Кіріспе
Француз армиясының корпусы, құрамына ішінара шетел азаматтары кіреді. Француз шетелдік легионы – француз армиясының элиталық корпусы, оған бірнеше мамандықтар кіреді: жаяу әскер, атқыштар, инженерлер, әуе десантшылары. Ол 1831 жылы шетел азаматтарын француз армиясына қабылдау мақсатымен құрылған. 1962 жылы Алжир соғысы аяқталғанға дейін ол Солтүстік Африкадағы Францияның колониялық жобасымен байланысты француз армиясының бөлімшелері – Armée d’Afrique құрамына кірді. Легионерлер – жоғары дайындықтан өткен сарбаздар. Легионның ерекшелігі – француз қарулы күштерінде қызмет етуге дайын шетелдіктерге есігі ашық. Легион бүгінде әскери дайындығының дәстүрлі әскери дағдыларға және мықты корпустық рухқа негізделгендігімен танымал, себебі оның құрамында әртүрлі мәдениеттерге ие әртүрлі елдерден келген адамдар бар. Сондықтан дайындық тек физикалық қиындықтармен ғана емес, психологиялық тұрғыдан да өте күшті стресс тудырады деп сипатталады. Легионерлер үш жыл қызмет еткеннен кейін немесе Франция үшін шайқаста жараланған жағдайда "Français par le sang versé" ("Төгілген қан арқылы француз") ережесі бойынша француз азаматтығына үміткер бола алады. 1831 жылдың 10 наурызында Франция королі шетелдік азаматтарды Франция Корольдігінің бұрынғы шетелдік полктерінен француз армиясына қосуға рұқсат берді. Жаңадан келгендердің арасында Бурбон монархиясының жақында таратылған швейцариялық және неміс шетелдік полктерінен келген сарбаздар болды. Жаңа полк құру туралы корольдік жарлықта шетелдіктердің Франциядан тыс жерде ғана қызмет ете алатыны нақты көрсетілген. 1830 жылы Алжирді басып алған француз экспедициялық күштеріне күш қосып беру қажет болды, сол себепті Легион теңіз арқылы Тулоннан Алжирге бөлім-бөлім жіберілді. 1831 жылдан бері Легионда белсенді қызметте жүз мыңдаған адам болды және Франция, Алжир, Марокко, Тунис, Мадагаскар, Батыс Африка, Мексика, Италия, Қырым, Испания, Индоқытай, Норвегия, Сирия, Чад, Заир, Ливан, Орталық Африка, Габон, Кувейт, Руанда, Джибути, бұрынғы Югославия, Сомали, Конго Республикасы, Кот-д’Ивуар, Ауғанстан, Мали және тағы да басқа елдерде шамамен 40 000 адамнан айырылды. Легион XIX ғасырда француз колониялық империясын қорғауға және кеңейтуге көмектесу үшін негізінен пайдаланылды. Шетелдік легион бастапқыда тек Алжирде орналасты, онда ол отарды тыныштыққа келтіруге және дамытуға қатысты. Кейіннен Шетелдік легион бірқатар қақтығыстарға қатысты, соның ішінде 1835 жылғы Бірінші Карлист соғысы, 1854 жылғы Қырым соғысы, 1859 жылғы Екінші Италия Тәуелсіздік соғысы, 1863 жылы Мексикадағы француз интервенциясы, 1870 жылы Франко-прусс соғысы, 1883 жылғы Тонкин науқаны және Қытай-Француз соғысы, Сахара астындағы Африкадағы француз колониялық империясының өсуін қолдау, 1892 жылғы Екінші Франко-Дагомея соғысы, 1895 жылғы Екінші Мадагаскар экспедициясы және 1894 жылғы Мандинго соғыстары. Бірінші дүниежүзілік соғыста Шетелдік легион Батыс майданындағы көптеген маңызды шайқастарда күш көрсетті. Ол Норвегия, Сирия және Солтүстік Африка кампанияларында қатысқанмен, Бірінші дүниежүзілік соғысқа қарағанда Екінші дүниежүзілік соғыста азырақ рөл атқарды. Бірінші Индоқытай соғысы (1946–1954) кезінде Шетелдік легионның қатары көбейді. Легион Вьетминдік күштерге қарсы Диен-Бьен-Фу шайқасында көптеген сарбаздарын жоғалтты. Кейінгі әскери науқандарға Суэц дағдарысы, Алжир шайқасы және генерал Морис Шалль бастаған Алжирдегі әртүрлі шабуылдар, соның ішінде Орани және Жюмель операциялары кірді. Алжирдің тәуелсіздік соғысы (1954–1962) кезінде Шетелдік легион кейбір офицерлер, сарбаздар және жоғары марапатталған 1-ші шетелдік парашют полкі (1er REP) генералдардың төңкерісіне қатысқаннан кейін таратылуға жақын болды. 1960 және 1970 жылдары легиондық полктар француз мүдделерін сақтау үшін жедел орналасу күші ретінде бөлімшелерді жіберуде қосымша рөлдер атқарды – бұрынғы африкалық колонияларда және басқа елдерде де; сонымен қатар ол өзінің бастапқы мақсатына қайта оралды – кез келген даулы аймаққа жіберуге әрқашан дайын күште болу. Елеулі операциялардың арасында 1969–1972 жылдардағы Чад-Ливия қақтығысы (Алжир соғысынан кейін Легионның алғашқы операциясы), 1978–1979 және 1983–1987 жылдар; 1978 жылдың мамыр айында қазіргі Конго Демократиялық Республикасындағы Кольвези. 1981 жылы 1-ші шетелдік полк және Шетелдік легион полктері Ливандағы көпұлтты күшке қатысты. 1990 жылы Шетелдік легион полктері Перс шығанағына жіберілді және Дивизия Дагегеге бөлігі – Операция Дагегеге қатысты. 1990 жылдардағы шығанақтағы соғыстан кейін Шетелдік легион Руанда, Габон және Заирдегі француз және шетел азаматтарын эвакуациялауға көмектесті. Шетелдік легион Камбоджа, Сомали, Сараево, Босния және Герцеговинада да орналастырылды. 1990 жылдардың ортасы мен соңында Шетелдік легион Орталық Африка Республикасында, Конго Бразавильде және Косовода орналастырылды. Француз шетелдік легионы 1990–1994 жылдардағы Руандадағы және 2002 жылдан бері Кот-д’Ивуардағы операцияларға да қатысты. 2000 жылдары Шетелдік легион Ауғанстандағы Операция Тұрақты Азаттыққа, Кот-д’Ивуардағы Операция Ликорнға, Чадтағы және Орталық Африка Республикасындағы ЕОҚТ/РКА-ға және Солтүстік Мали қақтығысындағы Операция Сервальға жіберілді. Төменде талқыланғандай, басқа елдер де француз шетелдік легионының моделін қайталауға тырысты. Шетелдік легион негізінен XIX ғасырда француз колониялық империясын қорғауға және кеңейтуге пайдаланылды, бірақ ол Франко-прусс соғысы, Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарды қоса алғанда, барлық француз соғыстарына қатысты. Шетелдік легион француз армиясының және француз теңіз күштерімен қорғалған теңіз көлігінің маңызды бөлігі болып қала береді, үш республиканы, Екінші француз империясын, екі дүниежүзілік соғысты, жаппай шақыру армиясының өркендеуі мен құлдырауын, француз колониялық империясының таратылуын және Шетелдік легионның Алжирдегі базасын жоғалтуын бастан өткерді.
