Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Родезияда 1979 жылы сәуірде жалпы сайлаулар өтті, бұл бірінші рет қара нәсілді халықтың көпшілігі парламенттегі орынның көпшілігін сайлады. Сайлаулар Иан Смиттің Родезия майданы үкіметі келіскен Ішкі келісімнен кейін өткізілді және ақ родезиандарға зиян келтірмейтін шарттармен көпшілік билікке бейбіт өтуді қамтамасыз етуді көздеді. Ішкі келісімге сәйкес, 1 маусымда Родезия ресми түрде Зимбабве Родезиясы еліне айналды, 1979 жылғы сайлауда сайланған Біріккен Африка Ұлттық Кеңесінің үкіметімен. Ішкі келісім халықаралық деңгейде мақұлданбады, бірақ епископ Абель Музореваның басшылығымен келген үкімет даудың аяқталуына және Зимбабве құрылуына әкелген Ланкастер Хаусты келіссөздерге қатысуға шешім қабылдады.
General elections were held in Rhodesia in April 1979, the first where the majority black population elected the majority of seats in parliament. The elections were held following the Internal Settlement negotiated by the Rhodesian Front government of Ian Smith and were intended to provide a peaceful transition to majority rule on terms not harmful to White Rhodesians. In accordance with the Internal Settlement, on 1 June, Rhodesia officially became the nation of Zimbabwe Rhodesia, under the government of the United African National Council elected in the 1979 elections. The Internal Settlement was not approved internationally but the incoming government under Bishop Abel Muzorewa did decide to participate in the Lancaster House talks which led to the end of the dispute and the creation of Zimbabwe.
Сайлау жүйесі
1978 жылғы келісім бойынша Зимбабве Родезиясының жаңа Ассамблеясы 100 мүшеден тұратын болды. 20 адам мүлкі, табысы және білімі бар, қара нәсілді азаматтардың көпшілігі орындамаған және бұрын Родезияның Ассамблеясының көпшілігін сайлау үшін пайдаланылған ескі тізім бойынша сайлануға тиіс еді. 72 орын "Жалпылық тізілім" арқылы сайланды, онда елдің әрбір ересегі дауыс берді. Сайлаушылар тізімі болмағандықтан, сайлаушылар бірнеше рет дауыс беруді тоқтату үшін саусақтарына сиямен белгіленді. 92 мүше сайланғанда, олар сайлау округінің мүшелері емес сегіз ақ түсті мүшеге дауыс беру үшін жиналды. Бұл лауазымдарға үміткерлердің барлығы Родезия майданының мүшелері болды. 20 ақ тізім мүшелері бұрынғы сайлау округтерінің бірігуінен құрылған жаңа сайлау округтерінен сайланды. Жалпы құрам мүшелері жабық тізім жүйесі арқылы провинция бойынша сайланды. Бұл шешімнің мақсаты - сайлаушылардың толық тізімін құру және болашақ сайлау үшін бір мүшелік сайлау округтерін құру.
Under the agreement of 1978, the new Zimbabwe Rhodesia House of Assembly was to consist of 100 members. 20 were to be elected on the old roll with property, income and education qualifications, which most black citizens did not meet, and which was previously used to elect the majority of the Rhodesia House of Assembly. 72 seats were elected by the "Common Roll" which every adult in the country had a vote. Owing to the lack of an electoral roll, voters were instead marked with ink on their fingers to stop multiple voting. Once the 92 members had been elected, they assembled to vote for eight White non constituency members. All the candidates for these posts were members of the Rhodesian Front. The 20 White Roll members were elected from new constituencies made up of combinations of the previous constituencies. The Common Roll members were elected by province using a closed list system. It was intended to set up a full electoral register and institute single member constituencies for future elections.
Науқан
Сайлау науқанының басты мәселесі - жалпы санақ бойынша қанша африкалық дауыс беретіндігі болды. Патриотикалық майдан партиялары, Зимбабве Африка Ұлттық одағы және Зимбабве Африка Халықтық одағы сайлауды бұзады және бойкотқа шақырды. 1979 жылы Родезияның барлық аймағы, Солсбери мен Булавайо арасындағы орталық аймақтан басқа, Патриотикалық майданның әскерлері, Зимбабве Африка ұлттық азаттық армиясы (ZANLA) және Зимбабве халық революциялық армиясының (ZIPRA) шабуылдарынан кейін әскери жағдайдың бір түрі болды. Бұл жағдайда сайлауға қатысу Машоналэндте өте жоғары болды, бірақ Маникалэнд пен Викторияда біршама төмен болды. Матабелеленд-Сүденің аймағында ЗИПРА-ның күші ең көп болғандықтан, сайлауға қатысу көрсеткіші ең төмен болды.
