Кіріспе
Француз армиясындағы отаршылдық жаяу әскер Сенегалдық Tirailleurs француз армиясындағы отаршылдық жаяу әскер корпусы болды. Олар бастапқыда Сенегалдан, Француз Батыс Африкасынан, содан кейін бүкіл Батыс, Орталық және Шығыс Африкадан: француз отарлы империясының Сахарадан төменгі аймақтарынан алынды. Трайлер (Tirailleur) - француз армиясы XIX және XX ғасырларда француз империясының колониялары мен теңіздегі иеліктері бойынша жауынгерлік құралды құраған жергілікті жауынгерлерге берген атау. Жауынгерлік топтау Сенегалмен шектелмегеніне қарамастан, бұл жаяу әскер бөлімдері сенегальдік атауды алды, өйткені бұл бірінші қара африкалық Tirailleur полкі құрылған жерде болды. Алғашқы сенегальдық Tirailleurs 1857 жылы құрылды және Францияға бірқатар соғыстарда қызмет етті, соның ішінде Бірінші дүниежүзілік соғыс (шамамен 200 000 әскерді қамтамасыз ету, олардың 135 000-нан астамы Еуропада соғысты және 30 000-нан астамы қаза тапты) және Екінші дүниежүзілік соғыс (179 000 әскерді жалдау, 40 000 Батыс Еуропаға жіберілді). Терайлер полкінің басқа бөлімдері француз Солтүстік Африкасында Алжир, Тунис және Марокконың араб және бербер халықтарынан құрылды. Олар жалпы алғанда tirailleurs nord africains немесе Turcos деп аталды. Тирайлер полктары Индокитайда да құрылды; оларды вьетнамдықтар, тонкиндіктер немесе анамит тирайлерлері деп атады.
The Senegalese Tirailleurs were a corps of colonial infantry in the French Army. They were initially recruited from Senegal, French West Africa and subsequently throughout Western, Central and Eastern Africa: the main sub Saharan regions of the French colonial empire. The noun tirailleur, which translates variously as 'skirmisher', 'rifleman', or 'sharpshooter', was a designation given by the French Army to indigenous infantry recruited in the various colonies and overseas possessions of the French Empire during the 19th and 20th centuries. Despite recruitment not being limited to Senegal, these infantry units took on the adjective sénégalais since that was where the first black African Tirailleur regiment had been formed. The first Senegalese Tirailleurs were formed in 1857 and served France in a number of wars, including World War I (providing around 200,000 troops, more than 135,000 of whom fought in Europe and 30,000 of whom were killed) and World War II (recruiting 179,000 troops, 40,000 deployed to Western Europe). Other tirailleur regiments were raised in French North Africa from the Arab and Berber populations of Algeria, Tunisia and Morocco; collectively they were called tirailleurs nord africains or Turcos. Tirailleur regiments were also raised in Indochina; they were called Vietnamese, Tonkinese or Annamites Tirailleurs.
Шығу тегі
Сенегалдық Tirailleurs 1857 жылы Француз Батыс Африкасының генерал-губернаторы Луи Файдербемен құрылды, өйткені оған аумақты бақылау және отарлаудың бірінші кезеңіндегі басқа да талаптарды қанағаттандыру үшін француз әскерлері жетіспеді. Бұл күшті құру туралы ресми жарлыққа 1857 жылы 21 шілдеде Пломбиер-ле-Бенде Наполеон III қол қойды. Кейіннен бұл шара Африкадағы басқа француз колонияларына да таралды. Бастапқы жылдары корпусқа Батыс Африка құл иелерінен сатып алынған кейбір бұрынғы құлдар, сондай-ақ соғыс тұтқындары кірді. Кейінгі рекрут ерікті түрде немесе кейде ерікті түрде әскерге шақыру арқылы жасақталды.
