Дороти Сэйерс романдарының кейіпкері: Гариет Вейн

Кіріспе

Дороти Л. Сайерстің ойдан шығарылған кейіпкері Харриет Дебора Вэйн, кейін леди Питер Уимси – британ жазушысы Дороти Л. Сайерстің (1893–1957) және Джилл Патон Уолштың шығармалары мен жалғастыруларындағы ойдан шығарылған кейіпкер. Вэйн, детективтік романдардың авторы, алғаш рет Лорд Питер Уимсимен өзінің сүйіктісін улау ісі бойынша сотталып жатқанда танысады («Қуатты у»). Детектив оған ғашық болып, үйленуге ұсыныс жасайды, бірақ ол оның өлі сүйіктісінің өзіне жасаған зұлымдықтары мен бастан өткерген қиналыстарынан саранқалдықпен ауырып, онымен қарым-қатынас жасаудан бас тартады. «Оның денесін тапқанда» романында ол Уимсимен бірге кісі өлтіру ісін шешуге көмектеседі, бірақ оны әлі де жоғарыпарлы және сыртымнан әдемі деп санайды. Ақырында ол оның махаббатына жауап береді («Гәүді түні») және оған үйленеді («Жұмысшының бал айы»).

Кейіпкердің өмірбаяны

Харриет Вэйн – шалғайдағы дәрігердің жалғыз қызы. Ол Оксфордтағы Шрусбери колледжінде (Сейерстің өзінің Сомервилл колледжінің үлгісі, орналасқан жері қазір Холлиуэлл көшесіндегі Баллиол колледжінің спорт алаңдары, бір бөлігі тұрғын үйлерге қосылған) білім алып, ағылшын тілінен үздік баға алды. Әкесі мен анасы оның жас кезінде қайтыс болды, 23 жасында өзінің бағын өзі жасауға мәжбүр болды. Ол детективтік әңгімелердің авторы ретінде белгілі бір жетістікке жетті, Блумсберидегі басқа суретшілермен бірге өмір сүрді. Ол әдебиетке бейім, бірақ одан да аз табыс табатын Филип Бойеспен қарым-қатынас құрады, ол некеге сенбейтінін айтады, және ол онымен некелеспей өмір сүруге келіседі. Бір жылдан кейін Бойес оны шын сүйетінін мойындайды және үйленуге ұсыныс жасайды. Оның екіжүзділігіне ашуланып, "жаман мінез-құлық үшін сыйлық" ретінде үйлену ұсынысынан қорқып, Харриет бұл қарым-қатынасты үзді. Бойес көп ұзамай мырыштан уланып қайтыс болды – бұл Харриет жаңа кітабы үшін зерттеген әдіс еді. Ол Бойесті өлтірді деген айыппен тұтқындалып, сотқа тартылды. Уимси Бойесті кімнің улағанын дәлелдеп, оны құтқарады. Харриет ақталғаннан кейін де оның аты көпке таныс болып қалады. Оның кітаптарының сатылымы күрт өседі. Уимси оны романтикалық түрде қуалайды, бірақ Харриет алғыс – жақсы негіз емес деген принципімен некеден бірнеше рет бас тартады. Демалу үшін ол жаяу саяхатқа шығады, сол кезде жағажайда өлікті табады, бұл оның атының танысуына себеп болады. Баспасөз әрине қызығушылық танытады, Уимси журналист досынан ақпарат алғаннан кейін, Харриетті күдіктен қорғау үшін оқиға орнына асығады. Екеуі өлімді тергеп (романтикалық тартысқанда емес) және кісі өлтірушіні әшкерелейді. Бірнеше жылдан кейін, 1935 жылы, Харриет бұрынғы Оксфорд колледжіне қайта оралып, (немесе Гауди) кездесуге қатысады, кейіннен онда болған бірқатар ерекше оқиғаларды зерттеуді сұрайды. Ол өзінің детектив емес екенін айтып, колледжге кәсіби детективтерді жалдауға кеңес береді. Бірақ, Уимси құрған әйел детективтер агенттігіндегі Климпсон ханымға немесе Уимсиге қол жеткізе алмағандықтан, колледжге көмектесуге келіседі. Оның жасырын мақсаты – 19 ғасырдағы готикалық әңгімелер мен құпия романдардың авторы, англо-ирланд жазушысы Шеридан Ле Фану (кітаптарда Лефану деп жазылады) туралы зерттеу жүргізу. ("Тәждер мен биліктер" романындағы Автордың ескертпесінде (көпше түрде, өйткені романды басқа автор аяқтаған) Вэйн 1946 жылы Ле Фану туралы монография жариялағанын айтады.) Колледжде бірнеше ай бойы жағымсыз оқиғалар орын алып, шешім табылмағаннан кейін, Харриет тағы да Уимсиден көмек сұрайды. Кітап соңында кінәлі адам табылғаннан кейін Харриет ақыры Уимсидің ұсынысын қабылдайды. Баспасөз бұрын кісі өлтіруде айыпталған әйелдің герцог ұлына қалысқандығына қуанып, бұл жайтты жариялайды. Уимси мен Вэйн Оксфордта баспасөз назарынан тыс тыныш үйленеді және олардың жаңа шалғайдағы үйіне, Талбойсқа көшеді – бұл Түнгі Гертфордширдегі Тюдор стиліндегі ферма, оны Харриет бала кезінде таң қалдырған және Питер үйлену тойына сыйлаған. Ферманың бұрынғы иесінің денесі жертөледен табылғаннан кейін олар тергеуге кіріседі. Сейерс жазып, Джилл Пэтон Уолш аяқтаған "Тәждер мен биліктер" романы Уимси мен Вэйн бал айынан оралғаннан кейін Лондон мен оның айналасында өтеді. Олардың алғашқы баласы "Көшпенді полицей" әңгімесінде дүниеге келеді. "Талбойс" әңгімесінің уақытына олардың үш ұлы бар: Брэддон Делагарди Питер Уимси (1936 жылдың қазанында туған), Пол Уимси (1938 жылы туған) және Роджер Уимси (1940 немесе 1941 жылы туған). Осы екеуінің арасында Сейерстің Екінші дүниежүзілік соғыстың басында "The Spectator" журналы үшін жазған хаттар жинағы – "Уимси қағаздары" жатыр. Джилл Пэтон Уолш Екінші дүниежүзілік соғыстың басындағы "Өлім туралы болжам" романын жазғанда "Уимси қағаздарына" сілтеме жасады, онда Харриет басты рөлді атқарады. Сейерс достарына Харриет пен Питер Уимсидің бес баласы болатынын айтқан, бірақ ең кіші екеуінің есімдерін және жынысын жасырған. Алайда, Патон Уолш Сейерстің осы мұрасын ұстанбады, ал оның Уимси романдарының ешқайсысында алғашқы үштен кейін басқа балалар тумайды.