The French Foreign Legion is an elite corps of the French Army that consists of several specialties: infantry, cavalry, engineers, airborne troops. It was created in 1831 to allow foreign nationals into the French Army. It formed part of the Armée d’Afrique, the French Army's units associated with France's colonial project in Northern Africa, until the end of the Algerian War in 1962. Legionnaires are highly trained soldiers and the Legion is unique in that it is open to foreign recruits willing to serve in the French Armed Forces. The Legion is known today as a unit whose training focuses on traditional military skills and on its strong esprit de corps, as its men come from different countries with different cultures. Consequently, training is often described as not only physically challenging, but also very stressful psychologically. Legionnaires may apply for French citizenship after three years' service, or immediately after being wounded during a battle for France under a provision known as "Français par le sang versé" ("French by spilled blood"). the King of the French, on 10 March 1831 to allow the incorporation of foreign nationals into the French Army from the foreign regiments of the Kingdom of France. Recruits included soldiers from the recently disbanded Swiss and German foreign regiments of the Bourbon monarchy. The Royal Ordinance for the establishment of the new regiment specified that the foreigners recruited could only serve outside France. The French expeditionary force that had occupied Algiers in 1830 was in need of reinforcements and the Legion was accordingly transferred by sea in detachments from Toulon to Algeria. Since 1831, the Legion has consisted of hundreds of thousands in active service at its peak, and suffered the aggregated loss of nearly 40,000 men in France, Algeria, Morocco, Tunisia, Madagascar, West Africa, Mexico, Italy, Crimea, Spain, Indo China, Norway, Syria, Chad, Zaïre, Lebanon, Central Africa, Gabon, Kuwait, Rwanda, Djibouti, former Yugoslavia, Somalia, the Republic of Congo, Ivory Coast, Afghanistan, Mali, as well as others. The Legion was primarily used to help protect and expand the French colonial empire during the 19th century. The Foreign Legion was initially stationed only in Algeria, where it took part in the pacification and development of the colony. Subsequently, the Foreign Legion was deployed in a number of conflicts, including the First Carlist War in 1835, the Crimean War in 1854, the Second Italian War of Independence in 1859, the French intervention in Mexico in 1863, the Franco Prussian War in 1870, the Tonkin Campaign and Sino French War in 1883, supporting growth of the French colonial empire in Sub Saharan Africa, the Second Franco Dahomean War in 1892, the Second Madagascar expedition in 1895 and the Mandingo Wars in 1894. In World War I, the Foreign Legion fought in many critical battles on the Western Front. It played a smaller role in World War II than in World War I, though having a part in the Norwegian, Syrian and North African campaigns. During the First Indochina War (1946–1954), the Foreign Legion saw its numbers swell. The Legion lost a large number of men in the catastrophic Battle of Dien Bien Phu against forces of the Viet Minh. Subsequent military campaigns included those during the Suez Crisis, the Battle of Algiers and various offensives in Algeria launched by General Maurice Challe including Operation Oranie and Operation Jumelles. During the Algerian War of Independence (1954–1962), the Foreign Legion came close to being disbanded after some officers, men, and the highly decorated 1st Foreign Parachute Regiment (1er REP) took part in the Generals' putsch. In the 1960s and 1970s, Legion regiments had additional roles in sending units as a rapid deployment force to preserve French interests – in its former African colonies and in other nations as well; it also returned to its roots of being a unit always ready to be sent to conflict zones around the world. Some notable operations include the Chadian–Libyan conflict in 1969–1972 (the first time that the Legion was sent in operations after the Algerian War), 1978–1979, and 1983–1987; Kolwezi in what is now the Democratic Republic of the Congo in May 1978. In 1981, the 1st Foreign Regiment and Foreign Legion regiments took part in the Multinational Force in Lebanon. In 1990, Foreign Legion regiments were sent to the Persian Gulf and participated in Opération Daguet, part of Division Daguet. Following the Gulf War in the 1990s, the Foreign Legion helped with the evacuation of French citizens and foreigners in Rwanda, Gabon and Zaire. The Foreign Legion was also deployed in Cambodia, Somalia, Sarajevo, Bosnia and Herzegovina. In the mid to late 1990s, the Foreign Legion was deployed in the Central African Republic, Congo Brazzaville and in Kosovo. The French Foreign Legion also took part in operations in Rwanda in 1990–1994; and the Ivory Coast in 2002 to the present. In the 2000s, the Foreign Legion was deployed in Operation Enduring Freedom in Afghanistan, Opération Licorne in Ivory Coast, the EUFOR Tchad/RCA in Chad, and Operation Serval in the Northern Mali conflict. As discussed below, other countries have tried to emulate the French Foreign Legion model. The Foreign Legion was primarily used, as part of the Armée d'Afrique, to protect and expand the French colonial empire during the 19th century, but it also fought in almost all French wars including the Franco Prussian War, World War I and World War II. The Foreign Legion has remained an important part of the French Army and sea transport protected by the French Navy, surviving three Republics, the Second French Empire, two World Wars, the rise and fall of mass conscript armies, the dismantling of the French colonial empire, and the loss of the Foreign Legion's base, Algeria.
Алжирді жаулап алу 18301847
"Франция материгінен тыс жерлерде" күресу үшін құрылған Шетелдік легион Алжирде орналасты, онда ол колонияны бейбіттендіруге және дамытуға, әсіресе Алжир аймағындағы батпақтарды кептіруге қатысты. Шетелдік легион бастапқыда алты "ұлттық батальонға" (швейцариялық, поляк, неміс, итальян, испан және голланд-бельгиялық) бөлінді. 1832 жылдың желтоқсанында тіркелген он ағылшын сияқты кішірек ұлттық топтар кездейсоқ түрде орналастырылған сияқты. 1831 жылдың соңында алғашқы легионерлер Алжирге келді, бұл ел 130 жыл бойы Шетелдік легионның отаны болып, оның мінезін қалыптастырды. Алжирдегі алғашқы жылдар легион үшін қиын болды, себебі олар көбінесе ең нашар жерлерге жіберіліп, ең қиын тапсырмалар берілді, ал мүшелері француздың жаңа колониясына көбінесе қызығушылық танытпады. Легион 1832 жылы құрылған Африканың жеңіл жаяу әскер батальондарымен бірге қызмет етті, бұл әлі де әскери міндеттемесі бар немесе тәртіптік мәселелері бар адамдардан құралған жазалау әскери бөлімі болды. Шетелдік легионның Алжирдегі алғашқы қызметі төрт жылдан кейін аяқталды, себебі олар басқа жерде қажет болды.
Карл соғысы 18351839
Иссабельдің Испания тағына талап етуін қолдау үшін француз үкіметі Испанияға Шетелдік легионды жіберуге шешім қабылдады. 1835 жылғы 28 маусымда бөлім Испания үкіметіне тапсырылды. Шетелдік легион 17 тамызда теңіз жолымен Таррагонаға шамамен 1400 адаммен келді, ал жергілікті тұрғындар оларды бұрынғы орналасқан жерлеріне байланысты тез арада "Лос-Архелинос" (алжирліктер) деп атады. Шетелдік легион командирі бірден ұлттық батальондарды таратып, әскерлік рухты жақсартты. Кейіннен ол тәуелсіздік пен икемділікті арттыру үшін қолда бар күштен үш лансьер эскадрильясын және артиллериялық батареясын құрды. Шетелдік легион 1838 жылғы 8 желтоқсанда таратылды, сол кезде оның құрамында бар болғаны 500 адам қалған еді. Аман қалғандар Францияға оралды, олардың көптегені бұрынғы карлист жауларымен бірге жаңа Шетелдік легионға қайта қатарына қосылды.
Қырым соғысы
1854 жылғы 9 маусымда француз кемесі «Жан Барт» Қырым түбегіне Шет елдік легионның төрт батальонымен аттанды. Галлиполиде тағы бір батальон бригадалық қойма ретінде орналасты. Шет елдік легионның екі полкінен құралған сегіз рота 1854 жылғы 20 қыркүйекте Альма шайқасына қатысты. Теңіз арқылы келген күшейте түсу легиондық контингентті бригада деңгейіне жеткізді. «Шет елдік бригада» ретінде 1854–1855 жылдардың қысында Севастополь қоршауында қызмет етті. Жабдықтың жетіспеушілігі ерекше қиындық тудырды және одақтас әскерлерге холера шалдықты. Дегенмен, орыстардың белдеулеріне ілгектіленген үлкен патрондық қалталары болғандықтан «тері құрсақ» (орысша «кожаные животы») аталған легионерлер жақсы өнер көрсетті. 1855 жылғы 21 маусымда Үшінші батальон Корсикадан Қырымға жол тартты. 8 қыркүйекте Севастопольге соңғы шабуыл жасалды. Екі күннен кейін, тулары мен әскери оркестрі алда жүріп, Екінші шет елдік полк Севастополь көшелерімен өтті. Легионды Африкадан тыс жерде пайдалануға қатысты бастапқы күмәндер болғанымен, Қырымдағы Легионның жоғалғандары 1703 қаза тапқан және жараланған адамды құрады, ал француз әскерлерінің салдарынан болған жалғы қаза және аурудан туған жоғалғандардың саны 95 615 болды.
1859 жылғы Италия жорығы
"Африка армиясының" қалған бөлігі сияқты, Шетелдік легион Италия науқанына бөлімдер жіберді. Зуавтардың 2-ші полкімен біріктірілген екі шетелдік полк, Мак Махон корпусының екінші дивизиясының екінші бригадасының құрамына кірді. Шетелдік легион Маджента шайқасында (1859 жылдың 4 маусымы) және Солферино шайқасында (24 маусым) австриялықтарға қарсы өте жақсы көзге түсті. Легионның жоғалтулары көп болды, соның салдарынан 2-ші шетелдік полк өз командирі, полковник Шабриерден айырылды. Осы құрметтің ішінде, 1909 жылы Милан қаласы "Құтқарылу медалін" табыстады, ол әлі күнге дейін Екінші полктің полк туында сақталған.
