Кіріспе
Американдық коммуникация теоретигі және әлеуметтанушы Эверетт М. "Эв" Роджерс (6 наурыз 1931 жыл - 21 қазан 2004 жыл) – американдық коммуникация теоретигі және әлеуметтанушы, инновациялардың таралу теориясын жасаған және «алғашқы қабылдаушы» терминін енгізген. Ол Нью-Мексико университетінің коммуникация және журналистика факультетінің зейнеткер профессор-консультанты болды.
Everett M. "Ev" Rogers (March 6, 1931 – October 21, 2004) was an American communication theorist and sociologist, who originated the diffusion of innovations theory and introduced the term early adopter. He was distinguished professor emeritus in the department of communication and journalism at the University of New Mexico.
Білім және мансап
Роджерс 1931 жылы Айова штатының Кэрролл қаласындағы отбасылық Пайнхерст фермасында дүниеге келді. Оның әкесі электрмеханикалық жаңалықтарды ұнатса да, биологиялық-химиялық жаңалықтарды пайдалануға құлшынбады, сондықтан ол жаңа гибридтік жүгері тұқымын қабылдауға кедергі келтірді, тіпті ол 25%-ға артық өнім беріп, құрғақшылыққа төзімді болғанымен де. 1936 жылғы Айова құрғақшылығында көрші фермадағы гибридтік жүгері биік тұрғанда, Роджерс фермасындағы егін кеуіп қалды. Содан кейін Роджерстің әкесі көнді. Роджерс университетке түсуді жоспарламаған, бірақ мектеп мұғалімі оны және бірнеше сыныптастарын Айова штатының университетіне сапармен Эймске алып барды. Роджерс сол жерде білім алуды шешті. 1952 жылы ол ауыл шаруашылығы мамандығы бойынша бакалавр дипломын алды. Содан кейін ол екі жыл (1952–1954) Корея соғысында қызмет етті. 1955 жылы ол Айова штатының университетінде магистратураны, ал 1957 жылы ауылдық социология саласында докторлық диссертациясын қорғады. Роджерс 1957–1963 жылдары Огайо мемлекеттік университетінде, 1964–1973 жылдары Мичиган мемлекеттік университетінде және 1973–1975 жылдары Мичиган университетінде профессор болып жұмыс істеді. 1975–1985 жылдары ол Стэнфорд университетінде халықаралық коммуникация профессоры, ал 1985–1993 жылдары Оңтүстік Калифорния университетінің коммуникация мектебінде докторлық зерттеулер жөніндегі профессор және декан қызметін атқарды. Фулбрайт бағдарламасы бойынша Роджерс 1963–1964 жылдары Боготадағы Колумбия ұлттық университетінде, ал 1981 жылы Францияның Париж университетінде дәріс берді. Ол сондай-ақ 1977 жылы Нью-Мексико мемлекеттік университетінде, 1979 жылы Мексикадағы Иберо-Американ университетінде, 1996 жылы Германиядағы Байройт университетінде Людвиг Эрхард профессоры, 1998 жылы Сингапурдағы Наньянг технологиялық университетінде және 2000–2001 жылдары Наньянг профессоры, сондай-ақ 1999–2000 жылдары Джонс Хопкинс университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. Роджерс 1980–1981 жылдары Халықаралық коммуникация қауымдастығының президенті және 1991–1992 жылдары Калифорния штатының Стэнфорд қаласындағы Мінез-құлық ғылымдарының жоғары зерттеу орталығының мүшесі болды. 1993 жылы Роджерс Нью-Мексико университетінің коммуникация және журналистика факультетінің деканы болып тағайындалды. Ол Корея соғысы кезінде әуе базасында болған кезде Альбукерки қаласын ұнатып қалған. Ол БҰҰ-да коммуникация саласындағы докторлық бағдарламаны іске қосуға көмектесті, бұл бағдарлама мәдени және мәдениаралық контекстке ерекше назар аударды. Роджерс бүйрек ауруынан зардап шекті және 2004 жылдың жазында Нью-Мексико университетінен зейнеткерлікке шықты. Ол бірнеше айдан кейін қайтыс болды, одан әйелі, доктор Корин Шефнер Роджерс, және екі ұлы – Дэвид Роджерс және Эверетт Кинг қалды. Өмірінің 47 академиялық жылында Роджерс 30-дан астам кітап және 500-ден астам мақала жазды.
