Кіріспе
Перудегі этникалық топ Жапондық перуандар (lang es немесе nipo peruano; 日系ペルー人, Nikkei Perūjin) - жапон тегі немесе ата-бабалары бар Перу азаматтары. Перуде Бразилиядан кейін Оңтүстік Америкада жапон халқының саны бойынша екінші орында. Бұл қауым елімізге елеулі мәдени әсерін тигізді, ал 2017 жылғы Перуде халық санағы бойынша 22 534 адам немесе Перу халқының 0,2% -ы өздерін Никеи немесе жапон ата-бабалары деп есептеді. Дегенмен, Жапония үкіметі кем дегенде 100 мың перуандықтардың кейбір жапондық ата-бабалары бар деп есептейді. Перу Конгрессі Перулік Никеилердің Жапонияға көшіп кетуі 1980-ші жылдары басталғанын көрсетті, ал Жапония үкіметі Перудегі жапон қауымдастығының шамамен 300 000 перуандықтары, 40 000 Никеи Жапонияға жұмыс істеуге кеткенін болжайды. Перу 1873 жылы маусым айында Жапониямен дипломатиялық қарым-қатынас орнатқан алғашқы латын Америкасы елі болды. Перу сонымен қатар жапон иммиграциясын қабылдаған алғашқы латын Америкасы елі болды. Бұл 790 жапондық топ Бразилияға көшіп келуден тоғыз жыл бұрын Перуде жаңа өмір сүру үшін көшіп келген бірнеше көшпенділердің алғашқысы болды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңде Перудегі жапондық қауымның басым көпшілігі Жапонияда туған иссейлер болды. "Екінші ұрпақтың адамдары [нисейлер] қоғамның шешім қабылдауына қатыспай қалды".
Japanese Peruvians (lang es or nipo peruano; 日系ペルー人, Nikkei Perūjin) are Peruvian citizens of Japanese origin or ancestry. Peru has the second largest ethnic Japanese population in South America after Brazil. This community has made a significant cultural impact on the country, and as of the 2017 Census in Peru, 22,534 people or 0.2% of the Peruvian population self reported themselves as having Nikkei or Japanese ancestry. Though the Japanese government estimates that at least 100,000 Peruvians have some degree of Japanese ancestry. The Peruvian Congress indicated that the emigration of Peruvian Nikkeis to Japan began in the 1980s, and the Japanese government estimates that around 300,000 Peruvians of the Peruvian Japanese community, 40,000 Nikkeis went to work in Japan. Peru was the first Latin American country to establish diplomatic relations with Japan, in June 1873. Peru was also the first Latin American country to accept Japanese immigration. This group of 790 Japanese became the first of several waves of emigrants who made new lives for themselves in Peru, some nine years before emigration to Brazil began. In the period before World WarII, the Japanese community in Peru was largely run by issei immigrants born in Japan. "Those of the second generation [the nisei] were almost inevitably excluded from community decision making."
Перудегі жапон мектептері
Перудің қазіргі жапон халықаралық мектебі Лимадағы Суркодағы Asociación Academia de Cultura Japonesa болып табылады.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Жапондық емес және жапондық перуандар арасында тұрақты шиеленістер болса да, жағдай соғыстан кейін күрт нашарлады. Үстеп келе жатқан шиеленістер 1936 жылы дискриминациялық заңдар сериясының қабылдануына әкелді, оның нәтижесі жапон иммигранттарын "жануарлар", "сенуге болмайтын", "әскери" және "әділсіз" деп қорлауды қамтиды. Жапонияның Перл-Харбор мен Филиппинге жасаған әуе шабуылдарынан кейін, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Құрама Штаттар Қарулы Күштері мен АҚШ Мемлекеттік департаментінің филиалдары үшін Осі державаларына қарсы құпия тыңшылық қызметін үйлестіру үшін құрылған АҚШ Стратегиялық қызметтері кеңсесі (OSS) Перуде тұратын үлкен жапондық перуандық қауымдастыққа алаңдаушылық білдірді және Перуге жаңадан келген жапон азаматтарының көбеюіне де сақ болды. Жапония империясы ерте ме, кеш пе Перу Республикасына басып кіруге және Оңтүстік Америка елін өзінің әскерлері мен онда тұратын азаматтары үшін АҚШ-қа қарсы шетелдік агенттер ретінде қону базасы ретінде пайдалануға шешім қабылдауы мүмкін деп қорқып, АҚШ үкіметі Америка Тынық мұхитында тағы бір әскери