Ауылдық социология: ғылыми журнал

Кіріспе

Әлеуметтану саласы, академиялық журнал

Ауылдық әлеуметтану – ауылдық аймақтардағы әлеуметтік құрылым мен қақтығыстарды зерттеумен дәстүрлі түрде байланысты әлеуметтану саласы. Бұл әлемнің көптеген елдерінде белсенді академиялық сала болып табылады және 1910 жылдары АҚШ-та ұлттық ауыл шаруашылығы департаментімен және ауыл шаруашылығы колледждерімен тығыз байланыста пайда болды. Табиғи ресурстарға қол жеткізу мәселесі дәстүрлі ауылдық кеңістіктік шекаралардан асып түседі, бірақ азық-түлік және ауыл шаруашылығының әлеуметтануы ауылдық әлеуметтанудың маңызды бағыты болып табылады, ал саланың көп бөлігі фермалық өндірістің экономикасына арналған. Басқа зерттеу салаларына ауылдық көші-қон және басқа демографиялық үлгілер, экологиялық әлеуметтану, жақсы мүмкіндіктерге негізделген даму, мемлекеттік жер саясаты, «өркендеген қалалардың» дамуы, әлеуметтік дүрбелең, табиғи ресурстардың әлеуметтануы (орман, кен өндіру, балық аулау және басқа да салаларды қамтиды), ауылдық мәдениеттер мен ұлттық ерекшеліктер, ауылдық денсаулық сақтау және білім беру саясаты жатады. Көптеген ауылдық әлеуметтанушылар даму зерттеулері, қоғамдық зерттеулер, қоғамды дамыту және қоршаған ортаны зерттеу салаларында жұмыс істейді. Зерттеулердің көп бөлігі дамып келе жатқан елдерге немесе үшінші әлем елдеріне қатысты.

Америка Құрама Штаттары

Ауылдық әлеуметтану – американдықтардың фермаларда тұрып, жұмыс істейтін көптеген адамдарға жауап ретінде алғаш енгізген ұғым. Ауылдық әлеуметтану американдық әлеуметтанудың алғашқы және біраз уақытқа дейін ең ірі саласы болды. Осы саланың тарихы 1950-1960 жылдары кең таралды.

Австралия мен Жаңа Зеландия

Австралия мен Жаңа Зеландиядағы ауылдық социология американдық және еуропалық әріптестеріне қарағанда кешірек дамыды. Бұл АҚШ-тағы пәнге көп инвестиция салған жер гранттарын беруші университеттердің болмауымен және Еуропадағыдай "шаруа проблемасын" зерттеуге қызығушылықтың жетіспеуімен байланысты. Австралиядағы ауылдық өмірді зерттеудің алғашқы жағдайларын 1950 жылдары антропологтар мен әлеуметтік психологтар жүргізді, ал социологтар бұл тақырыппен 1990 жылдардан бастап айналысты. 1935-1957 жылдар аралығында Жаңа Зеландияға американ үлгісіндегі ауылдық социологияны әкелуге әрекеттер жасалды. Жаңа Зеландияның Ауыл шаруашылығы министрлігі 1935 жылы Карнеги қорының қаржысымен Отаго университетінің экономисі У.Т. Доигке Жаңа Зеландияның ауылдық аймандарындағы тұрмыс деңгейін зерттеуді тапсырды. Мұндай есепті жасау және қаржыландыру Американың Ауылдық өмір жөніндегі комиссиясын еске түсіреді. Карнеги қорынан қосымша қаражат елдегі алғашқы ірі социологиялық қауымдастық зерттеуін жүргізген және Жаңа Зеландияда жер гранттарын беруші институттар құруды қолдаған Шелли тобына бөлінді. Ақырында, Жаңа Зеландияда ауылдық социологияны институционалды етуге жасалған бұл әрекеттер департаменттердің ұйымдаспауы және нәтижелі зерттеулерді жарияламауы салдарынан сәтсіз аяқталды. Зерттеулер мемлекеттік саясаттың ауылдық кеңістікке тигізетін әсерін, сондай-ақ ауылдық жерлердегі қауіпсіздік пен қылмыс мәселелерін қамтиды. Ғалымдар соңғы жылдары ауыл тұрғындарының, әсіресе фермерлердің, экология мен экологиялық саясатқа қатысты пікірлеріне де назар аударды. Мұндай көңіл Жаңа Зеландияда ерекше маңызды, себебі мал шаруашылығы тарихи түрде ұлттық табыстың маңызды көзі болып табылады және соңғы жылдары экологиялық саясат күшейді. Австралиядағы ауылдық социологияның алғашқы зерттеушілері оның сындық көзқарасы үшін мақтағанмен, 2010 және 2020 жылдардағы жариялымдар пәннің жергілікті халықтардың тәжірибесін елемегенін, сыныптық айырмашылықтарды ескермегенін, нәсіл мен этникалық топтың маңыздылығын мойындамағанын және ауылдық жерлердегі әйелдерді зерттеуге жақында ғана кіріскенін айтты. Аймақтағы ауыл әйелдерімен жұмыс көбінесе ақ феминизмді қолданды және отаршылдық көзқараспен қарады. Осыған жауап ретінде ғалымдар, әсіресе Жаңа Зеландияда (Аотеароа), ауылдық жерлердегі маорилердің тәжірибесіне назар аударуды бастады, сонымен қатар фермерлердің мәселелерін шешуден ауыл тұрғындарының мәселелеріне көшті. Австралиядағы бірнеше ғалымдар да өз зерттеулеріне аборигендердің тәжірибесін енгізе бастады, олардың кейбіреулері өзі де жергілікті халықтан шыққан ғалымдар. және Айлин Мортон Робинсон соңғы жылдары танымал болды, бірақ соңғы екеуі ауылдық социологтар емес, жергілікті феминист ғалымдар ретінде танылады. Бүгінде көптеген белгілі ғалымдар ауылдық социология кафедрасына емес, география (Рут Липинс сияқты), Жергілікті зерттеулер (Сэнди О'Салливан сияқты) немесе өнер, білім және құқық (Барбара Пини сияқты) сияқты басқа да пәндерге жатады. Бүгінде бұл пән бойынша курстарды бірнеше мекемеде оқуға болады: Батыс Сидней университеті (Хоксбери), Орталық Квинсленд университеті, Чарльз Стюрт университеті және Квинсленд университетінің Ауыл шаруашылығы факультеті. Сонымен қатар, Энн Померой, Барбара Пини, Лора Родригес Кастро және Рут Липинс сияқты пән бойынша жариялаған академиктерді Отаго университеті, Гриффит университеті және Дикин университетінде кездестіруге болады.