1870-1914 жылдар
Франко-Прус соғысынан кейін сенегальдық тирайлерлер Батыс және Орталық Африкадағы француз гарнизондарының басым бөлігін қамтамасыз етуді жалғастырды. Олардың жалпы саны шектеулі болды. Алайда, Бірінші дүниежүзілік соғысты күтіп, полковник Шарль Мангин өзінің 1910 жылғы "Қара күш" кітабында француз отаршылдық армиясының кеңінен кеңейтілуін сипаттады, ал Жан Жорес өзінің "Жаңа армия" кітабында француз армиясы өз әскерлерін жалдауға басқа жақтан қарауы керек деп ұсынды. Мадагаскарды жаулап алуға (1895 ж.) сенегальдық шабуылшылардың роталық жасағы қатысты, бірақ бұл науқанда жұмыс істейтін еуропалық емес әскерлердің көпшілігі алжирлік және хауса шабуылшылары болды. Кейіннен Мадагаскарда сенегальдық бөлімшелерді үлгі ретінде қолдана отырып, малагаш тирайлерлері полктары жалдалды. 1896 жылы капитан Жан Батист Маршанның басшылығымен Лоангода (Француз Конгосы) 200 сенегальдық шабуылшыдан тұратын шағын экспедиция жиналды. Бұл "Маршанд миссиясы" Нил өзеніндегі Фашодаға жеткенше, жүздеген шақырымдық зерттелмеген бұталар арқылы екі жыл бойы жүрді. Мұнда олар Хартум маңында Махадидің дервиш әскерін жеңіп шыққан генерал-майор Китченердің қол астындағы британдық және мысырлық әскерлермен кездесті. Фашода оқиғасы Франция мен Ұлыбритания арасындағы соғыс ықтималдығын көтергенмен, Маршанның батылдығы мен төзімділігіне және оның сенегальдық тирайлерлеріне екі жақ та құрмет көрсетті. 1900 жылдың 7 шілдесінде Tirailleurs sénégalais, Tirailleurs indochinois, Tirailleurs malgaches және "marsouins" әскерилері Әскери-теңіз және отарлар министрлігінің қарамағында емес, олар материктік элементтерден бөлек және Армия дАфрика Магрибтен бөлек Troupes coloniales болып қайта жіктелді. Troupes coloniales зәкір белгісі жағаға 1914 жылдан бері киілді, ал Адриан қалқаны Бірінші дүниежүзілік соғыста қабылданған кезде, жалындаған гранатаның артындағы зәкір бейнеленген белгісі Tirailleurs Sénégalais-те болды. 1900 жылдардың басында сенегальдық тирайлерлер Француз Конгосы мен Чадта белсенді қызмет атқарды, сонымен қатар Батыс және Орталық Африкадағы француз иеліктеріне гарнизондарды қамтамасыз етуді жалғастырды. 1908 жылы сенегальдық шабуылшылардың екі батальоны Касабланкаға қонып, Сенегальдық бөлімшелердің Мароккодағы жиырма жылға жуық белсенді қызметін бастады. 1913 жылдың 14 шілдесінде 1-ші сенегальдық шабуылшылар полкі Лонгшамп қаласында өз байрағын парадта көтерді, бұл Сенегаль әскерлерінің Франция метрополитенінде алғаш рет көрінген оқиға болды. Жаңа тулар 2e, 3e және 4e RTS-ке сол парадта табыс етілді.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
1914 жылдың тамызында француз армиясында 21 Tirailleurs Sénégalais (BTS) батальоны болды, олардың барлығы Батыс Африкада немесе Мароккода белсенді қызметте болды. Соғыс басталған кезде Мароккодан Францияға француз, Солтүстік Африка және Сенегал жаяу әскерлерінің 37 батальоны көшірілді. Сенегалдың бес батальоны көп ұзамай Батыс майданда қызмет етті, ал басқалары Мароккодағы француз гарнизонының кішігірім бөлігін құрады. 5-ші БТС 1914 жылы 13 қарашада Эль-Херри шайқасында Хенифра маңында 646 өліммен жойылған француз бағанасының бір бөлігін құрады. 10, 13, 16 және 21-ші БТС кейіннен Мароккода қатты шайқасты, оларды 9 000 қосымша сенегальдық тирайлерлер күшейтті. Батыс майданда Tirailleurs Sénégalais 1914 жылдың соңында Фландрия шайқасында, Верден шайқасында, 1916 жылдың қазан айында Дуамон фортын қайтадан басып алуда, 1917 жылдың сәуірінде Чеммин де Дам шайқасында және 1918 жылы Рейм шайқасында ерекшелікпен қызмет етті. Жоғалулар әсіресе Фландрияда (3200 - 4800 аралығында) және Chemin des Mains (15500-ден 7000-і) ауыр болды. Бұл науқанда француздардың жалпы құрбандары 27 000-ға жетті, бірақ сенегальдықтар мен тұрақты отарлаушы жаяу әскерлері кейбір бөлімшелерде үштен екіге жеткен шығынға қарамастан, жоғары моральмен сақталған. Сенегалдық тирайлерлер әсіресе Дарданеллдің оңтүстік жағалауындағы алғашқы француздық қонулар кезінде шабуылда ерекшеленді. Дарданеллден кері қайтқаннан кейін және Македония майданына қайта орналастырылғаннан кейін, Сенегал батальондары осы соғыс театрына орналастырылды.