Мексика экспедициясы 18631867
1862 және 1863 жылдар аралығында теңіз арқылы Мексикаға жіберілген 38 000 француз экспедициялық күштерінің құрамына Шетелдік легионның екі батальоны кірді, ал 1866 жылға қарай ол алты батальонға дейін артты. Мексикада қызмет ететін легионерлерден шағын кавалерия және артиллерия бөлімдері құрылды. Бастапқы мақсат – Шетелдік легион бөлімшелері Мексикада алты жылға дейін Мексика императорлық армиясының ядросын құру үшін қалуы керек еді. Алайда, Легион 1867 жылдың ақпан-наурыз айларында қалған француз күштерімен бірге елге қайтарылды. Легионның аңызға айналуы 1863 жылдың 30 сәуірінде Мексикада болды. Капитан Жан Данью басқарған, 62 легионер мен 3 офицерден тұратын рота, қоршаудағы Пуэбла қаласына конвойды сүйемелдеп бара жатқанда, 2200 және 800 саяқты жаяу әскер мен кавалериядан құралған екі батальонға бөлінген үш мың мексикалық роялисттердің шабуылына ұшырап, қоршауға алынды. Данжу, кіші лейтенант және кіші лейтенант басқаратын Легион отряды Камарон ауылының жанындағы ферма – Хасиенда де ла Тринидадта бекінді. Оқ-дәрісі таусылғанда, аман қалған алты адам штыкпен шабуылға шықты, нәтижесінде үшеуі қаза тапты. Қалған үш жаралы адам мексикалық командир полковник Миланның алдына жеткізілді, ол оларға Данжудың денесіне құрмет көрсету үшін француз қатарларына оралуға рұқсат берді. Капитанның ағаш қолы болған, ол кейін Легионға қайтарылды және қазір Аубаньдегі Легион мұражайында сақталады, сондай-ақ Камерон күні жыл сайын парадқа шығарылады. Бұл – Шетелдік легионның ең бағалы мүліктерінің бірі. Мексика кампаниясы барысында 6 654 француз қаза тапты. Олардың 1918-і Легионның бір полкіне тиесілі болды.
1870 жылғы франко-прусиялық соғыс
Француз заңдарына сәйкес, Шетелдік легион метрополиялық Франция аумағында тек ұлттық шапқыштық жағдайында ғана қолданылуы керек еді, сондықтан ол Седанда жеңілген Наполеон III-нің Императорлық армиясының құрамына кірген жоқ. Императорлық армияның жеңілісімен Екінші француз империясы құлап, Үшінші республика құрылды. Жаңа Үшінші республика Седаннан кейін жаттығудан өткен әскерлерге зор мұқтаж болды, сондықтан Шетелдік легионға контингент беруге бұйрық берілді. 1870 жылдың 11 қазанында екі уақытша батальон теңіз арқылы Тулонға келді, бұл Шетелдік легионның Францияның өзінде алғаш рет орналасқан уақыты болды. Ол неміс шебін бұзып, Парижді қоршаудан босатуға тырысты. Орлеанды қайта бағындыруға сәттілікке жетті, бірақ қоршауды бұза алмады. 1871 жылдың қаңтарында Франция капитуляциялады, бірақ көп ұзамай азамат соғысы басталды, ол революцияға және қысқа ғұмырлы Париж коммунасына әкелді. Шетелдік легион Коммунаны басып тастауға қатысты, ол қанды төгілістермен аяқталды.
Африканы отарлау
Африка армиясының құрамында Шетелдік легион Сахара төңірегіндегі Африкада француз отаршылдық империясының кеңеюіне үлес қосты. Сонымен қатар, Легион Алжирді бағындыруға қатысып, түрлі тайпалық бүліктер мен шабуылдарды тоқтатты.
Екінші франко-дагомей соғысы 18921894
1892 жылы король Беханзин қазіргі Бениндегі Порту-Ново француз протекторатына қауіп төндірді және Франция араласуға шешім қабылдады. Командир Фуракс Монтье басқарған батальон Бірінші шетелдік легионның екі ротасынан және екінші легионның тағы екі ротасынан құрылды. Котонудан легионерлер Дагоме Корольдігінің астанасы Абомейді жаулап алу үшін жорыққа шықты. Қалаға жетуге екі жарым ай уақыт кетті, осы уақытта Дагомеялық жауынгерлермен, әсіресе корольдің Амазонка әйелдерімен көптеген шайқастар болды. 1894 жылғы қаңтарда король Беханзин басылып, легионерлерге қолға түсті.
Екінші Мадагаскар экспедициясы 18941895
1895 жылы бірінші және екінші шетелдік полктерден құрылған батальон Мадагаскар Корольдігіне, аралды жаулап алу миссиясымен келген экспедициялық күштердің құрамында жіберілді. Шетелдік батальон Мадагаскардың астанасы Антананаривуға шабуыл жасаған колоннаның тірегі болды. Бірнеше ұсақ шайқастан кейін королева Ранавалона III дереу бас берді. Шетелдік легион 226 сарбазды жоғалтты, олардың тек онда бірі нағыз шайқаста қаза тапты. Қалғандары, экспедициялық күштердің көп бөлігі сияқты, тропикалық аурулардан қайтыс болды. 1897 жылдың қаңтарында королева Ранавалона III тақтан алынып, Алжирдегі Алжир қаласына жер аударылды, ол 1917 жылы қайтыс болды.
1898 жылғы мандинго соғысы
1882 жылдан тұтқындалғанға дейін Васулу империясының билеушісі Самори Туре француз отаршыл әскерімен күресіп, бірнеше рет жеңіске жетті, соның ішінде 1882 жылдың 2 сәуірінде Войоваянко шайқасында француздың ауыр артиллериясына қарсы айқын жеңіс одіс. Дегенмен, Самори 1886 және 1889 жылдар аралығында француздарға аумақтарды беру туралы бірнеше шарттарға қол қоюға мәжбүр болды. Самори үнемі шегіне бастады, бірақ басқа қарсылық әскерлерінің, әсіресе Сикассодағы Бабемба Траоре әскерінің жеңіліске ұшырауы отаршыл әскерге оның күштеріне қарсы күшті шабуыл жасауға мүмкіндік берді. 1894 жылдың басында Нигер өзенін бағындыру үшін 2-ші шетелдік полкінен екі ротадан тұратын батальон құрылды. Легионерлердің Уилла бекінісіндегі жеңісі мен аймақтағы полиция патрульдері тайпаларды бағындыру процесін жеделдетті. 1898 жылдың 29 қыркүйегінде Самори Туре француз командирі Гуро тарапынан тұтқындалып, Габонға жер аударылды, осылайша Васулу империясының соңы келді.
Бірінші дүниежүзілік соғыс 19141918
1871 жылы Германияның Эльзас пен Лотарингияны аннексиялауы осы екі аймақтың көптеген еріктілерінің Шетелдік легионға қосылуына әкелді, бұл оларға қызмет мерзімі аяқталғанда француз азаматтығын алу мүмкіндігін ұсынды. 1914 жылдың 29 шілдесінде соғыс жарияланғанда Францияда тұратын шетелдіктер өздері қабылдаған елді қолдауға шақырылды. Көптеген адам француз армиясына тікелей қатарына қосылғысы келгенімен, бірден қол жетімді жалғыз мүмкіндік – Шетелдік легион болатын. Тек бір күні (1914 жылдың 3 тамызы) Париждегі Легионның әскери комиссариатына 8000-ге жуық еріктілер тіркелді. Бірінші дүниежүзілік соғыста Шетелдік легион Батыс майданындағы Артуа, Шампан, Сомма, Эна және Верден (1917 жылы) сияқты маңызды шайқастарда күш көрсетті, сондай-ақ 1918 жылы ауыр шығынға ұшырады. Шетелдік легион Дарданелл және Македония майдандарында да болды және көрсеткен ерлігі үшін жоғары наградалармен марапатталды. 1914 жылы соғыс басталғанда көптеген жас шетелдіктер Шетелдік легионға ерікті болып жазылды. 1914 жылғы идеалистік еріктілер мен ескі Легионның опысты сарбаздары арасында айқын айырмашылықтар болды, бұл оларды біріктіруді қиындатты. Дегенмен, Шетелдік легионның ескі және жаңа сарбаздары Батыс майданында, оның ішінде Сомма шайқасындағы Белой-ан-Сантерде қаһарлы шайқастарда күресіп, қаза болды. Онда ақын Алан Сигер машиналық оқтан жараланғаннан кейін, алға жылжып келе жатқан батальонының қалған бөлігін шақырып, рухтандырды.
Соғыс аралығы 1918-1939 жылдар
Батыс майданда ауыр қаза шеккен Легион Бірінші дүниежүзілік соғыстан күшейтілген беделмен және француз армиясының ең көп марапатталған бөлімшелерінің бірі ретінде шықты. 1919 жылы Испания үкіметі испандық Шетелдік легионын құрды және оны француздық Шетелдік легион үлгісінде жасады. Шетелдік легион қайта ұйымдастыру және Алжирге қайта орналастыру процесін бастады. 1941 жылғы маусымда Сирия-Ливан кампаниясында 13e D.B.L.E. Дамаск қаласында 6e REI 6-шы Шетелдік жаяу әскер полкімен шайқасты, легионерлер легионерлермен соғысты. Дегенмен, 6e Шетелдік жаяу әскер полкінің (1941 жылдың 31 желтоқсанында таратылған) көптеген легионерлері 1942 жылы Шетелдік легионның Жүріс полкіне (R.M.L.E.) қосылды. Кейіннен Виши легионының мыңдаған қатардағы әскерлері 13e D.B.L.E. еркін француз күштеріне қосылды, бұл күштер де Жан де Латтр де Тассиньидің сәтті француз Азаттық армиясын біріктіруінің (1944 жылдың қыркүйегінде) бір бөлігі болды. Бұл (400 000 адамнан тұратын) бірігуге келісім шарты армиясы, еркін француз күштері және француз ішкі күштері кірді, олар Армия B құрады және кейіннен француздық 1-ші армияның бір бөлігіне айналды, сонымен қатар француз Кеңесінен де күштер келді.