Инновацияларды тарату
1962 жылы «Инновациялардың таралуы» кітабының бірінші басылымы жарық көрген кезде Роджерс Огайо штатының мемлекеттік университетінде ауылдық социологияның доценті болды. Ол 31 жасқа ғана толған еді, бірақ танымал ғалым ретінде көзге түсе бастады. 2000-жылдардың ортасында «Инновациялардың таралуы» әлеуметтік ғылымдардағы ең көп сілтеме жасалған екінші кітапқа айналды. (Арвинд Сингал: Профессор Эверетт М. Роджерс, 47-ші жылдық зерттеу лекциясы, Нью-Мексико университеті) Бесінші басылым (2003, Нэнси Сингер Олагуэрамен бірлесіп) Интернеттің таралуын және оның адамдардың қарым-қатынас жасау және жаңа идеяларды қабылдау әдісін қалай өзгертетінін қарастырады. Роджерс кез келген жаңа инновацияны немесе идеяны қабылдаушыларды математикалық негіздегі Гаусс қисығына сүйене отырып, инноваторлар (2,5%), ерте қабылдаушылар (13,5%), ерте көпшілік (34%), кеш көпшілік (34%) және консерваторлар (16%) деп жіктеуге болады деп ұсынады. Нормальді қисықтың орташа мәнінен стандартты ауытқуларға негізделген бұл категориялар инновацияны зерттеушілер үшін ортақ тілді қамтамасыз етеді. Әрбір қабылдаушының инновацияны қабылдауға дайындығы мен мүмкіндігі олардың хабардар болуына, қызығушылығына, бағалауына, сынап көруіне және қабылдауына байланысты. Адамдар әртүрлі инновацияларға қатысты әртүрлі категорияларға жатуы мүмкін – мысалы, фермер механикалық инновацияларды ерте қабылдаса, биологиялық инновацияларды немесе бейнежазба құрылғыларын (VCR) кеш қабылдауы мүмкін. Графикте көрсетілгенде, қабылдау қарқыны «Инновациялардың таралуы» моделін сипаттайтын сигмоидтық қисықты құрайды. График уақыт өте келе қабылдаушылардың жиынтық пайызын көрсетеді – бастапқыда баяу, қабылдау артуымен қарқынды, содан кейін консерваторлардың аз бөлігі қабылдамағанша деңгейі тегістеледі. Оның зерттеулері мен еңбектері коммуникация және технологияны қабылдау саласында кеңінен танылды, сондай-ақ басқа да әлеуметтік ғылымдар зерттеулеріне де жол ашты. Роджерс өз коммуникациялық зерттеулерін гигиена, отбасылық жоспарлау, қатерлі ісіктердің алдын алу және мас күйде көлік құралын басқару сияқты денсаулық сақтау саласындағы практикалық мәселелермен байланыстыра алды.
Көңіл көтеру білім беру
1990 жылдардың басында Роджерс ойын-сауық арқылы білім беру саласына көшті. Population Communications International ұйымының қаржылық қолдауымен ол Танзанияда халық денсаулығын жақсартуға бағытталған "Twende na Wakati" ("Заманмен бірге қадам басайық") атты радиодрамасын бағалады. Огайо университетінің профессоры Арвинд Сингалмен бірлесіп, "Ойын-сауық арқылы білім беру: әлеуметтік өзгерістерге қатысты коммуникация стратегиясы" кітабын жазды. Оның осы саладағы еңбегін құрметтеу үшін Оңтүстік Калифорния университетінің Норман Лир орталығы Эверетт М. Роджерс атындағы ойын-сауық арқылы білім берудегі жетістіктері үшін сыйлықты орнатып, осы саланың үздік тәжірибесі мен зерттеулерін марапаттайды.
Мақалалар
Роджерс, Э. М. (1973). Бұқаралық ақпарат құралдары және жеке қарым-қатынас. I. d. S. Pool, F. W. Frey, W. Schramm, N. Maccoby, & E. B. Parker (ред.), Байланыс туралы нұсқаулық (б. 290–310). Чикаго, Иллинойс: Рэнд МакНелли. Роджерс, Э. М. (1976). Байланыс және даму: үстем парадигманың тоқырауы. Коммуникациялық зерттеулер, 3(2), 213–240. Роджерс, Э. М. (1982). Коммуникациялық зерттеудің эмпирикалық және сындық мектептері. М. Бургон (ред.), Коммуникация жылнамасы (5-том, б. 125–144). Нью-Брансуик, Нью-Джерси: Transaction Books. Роджерс, Э. М. (1985). Мета-зерттеулерді жүргізу әдістемесі. H. H. Greenbaum, S. A. Hellweg, & J. W. Walter (ред.), Ұйымдық байланыс: тұжырымдамалар, талдау және шолу (10-том, б. 13–33). Беверли-Хиллз, Калифорния: Sage. Роджерс, Э. М. (1990). Байланыс және әлеуметтік өзгерістер. G. L. Dahnke & G. W. Clatterbuck (ред.), Адамдардың қарым-қатынасы: теория және зерттеулер (б. 259–271). Белмонт, Калифорния: Wadsworth. Роджерс, Э. М. (1989). Даму коммуникациясын зерттеу. M. K. Asante & W. B. Gudykunt (ред.), Халықаралық және мәдениаралық коммуникация туралы нұсқаулық (б. 67–86). Ньюбери-Парк, Калифорния: Sage. Роджерс, Э. М. (1994). Қазіргі денсаулық сақтау саласындағы коммуникация. Американдық мінез-құлық ғалымы, 38(2), 208–214. Роджерс, Э. М. (1999). Коммуникацияны зерттеудің екі саласының анатомиясы. Адамдардың қарым-қатынасын зерттеу, 25(4), 618–631. Роджерс, Э. М. (1999). Георг Симмельдің «бейтаныс» тұжырымы және мәдениаралық коммуникацияны зерттеу. Коммуникация теориясы, 9(1), 58–74. Роджерс, Э. М. (2000). Адамдардың мүмкіндіктерін кеңейту: Маршалл МакЛюэн мен Эдвард Т. Холлдың хат алмасуы. Бұқаралық ақпарат құралдары және қоғам, 3(1), 117–135.