Жаңа кадрларды қабылдау
1915 жылы Еуропадағы африкалық әскерлерді пайдалануға қатысты француз әскери саясаты өзгерді. Француз бас қолбасшылығы соғыстың олар ойлағаннан әлдеқайда ұзаққа созылатынын түсінді. Сондықтан олар Батыс Африкада ірі рекрут кампаниясын жүргізуге рұқсат берді. Нәтижесінде 1915-1918 жылдар аралығында тағы 93 сенегаль батальоны құрылды, оның 42-сі Францияда қызмет етті. Әдеттегі практика ақ колониялық жаяу әскердің (les marsouins) және африкалық Tirailleurs батальондарын аралас колониялық полктарға біріктіру болды. (Осындай төрт полк Галлиполиде орналасқан жеті тирайлер мен бес батальондық колониялық жаяу әскерден құрылды. Қазба соғысының қатал жағдайлары бейімделмеген африкалық сарбаздардың азаптарының ерекше көзі болды, ал 1914/15 жылдан кейін қыстау практикасы қабылданды: оларды әр қыста Францияның оңтүстігіне оқу және қайта жабдықтау үшін қайтарып әкелу. Батыс майдандағы барлық ірі шайқастарда ауыр жеңіліске ұшырағандарына қарамастан, "Колониялық корпустың" тәртіптілігі мен моральдық жағдайы соғыстың барлық кезеңінде жоғары болды. Францияның оңтүстік-шығысындағы Фрежус Сенегалдық Tirailleurs үшін қыстаудың негізгі орталығы болды. Қаланың қабырғаларына Африка ауылдарының суреттері салынған ауруханалар да орналасқан. 1915 жылы қарашада қазіргі Мали мен Буркина-Фасо аймақтарындағы тайпалар арасында француздарға қарсы үлкен көтеріліс болды. Қанағатсыздықтың себептері әскерилердің мәжбүрлі түрде әскери қызметке алынуынан туындады. Бұл аймақтарда Бірінші дүниежүзілік соғыстың алдыңғы шегінде қызмет ету үшін отаршыл әскерлер едәуір көптеп шақырылды. Соңғы қарсылық 1916 жылдың қыркүйегінде ғана басылды. Көтерілісті басу кезінде француз отаршыл әскерлері 100-ден астам ауылды қиратты. Верден шайқасының 90 жылдығына арналған мерекелік шарада, сол кездегі президент Жак Ширак соғыста қаза тапқан 72 000 отаршылдарды еске түсіріп, "Марокконың жаяу әскері, Сенегал, Индокитай (Аннам және Кочинчина) және де-марин әскерлерінің марсундары" туралы сөз сөйледі.
Рейн өлкесін басып алу
1918 жылдың қарашасындағы қарулы келісімде Рейн өлкесін одақтастардың басып алуы қарастырылған болатын, ал Францияның бұл жерде үлкен рөлі болды. Бұл күштердің құрамында 25 000 - 40 000-ға жуық отаршыл сарбаз болды. Осы тұтқыншылық кезінде, бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде болғандай, немістер француздардың еуропалық емес сарбаздарды пайдаланғанын жамандауға тырысты. Қатты дәлел келтірілмесе де, көптеген белсенділер отаршыл солдаттар және әсіресе сенегальдықтар зорлау мен жыныстық қатынасқа қатысты көптеген қылмыстарға жауапты деп мәлімдеді. Бұл одақтардан туған балалар "Рейнландтық балағаттауыштар" деп аталып, содан кейін нацистік нәсілдік заңдар бойынша зардап шекті.