майдан ашу үшін Лимамен 1942 жылы саяси-әскери одақ туралы келісімді тез арада келісті. Бұл одақ Перуді әскери ұшақтар, танктер, заманауи жаяу әскер техникасы және Перу әскери-теңіз флотына жаңа қайықтар, сондай-ақ жаңа американдық банктік несиелер мен Перу экономикасына жаңа инвестициялармен қамтамасыз етті. Одан кейін америкалықтар перуандықтарға Перуде тұратын жапондық перуандықтардың барлығын іздестіріп, анықтап, жеке құжаттарын жасауға бұйрық берді. Кейін 1942 жылдың соңында және 1943 және 1944 жылдары Перу үкіметі АҚШ үкіметі мен OSS атынан бұқаралық тұтқындауларды, сот ордерлерісіз және сот ісін қараусыз және көптеген жапондық Перу қауымын Невада, Нью-Мексико, Техас, Джорджия және Вирджиния штаттарында АҚШ Әділет департаменті басқаратын бірнеше американдық лагерьлерге депортациялауды ұйымдастырды. Расизм мен экономикалық мүдде Перудің американдықтардың депортация сұрақтарын құлшыныспен орындауына басты себеп болды. 1943 жылы меморандумда айтылғандай, Шетелдік жауды бақылау бөлімінің Орталық және Оңтүстік Америка бөлімшесінің Реймонд Икес көптеген этникалық жапондықтар АҚШ -қа жіберілгенін айтты "Перуліктер өздерінің бизнесін қалағандықтан ғана, оларға қарсы ешқандай жағымсыз дәлел болғандықтан емес". Жапондық перуандық мәжбүрлі жер аударылғандардың үлкен топтары бастапқыда АҚШ-тың батыс жағалауынан шығарылған жапондық американдықтар арасында орналастырылды; кейін олар Кристалл-Ситидегі (Техас штаты), Кендидегі (Техас штаты) және Санта-Федегі (Нью-Мексико штаты) Иммиграциялық және натурализациялық қызмет (ИНС) мекемелерінде ұсталды. Жапондық перуандықтар осы "шетелдіктерді ұстау лагерьлерінде" екі жылдан астам уақыт ұсталды, азаматтық құқық қорғаушы адвокат Уэйн М. Коллинздің күш-жігерімен оларға Нью-Джерсидің Сибрук қаласында жұмыссыз қалған шаруалар қауымына "шартты түрде" көшіру ұсынылды. АҚШ-тағы интернатталған жапондық перуандық нисейлер, ішінара интернаттау лагерлері арасындағы қашықтықтан, ішінара интернатталған нисейлер ата-аналарының отаны мен тілі туралы ештеңе білмейтіндіктен, иссейлерден одан әрі бөлінді. Жапондық перуандарды АҚШ-қа депортациялау сонымен қатар олардың Перудегі мүлкі мен басқа да активтерін өтемақысыз иемденуді қамтиды. Соғыс аяқталғаннан кейін Перуге тек 790 жапондық азаматтар оралды, ал шамамен 400 адам "азаматтығы жоқ" босқындар ретінде Құрама Штаттарда қалды. Америка азаматтары болып қабылданған Перулік интернатталған нисейлер өз балаларын сансей деп санайды, яғни Жапониядан Перуге кеткен ата-бабаларынан шыққан үш ұрпақ.
Альберто Фудзимори
Альберто Фухимори 1938 жылы 28 шілдеде Перуде Жапониядан Перуге көшіп келген жапондық ата-ананың отбасында дүниеге келді. 1990 жылдан 2000 жылға дейін Перудің 54-ші президенті болды.
Декасеги Жапондық перуандар
1998 жылы жапон иммиграциясының жаңа қатаң заңдарымен көптеген жалған никкейлер депортацияланды немесе Перуге қайтып кетті. Жапон ұрпақтарын әкелу талаптары қатаң болды, соның ішінде "заирюшикаку нинтеишёмейшо" немесе резиденттікке жарамдылық туралы куәлік сияқты құжаттар, бұл өтініш берушінің жапондық қан тұқымын тексереді. 2008 жылы жаһандық дағдарыс басталғанда Жапониядағы шетелдік қауымдастықтар арасында Перуліктер өз елдеріне оралғандардың ең аз үлесін құрады. Жапониядан оралған адамдар жаңа заң бойынша көмекке өтініш бергендердің ең аз бөлігін құрады. 2013 жылдың қараша айының соңында Жапониядан оралған тек үш перуандыққа ғана реинтеграциялық көмек көрсетілді. Заң кейбір қызықты артықшылықтарды ұсынады, бірақ көптеген перуандар (2015 жылы Жапонияда 60 000 перуан болды) Перуге қайтуға қызығушылық танытпады. Жапониядағы перуандықтар 2011 жылдың наурыз айында болған жер сілкінісі мен цунамиден зардап шеккен жапондықтарға қолдау көрсету үшін жиналды. Апаттан кейін Мияги префектурасындағы Минамисанрику қаласы екіден басқа барлық балық аулау кемелерін жоғалтты. Перуліктер қалаға жаңа қайықтарды сатып алу үшін ақша жинады, бұл Жапонияға қызмет көрсету және Жапонияда қонақжайлық танытқандары үшін ризашылық білдіру үшін.