The main question in the election campaign was how many Africans would vote in the common roll election. The Patriotic Front parties, Zimbabwe African National Union and Zimbabwe African People's Union, pledged to disrupt the election and called for a boycott. By 1979, all of Rhodesia apart from the central area between Salisbury and Bulawayo was under a form of martial law due to attacks by the Patriotic Front's armies, the Zimbabwe African National Liberation Army (ZANLA) and Zimbabwe People's Revolutionary Army (ZIPRA). In the event the turnout was quite respectable in Mashonaland, although somewhat depressed in Manicaland and Victoria. In Matabeleland South, where ZIPRA was strongest, the turnout was lowest.
Жалпы орама
Сайлау күні 1979 жылдың 21 сәуірінде болды. Шығыс провинциясы.
Polling day was 21 April 1979. ProvinceEst. electorateNDUUANCUNFPZANUZUPOVotes%SeatsVotes%SeatsVotes%SeatsVotes%SeatsVotes%SeatsManicaland (10)402,700 – – –97,99453.768,3984.6 –69,13637.947,1153.9 –Mashonaland Central (5)187,800 – – –138,36080.759,5985.6 –16,9689.9 –6,5823.8 –Mashonaland East (15)588,30018,1753.3 –428,59978.21520,2923.7 –39,4617.2 –41,7677.6 –Mashonaland West (6)264,300 – – –245,73783.4612,9414.4 –24,6828.4 –11,2283.8 –Matabeleland North (10)383,400 – – –79,10840.8575,35038.9422,24211.5116,9858.8 –Matabeleland South (5)191,200 – – –10,31820.0130,31858.937,36514.313,5026.8 –Midlands (11)419,600 – – –137,12060.6724,00610.6147,52521.0317,5517.8 –Victoria (10)388,900 – – –75,40356.1613,54310.1135,54926.539,8407.3 –
Ақ дөңгелек
Сайлау күні 1979 жылдың 10 сәуірінде болды. Сайлау округіПартиядаШайлаушыларАВОНДАЛЬДЖон ЛандауРФ қарсы БОРВДЛЬДЖон ЛандауРФ қарсы БУЛАВАЙО ОРТАЛЫПадди ШилдсРФ қарсы БУЛАВАЙО СОЛТДДДенис УокерРФ қарсы БУЛАВАЙО СОЛТВалли СтуттафордРФ 4,140Франсис Роберт БертрандИнд500Жан (Жохан) Фрэнсис БетчИнд57ЦЕНТРАЛЛЫРуан КронеРФ қарсы ЭСТЕРНДДДДДесмонд БатлерРФ2,538Жон Константинос КиркосИнд485ГАТООМА/ХАРТЛИЙП. К. Эстер РоусонInd834Лесли Томас ХейсInd28ЛундиТуннис де КлеркРҚызық қарсыМакониДжекобус Филипп ду ПлессиРҚызық қарсыМарлбороУильям Мичи ИрвинРҚызық қарсыМазое/Мтококосецил МилларРҚызық қарсыМидлендсГенри Суон ЭлсвортРҚызық қарсыМунтасантКрис АндерсенРҚызық қарсыСолтүстікЭсмонд МиклемРҚызық қарсыОңтүстікРҚызық қарсыУэстерн МозлелиРҚызық қарсы
Polling day was 10 April 1979. ConstituencyCandidatePartyVotesAVONDALEJohn LandauRFunopposedBORROWDALEHilary SquiresRFunopposedBULAWAYO CENTRALPaddy ShieldsRFunopposedBULAWAYO NORTHDenis WalkerRFunopposedBULAWAYO SOUTHWally StuttafordRF4,140Francis Robert BertrandInd500Jan (John) Francis BetchInd57CENTRALRowan CronjéRFunopposedEASTERNDesmond ButlerRF2,538John Constantinos KircosInd485GATOOMA/HARTLEYP. K. van der BylRFunopposedHATFIELDRichard CartwrightRF2,672Charles James BrittonInd334Neville Ronald Arthur SkeatesInd314HIGHLANDSMark PartridgeRFunopposedKOPJEDennis DivarisRF2,263Mrs. Esther RawsonInd834Leslie Thomas HayesInd28LUNDITheunis de KlerkRFunopposedMAKONIJacobus Phillipus du PlessisRFunopposedMARLBOROUGHWilliam Michie IrvineRFunopposedMAZOE/MTOKOCecil MillarRFunopposedMIDLANDSHenry Swan ElsworthRFunopposedMOUNT PLEASANTChris AndersenRFunopposedNORTHERNEsmond MicklemRFunopposedSOUTHERNIan SmithRFunopposedWESTERNAlec MoseleyRFunopposed
Конгресс барысында өзгерістер