Дүниежүзілік соғыстар аралығы
Соғыс кезінде Мароккодағы француз гарнизоны негізінен жергілікті әскерлердің бөлінген адалдығынан зардап шекпеген және француз әскерлеріне қарағанда Батыс майданда қызмет етуден оңай құтқарылған сенегальдық Tirailleurs батальондарынан құралған. 1925 жылы 13 сәуірде Риф соғысы Француз Мароккосына тарады, онда сегіз мың берберлік жауынгерлер Оуэргала өзенінің солтүстігіндегі даулы аумақта жаңадан құрылған француз форпостарының желісіне шабуыл жасады. Бұл лауазымдардың басым көпшілігін сенегальдықтар мен Солтүстік Африкалық терралерлер атқарды. 1925 жылдың 27 сәуірінде 66 постының 39-ы құлап, олардың гарнизондары қырылып, немесе тасталып кеткен. Соғысқа ұшыраған француздар Мароккодағы өздерінің күш-жігерін шамамен 100 000 адамға дейін көбейтті. Батыс Африкалық тирайлерлер Испания протекторатында (1926 жылға дейін) және Оңтүстік Мароккода (1934 жылға дейін) кейінгі операцияларда маңызды рөл атқарды. Көптеген ұрыстардың бірінде, 1-ші полктің 2-ші батальоны Сенегальдық Tirailleurs 1926 жылы 22 маусымда Айн-Гатар маңында болған шайқаста ерлігі үшін 91 марапатты алды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында, Алжирде орналасқан бригадаға қоса, Францияда Sénégalais Tirailleurs бес полкі орналасты. 2e coloniale sénégalaise дивизиясы Италиядан келетін ықтимал қауіп-қатерге байланысты Францияның оңтүстігінде тұрақты орналастырылды. Сондай-ақ, климаттың африкалық сарбаздарға қолайлы екендігі де айтылды. Бұл Tirailleurs, олардың рекрутингтік аймақтарынан және дәстүрлі бейбіт уақыттағы қызметтен тыс жерлерде, Бірінші дүниежүзілік соғыстың ауыр зардаптарына байланысты пайда болды. Бұл әскери қызмет жасындағы жиырмадан жиырма беске дейінгі француздардың жартысынан астамына әсер етті. Соғыс кезінде 200 000-ға жуық тирайлер белсенді болды, бұл француз күштерінің шамамен тоғыз пайызын құрады. 5 маусымнан бастап Сомма өзенінің неміс жағалауынан өтуіне байланысты тағы да қырғындар болды. 5 маусымда Сомдағы Хангест қаласында бірнеше тирайлер беріліп, атып тасталды. Бір француз офицері былай деп баяндады: "Осыдан кейін жау ашулы, ашулы болып, бізді бәрімізбен бірге жоюға дайын. Неміс офицерінің өте белсенді араласуы әскерлерге еуропалық офицерлерді өлтіруден бас тартады, бірақ бірнеше сәттен кейін жергілікті адам тірі қалмады. 7-10 маусым аралығында 16 және 24e Régiments de Tirailleurs Sénégalais, 4e Division d'Infanterie Coloniale құрамында Ангивильер, Лиувильер және Эркинвильерде Сома бойындағы бірқатар шайқастар болды. Дивизияның үлкен бөлігі іс-қимыл барысында қоршауға алынды. 9 маусым күні түнде Эркинвиллер маңында немістер ақ және қара тұтқындарды бір-бірінен бөліп алу үрдісін қайталады: 50 тирлер тірі қалғандарды жақын маңдағы жерге алып барып, автоматпен атып тастады. Біз, офицерлер, мұны кейіннен, бізді тұтқынға әкететін жүк көліктеріне отырғызылған кезде растай алдық. Содан кейін танктер тірі қалғандардың болмауын қамтамасыз ету үшін өлген тірілердің денелері үстінен алға-артқа жүрді. Сол күні тағы 14 адам Силле-ле-Гийом қаласында атылды. Сенегалдық Tirailleurs Батыс Африка, Италия және Корсикада кеңінен қызмет етті. 1944 жылы олар оңтүстік Францияны азат етуге көмектесті. 9-шы DIC (Колониялық жаяу әскер дивизиясы) құрамына 4-ші, 6-шы және 13-ші сенегальдік Tirailleurs полктары кірді және 1944 жылдың тамыз мен қараша аралығында Тулоннан Швейцария шекарасына дейін шайқасты. Франция азат болғаннан кейін Tirailleurs Еуропадағы қызметін аяқтады. Олар Шарль де Голльдің бұйрығымен жаңадан жалдалған француз еріктілерімен ауыстырылды. Бұл процесс бланшировка деп аталды. АҚШ-тың француз әскерлерінің мөлшеріне шектеулер қоюына байланысты де Голль әртүрлі партизандық топтарды ресми армияның құрылымына қосуды шешті. Терайлерлерді босату мен елге қайтарудың күрделі процесі, Францияның босатылған әскери тұтқындарға төленбеген жалақыны төлеуден бас тартуы бірнеше зорлық-зомбылық оқиғаларына әкелді. Олардың ішіндегі ең елеулісі 1944 жылы француздар 35 пен 300-дің арасында (көлік көздері әртүрлі) Tirailleurs өлтірген Тиарой қырғыны болды. Сенегалдық терралерлер Индокитай соғысы кезінде француз күштерінің 16 пайызын құраған.