Harriet Vane is the only daughter of a country doctor. She was an undergraduate at Shrewsbury College, Oxford (based on Sayers' own Somerville College, the location of which is given as the Balliol College Sports Grounds, now partly occupied by a residential annexe, on Holywell Street) and took a First in English. Her parents both died while she was quite young and she was left to make her own fortune at the age of 23. She has had some success as a writer of detective stories, living and socialising with other artists in Bloomsbury. She begins a relationship with Philip Boyes, a more literary but far less successful writer who professes not to believe in marriage, and she agrees to live with him without marrying. After a year of this arrangement, Boyes believes that she truly loves him and proposes marriage. Angered by his hypocrisy and aghast at being offered marriage as "a bad conduct prize", Harriet breaks off the relationship. Boyes dies soon afterwards of arsenic poisoning – the method Harriet had researched for her new book. She is arrested and tried for murdering Boyes. Wimsey comes to her rescue by proving who really poisoned Boyes. After Harriet is acquitted, she remains quite notorious. Sales of her books skyrocket. Wimsey continues to pursue her romantically, but Harriet repeatedly declines marriage on the principle that gratitude is not a good basis for it. To relax, she takes a walking tour, during which she finds a corpse on a beach, adding to her notoriety. The press is naturally interested; Wimsey hastens to the scene, after receiving a tip from a journalist friend, to help shield Harriet from suspicion. The two investigate the death (when they are not romantically sparring) and unmask the murderer. A few years later, in 1935, Harriet returns to her old Oxford college for a reunion (or Gaudy) and is later asked to investigate some strange occurrences there. She protests that she is not a sleuth, and recommends that the college hire professional detectives. However, failing to reach either Miss Climpson, at the female detective agency set up by Wimsey, or Wimsey himself, she agrees to assist the college. Her cover is research into Sheridan Le Fanu (in the books spelled Lefanu), an Anglo Irish writer of Gothic tales and mystery novels of the 19th century. (In Thrones, Dominations, the Authors' Note (plural, since the novel was finished posthumously by another author) states that Vane published a monograph on Le Fanu in 1946.) After months of unpleasant incidents at the college and with no solution in sight, Harriet turns once again to Wimsey for help. By the end of the book the villain has been discovered and Harriet has finally accepted Wimsey's proposal. The press is delighted to have a woman once accused of murder engaged to a duke's son, and happily publicises the fact. Wimsey and Vane have a quiet wedding in Oxford with no notice to the press, and escape to their new country residence, Talboys, a Tudor farmhouse in North Hertfordshire which Harriet had admired as a child and which Peter has given her as a wedding present. The body of the former owner is discovered in the cellar, leading them to investigate. Thrones, Dominations, a novel abandoned by Sayers and finished by Jill Paton Walsh, is set in and around London, shortly after Wimsey and Vane return from their honeymoon. The first of their children is born in the story "The Haunted Policeman". By the time of the short story "Talboys", they have three sons: Bredon Delagardie Peter Wimsey (born in October 1936), Paul Wimsey (born 1938), and Roger Wimsey (born 1940 or 1941). Chronologically between the two are The Wimsey Papers, a series of epistolary articles Sayers wrote for The Spectator at the beginning of World War II. Jill Paton Walsh referenced The Wimsey Papers in writing A Presumption of Death, set at the beginning of the Second World War, in which Harriet takes a leading role. Sayers told friends orally that Harriet and Peter Wimsey were to have five children in all, though she did not disclose the names and sexes of the two youngest children. However, Paton Walsh did not follow this part of the Sayers heritage, and in her Wimsey books no further children come after the original three.