Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
СИ жүйесінде алынған жарық интенсивтілігінің бірлігі
SI derived unit of illuminance
Люкс (символ: lx) – Халықаралық бірліктер жүйесінде (СИ) жарық интенсивтілігінің бірлігі, яғни бірлік ауданына шаққандағы жарық ағыны. Ол бір шаршы метрге бір люменге тең. Фотометрияда бұл адам көзімен қабылданатын, бетке түсетін немесе одан өтетін жарықтың интенсивтілігін өлшеу үшін қолданылады. Ол радиометриялық бірлік – ватт шаршы метрге ұқсас, бірақ әрбір толқын ұзындығындағы қуат, адамның көру қабілетіне сәйкес жарықтық функциясы бойынша салмақталады, бұл функция CIE және ISO ұйымдарымен стандартталған. Ағылшын тілінде "lux" сөзі жекеше және көпше түрінде қолданылады. Бұл сөз латын тілінен шыққан және "жарық" деген мағынаны білдіреді.
The lux (symbol: lx) is the unit of illuminance, or luminous flux per unit area, in the International System of Units (SI). It is equal to one lumen per square metre. In photometry, this is used as a measure of the intensity, as perceived by the human eye, of light that hits or passes through a surface. It is analogous to the radiometric unit watt per square metre, but with the power at each wavelength weighted according to the luminosity function, a model of human visual brightness perception, standardized by the CIE and ISO. In English, "lux" is used as both the singular and plural form. The word is derived from the Latin word for "light", lux.
Жарықтық пен сәулеленудің арақатынасы
Барлық фотометриялық бірліктер сияқты люксқа да сәйкес келетін "радиометриялық" бірлік бар. Кез келген фотометриялық бірлік пен оның радиометриялық бірлігінің айырмашылығы – радиометриялық бірліктер физикалық қуатқа негізделген, барлық толқын ұзындығы тең салмақталған, ал фотометриялық бірліктер адам көзінің бейне құрайтын визуалды жүйесінің кейбір толқын ұзындықтарына басқаларына қарағанда сезімтал екенін ескереді, сондықтан әр толқын ұзындығына әртүрлі салмақ беріледі. Бұл салмақ коэффициенті жарықтық функция деп аталады. Люкс – бір шаршы метрге бір люмен (лм/м2), ал сәулеленуді өлшейтін сәйкес радиометриялық бірлік – бір шаршы метрге ватт (Вт/м2). Люкс пен Вт/м2 арасында тұрақты түрлендіру коэффициенті жоқ; әр толқын ұзындығы үшін әртүрлі коэффициент бар, және жарықтың спектральдық құрамын білмейінше түрлендіру жасау мүмкін емес. Жарықтық функциясының ең жоғары нүктесі 555 нм (жасыл) құрайды; көздің бейне құрайтын визуалды жүйесі осы толқын ұзындығындағы жарыққа басқаларына қарағанда сезімтал. Осы толқын ұзындығындағы монохроматикалық жарық үшін, берілген сәулеленуге жарықтандырудың максималды деңгейі: 1 Вт/м2 үшін 683,002 лкс; осы толқын ұзындығында 1 лкс жарықтандыруды жасау үшін шамамен 1,464 мВт/м2 сәулелену қажет. Басқа толқын ұзындығындағы жарық бір ваттқа бір шаршы метрге азырақ люкс береді. Жарықтық функциясы көзге көрінетін спектрден тыс толқын ұзындықтары үшін нөлге жетеді. Аралас толқын ұзындығы бар жарық көзі үшін бір ваттағы люмендер санын жарықтық функция арқылы есептеуге болады. Жарық көзі шамалы "ақ" көрінуі үшін, көздің бейне құрайтын визуалды фоторецепторларына ең сезімтал жасыл жарықтан ғана тұрмауы керек, сонымен қатар қызыл және көк толқын ұзындықтарының кең қоспасын қамтуы керек, оларға сезімталдық әлдеқайда төмен. Бұл ақ (немесе ақшыл) жарық көздерінің ваттқа люмендерінің теориялық максимум 683,002 лм/Вт-тан әлдеқайда аз болатынын білдіреді. Ваттқа люмендердің нақты саны мен теориялық максимум арасындағы қатынас жарық тиімділігі деп аталатын пайыздық көрсеткішпен беріледі. Мысалы, әдеттегі шамның жарық тиімділігі шамамен 2% құрайды. Шындығында, жеке көздердің жарықтық функциялары сәл өзгеше болуы мүмкін. Алайда, фотометриялық бірліктер нақты анықталған және нақты өлшенуге болады. Олар көптеген адамдардың көздеріндегі бейне құрайтын визуалды фоторецепцияның спектральдық сипаттамаларын өлшеуге негізделген келісілген стандартты жарықтық функцияға сүйенеді.
