Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хадиша бөгеті (سد حديثة) немесе Кадисия бөгеті - Хадишаның солтүстігінде (Ирақ) Евфрат өзенінде орналасқан, Кадисия көлін пайда ететін топырақпен толтырылған бөгет. Жағажайдың төбелері өте ұзын және биік. Плотинаның мақсаты - гидроэлектр энергиясын өндіру, Евфрат өзенінің ағысын реттеу және суару үшін су беру. Бұл Мосул бөгетінен кейін Ирактың электр жүйесіне екінші үлкен гидроэлектрлік өнім беруші.
Dam in Al Anbar, Iraq
The Haditha Dam (سد حديثة) or Qadisiya Dam is an earth fill dam on the Euphrates, north of Haditha (Iraq), creating Lake Qadisiyah (script=Latn). The dam is just over long and high. The purpose of the dam is to generate hydroelectricity, regulate the flow of the Euphrates and provide water for irrigation. It is the second largest hydroelectric contributor to the power system in Iraq behind the Mosul Dam.
Жобаның тарихы
Хадита бөгетінің жобасы 1960 жылдардың аяғында ойластырылды; құрылыс 1977 жылы басталды. Плотинаны Совет Одағының Энергетика министрлігі жобалаған, оның электр станциясы мен жабдықтарын әртүрлі Югославиялық фирмалар жобалаған және салған; олардың ішінде Сараевоның Хидрограднасы бас мердігер ретінде; Белградтың Энергопроекті жобалау үшін; Марибордың Металл тұтыныш қақпалары, төменгі шығыс қақпалары, радиалдық қақпалар үшін; Люблянаның Литостройы турбиналар үшін; және Загребтің Раде Кончар генераторлар мен трансформаторлар үшін. Бұл көп мақсатты жоба гидроэлектр энергиясын өндіру, Евфрат өзенінің ағысын реттеу және суару үшін су беру болып саналады. Құрылыс 1977-1987 жылдар аралығында жүргізілді және Кеңес Одағы мен Ирак үкіметтерінің бірлескен кәсібі болды. Хадита бөгетінің бастапқы құрылысының құны 830 миллион АҚШ долларына бағаланады.
The Haditha Dam project was conceived in the late 1960s; construction began in 1977. The dam embankment was designed by the Soviet Union's Ministry of Energy, with its power station and equipment being designed and constructed by various Yugoslavian firms; these included Hidrogradnja of Sarajevo, as the prime contractor; Energoprojekt of Belgrade for design; Metalna of Maribor for intake gates, bottom outlet gate, radial gates; Litostroj of Ljubljana for turbines; and Rade Končar of Zagreb for generators and transformers. It was conceived of as a multi purpose project that would generate hydroelectric power, regulate the flow of the Euphrates, and provide water for irrigation. Construction took place between 1977 and 1987 and was a joint undertaking by the Soviet Union and Iraqi governments. The cost of the initial construction of the Haditha Dam is estimated at US$830 million.
Усия мен Ананың суға батуы
Хадита су қоймасының пайда болуымен Усийе және Ананың көне археологиялық орны су астында қалды. Усийе Хадита мен Анахтың арасында Евфраттың оң жағалауында орналасқан және 1982-1983 жылдары Иракта Жапон археологиялық экспедициясы қазба жұмыстарын жүргізді. Жер астынан бірнеше бөлмелі ғимарат, баспалдақ, төрт терекоттан жасалған арыстан мүсіні, үш орта көлемді арыстан мүсіні және бір арыстан мүсіні табылды. Бұл табылған заттар б.з.д. 1800-1700-жылдарға жатады. Ежелгі Ана да су астында қалды және онда қымбат минарет тұрды. Қазіргі кезде тек қана қазіргі Ана бар.
With the creation of the Haditha Reservoir, the ancient archeological site of Usiyeh along with Anah were flooded. Usiyeh was located on the right bank of the Euphrates between Haditha and Anah and was excavated by the Japanese Archaeological Expedition in Iraq between 1982 and 1983. A multi room underground structure along with a staircase, four life size lion terracotta statues, three medium sized lion statues and one lion statuette were found. These findings dated back to 1800–1700 BC. Ancient Anah was also flooded and contained a prized minaret. Today, only modern Anah exists.
