Кіріспе

Жапондық иммигранттардың немерелері "үшінші буын"; 三世; Сансей – жапон және Солтүстік Америка ағылшын тілінде қолданылатын термин, әлемнің кейбір аймақтарында (негізінен Оңтүстік және Солтүстік Америкада) Жапониядан тыс жерде қоныстанған этникалық жапон иммигранттарының (иссей) балаларының ұрпақтарын білдіреді. Нисейлер екінші буын саналады, ал жапондық иммигранттардың немерелері сансей деп аталады. Төртінші буын – "йонсей" деп аталады. Сансейлер кем дегенде бір нисей ата-анасынан туған балалар болып табылады; олар көбінесе аралас нәсілді бірінші буын, себебі олардың ата-аналары (көбінесе) Америкада туып өскен. Сансейлердің ерекшелігі мен бірегейлігі олардың әлеуметтік тарихында айқын көрінеді.

Әр түрлі елдерде

Жапондықтардың ең алғашқы ұйымдасқан тобы 1897 жылы Мексикаға қоныстанған болса да, жапондықтар мен олардың ұрпақтарының ең ірі төрт тобы Бразилияда, АҚШ-та, Канадада және Перуде қоныстанған.

Бразилиялық сансей

Бразилия Жапониядан тыс жердегі ең ірі жапон халқына мекендейді, олардың саны шамамен 1,5 миллионнан астам адамды құрайды (аралас нәсілді немесе этникалық құрамы әртүрлі адамдарды қоса алғанда), бұл АҚШ-тағы 1,2 миллионнан көп. Бразилиядағы Сансей жапондықтары Оңтүстік Америка мемлекетіндегі маңызды этникалық азшылық болып табылады.

Американдық сансей

Америкалық сансейлердің көпшілігі Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін болған балалар легі кезінде дүниеге келді; соғыс кезінде АҚШ-тың батысында тұратын үлкен сансейлер ата-аналарымен (нисей) және әже-апаларымен (иссей) бірге 9066-шы атқару бұйрығына сәйкес, жапон тегіндес барлық адамдарды Батыс жағалаудан және Оңтүстік Аризонадан шығаруға байланысты мәжбүрлеп қамауға алынды. Сансейлер 1980-ші жылдардағы өтемалдау қозғалысының белсенді қатысушылары болды, нәтижесінде түрмеде отырғандарға ресми кешірім сұралды. Кейбір жағдайларда, сансейлер өздерін «жайлы» нисей ата-аналары мен «сөзді» және ашық пікір білдіретін американдықтардың тағы бір үлгісі арасындағы қиын жағдайда сезінеді. АҚШ-тағы танымал сансей – генерал Эрик Шинсеки (1942 жылдың 28 қарашасында туған, АҚШ армиясының 34-ші бас штаб бастығы (1999–2003) және АҚШ-тың бұрынғы ардагерлер істері министрі). Ол АҚШ тарихында төрт жұлдызды генерал атанған және АҚШ-тың төрт әскери қызметінің бірін басқарған алғашқы азиялық американдық.

Канадалық сансей

Канададағы жапон-канадтық қауымдастықтарында үш ерекше топ қалыптасты, олардың әрқайсысының өзгеше әлеуметтік-мәдени көзқарастары, ұрпақтық ерекшеліктері және соғыс жылдарындағы тәжірибелері болды.

Перулік сансей

Жапон тегіндес шамамен 80 000 перуандықтардың арасында сансей жапон-перуандықтары ең көпті құрайды. Перудің бұрынғы президенті Альберто Фухимори 1990 жылдың 28 шілдесінен 2000 жылдың 22 қарашасына дейін қызмет етті. Ол Жапонияның Кумамото префектурасының Кумамото қаласынан эмиграциялаған иссейлердің нисей ұлы болды.

