Кіріспе
Христиан шіркеуіндегі ескерткіштер (Church monument) - христиан шіркеуінде орналасқан қайтыс болған адамға немесе адамдарға арналған сәулет немесе мүсіндік ескерткіш. Ол қабырғаға бекітілген қарапайым ескерткіш тақтадан немесе қабырғаға салынған тақтадан бастап, жерге қойылған үлкен және күрделі құрылымға дейін немесе қабырғаға салынған ескерткіш түрінде болуы мүмкін, оған қайтыс болған адамның мүсіні және басқа да отбасылық, геральдикалық немесе символикалық сипаттағы тұлғалар кіруі мүмкін. Ол әдетте нақты жерлеу орнының немесе қабірдің үстіне немесе жақын орналастырылады, бірақ кейде қабір оның ішінде салынады. Кейде ескерткіш басқа жерде жерленген адамды еске алу үшін жасалған cenotaph болып табылады. Бір кездері тек антиквариаттың қызығушылығын тудырған шіркеу ескерткіштері бүгінде жерлеу өнерінің туындылары ретінде танылады. Олар, сондай-ақ, тарихшылар тарапынан ежелгі киім мен қару-жарақтардың өте егжей-тегжейлі жазбасын беруі ретінде, генеалогтар тарапынан отбасылық қатынастар мен даталардың тұрақты және қазіргі жазбасы ретінде, ал геральдика студенттері арқылы геральдикалық блязондар үшін сенімді бейнелер ретінде бағаланады. 15 ғасырдың ортасынан бастап көптеген бейнелі ескерткіштер бұрын жалпыланған бейнелер болған жерде шынайы портретті бейнелей бастады.
A church monument is an architectural or sculptural memorial to a deceased person or persons, located within a Christian church. It can take various forms ranging from a simple commemorative plaque or mural tablet affixed to a wall, to a large and elaborate structure, on the ground or as a mural monument, which may include an effigy of the deceased person and other figures of familial, heraldic or symbolic nature. It is usually placed immediately above or close to the actual burial vault or grave, although very occasionally the tomb is constructed within it. Sometimes the monument is a cenotaph, commemorating a person buried at another location. Once only the subject of antiquarian curiosity, church monuments are today recognised as works of funerary art. They are also valued by historians as giving a highly detailed record of antique costume and armour, by genealogists as a permanent and contemporary record of familial relationships and dates, and by students of heraldry as providing reliable depictions for heraldic blazons. From the middle of the 15th century, many figurative monuments started to represent genuine portraiture where before had existed only generalised representations.
Орта ғасырлар
Ең ерте ағылшын шіркеу ескерткіштері - крест немесе ұқсас дизайнмен кесілген қарапайым тас табыт пішінді қабір жабулары; Хогбек формасы - ең ерте типтердің бірі. 13 ғасырда мемориалдық портретке алғашқы әрекеттер пайда болды, олар төмен рельефте, көлденең, бірақ өмірде болғандай орындалды. Бірте-бірте бұл бейнесін өлген адамдай етіп, әдетте, жатуша етіп, ал 14 ғасырда қолдарын қосып дұға ететін бейнесін жасады. Әдетте мұндай монументалды мүсіндер тас, мәрмәр немесе ағаштан оюланған, немесе қола немесе мыстан құйылған. Тас мүсіндер көбінесе тірілерге ұқсату үшін боялған, бірақ ортағасырлық ескерткіштердің басым көпшілігінде бояу көптен бері жоғалған. 13 ғасырдың аяғы мен 14 ғасырдың басындағы көптеген қарулы кейіпкерлердің аяқтары қиылысқан ұстанымы көп уақыттан бері марқұмның крест жорықтарында қызмет еткенін, крестпен соғысу антын бергенін немесе нақтырақ айтқанда, Темпл ер азаматтары болғандығын білдіреді деп есептеледі; бірақ бұл теорияларды зерттеушілер қазір жоққа шығарады. Аяқтарды көбінесе стильді жануарлар қолдады, әдетте арыстан батылдық пен асылдықты білдіреді (әдетте ерлер үшін) немесе адалдықты білдіретін ит (әдетте әйелдер үшін). Кейде аяқ тірегі қайтыс болған адамның отбасы гербінен алынған геральдикалық аң болған. 13 ғасырдың басында мүсіндер қабырға стилідегі сандықтарда (қабырға сандықтары, құрбандық үстелінің қабірлері немесе үстел қабірлері деп аталады) жапырақтарымен, геральдикамен немесе сәулет тұжырымдарымен безендірілді. Көп ұзамай мұндай сандықтар әртүрлі сәндік бұйымдармен жеке-жеке тұрды. Ғасырдың аяғында бұл ғимараттардың көбінесе сәулет қақпақтары болған. Кішкентай жылаушылар (көбінесе достары немесе туыстары олардың гербтерімен танылады) танымал сәндік белгілер болды. XV ғасырда кейіпкерлер жиі періштелер немесе әулиелер ретінде суреттелген, ал сандықта мәйіт болуы мүмкін. Ең сәнді ескерткіштер алабастрдан жасалды. 13 ғасырдың ортасында қола табаққа ойылып, тас тақталарға бекітілген екі өлшемді шағын бейнелер де кең тараған. Бұл ескерткіш қолалар әлдеқайда арзан және әсіресе жаңадан пайда болған орта таппен танымал болды.