2003 жылғы АҚШ-тың басып кіруінен кейін
2003 жылы Иракқа шабуыл кезінде АҚШ армиясының рейнджерлері 1 сәуірде Хадита бөгетін жоюға жол бермеу үшін оны басып алды. Плотинаның жойылуы елдің электр желісінің жұмыс істеуіне елеулі әсер етер еді және бөгеттің төменгі ағысында үлкен су тасқынына әкелуі мүмкін еді. Кейін бөгетте әртүрлі АҚШ теңіз әскерлері бөлімдері, сондай-ақ Әзірбайжаннан келген шағын жасақ орналасты. 2004 жылы Құрама Штаттар Армиясының Инженерлер корпусының (USACE) Перс шығанағының аймақтық бөлімшесі бөгеттің гидроэлектр стансасын толық қуатына қалпына келтіру үшін турбиналардың бірінде қалпына келтіру жұмыстарын жүргізді. Коалицияның Уақытша органының айтуынша, 2004 жылғы 3 маусымда осы турбинаның ашылуы 1990 жылдан бері бірінші рет электр станциясының толық қуатымен жұмыс істегенін білдірді. Сол жылы бұрын жойылған желілерді қалпына келтіру үшін USACE көмегімен Хадита мен Бағдад арасында жаңа электр желісі орнатылды. Бұл жаңа желі 504 мұнарамен, 400 кВ жұмыс кернеуімен, Хадита бөгетінен 350 МВт қуатты ұлттық электр желісіне қосуға мүмкіндік береді. Желі құны 56,7 миллион АҚШ долларын құрады және ол Ирактың мұнай табысынан төленді.
During the 2003 invasion of Iraq, United States Army Rangers seized the Haditha Dam on 1 April in order to prevent it from being destroyed. Destruction of the dam would have significantly affected the functioning of the country's electrical grid and could cause major flooding downstream from the dam. Afterwards, various U. S. Marine units had been stationed at the dam, as well as a small detachment from Azerbaijan. In 2004, the Gulf Region Division of the United States Army Corps of Engineers (USACE) carried out restoration work on one of the turbines to restore the dam's hydroelectric power station to full capacity. According to the Coalition Provisional Authority, the inauguration of this turbine on 3 June 2004 signified the first time since 1990 that the power station operated at full capacity. In the same year, a new power line was established between Haditha and Baghdad with the help of the USACE to restore a line that had previously been destroyed. This new line, stretching over a distance of with 504 towers, has an operating voltage of 400 kV and allows 350 MW of power from the Haditha Dam to be added to the national electrical grid. The cost of the line was US$56.7 million and was paid by Iraq's oil revenues.
Плотинаның және су қоймасының ерекшеліктері
Плотина Евфрат өзенінің шағын арнасы арқылы негізгі арнадан бөлініп жатқан жерде орналасқан. Негізгі каналдың ені, ал қосалқы канал кең болды. ГЭС осы қосалқы арнада орналасқан. Хадита бөгеті ұзын және биік, су электр станциясы бөгеттің оңтүстік шетінен орналасқан. Жазық АМСЛ және кең. Плотинаның жалпы көлемі көлденең қима бойынша, бөгет өзегінде асфальтты бетон қабырғадан тұрады, содан кейін ұнтақты детрит доломиттері және құм мен қиыршық тас қоспасы. Бұл материалдар құрылыс алаңының жанында оңай қол жетімді болғандықтан таңдалды. Бұл өзекті бөгеттің жоғары жағында темір бетон плитасы және төменгі жағында тау жыныстары массасы арқылы қорғалады. Ең жоғары қуаты кезінде көлден жыл сайынғы булану шамамен .
The dam is situated in a narrow stretch of the Euphrates Valley where a small secondary channel branched off the main channel. The width of the main channel was whereas the secondary channel was wide. The hydroelectric station is located in this secondary channel. The Haditha Dam is long and high, with the hydropower station at from the dam's southern edge. The crest is at AMSL and wide. Total volume of the dam is In cross section, the dam consists of an asphaltic concrete cutoff wall at its core, followed by mealy detrital dolomites, and a mixture of sand and gravel. These materials were chosen because they are readily available near the construction site. This core is protected by a reinforced concrete slab revetment on the upstream side of the dam, and a rock mass revetment on the downstream side. At maximum capacity, annual evaporation from the lake is estimated at .