Rural sociology in Australia and New Zealand had a much slower start than its American and European counterparts. This is due to the lack of land grant universities which heavily invested in the discipline in the United States and a lack of interest in studying the “peasant problem” as was the case in Europe. The earliest cases of studying rural life in Australia were conducted by anthropologists and social psychologists in the 1950’s, with sociologists taking on the subject beginning in the 1990’s. Attempts were made between 1935 1957 to bring an American style rural sociology to New Zealand. The New Zealand department of Agriculture, funded by the Carnegie Foundation, tasked Otago Universities economist W. T. Doig with surveying living standards in rural New Zealand in 1935. The creation and funding of such a report mirrors America's Commission on Country Life. Additional Carnegie funds were granted to the Shelly Group who conducted the countries first major sociological community study and endorsed the creation of land grant institutions in New Zealand. Ultimately, these attempts to institutionalize rural sociology in New Zealand failed due to the departments lack of organization and failure to publish impactful survey results. governmental policies impacts on rural spaces and studies, and rural safety and crime. Scholars have additionally focused on rural residents, particularly farmers, opinions of environmentalism and environmental policies in recent years. Such a focus is particularly salient in New Zealand where livestock farming has historically been a major national source of income and environmental policies have become increasingly strict in recent years. Though early scholars of rural sociology in Australasia tout it for its critical lens, publications in the 2010’s and 2020’s have accused the discipline of omitting the experiences of indigenous peoples, failing to account for class based differences, discounting the importance of race and ethnicity, and only recently incorporating in studies of women in rural places. Work on rural women in the region has often incorporated white feminism and used a colonial lens. As a response, scholars, particularly in New Zealand (Aotearoa), have begun to focus on the experiences of the Māori in rural areas, while likewise shifting from solving issues of farmers to rural residents. A few scholars in Australia have likewise begun to incorporate the experiences of Aboriginal peoples into their scholarship, some of whom are indigenous scholars themselves. and Aileen Moreton Robinson have risen to prominence in recent years, though the later two identify more as indigenous feminist scholars then rural sociology scholars. Today many prominent scholars do not belong to a department of rural sociology, but rather related disciplines such as geography in the case of Ruth Liepins, Indigenous Studies in the case of Sandy O'Sullivan, or Arts, Education, and Law in the case of Barbara Pini. Today courses in the discipline can be studied at a small number of institutions: University of Western Sydney (Hawkesbury), Central Queensland University, Charles Sturt University, and the Department of Agriculture at the University of Queensland. Additionally, academics who publish in the discipline, such as Ann Pomeroy, Barbara Pini, Laura Rodriguez Castro, and Ruth Liepins, can be found at University of Otago, Griffith University, and Deakin University.