Ерте заманауи кезең
Ағылшын реформациясы мен ағылшын одақтастығының иконасы ағылшын шіркеулеріндегі көптеген қабырға суреттерінің барлығы дерлік алынып тасталды, бұл бос орындардың көп бөлігін қалдырды. Кейінгі ғасырларда мұнда байлардың ескерткіштері пайда болды. Бұл - діни суреттерден бәсекелестіктің болмауы және көптеген протестанттық елдер бөліспейтін мемориалдардағы бейнелі мүсіндерге төзімділік, бұл үлкен мүсінді шіркеу ескерткіштерінің ерекше бай ағылшын иелігін тудырды. XVI ғасырда шіркеу ескерткіштеріне Ренессанс формалары мен егжей-тегжейлілігі (пилястрлар, гүл шоқтары, шпалдар, бас сүйектер, қораптық аркалар, обелисктер, аллегориялық фигуралар және т.б.) әсер етті. ), әсіресе Францияда, Нидерландыда және ақыр соңында Англияда. Өлген адамның тұрғанын бейнелеуде үлкен жаңалықтар болды, марқұм көбінесе тірідей болғандай, бүкіл отбасымен бірге тізе бүгіп немесе тізе бүгіп дұға етіп бейнеленген. Өлі денелер сүйектерге ауыстырылды. "Алған" қабырғалық кескіндеме немесе қабырғалық ескерткіш, кейде жарты ұзындығы "жартылай фигуралармен" танымал болды; сонымен қатар еденге байланған геральдикалық кітапша тасы. XVII ғасырда классицизмнің өсуі және мәрмәрдің қолданылуы болды. Эффийлер отыратын немесе тұрған, қайғылы, шапанмен жабылған немесе әдеттегідей қабірден көтерілген болуы мүмкін. Бюст пен рельефтік суреттер кең тараған. Барокко стиліне тән ескерткіштер - бұрын-соңды салынған ең көрікті ғимараттардың бірі. Қасиетті жерлерді әшекейлеуге керуб, құдық, шатыр, жеміс-жидек пен гүл гүлдері қолданылды. 18 ғасырда шіркеу ескерткіштері екі өлшемді пирамидалардың алдына қойылып, кішірейіп кетті, бірақ римдіктерге ұқсайды, марқұмдар жиі римдік киіммен немесе "медалион портреті" сияқты камео ретінде бейнеленеді. Рококо стилі бұл фигураларға көбірек қозғалыс берді.
Виктория дәуірі
19 ғасырдың басында грек қайта өркендеуінің ескерткіштері, кейбіреулері өте қарапайым қабырға плакаттары, кейбіреулері сезімтал және романтикалық реалистикалық фигуралармен (бәлкім, көкке көтеріліп) немесе жылаушы сабан сияқты басқа құрылғылар әкелді. Готиканың қайта өркендеуі соңынан алабастр, қабір сандықтары мен жату мүсіндеріне айқын оралумен бірге келді. Алайда Виктория дәуірі көптеген түрлі стильдерді көрді, осы ғасырдың соңында ескерткіштердің үлкен масштабынан шығу модадан шықты. XX ғасырдағы ірі ескерткіштер белгісіз емес, бірақ өте сирек кездеседі.
Ағылшын шіркеу ескерткіштерінің мысалдары
Әсіресе Англиядағы шіркеу ескерткіштері басқа елдерге қарағанда әлдеқайда көп және әдеттегідей жақсы күйде сақталған. Олардың өнер жағынан ешқайсысына тең келмейді. Олардың жақсы үлгілерін әр өлкедегі соборлар мен шіркеулерден табуға болады.
"Арунделдің қабірі"
"Арунделдің қабірі" - 20 ғасырдағы ағылшын ақыны Филип Ларкиннің ең танымал шығармаларының бірі. Ол 14 ғасырдағы ағылшынның бейнелі ескерткішінен шықты. Бұл Ларкиннің Чичестер соборындағы монументке берген жауабы және ерлі-зайыптылардың қол ұстасып суреттелгені. Оң жақтағы суретте патша мен патшайымның аяғында орналасқан арыстан мен ит бейнелері де бар.