Эльзас-Лотарингия
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген француз тілді бұрынғы неміс сарбаздары Германияда енді мүмкін болмаған әскери мансапты жалғастыру үшін Шетелдік легионға қосылды, соның ішінде "Malgré nous" француз неміс сарбаздары да болды. Егер Эльзас-Лотарингиядан келген ер адамдар французша сөйлемеген болса, ол қиын жағдай тудырар еді. Осы француз тілді бұрынғы неміс сарбаздары Индокитай соғысы кезінде Легион құрамының 60 пайызына дейін жетеді. Дегенмен, көпшілік пікірге қарамастан, француз үкіметі Waffen SS-тің бұрынғы мүшелерін қабылдаудан бас тартты, және кандидаттардың қан тобының татуировкасы немесе оны жасыратын іздер болған жағдайда тіркелуден бас тартты. Немістердің үлкен үлесі бір ұлттың басымдығына қатысты стандартты саясатқа қайшы келді, ал соңғы жылдары немістер Шетелдік легионның құрамында әлдеқайда аз орын алады.
Бірінші Үнді-Қытай соғысы 1946-1954
Бірінші Индокитай соғысы (1946–54) кезінде Екінші дүниежүзілік соғыс ардагерлерінің қатарына қосылуының нәтижесінде Шетелдік легионның сапы қабысқан. Шетелдік легион 1880 жылдардан бері қызмет етіп келе жатқан аймақта өзін-өзі таныстырғанмен, осы соғыста да ауыр шығынға ұшырады. Операцияларға үнемі жұмылдырылып, Легионның бөлімдері, әсіресе Диен-Бьен-Фу шайқасында зор шығынға ұшырады, ал бекітілген аңғар 1954 жылдың 7 мамырында түпкілікті түрде құлады. Сегіз жылдық соғыс барысында Индокитайда кем дегенде 72 833 адам қызмет етті. Легион ұрыста 10 283 адамын жоғалтты: 309 офицер, 1082 суффицер және 9092 легионер. Индокитайға қатысқан бірнеше легион бөлімшелерінің бірі болғанымен, 1-ші шетелдік парашют батальоны (1er BEP) ерекше көзге түсті, тіпті екі рет құрылымын жойды. Ол үшінші реформадан кейін 1-ші шетелдік парашют полкі (1er REP) деп қайта аталды. 1-ші БЭП 12 қарашада Индокитайға аттанды, содан кейін Тонкинде жауынгерлік операцияларға қатысты. Бүгінде шайқас алаңы болған бірнеше гектар жерді жүгері егістіктерімен қоршалған, сол жерде қаза болғандардың құрметіне арналған стела тұр. Диен-Бьен-Фу гарнизонына француздық, Солтүстік Африка және жергілікті (Индокитай) бөлімшелері кіргенімен, бұл шайқас ең алдымен Шетелдік легионның парашютшілерімен байланысты болды. Индокитай соғысы кезінде Легион бірнеше бронепоезддерді пайдаланды, олар француз Индокитайының белгіленген бағытындағы тұрақты символ болды. Легион сонымен қатар қолдағы құрлықтағы қақтығыстарға қатысты әртүрлі жолаушылар компанияларын басқарды.
Шетелдік легионның десанттық әскерлері
Легион Ұлттық азаттық фронты мен Armée de Libération Nationale (ALN) қарсы күресте белсенді қатысты. 1954–1962 жылдар аралығындағы негізгі қызмет 10-шы парашют дивизиясы мен 25-ші парашют дивизиясының операцияларының құрамында болды. 1-ші шетелдік парашют полкі, 1er REP, 10-шы парашют дивизиясының (Франция), 10ème DP, ал 2-ші шетелдік парашют полкі, 2ème REP, 25-ші парашют дивизиясының (Франция), 25ème DP бағынысында болды. 1-ші шетелдік парашют полкі (1er REP) және 2-ші шетелдік парашют полкі (2ème REP) француз парашют дивизияларының (1956 жылы құрылған 10ème DP және 25ème DP) операцияларына қатысқанмен, Легионның 1-ші шетелдік парашют полкі (1er REP) және Легионның 2-ші шетелдік парашют полкі (2ème REP) француз дивизияларынан бұрынғылары. 1er REP – үш рет қайта құрылған 1-ші шетелдік парашют батальоны (1er BEP), ал 2ème REP – бұрынғы 2-ші шетелдік парашют батальоны (2ème BEP) болды. Екі батальон да қайта аталды және олардың легионерлері 1954 жылдың 1 тамызында Индокитайдан Алжирге, 1954 жылдың 1 қарашасына дейін көшірілді. Екеуі де шығу тегімен III/1 R. C. P. құрамындағы Легион лейтенанты Жак Морин басқарған 3-ші шетелдік жаяу әскер полкінің парашют ротасына байланысты болды.
Алжирдегі соғыс 1954 жылдың 1 қарашасында басталғаннан кейін, Индокитайдан оралған екі шетелдік парашют батальоны – 1-ші шетелдік парашют батальоны (1er BEP, III құрамы) және 2-ші шетелдік парашют батальоны (2ème BEP) әлі француз парашют дивизияларының құрамына кірмеген және 1955 жылдың қыркүйек және желтоқсан айларына дейін полк ретінде тағайындалмаған. Алжир соғысы кезіндегі негізгі операцияларға Алжир шайқасы және Шекаралар шайқасы кірді, оған француз және Легион парашютистері бар 60 000 сарбаз қатысты. Легион парашютистері үшін 1-ші шетелдік парашют полкі (1er REP) және 2-ші шетелдік парашют полкі (2ème REP) – Пьер Пол Жанпьердің 1er REP-тің ғана бағынысында болған белгілі бір шетелдік парашют полктері болды. Француз қарулы күштерінің қалған француз парашютистеріне Жак Масу, Букон, Марсель Бижар, Пол Ауссарес басшылық етті. 1959 жылы таулардағы Легионның басқа да шабуылдарына Аурестегі Жюмель, Сигаль және Ариеж операциялары, ал Кабилидегі соңғысы кірді. Үндіқытайдағы қиын соғыстан кейін Шетелдік легион негізгі дайындық мерзімін ұзарту арқылы ынтымақты күшейтті. Бұл кезеңдегі күш-жігер сәтті болды, бірақ 1960 жылдың желтоқсанында генералдардың төңкерісі басталғанда легионға дағдарыс келді, ол әскер корпусының сенімін күйретті. 1961 жылдың сәуірінде генералдардың төңкерісіне қолдау көрсеткені үшін 10-шы парашют дивизиясының 1-ші шетелдік парашют полкі 1961 жылдың 30 сәуірінде Зеральдада таратылды. 1961 жылы төңкеріс кезінде Шетелдік легионның 1-ші сахаралық эскадрильясы бақылау және тәртіп сақтау міндеттерін алды. Алжирдің 1962 жылы француздық тәуелсіздігі ауыр соққы болды, себебі ол 1842 жылы құрылған Сиди-Бел-Аббестегі казармалық командалық орталықты мәжбүрлеп тастаумен аяқталды. Элиталық полк таратылатыны және қайта тағайындалатыны туралы хабарланғаннан кейін 1er REP легионерлері 1884 жылы Туьен-Кван қамалынан кейін сатып алынған қытай павильонын өртеп жіберді. Легион тарихы мұражайынан алынған жәдігерлер, соның ішінде капитан Жан Данжудың ағаш қолы, кейін Легионмен бірге Францияға жеткізілді. Сиди-Бел-Аббестен Легионның әкесі генерал Пол Фредерик Ролеттің, Розенборгтың князі граф Ааге және Алжирдегі соңғы қаза болған легионер Хайнц Циммерманның символдық қалдықтары да алынды. Легион 1960 жылы Эдит Пиаф орындаған "Non, je ne regrette rien" ("Жоқ, мен ештеңеге өкінбеймін") әнін, 1961 жылғы Алжир төңкерісінен кейін қайта орналасу үшін казармаларын тастап кеткенде офицерлер мен легионерлер әндейтін парад әні ретінде қабылдады. Бұл ән Легион мұрасының бір бөлігі болып қала берді. 1-ші шетелдік парашют полкі 1er REP 1961 жылдың 30 сәуірінде таратылды. Легион бөлімшелері теңіз арқылы қызметке тағайындала берді, бірақ Солтүстік Африкаға емес (төменде қараңыз).
Перс шығанағындағы соғыс 1990-1991
1990 жылдың қыркүйегінде 1-ші шетелдік полк, 1-ші шетелдік атқыштар полкі, 2-ші шетелдік парашют полкі, 2-ші шетелдік жаяу әскер полкі және 6-шы шетелдік инженерлер полкі 1-ші Спахи полкімен, 11-ші теңіз артиллериясы полкімен, 3-ші теңіз жаяу әскер полкімен, 21-ші теңіз жаяу әскер полкімен, француз армиясының жеңіл авиациясымен, Régiment d'infanterie chars de marine және 35-ші парашют артиллерия полкі, 1-ші парашют гусарды полкі мен 17-ші парашют инженерлер полкімен бірге Персия шығанағына жіберілді. «Даге» дивизиясына генерал-де-бригада Бернар Янвье басшылық етті. 27 түрлі ұлттан құралған Легион күштері француздық 6-шы жеңіл броньды дивизияға қосылды, оның миссиясы Коалицияның сол жақ қанатын қорғау болды. Төрт апталық әуе шабуылынан кейін коалициялық күштер жердегі шабуылды бастады. Олар тез арада Ирак территориясына терең еніп, Легион Ас Салман әуежайын басып алды, онда аз ғана қарсылық кездесті. Соғыс жерде жүз сағаттық ұрыстан кейін аяқталды, нәтижесінде Легион өте аз шығынға ұшырады. Соғыс барысында француз шетелдік легионының инженерлері АҚШ армиясының 82-ші әуеде десантталатын дивизиясын қолдады және дивизияға жарылғыш заттарды табу және залалсыздандыру (EOD) қызметтерін көрсетті. Отты тоқтатудан кейін олар Австралия Корольдік теңіз флотының дайверлерімен бірлесіп миналарды жою операциясын жүргізді.