Like all photometric units, the lux has a corresponding "radiometric" unit. The difference between any photometric unit and its corresponding radiometric unit is that radiometric units are based on physical power, with all wavelengths being weighted equally, while photometric units take into account the fact that the human eye's image forming visual system is more sensitive to some wavelengths than others, and accordingly every wavelength is given a different weight. The weighting factor is known as the luminosity function. The lux is one lumen per square metre (lm/m2), and the corresponding radiometric unit, which measures irradiance, is the watt per square metre (W/m2). There is no single conversion factor between lux and W/m2; there is a different conversion factor for every wavelength, and it is not possible to make a conversion unless one knows the spectral composition of the light. The peak of the luminosity function is at 555 nm (green); the eye's image forming visual system is more sensitive to light of this wavelength than any other. For monochromatic light of this wavelength, the amount of illuminance for a given amount of irradiance is maximum: 683.002 lx per 1 W/m2; the irradiance needed to make 1 lx at this wavelength is about 1.464 mW/m2. Other wavelengths of visible light produce fewer lux per watt per meter squared. The luminosity function falls to zero for wavelengths outside the visible spectrum. For a light source with mixed wavelengths, the number of lumens per watt can be calculated by means of the luminosity function. In order to appear reasonably "white", a light source cannot consist solely of the green light to which the eye's image forming visual photoreceptors are most sensitive, but must include a generous mixture of red and blue wavelengths, to which they are much less sensitive. This means that white (or whitish) light sources produce far fewer lumens per watt than the theoretical maximum of 683.002 lm/W. The ratio between the actual number of lumens per watt and the theoretical maximum is expressed as a percentage known as the luminous efficiency. For example, a typical incandescent light bulb has a luminous efficiency of only about 2%. In reality, individual eyes vary slightly in their luminosity functions. However, photometric units are precisely defined and precisely measurable. They are based on an agreed upon standard luminosity function based on measurements of the spectral characteristics of image forming visual photoreception in many individual human eyes.
Видеокамералардың сипаттамаларында қолдану
Видеокамералар мен бақылау камералары сияқты бейнекамералардың техникалық сипаттамаларында камераның қанағаттанарлық кескінді жазатын люкстермен өлшенген ең төменгі жарық деңгейі көрсетіледі. Жарық аз болғанда жақсы түсірілетін камераның люкс көрсеткіші төмен болады. Көлемдік камералар мұндай сипаттамаларды қолданбайды, себебі оларда әдетте өте төмен жарық деңгейінде суреттерді түсіру үшін ұзақ экспозиция уақытын пайдалануға болады. Ал бейнекамераларда максималды экспозиция уақыты көбінесе кадр жылдамдығымен шектеледі.
Specifications for video cameras such as camcorders and surveillance cameras often include a minimal illuminance level in lux at which the camera will record a satisfactory image. A camera with good low light capability will have a lower lux rating. Still cameras do not use such a specification, since longer exposure times can generally be used to make pictures at very low illuminance levels, as opposed to the case in video cameras, where a maximal exposure time is generally set by the frame rate.
СИ-ге жатпайтын жарықтандыру бірліктері
Ағылшын және американдық дәстүрлі бірліктердегі сәйкес өлшем – аяқ шам. Бір аяқ шам шамамен 10.764 лк-қа тең. Бір аяқ шам – бір метр қашықтықтағы бір кандела көзінен бетке түсетін жарық мөлшері болғандықтан, люкс «метрлік шам» деп есептелуі мүмкін, бірақ бұл термин SI өлшемдерінің атауларына сәйкес келмейтіндіктен қолдануға ұсынылмайды. Бір фото (ф) 10 килолюкске (10 клк) тең. Бір нокс (nx) 2042 К немесе 2046 К (бұрын 2360 К) жарық түсінде 1 миллилюкске (1 млx) тең.
The corresponding unit in English and American traditional units is the foot candle. One foot candle is about 10.764 lx. Since one foot candle is the illuminance cast on a surface by a one candela source one foot away, a lux could be thought of as a "metre candle", although this term is discouraged because it does not conform to SI standards for unit names. One phot (ph) equals 10 kilolux (10 klx). One nox (nx) equals 1 millilux (1 mlx) at light color 2042 K or 2046 K (formerly 2360 K).