resistance over the course of the next two days. Once overcome, a more rapid advance was made. By August 1944, the manpower crisis had come to a head. In the United Kingdom, the vast majority of available replacements had already been dispatched to reinforce the 21st Army Group. By 7 August, a mere 2,654 fully trained and combat ready men remained in the UK awaiting deployment. In an effort to maintain the frontline infantry strength across the 21st Army Group, Montgomery made the decision to cannibalise the 59th Division. He sent a telegram to Alan Brooke, which read: "Regret time has come when I must break up one Inf Div. My Inf Divs are so low in effective rifle strength that they can no (repeat no) longer fight effectively in major operations. Request permission to break up at once 59 Div." The historian Carlo D'Este wrote that the division "had been selected because it was the junior division in the 21st Army Group and not as a result of its performance in battle." Once the decision was made, senior commanders within the 21st Army Group sent letters of appreciation to the division, and Montgomery personally visited the division's senior officers. The historian Stephen Hart wrote that towards "the end of the Normandy campaign, significant morale problems had emerged in as many as seven of the 21st Army Group's total of sixteen divisions" and that the remainder, which included the 59th, were rated by the 21st Army Group senior commanders "as completely reliable for offensive operations." On 26 August, the men of the division were dispersed among the other formations across the 21st Army Group. The 197th Brigade was not disbanded, instead, it was transformed into a battlefield clearance unit. In this new role of organising the clearance of all leftover equipment from battlefields, the brigade was assigned men from the Royal Army Ordnance Corps, Royal Electrical and Mechanical Engineers, and the Royal Pioneer Corps in lieu of the infantry it had lost. The division was not formally disbanded until 19 October 1944. Lyne was subsequently given command of the 50th (Northumbrian) Infantry Division in October, and one month later the 7th Armoured Division. The 59th Division was not re raised post war, when the TA was reformed in 1947.