Құрамы
Легионерлер француз армиясының ажырамас бөлігі болып табылады. Бүгінде олар оның құрамының шамамен 7-8% құрайды (немесе Жер операциялық күштерінің 11% -ы, FOT, француз армиясының операциялық бөлімдері). Шетелдік легион – француз армиясында кез келген ұлт өкіліне ашық болатын жалғыз бөлімше. Легионерлердің көпшілігі әлі де еуропалық елдерден келеді, бірақ Латын Америкасы мен Азиядан келгендердің саны артып келеді. Шетелдік легион офицерлерінің көпшілігі француз ұлттықтары, ал шамамен 10% -ы қатардан өскен легионерлер. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, мүшелері 140 елден бастау алады. Бұрын легионерлер псевдоним ("декларацияланған жеке басы") астында әскерге шақырылуға мәжбүр болған. Бұл саясат өмірін жаңадан бастағысы келген жауынгерлерге әскери қызметке қабылдануға мүмкіндік беру мақсатында енгізілді. Легион барлық жаңадан келгендердің жеке басын жариялауды әділ деп санды. 2010 жылдың 20 қыркүйегінен бастап жаңадан келгендер өздерінің нақты жеке басымен немесе декларацияланған жеке басымен тіркеле алады. Декларацияланған жеке басымен тіркелген жауынгерлер бір жыл қызметтен кейін өздерінің нақты жеке басымен жағдайларын реттеуге құқылы. Шетелдік легионда үш жыл қызмет еткеннен кейін легионер француз азаматтығына үміткер бола алады.
Ел бойынша мүшелік
2008 жылы 140 елден легионерлер келді. Сапына қосылғандардың көпшілігі Франциядан тыс елдерден шыққан, ал офицерлер құрамының басым бөлігі француздардан тұрады. Көптеген жаңадан келгендер Шығыс Еуропа және Латын Америкасынан болады. The Daily Telegraph газетінің журналисі Нейл Твиди Германияның дәстүрлі түрде көптеген сарбаздарды бергенін айтты, "Легионның екі дүниежүзілік соғыстағы қанымен жазылған тарихын ескеретін болсақ, бұл бірқатар қайшылық тудырады".
Эльзас-Лотарингия
Шетелдік легионның бастапқы ұлттары олар қосылған кездегі тарихи оқиғаларды көрсетеді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген бұрынғы Вермахт қызметкерлері қатарына қосылды, себебі азаматтық өмірге оралған көптеген сарбаздар тұрақты жұмыс табуды қиындыққа тап болды. Жан Дени Лепаж «Шетелдік легион неміс әскери тұтқындары лагерьлерінен сырқатымен жұмысқа алған» деп хабарлайды, бірақ бұл жұмысқа алынушылардың саны кейіннен шамадан тыс көрсетілгенін қосты. Бірінші Индокитай соғысы аясында жазған француз үкіметінің қолдаушысы Бернард Б. Фолл, сол кезде Шетелдік легионның негізінен неміс әскерлерінен құралғаны туралы пікірге күмән келтірді, оны былай атады: [a] canard, оның бір түрі – барлық немістер кем дегенде СС генералдары және іздеп жүрген басқа да соғыс қылмыскерлері болды. Әдетте, және Шетелдік легионды белгілі бір елдің жеке гвардиясына айналдырмау үшін, әрбір ұлттық құрамның үлесі жалпы санының шамамен 25 пайызын құрайды. Тіпті егер француз жұмысқа алушылары кандидаттарды табуға құштар болғандықтан, немістерді швейцариялықтар, австриялықтар, скандинавиялықтар және басқа да жақын этностық топтар ретінде тіркеген болса да, Шетелдік легиондағы немістердің саны 35%-дан аспауы ықтимал. Осылайша, жоғалтуларды, ауыстыруларды, зейнеткерлікке шығаруларды және т.б. ескермей, Индокитайдағы неміс әскерлерінің ең көп саны 278 000-нан 7 000-ға жеткен болуы мүмкін. Ал бұрынғы нацистерге келетін болсақ, алғашқы келгендердің арасында олардың саны көп болды, бірақ ешқайсысы соғыс қылмыскері ретінде танылмады. Француз барлау қызметі осыны қамтамасыз етті. Индокитайдың қатал климатын ескеретін болсақ, тропиктік тәжірибесі жоқ егде жастағы адамдар көбінесе зиянды болды, сондықтан Шетелдік легионға қосылғандардың орташа жасы шамамен 23-ке жуық еді. Диен-Бьен-Фу шайқасы кезінде осы жастағы легионерлердің ең жаман жағдайда [Үшінші] рейх құлаған кезде «Гитлер жастарының» шорты киген болуы мүмкін. Шетелдік легион өз ұлтынан басқа ұлт азаматтарын да қабылдайды. Швейцариялықтар мен бельгиялықтардың бір бөлігінің анықталмау үшін француздықтар болуы мүмкін. Сонымен қатар, Эльзас Германия империясының құрамында болған кезде көптеген альзас тұрғындары Шетелдік легионға қосылған және өздерін француздықтар деп санағандықтан неміс ретінде тіркелген болуы мүмкін. Шетелдік легионда жұмысқа алу шарттары туралы толық ақпарат алу үшін ресми бетке өтіңіз (ағылшын тілінде): Жас шектеріне қатысты, 17½ (ата-анасының рұқсатымен) және 39½ жас аралығындағы азаматтар қабылдануы мүмкін.
[a] canard with the sub variant that all those Germans were at least SS generals and other much wanted war criminals. As a rule, and in order to prevent any particular nation from making the Foreign Legion into a Praetorian Guard, any particular national component is kept at about 25 percent of the total. Even supposing (and this was the case, of course) that the French recruiters, in the eagerness for candidates would sign up Germans enlisting as Swiss, Austrian, Scandinavian and other nationalities of related ethnic background, it is unlikely that the number of Germans in the Foreign Legion ever exceeded 35 percent. Thus, without making an allowance for losses, rotation, discharges, etc., the maximum number of Germans fighting in Indochina at any one time reached perhaps 7,000 out of 278,000. As to the ex Nazis, the early arrivals contained a number of them, none of whom were known to be war criminals. French intelligence saw to that. Since, in view of the rugged Indochinese climate, older men without previous tropical experience constituted more a liability than an asset, the average age of the Foreign Legion enlistees was about 23. At the time of the battle of Dien Bien Phu, any legionnaire of that age group was at the worst, in his "Hitler Youth" shorts when the [Third] Reich collapsed. The Foreign Legion accepts people enlisting under a nationality that is not their own. A proportion of the Swiss and Belgians are actually likely to be Frenchmen who wish to avoid detection. In addition many Alsatians are said to have joined the Foreign Legion when Alsace was part of the German Empire, and may have been recorded as German while considering themselves French. Regarding recruitment conditions within the Foreign Legion, see the official page (in English) dedicated to the subject: With regard to age limits, recruits can be accepted from ages ranging from 17½ (with parental consent) to 39½ years old.
Шетелдік легионнан кейінгі келісімшартқа рұқсат беретін елдер
Еуропалық Одақ шеңберінде Легионнан кейінгі қабылдау мәселесі нақтырақ емес. Дания, Норвегия, Германия және Португалия Легионнан кейін әскери қызметке қабылдауға рұқсат береді, ал Нидерландыда мұны тыйым салатын конституциялық ережелер бар. [Rijkswet op het Nederlanderschap, Artikel 15, lid 1e, (Нидерланд тілінде:)] (яғни: адам шетелдік азаматтықты қабылдау арқылы немесе Нидерланд Корольдігіне немесе оның одақтастарының біріне қарсы қақтығысқа қатысқан шетелдік мемлекеттің армиясында қызмет ету арқылы Нидерланд азаматтығынан айырылуы мүмкін). Еуропалық Одақта екі азаматтық статусты мойындау немесе конституциялық ережелерді шектеу қағидасы қолданылуда. АҚШ Ұлттық гвардияға (капитан шеніне дейін) жасыл карта иелері болып табылатын карьералық әскери қызметшілерді қабылдауға рұқсат береді. Израиль Легионнан кейінгі әскери қызметке қабылдауға рұқсат береді. Легиондағы ең ірі ұлттық топтардың бірі – поляктар. Польша заңдары шетелдік армияда қызмет етуге рұқсат береді, бірақ тек Польша Ұлттық қорғаныс министрлігінің жазбаша рұқсатымен.