Between 7 and 10 June the 16e and 24e Régiments de Tirailleurs Sénégalais, part of the 4e Division d'Infanterie Coloniale, fought a series of battles along the Somme at Angivilliers, Lieuvilliers, and Erquinvillers. A large portion of the division became encircled during the course of the action. On the night of 9 June near Erquinvillers the Germans repeated the practice of separating white and black prisoners: “The Europeans . had to sit in front of a ravine under the barrels of machine guns while about fifty surviving Tirailleurs were led to a nearby place and shot with a machine gun. We, the officers, were able to confirm this later when we were led onto trucks that drove us toward captivity.” On taking each of the towns, German troops executed captured black soldiers, killing between 150 and 500. The tanks then drove back and forth over the bodies of the dead tirailleurs to ensure there would be no survivors. On the same day, a further 14 tirailleurs were executed at Sillé le Guillaume. The Senegalese Tirailleurs saw extensive service in West Africa, Italy, and Corsica. During 1944, they assisted in the liberation of southern France. The 9th DIC (Colonial Infantry Division) included the 4th, 6th, and 13th Regiments of Senegalese Tirailleurs, and fought from Toulon to the Swiss border between August and November 1944. After the Liberation of France, the Tirailleurs concluded their service in Europe. They were replaced by newly recruited French volunteers, on the order of Charles de Gaulle. This process became known as blanchiment. Faced with U. S. restrictions on the size of the French forces, de Gaulle chose to incorporate the various partisan groups within the structure of the official army. The complicated process of discharge and repatriation of the Tirailleurs, coupled with the refusal of France to pay wage arrears due to released prisoners of war, led to several incidents of violence. The most notable of these was the Thiaroye massacre, in 1944, during which the French killed between 35 and 300 (sources vary) Tirailleurs. The Tirailleurs Sénégalais comprised up to 16 percent of the French forces during the Indochina War.
Бірқалыпты киімдер
1857 жылдан 1889 жылға дейін Сенегалдық Tirailleurs сары түстес тоқымамен қара көк түстегі зуаве стилідегі киім киетін (жоғарыдағы бірінші фотоны қараңыз). Бұл киімнің орнына ашық көк түстес киімді, қызыл белбеу мен чекиялы фез киетін шалбар киінді. Ауа райы ыстық кезде ақ шалбар киілетін, ал 1898 жылы жеңіл хаки түстегі далалық киімдер қабылданды. 1914 жылы Францияға жіберілген сенегальдық бөлімшелер сол жылдың маусым айында француз жаяу әскерінің стандартты орташа көк пальтоларының астында енгізілген жаңа қара көк форма киді. Бұл 1915 жылы көк көкке ауысты, ал келесі жылы қара хаки түсті түсті шығарыла бастады. Осы өзгерістер кезінде сары манжетка мен жағаның таңғажайып тоқымалары сақталды, сонымен бірге фес (көрінуді азайту үшін қарапайым жапқышпен киіледі). Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін сенегальдық Tirailleurs жоғарыда сипатталған хаки формаларын, ауыр матамен немесе жағдайға байланысты жеңіл бұрғылаумен киіп жүрді. Кейінгі жорықтарда олар басқа француз бөлімшелері сияқты бірдей далалық киім киіп жүрді, әдетте колониялық жаяу әскердің қара көк жемшөп шапқышы бар. Қызыл фес 1950-ші жылдарға дейін парадтық нысан ретінде сақталды.