Ұрпақтар

Жапондық америкалықтар мен жапондық канадалықтардың Солтүстік Америкадағы әр буынына арналған есімдері бар. Бұл есімдер, буынға сәйкес жапондық санмен және «буын» деген мағынаны білдіретін «сей» (世) сөзімен құрастырылады. Жапондық америкалықтар мен жапондық канадалық қауымдастықтары өз мүшелерін бірінші, екінші және үшінші буын иммигранттарды сипаттайтын Иссей, Нисей және Сансей сияқты терминдермен атайды. Төртінші буын Йонсей (四世), ал бесінші буын Госей (五世) деп аталады. Иссей, Нисей және Сансей буындары билікке, жынысқа, жапондық емес адамдармен қарым-қатынасқа, діни сенімдер мен тәжірибеге және басқа да мәселелерге қатысты ерекше көзқарастарға ие. Соғыс кезіндегі эвакуация мен интернацияға тап болған жас – олардың тәжірибелері, көзқарастары мен мінез-құлқындағы осы айырмашылықтарды түсіндіретін ең маңызды фактор. Иссей мен ересек Нисейдің ұжымдық естелігі 1870 жылдан 1911 жылға дейінгі Мэйдзи Жапониясының бейнесі болды, бұл жақында көшіп келгендер тастап кеткен Жапониядан күрт өзгеше болды. Осы буындардың әртүрлі көзқарастары, әлеуметтік құндылықтары мен Жапониямен байланыстары көбінесе үйлеспейтін. Осыған байланысты соғыстан кейінгі тәжірибе мен мүмкіндіктердегі маңызды айырмашылықтар буындық көзқарастарды бөліп тұрған алшақтықты азайтуға көмектеспеді. Буындық топтардың сипаттамасы: Иссей (一世) – Жапонияда туып, кейін басқа елге көшіп кеткен адамдар буыны. Нисей (二世) – Жапониядан тыс жерде кем дегенде бір Иссей ата-анасынан туған адамдар буыны. Сансей (三世) – Кем дегенде бір Нисей ата-анасынан туған адамдар буыны. Йонсей (四世) – Кем дегенде бір Сансей ата-анасынан туған адамдар буыны. Госей (五世) – Кем дегенде бір Йонсей ата-анасынан туған адамдар буыны. Солтүстік Америкада 1988 жылы өтелген сот шешімінен кейін маңызды эволюциялық өзгеріс болды. Сансей, олардың ата-аналары, әкелері мен балалары өздеріне қатысты көзқарастарын және жапондық емес көпшілікке бейімделу жолдарын өзгертіп жатыр. Қазіргі уақытта Лондондағы жүз мыңнан астам британдық жапон тұрады; бірақ әлемнің басқа жерлеріндегі басқа Никкей қауымдастықтарынан айырмашылығы, бұл британдықтар өз қауымдастықтарын Иссей, Нисей немесе Сансей буындары бойынша бөліп қарамайды.

Сансей

Америка Құрама Штаттарында немесе Канадада, Америка Құрама Штаттарында немесе Канадада туған ата-аналардан туған иммигранттардың үшінші буыны Сансей (三世) деп аталады. Нисейдің балалары көбінесе 1945 жылдан кейін дүниеге келген. Олар ағылшын тілін ана тілі ретінде қолданады және Канада немесе Америка қоғамының мәдени жағдайына толыққанды бейімделген. Олар көбінесе канадалық немесе американдық құндылықтармен, нормалармен және үміттермен өзін-өзі байланыстырады. Жапон тілінде сөйлейтіндердің саны аз, және көпшілігі өзін жапондық емес, канадалық немесе американдық деп санайды. Сансейлер арасында жапондық емес шыққан отау құру көрсеткіші жоғары.

Саясат

Сансейлер өтемалдау қозғалысына зор үлес қосып, американдық саяси аренада танымал болған тұлғалардың өкілдері болғандықтан "активисттер буыны" ретінде белгілі болды.