Джон Мозес Чимкабани (UANC, Маникаленд) 1979 жылы 8 мамырда Ассамблея палатасының спикері болып сайланды, сондықтан ол өз міндетін атқарды. 25 мамырда оның орнына Джон Звенхамо Рурэдзо тағайындалды. Роберт Сийока (UNFP, Matabeleland South) орнынан кетті және оның орнына 1979 жылы 28 маусымда Сами Томани Сийока келді. 1979 жылы 25 маусымда Джеймс Чикерема партиядан сегіз сайланған UANC мүшелерінің тобынан бас тартты, ал 29 маусымда сегізінің жетуі Зимбабве Демократиялық партиясын құрды. Актер Мупинури (UANC, Mashonaland Central) UANC-тен кеткеннен кейін көп ұзамай оған қайта қосылды. Жоғарыдағы тізімде қосылған жеті адам жұлдызшамен белгіленеді. Сайлау заңына қатысты шикі сөздерді қолдану UANC-тің жеті адамды сайлауға қатысуға жарамсыз деп тану үшін заңдық іс-қимылға баруына әкелді, бірақ Чикерема партия мүшелігін сақтап қалу үшін Ассамблея мүшелері болу керек деп дәлелдеді. Хилари Гвин Сквайрс 1979 жылы маусымда қызметінен кетіп, Оңтүстік Африкаға заңгерлік мансабын бастауға көшті. Дэвид Колвилл Смит 1979 жылы 24 шілдеде Борроудейл сайлау округінің Родезиялық майдан кандидаты ретінде қарсылықсыз қайта оралды. Терренс Машамбанхака (UANC, Mashonaland Central) 1979 жылы 16 қыркүйекте ZANLA күштерінің "бейбітшілік келіссөздерінде" тосқауылға түсіп, өлтірілді. Абель Мурингазуа Мадомбве 1979 жылы 27 қарашада оның орнына Ассамблеяға тағайындалды. Theunis de Klerk (РФ, Lundi) 1979 жылы 20 қыркүйекте өз үйіне жасалған зымыран шабуыл кезінде қаза тапты. Дональд Галбрайт Годдард 1979 жылы 30 қарашада қарсылықсыз оның соңынан еріп оралды.
John Moses Chirimbani (UANC, Manicaland) was elected as the Speaker of the House of Assembly on 8 May 1979, and therefore an ex officio member. On 25 May, John Zwenhamo Ruredzo was appointed to replace him. Robert Siyoka (UNFP, Matabeleland South) resigned, and was replaced by Sami Thomani Siyoka on 28 June 1979. On 25 June 1979 James Chikerema led a group of eight elected UANC members in resigning from the party, and on 29 June seven of the eight formed the Zimbabwe Democratic Party. Actor Mupinyuri (UANC, Mashonaland Central) rejoined the UANC shortly after resigning from it. The seven who joined are denoted by asterisks in the lists above. A questionable wording in the electoral law led to the UANC taking legal action to disqualify the seven on the grounds that they had to keep their membership of the party to remain members of the Assembly, but Chikerema was successful in defending the right to break away. Hilary Gwyn Squires resigned in June 1979, moving to South Africa to take up a legal career. David Colville Smith was returned unopposed as Rhodesian Front candidate for Borrowdale constituency on 24 July 1979. Terrence Mashambanhaka (UANC, Mashonaland Central) was murdered on 16 September 1979 after being lured to an ambush at 'peace talks' with ZANLA forces. Abel Muringazuwa Madombwe was appointed to the Assembly to replace him on 27 November 1979. Theunis de Klerk (RF, Lundi) was killed in a rocket attack on his home on 20 September 1979. Donald Galbraith Goddard was returned unopposed to follow him on 30 November 1979.
Біріккен Ұлттар Ұйымының реакциясы
Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі "заңсыз" сайлауға қарсы бірнеше резолюция қабылдады, соның ішінде 445 және 448 қарарлары, екеуі де сайлау Зимбабве халқының өкілі емес екенін және ақ нәсілді азшылықтың билігін нығайту үшін жасалғанын айтты. Бұл қарарларда БҰҰ сайлау нәтижесі жарамсыз деп жариялады.
The United Nations Security Council passed several resolutions against the "illegal" election, including Resolution 445 and Resolution 448, both of which argued that the election was not representative of the Zimbabwean people and was designed to entrench white minority rule. In these resolutions, the UN declared the results of the election null and void.