Перудегі жапон баспасөзі
1921 жылы маусымда "Ниппи Шимпо" (япондық перуандық жаңалықтар) басылып шықты.
Ас мәзірі
Перу асханасы - Оңтүстік Америка елін байытқан әртүрлі мәдени ықпалдардың әртүрлі қоспасы. Перу мен Жапонияның тамақтану ерекшеліктерімен үйлесімді Никей асханасы көптеген елдерде танымал болып отыр. Никеи асханасының шығу тегі Перудегі жаңа ингредиенттердің алуан түріне, Перудің өркендеген балық аулау өнеркәсібіне, жапондықтардың жаңа теңіз өнімдерін қалай пайдалануды білетіндігіне және Перудің ту тағамдары болып табылатын цевиче мен Чифа тағамдарын қабылдауына негізделген (Перудегі қытай қауымдастығынан келген біріктірілген асхана). Acevichado maki суши сияқты жапондық біріктірілген тағамдар Перудің жергілікті тұрғындарынан алынған рецепттер мен дәмдерді біріктіру арқылы жасалды. Никеи асханасын қолданатын аспазшылардың кейбір мысалдары Набу Мацухиса, Ферран Адриа және Курт Здесар.
Басқа да еңбектер
Коннелл, Томас. (2002) деп аталады. Американың жапондық тұтқындары: Жапониядан азат жарты шар үшін АҚШ жоспары. Вестпорт: Прагер Гринвуд. Гарднер, Клинтон Харви. (1975 ж.) Жапондықтар мен Перу. 1873 - 1973 жылдар. Альбукерки: Нью-Мексико университетінің баспасы. ; OCLC 2047887 Гардинер, С. Харви. (1981) деп атады. Жек көру үшбұрышының түйіндері: Перу жапондары мен АҚШ. Сиэтл: Вашингтон университетінің баспасы. ; OCLC 164799077 Хигасиде, Сейичи. (2000) жыл . Ары қарай көз жасқа: АҚШ-тың концлагерінде тұтқындалған жапондық перуандықтың естеліктері. Сиэтл: Вашингтон университетінің баспасы. ; OCLC 247923540 Лопес Кальво, Игнасио. (2009 ж.) Бір әлемнің шеткері аймағы екіншісін оқып шығады. Америка мен Пиреней түбегіндегі "Шығыс" дінін білу. Ньюкасл: Кембридж ғалымдары баспасы, 2009. 130147 теңге. ; OCLC 473479607 Мастерсон, Даниэль М. және Саяка Фунада Класен. (2004), Латын Америкасындағы жапондықтар: Азиялық-американдық тәжірибе. (Google Books-та қараңыз) Урбана, Иллинойс: Иллинойс университетінің баспасы. ;
Gardiner, Clinton Harvey. (1975). The Japanese and Peru. 1873–1973. Albuquerque: University of New Mexico Press. ; OCLC 2047887
Gardiner, C. Harvey. (1981). Pawns in a Triangle of Hate: The Peruvian Japanese and the United States. Seattle: University of Washington Press. ; OCLC 164799077
Higashide, Seiichi. (2000). Adios to Tears: The Memoirs of a Japanese Peruvian Internee in U. S. Concentration Camps. Seattle: University of Washington Press. ; OCLC 247923540
López Calvo, Ignacio. (2009). One World Periphery Reads the Other. Knowing the 'Oriental' in the Americas and the Iberian Peninsula. Newcastle: Cambridge Scholars Publishing, 2009. 130–147. ; OCLC 473479607
Masterson, Daniel M. and Sayaka Funada Classen. (2004), The Japanese in Latin America: The Asian American Experience. (View at Google Books) Urbana, Illinois: University of Illinois Press. ;