Жұмысқа қабылдау процесі
Шетелдік легион ақпараттық орталығына 1-3 күн ішінде келу. Қабылдау, ақпараттандыру және келісімшарт талаптары. Содан кейін Парижге, Шетелдік легионға қабылдау орталығына жіберіледі. Париж қабылдау орталығында (Шетелдік легион) алдын ала іріктеу – 1-4 күн. Ұмтылыстың расталуы, бастапқы медициналық тексеру, тіркелу құжаттарын аяқтау және 5 жылдық қызмет шартына қол қою. Обаньдегі қабылдау және іріктеу орталығында іріктеу – 7-30 күн. Психологиялық және тұлғалық тесттер, логикалық тесттер (білім деңгейіне талаптар жоқ), медициналық сараптама, дене күшінің тестілері, мотивациялық және қауіпсіздікке қатысты сұхбаттасулар. Іріктеудің расталуы немесе жоққа шығарылуы. Іріктеуден өткен жағдайда – 5 жылдық қызмет шартына қол қою және тапсыру. Шетелдік легионға оқушы ретінде қабылдау.
Негізгі оқыту
Легионның барлық қатардағы мүшелері, тіпті олар француз азаматтары болса да, "Шетелдік мәртебе" (à titre étranger) бойынша қызмет етуге міндетті. Нейтрилдік және офицерлік шендер француз немесе шетелдік мәртебеде қызмет ете алады. Француздық мәртебедегі офицерлер – француз армиясының Легионға қосылған басқа бөлімшелерінің мүшелері немесе француз азаматы болуды таңдаған легионерлер. Шетелдік легионның негізгі дайындығы 4-ші шетелдік полкте жүргізіледі. Бұл – 15-17 апталық оқу курсын ұсынатын әскери-жауынгерлік полк, содан кейін жаңадан келгендер өздерінің операциялық бөлімшелеріне жіберіледі:
"Ферма" (La Ferme) – 4-6 апталық бастапқы оқу; әскери өмір салтына енгізу; ашық ауадағы және даладағы жаттығулар. Кепи Бланк маршы (Marche Képi Blanc) – толық жарақтандырылып, күніне 25 шақырымнан екі күнде 50 шақырымдық шеру, содан кейін 3-ші күні Кепи Бланк салтанаты өтеді. Техникалық және практикалық оқу (казармалық және далалық оқумен кезектеседі) – үш апта. Таулық дайындық (Францияның Пиреней тауларындағы Формигерде) – бір апта. Техникалық және практикалық оқу (казармалық және далалық оқумен кезектеседі) – үш апта. Емтихан және негізгі техникалық сертификатты (CTE) алу – бір апта. Рейдтік марш (Marche Raid) – үш күнде аяқталуға тиіс 120 шақырымдық соңғы марш. Жеңіл көлік жүргізушілерінің білімі (жүргізуші куәлігі) – бір апта. Тағайындалған операциялық полкке баяндау алдында Аубаньеге оралу – бір апта. Француз тіліндегі білім беру (оқу, жазу және айту) негізгі дайындықтың барлық кезеңінде күнделікті жүргізіледі.
Дәстүрлер
Шетелдік легион әртүрлі ұлттардан және әртүрлі өмір жолынан келген сарбаздардан құралғандықтан, мықты корпустық рухты дамыту қажет – бұл легионның кредосы, ол тек француз тілінде жатқа айтылады. Құрмет кодексі 1980-ші жылдары қабылданды.
Қызметке тағайындалмаған және офицерлер
Киім-кешектің белгісі үш құрамдас бөліктен тұрады: шен эмблемасы, полк таңбасы және қызмет мерзімі шеврондары. Суретте көрсетілгенде, үш жоғары қарай бағытталған алтын шеврон Сержант-шефті білдіреді. Алмаз тәрізді полк таңбасы (Écusson) үш жасыл алмаз пішінді элементтермен құралған, олар граната белгісін қоршайды. Үш алмаз колониялық бөлімшені көрсетеді, ал ресми бөлімше үшін бір алмаз, резервтік бөлімше үшін екі алмаз болады. Легионның граната белгісінде әдеттегі бестен гөрі жеті жалыны бар, ал екі төмен қарай бағытталған шеврон кем дегенде 10 жыл қызмет еткенін көрсетеді. Кейбір Капрал-шефтер 30 жыл немесе одан да көп қызмет еткені үшін алты шевронға ие болуы мүмкін. Осы стильдегі белгілер киім-кешектің тек сол жақ жеңіне тағылады, ал оң жақ жеңге сол сияқты өлшемдегі белгі, бірақ полк алмазы мен қызмет мерзімі шеврондарызсыз тағылады. Пионерлік бөлімшелердің оң жақ жеңіне арналған белгіде ерекшелік бар: ол шенге байланысты алтын немесе жасыл Пионерлік белгісін қамтиды, бірақ қызмет мерзімі шеврондары жоқ. Бұрын сипатталғандай, сол жақ жеңдегі белгіде полк алмазынан төмен орналасқан. Шетелдік легионның қазіргі әскер құрамының 25% -ын сержанттар (NCO) және кіші офицерлер құрайды.
Шетелдік легион шені | Теңдестірілген шен | НАТО коды | Қызмет мерзімі | Белгі
---|---|---|---|---
Sergent | Sergeant | OR 5 | Капрал шенінен кейін үш жылдық қызметтен кейін тағайындалады.
Sergent Chef | Senior Sergeant | OR 6 | Сержант ретінде үш жылдық қызметтен кейін және жеті жылдан он төрт жылға дейін қызмет ету.
Adjudant | Warrant Officer | OR 8 | Сержант-шеф шенінен кейін үш жылдық қызметтен кейін тағайындалады.
Adjudant Chef | Chief Warrant Officer | OR 9 | Адижант шеф шеніне жеткеннен кейін француз легионерлері емес, Франция азаматы болмаған жағдайда, одан әрі тағайындалмайды. 2016 жылы Шетелдік атақтармен қызмет ететін Шетелдік легион офицерлерінің 10% -ы қатардан тағайындалған офицерлер болды. Емтихан тапсырғаннан кейін немесе кем дегенде он төрт жыл қызмет еткеннен кейін емтихансыз тағайындалады.
Ағалық шеврондары
Шетелдік легион ағалықты көрсету үшін алтын түсті шеврондарды (chevrons d'ancienneté) төмен қарай бағыттайды. Бұл шеврондарды қатардағы легионерлер мен кіші офицерлер ғана киім формасының сол жақ жеңінде, шен белгілері мен полк эмблемасының астына тағады. Әр шеврон Легиондағы бес жылдық қызметті білдіреді. Комиссия алған офицерлер ағалық шеврондарын тақпайды.
Құрметті дәрежелері
Француз армиясы 1796 жылдан бері ерекше батылдық көрсеткен адамдарға құрметті шендер тағайындап келеді. Шетелдік легионда генерал Пол Фредерик Роле 20-ғасырдың басында әскери және азаматтық есімдерімен көзге түскен абыройлы тұлғаларға құрметті легиондық шендер беру дәстүрін енгізді. Осы құрметті тағайындауларды алғандар Легион бөлімдерімен бірге үлгілі түрде активті қызметте болған, немесе жауынгерлік емес жағдайларда Легионға ерекше қызмет көрсеткен. 1200-ден астам адам «Ең үздік қызметтері үшін» Легионының құрметті шеніне ие болды. Осы марапаттардың көп бөлігі соғыс кезінде әскери қызметшілерге берілді, олар «Легион құрметінің иегері» немесе «Легион бастығының сержанты» сияқты атақтарға қол жеткізді, ал басқа иеленушілердің қатарында Шетелдік легионға еңбегімен қызмет еткен медбикелер, журналистер, суретшілер және министрлер де болды. Француз армиясында 18-ғасырдан бері әрбір жаяу әскер полкінде кішігірім пионерлер жасағы болған. Жол салу және бекініс жұмыстарын жүргізуден бөлек, оларға дұшпанның оты астында балталары мен қашақтарымен кедергілерді жою арқылы қалған жаяу әскерге жол ашу міндеті жүктелген. Мұндай тапсырмалардың қауіптілігі сақал өсіруге рұқсат беру сияқты жеңілдіктермен мойындалды. Қазіргі Шетелдік легион пионерлік взводы қоғамдық шаралар үшін Легион қоймасы мен штаб-пәтері полкімен қамтамасыз етіледі. Бұл бөлім Наполеон дәуірінің саперлерінің символдарын қайта енгізді: сақал, балта, былғары алжапқыш, қиылысқан балта нышаны және былғары қолғаптар. Шетелдік легионның парадтарын осы бөлім ашқанда, ол саперлердің әскерге «жол ашу» дәстүрлі рөлін еске түсіреді. Шындығында, бұл Шетелдік легионның ізашарлары – «Шет ел полктері» немесе Ескі тәртіп француз армиясының шетелдік полктері, «Ұлы армияның» шетелдік бөлімдері және 1831 жылға дейінгі шетелдік полктердің марш қадамы болды.
"Ле Будин"
"Le Boudin" - Шетелдік легионның әскери маршы.