Азия

Азиядағы ауылдық социологияның алғашқы зерттеулері 19-шы ғасырдың ортасы мен 20-шы ғасырдың басында пайда болып, жазыла бастады, бірақ егіншілер мен шаруалар туралы ежелгі ойлардың жазбалары одан да ертерек кездеседі. Үндістан ауылдық аймақтарда көптеген әлеуметтанулық зерттеулердің орталығы болды, Генри С. Мэн 1861 жылы Үндістанның ауылдық қоғамының кейбір аспектілерін зерттеген "Ежелгі заң" атты еңбегін жариялады. Дегенмен, Азиядағы ауыл өмірі туралы алғашқы әлеуметтанулық әдебиет Үндістанға ғана емес, басқа да елдерге назар аударды. Питирим А. Сорокиннің 1930 жылы жарық көрген "Ауылдық социологиядағы жүйелі дереккөздер кітабы" еуропалық, азиялық және американдық әдебиеттер мен ауылдық социологияға қатысты ойларды қарастырды. Азияда ауылдық социология жүйелі академиялық және зерттеу саласы ретінде көбінесе 20-шы ғасырдың ортасы мен соңында ғана дамыды.

Үндістан

Үндістанда ауылдық әлеуметтанудың дамуы, ішінара, 1947 жылы ел тәуелсіздік алғаннан кейін болды. Үкімет "халықтың ең қанағатсыз кедейлігі, халық санының артуы және экономиканың жалпы даму деңгейінің төмендігі" мәселелерін түсіну үшін ауылдық әлеуметтануға мұқтаж болды. Зерттеулер қалалардың өзгеретін рөліне, тәуелсіздік алғаннан бергі ауылдық және қалалық әрекеттерге, ауылдық өзгерістерге және оларды тудыратын факторларға, демографиялық зерттеулерге, ауылды дамытуға және ауыл шаруашылығы экономикасына бағытталды. Кітаптың алғы сөзінде қоғамның әрбір қырын түсінудің маңыздылығы ескеріледі, осылайша Үндістан үкіметі "жақсы әлеуметтік ортаны құру үшін бірыңғай әрекеттер жоспарын" жасай алады. Үндістанда ауылдық социологиялық зерттеулер мен саясаттар 21 ғасырда да жалғасты. Әйгілі әлеуметтанушы Фей Сятонг (Фей Сяо Тунг) жүргізген қауымдық зерттеулер американдық ауылдық әлеуметтанудың ықпалында болды және 20 ғасырдың ортасы мен басында Қытайда кең таралды. 1952 жылы Мао Цзэдун Қытайдағы барлық социологиялық бағдарламаларды тоқтатты. Қытай әлеуметтану қауымдастығы 1979 жылы қайта құрылғаннан кейін ғана Қытайда социологиялық зерттеулер қайта жанданды.

Жапония

Ауылдық социологияның Америка Құрама Штаттарына қарағанда Жапонияда ертерек пайда болғаны айтылса да, елдегі социологтар американдық ауылдық социологтардың әдістерімен және көзқарастарымен 1930 жылдардың соңында ғана танысты. Бұл таныстыруды негізінен жапондық ауылдық және қалалық социологияның негізін қалаушылардың бірі саналатын Эйтаро Судзуки жүзеге асырды. Осы кезеңдегі танымал жапондық ауылдық социологтарға Кітано Сейичи, Кизаэмон Арига және Йозо Ямамото кіреді. 1955 жылы Жапониядағы шаруалар санының күрт азаюы, 20 ғасырдың ортасында ауылдық социологиялық зерттеулердің назарын шаруалардың қосымша жұмыстарына, шаруашылық кооперативтеріне және ауылдарға қоғамдық даму саясатының әсеріне аударды. Куансай Гакуин университетінің профессоры Хироюки Торигое 1992 жылы құрылған және кейіннен Азия ауылдық социологиялық қоғамын құруға ықпал еткен Азия ауылдық социологиясы жұмыс тобының жетекшісі болды.

Миссиялық мәлімдемелер

Университеттердің ауылдық социология кафедраларының миссиялары тұрақты даму сияқты көбірек тақырыптарды қамтуға кеңейді. Мысалы, Миссури университетінің миссиясы:

"Миссури университетінің ауылдық социология кафедрасы ауылдық социологияның теориялық және әдістемелік құралдарын 21-ғасырдың күрделі мәселелерін шешу үшін пайдаланады – табиғи ресурстарымызды сақтау, өсіп келе жатқан халыққа қауіпсіз және толыққанды тамақпен қамтамасыз ету, климаттық өзгерістерге бейімделу және тұрақты ауылдық өмір салтын сақтау." Висконсин университеті ауылдық социология кафедраларын құрған алғашқы университеттердің бірі болды. Қазір ол "ауылдық" терминін алып тастап, атын "Қоғам мен қоршаған орта социологиясы кафедрасы" деп өзгертті. Ұқсас түрде, Кентукки университетінің ауылдық социология бағдарламасы "Қоғамдық және көшбасшылықты дамыту кафедрасы" болып дамыды, ал ауылдық социология бойынша магистратура бағдарламасын Социология кафедрасына берді. Корнелл университетінің ауылдық социология кафедрасы да атын Даму социологиясы кафедрасы деп өзгертті.