Униформа
Әлемдік соғысқа дейін Шетелдік легион әдетте парадқа арналған киімдерінде бірнеше ерекшеліктері бар француз әскерінің киімін киетін. Бұл негізінен қызыл шалбармен бірге тағылатын қара көк пальтодан (кейінірек – туника) тұратын. Әскери киімдер көбінесе Шетелдік легион қызмет еткен климат пен жердің ерекшеліктеріне байланысты өзгертілді. Шаконың орнына Солтүстік Африка жағдайларына әлдеқайда қолайлы, жеңіл матадан тігілген кепи пайда болды. Қазырмада жұмыс киімі ретінде ауыр капоталар (көк жапан) пен жапаншалар (қысқа жамбас ұзындығы) кию практикасы Шетелдік легион құрылғаннан бері жалғасты. 1856 жылы Крым соғысына Швейцариядан шақырылған Шетелдік легион бөлімдерінің жасыл форма киюі – қысқа мерзімді ерекшелік болды. Крымның өзінде (1854–59) қыста кию үшін капотпен жамылған пальто және қызыл немесе көк белбеулер қабылданды, ал Мексика араласуы (1863–65) кезінде кейде кепидің орнына сабан шапқыштар немесе сомбреролар қолданылды. Соңғысы киінген кезде әдетте ақ «хаволок» (күлгін жамылғы) – Шетелдік легионның символына айналған ақ кепидің алдыңғы түрімен жабылтын. 1870–71 жылдардағы Франко-Прус соғысы кезінде Францияда қызмет еткен Шетелдік легион бөлімдері француз жаяу әскерінің көп бөлігінен белгілерінің ұсақ ерекшеліктерімен ғана ерекшеленді. Алайда, кейінгі отарлық науқандарда ыстық ауа райына арналған арнайы киімдердің қолданысы артты, мысалы, Тонкинде жағасы жоқ кео блузкалары (1884–85), Дагомейде хаки матадан тігілген жакеттер (1892) және Мадагаскарда ақ киіммен тағылатын топилер (1895). XX ғасырдың басында легионерлер қызыл кепи, көгілдір лентасы мен жиегі, қызыл жағасы бар қою көк туника, қызыл манжеттері және қызыл шалбар киетін. Ерекше белгілері – қызыл жүнмен жиектелген жасыл эполеттер (желідегі қызыл түсті алмастырып) және кепидің алдыңғы жағында полк нөмірінің орнына тағылатын қызыл жалындаған гранатаның кестеленген белгісі болды. Далада кепиге мойынды қорғайтын жамылғы тағылып, ашық түсті жамылғы киілетін. Француз жаяу әскерінің стандартты орта көк түсті қос көкпекті (капота) киіп, әдетте аяқтарды марш үшін босату үшін түймеленетін. 1830 жылдардан бастап легионерлер француз армиясының басқа еуропалық бөлімшелері сияқты (мысалы, зуавтар немесе шассерлер д’Африка) белдеріне кең көк жүнді белбеу тағатын, ал Африка армиясының жергілікті бөлімшелері (спахилер мен тиралерлер) қызыл белбеу тағатын. Ыстық ауа райында қызыл сержантты ақ бәтес шалбармен, қысқа былғары leggings-ке тығып киетін. «Beau Geste» бейнесі осыдан пайда болды. Қазырмада ақ кепимен ақ жүнді жабатын қысқа қара көк жакет («veste») немесе ақ блузка және ақ шалбар киілетін. Бастапқы кепинің қақпағы хаки түсті болған, оны үнемі жуудың арқасында тез ақ түске енетін. Ақ немесе хаки кепи қақпағы осы кезеңде Шетелдік легионға ғана тән емес, Солтүстік Африкадағы басқа француз бөлімшелерінде де жиі кездесетін. Кейіннен ол алыс шекаралық бекеттерде қызмет етуі мүмкін болғандықтан Шетелдік легионмен ерекше байланысты болды (фез немесе тюрбан киген жергілікті тұрғындардан басқа). Солтүстік Африкадағы климаттың өзгеруі француз армиясын жергілікті командирлерге жағдайға сәйкес «tenue de jour» (күннің киімі) туралы шешім қабылдауға мүмкіндік берудің ақылға қонымды тәсіліне жеткізді. Осылайша, легионер ыстық ауа райында көк түсті туника мен ақ шалбарда, қалыпты температурада көк түсті туника мен қызыл шалбарда парадқа немесе серуендеуге шығуы мүмкін, ал суық жағдайда көк пальтоны қызыл шалбармен кие алатын. Белбеуді пальтомен, блузкамен немесе жакетпен бірге тағуға болады, бірақ туникамен емес. Эполеттер – бұл парад немесе қызметтен тыс киім үшін ғана туникамен немесе пальтомен бірге тағылатын киім. Офицерлер француз полктегі әріптестеріне ұқсас қою көк (шамалы қара) түсті туника киетін, бірақ қара түсті жаға мен манжеттердегі қызыл түсті алмастырған. Толық киім үшін алтын жиектелген эполеттер тағылатын, ал дәрежесі кепи мен манжеттердегі алтын сақиналардың санынан көрінетін. Шалбар салмақты, қара жолақты немесе жағдайға қарай ақ түсті болған. Барлық ақ немесе ашық хаки формалары (1890 жылдардан бастап) көбінесе далада немесе казармаларда қарапайым міндеттерде киілетін. Офицерлердің туникаларының төменгі жағында қызыл немесе алтын диагональды жолақтармен белгіленетін. Ақ көйлектің алдыңғы жағына блузка сияқты кішкентай, шешілетін жолақтар тігілетін. 1914 жылға дейін Индо-Қытайдағы бөлімшелер жеткізу қиындықтарын еңсеру үшін Шетелдік легион белгілері бар ақ немесе хаки колониялық жаяу әскерінің формаларын киетін. Бұл киімге Солтүстік Алжирдің шет елдерінде қызмет ететін Шетелдік легион бөлімдеріне де берілген, бірақ оның иелеріне ұнамайтын ақ күнге қарсы шлем кіретін. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Францияда қызмет ететін Шетелдік легион бөлімдері француз жаяу әскерінің стандартты көк пальтосы мен қызыл шалбарын киетін, олар капотаның түсімен бірдей жаға белгілерімен ерекшеленетін, қызыл түсті емес. Көк түстіден кейін Шетелдік легион 1916 жылдың басынан бастап Арме д’Африканың басқа бөлімшелерімен бірге хаки түсті киімдерді, мырыш шлемдерді қабылдады. 1909 жылдан бері Мароккодағы активті қызметте сары түсті хаки матадан тігілген жакет киіліп, классикалық көк және ақ түсті алмастырды. Соңғысы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Алжирде салыстырмалы түрде тыныш жағдайда киіліп, бірақ хаки матадан тігілген киімдермен көбірек алмастырылды. 1914 жылға дейінгі көк және қызыл формалар 1919 жылға дейін Алжирдегі гарнизондық киім ретінде кейде көріне берді. 1920 жылдардың басында қарапайым хаки матадан тігілген стандартты форма Шетелдік легион үшін әмбебап киімге айналды, тек қызыл және көк кепи (қақпағымен немесе қақпақсыз) және жасыл жаға тоқуы легионерді Солтүстік Африка мен Индо-Қытайда қызмет ететін басқа француз әскерлерінен ерекшелейтін. Мойынды қорғайтын жамылғы 1915 жылдан бері тағылмаған, бірақ 1920 жылдарға дейін жаңадан құрылған Шетелдік легион атқыштар полкінде сақталған. 1882 жылдан бергі ақ блузка (bourgeron) және шалбар 1930 жылдарға дейін жұмыс киімі ретінде сақталды. Шетелдік легионның құрылған күніне арналған 1931 жылы полковник Ролле бастамасымен бірқатар дәстүрлі элементтер қайта енгізілді. Оларға көк белбеу және жасыл/қызыл эполеттер кірді. 1939 жылы ақ қақпақты кепи Шетелдік легионның ресми бас киімі ретінде танылды, оны көбінесе киюге болады, жай ғана ыстықтың әсерінен қорғау үшін емес, астыңғы көк және қызыл материалды қорғау үшін. Үшінші Шетелдік жаяу әскер полкі 1930 жылдары серуендеу киімі ретінде ақ туника мен шалбарды қабылдады, ал барлық Шетелдік легион офицерлері 1932 жылдан 1939 жылға дейін соғысқа дейінгі қара және қызыл түстердегі толық киімдерді алуға міндетті болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шетелдік легион жеткізілім көздеріне байланысты әртүрлі стильдегі формаларды киді. Олар 1940 жылғы ауыр пальтолар мен Адриан шлемдерінен бастап 1943 жылдан 1945 жылға дейінгі британдық жауынгерлік киімдері мен американдық далалық формаларына дейін ауысты. Ақ кепи мүмкіндігі болғанда әрқашан сақталып келді. 1940 жылдан 1963 жылға дейін Шетелдік легион Марокко мен Алжирдің оңтүстігіндегі шөл аймақтарын патрульдеуге және күзетуге пайдаланылған француз күштерінің құрамында төрт Сахаралық ротасын (Compagnies Sahariennes) сақтап келді. Осы бөлімдер үшін француз офицерлері басқаратын түйешілерге (Méharistes) ұқсас формалар жасалды. Толық киімде олар қара немесе ақ зуав стиліндегі шалбар, ақ туника және ұзын аққан плащтан тұратын. Легион роталары ерекше кепилерін, белбеулерін және жиектелген эполеттерін сақтап, өздерінің ерекше ерекшеліктерін сақтады. Ақ кепилер, белбеулер және эполеттер Шетелдік легионның ...
and all Foreign Legion officers were required to obtain full dress uniforms in the pre war colours of black and red from 1932 to 1939. During World War II the Foreign Legion wore a wide range of uniform styles depending on supply sources. These ranged from the heavy capotes and Adrian helmets of 1940 through to British battledress and American field uniforms from 1943 to 1945. The white kepi was stubbornly retained whenever possible. From 1940 until 1963 the Foreign Legion maintained four Saharan Companies (Compagnies Sahariennes) as part of the French forces used to patrol and police the desert regions to the south of Morocco and Algeria. Special uniforms were developed for these units, modeled on those of the French officered Camel Corps (Méharistes) having prime responsibility for the Sahara. In full dress these included black or white zouave style trousers, worn with white tunics and long flowing cloaks. The Legion companies maintained their separate identity by retaining their distinctive kepis, sashes and fringed epaulettes. The white kepis, together with the sash and epaulettes survive in the Foreign Legion's modern parade dress. Since the 1990s the modern kepi has been made wholly of white material rather than simply worn with a white cover. Officers and senior noncommissioned officers still wear their kepis in the pre 1939 colours of dark blue and red. A green tie and (for officers) a green waistcoat recall the traditional branch colour of the Foreign Legion. From 1959 a green beret (previously worn only by the legion's paratroopers) became the universal ordinary duty headdress, with the kepi reserved for parade and off duty wear. Other items of currently worn dress are the standard issue of the French Army.
Жабдық
Легион негізінен француз армиясының басқа жерлердегі ұқсас бөлімшелермен бірдей жабдықталған. Оларға мыналар кіреді: FAMAS шабуылды мылтығы, француздық өндіріс автоматты, "bullpup" стиліндегі, 5.56×45 мм НАТО оғымен жұмыс істейтін мылтық. FAMAS Heckler & Koch HK416 мылтығымен алмастырылуда. 13e DBLE – жаңа мылтықты қолданған француз армиясының алғашқы полкі болды. SPECTRA – француз әскері жасаған баллистикалық кезбе, ол нақты уақыт позициясын анықтау және ақпарат жүйесімен, сондай-ақ түнгі көруге арналған жарық күшейткіштермен жабдықталған. FÉLIN костюмі – жаяу әскерінің жауынгерлік жүйесі, ол көптеген қалталарды, күшейтілген дене қорғанысын және портативті электрондық платформаны біріктіреді.
The FAMAS assault rifle, a French made automatic bullpup style rifle, chambered in the 5.56×45mm NATO round. The FAMAS is being replaced by the Heckler & Koch HK416. The 13e DBLE, was the first French Army regiment to use the new rifle. The SPECTRA is a ballistic helmet, designed by the French military, fitted with real time positioning and information system, and with light amplifiers for night vision. The FÉLIN suit, an infantry combat system that combines ample pouches, reinforced body protections and a portable electronic platform.
Қытайдың әрқашан жеңіске жететін әскері
"Барлық уақытта жеңіске жететін армия" – 19 ғасырдың соңындағы қытай императорлық әскеріне берілген атау. Фредерик Таунсенд Уорд басқаратын бұл жаңа күш бастапқыда шамамен 200 еуропалық жалдамалы сарбаздан құралды, олар негізінен Шанхай аймағындағы теңізшілер, дезертирлер және кәсіпкерлер арасынан таңдалған. Көптегені 1861 жылдың жазында босатылды, ал қалғандары Сункян (Сунцзян) және оның төңірегінде жұмысқа алынған қытай сарбаздарының офицерлеріне айналды. 1862 жылдың мамыр айына қарай қытай әскерінің саны 3000-ға жетті, олардың барлығы Шанхайдың британдық билігінен батыс үлгісіндегі қару-жарақ пен жабдықтармен жабдықталды. Барлық төрт жылдық өмір бойы "Барлық уақытта жеңіске жететін армия" негізінен Шанхайдың тридца мильдік радиусы ішінде әрекет етті. 1864 жылдың мамыр айында 104 шетелдік офицер мен 2288 қытай сарбазына жалақы төленіп, әскер таратылды. Артиллерияның көп бөлігі және бір бөлігі жаяу әскер қытай императорлық күштеріне берілді. Бұл еуропалық техника, тактика және стратегия бойынша оқытылған алғашқы қытай әскері болды.
Израильдік Махал
Израильде Махал (Митнадвей Хуц ЛаАрец, яғни Израиль жерінен тыс еріктілер) – Израиль армиясында қызмет ететін израильдік емес азаматтарды белгілейтін термин. Бұл термин 1948 жылғы Араб-Израиль соғысына қатысу үшін Израильге келген, оның ішінде Алия Бет қозғалысымен байланысты шамамен 4000 еврей және еврей емес еріктілерден бастау алады. Алғашқы Махалниктердің көпшілігі Екінші дүниежүзілік соғыс ардагерлері болды, олар бұрын АҚШ және Ұлыбритания қарулы күштерінде қызмет еткен. Бүгінде Израиль қорғаныс министрлігінің құрамында "Гарин Цабар" бағдарламасы бар, ол Израиль азаматтары емес адамдарды елдің қарулы күштеріне қабылдауды жүзеге асырады. Бағдарламалар шетелдіктерге еврей тегі болған жағдайда (кем дегенде бір ата-бабасы еврей болса) Израиль қорғаныс күштеріне қосылуға мүмкіндік береді.
Нидерланды KNIL әскері
"Шетелдік легион" деп аталмаса да, голландтық Koninklijk Nederlandsch Indische Leger (KNIL), яғни Голландтың (Шығыс) Индия армиясы (бұрынғы Голландтың Шығыс Индиясына, қазіргі Индонезияға сілтеме жасап), 1830 жылы құрылды – француз Шетелдік легионынан бір жыл бұрын. Сондықтан, ол үлгі алу емес, толығымен түпнұсқа идея және оған ұқсас жұмысқа алу саясаты болды. 1900 жылға таман ол шетелдіктерден құралған армия болмай қалды, себебі жұмысқа алу голланд азаматтарымен және Голландтың Шығыс Индиясының жергілікті халқымен шектелді. KNIL 1950 жылдың 26 шілдесінде таратылды, Нидерланды Индонезияны тәуелсіз мемлекет деп ресми мойындағаннан кейін жеті ай өткен соң, ал Индонезия тәуелсіздігін жариялағаннан шамамен бес жыл өткен соң.
Родезия жеңіл жаяу әскері және 7 тәуелсіз рота
1960 және 1970 жылдардағы Родезия Буш соғысы кезінде Родезия қауіпсіздік күштері шетелден келген еріктілерді жергілікті тұрақты әскерлермен бірдей жалақы және қызмет шартымен қабылдады. Родезия армиясының шетелдік азаматтарының көп бөлігі Родезия жеңіл жаяу әскеріне (RLI) қосылды – бұл халықаралық беделі зор, тікұшақпен тасымалданатын коммандос полкі; нәтижесінде, бұл бөлім, шетелдіктер оның құрамының үштен бірінен аспағанымен, «Родезия шетелдік легионы» деп белгілі болды. RLI ардагері Крис Кокс: «RLI француз шетелдік легионының айнасы болды, себебі жұмылдырушылар адамның өткеніне көп мән бермей, ешқандай сұрақ қоймады. Француз легионы сияқты, қатарға келген соң адамның өткені ешқандай маңызға ие емес еді», – деді. Француз шетелдік легионерлері француз тілін білуі керек болғандай, Родезия армиясы шетелдіктердің ағылшын тілін білуін талап етті. Олардың көпшілігі – кәсіби әскерлер, полктің беделіне қызығушылық танытқан – көбінесе бұрынғы британдық әскерлер немесе АҚШ, Австралия және Жаңа Зеландия әскерлерінен шыққан Вьетнам соғысының ардагерлері – бұл бөлімнің маңызды бөлігіне айналды. Ал қызмет тәжірибесі жоқтардың Родезия армиясына қосылуына коммунизмге қарсы тұру немесе оқиға іздеу, не өткеннен қашу ниеті себеп болды.
Украинаның халықаралық легионы және Грузияның легионы
Грузин легионы Украина тарапында Донбастағы және Ресей-Украина соғысында күресіп құрылды. Бұл бөлім 2014 жылы ұйымдастырылды. Көбінесе этникалық грузин еріктілерінен тұрса да, және тәжірибелі грузин офицері Мамука Мамулашвилидің басшылығында болса да, легион американдықтарды тартуда ерекше көзге түсті. 2022 жылы Украинаның Халықаралық легионы құрылғанға дейін көптеген шетелдік жауынгерлер Грузин легионында қызмет етті. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруіне жауап ретінде Украина үкіметі шетелдік еріктілерден құралған Аумақтық қорғаныс күштерінің бөлімшесін жедел құрды. Халықаралық легион ішінде, тілдік кедергілерді болдырмау және жауап беру жылдамдығын арттыру үшін бір ұлттан тұратын батальондар құрылды.