Жапондықтарға деген жеккөрушілік және қорқыныш

Кіріспе

Жапон халқына немесе мәдениетіне деген жек көру немесе қорқу (жапонофобия, ниппонофобия және жапонияға қарсылық деп те аталады) – азиялықтарға қатысты расизмнің бір түрі. Ол жапондыққа қатысты кез келген нәрсеге, мәдениетіне немесе халқына деген жек көруді немесе қорқуды қамтиды. Оның қарама-қарсысы – жапонофилия.

2017 жылғы BBC World Service сауалнамасының нәтижелері
Японияның елге әсер етуі туралы пікірлер (оң – теріс бойынша сұрыпталған)
Сауалнамаға қатысқан ел | Оң | Теріс | Бейтарап | Оң – Теріс
---|---|---|---|---
Қытай Халық Республикасы | 3 | 53 | |
Испания | 25 | 3 | |
Түркия | 5 | 47 | |
Пәкістан | 42 | 18 | |
Үндістан | 38 | 28 | |
Ресей | 39 | 29 | |
Перу | 19 | 31 | |
Нигерия | 19 | 33 | |
Ұлыбритания | 5 | 35 | |
Мексика | 18 | 36 | |
Кения | 20 | 36 | |
Германия | 37 | 37 | |
Индонезия | 26 | 40 | |
АҚШ | 12 | 42 | |
Франция | 5 | 53 | |
Бразилия | 15 | 55 | |
Австралия | 5 | 61 | |
Канада | 11 | 65 | |

2013 жылғы Pew Research Center сауалнамасының нәтижелері
Япония/Азия туралы пікірлер ел бойынша (оң – жағымсыз бойынша сұрыпталған)
Сауалнамаға қатысқан ел | Ұсыныс жақтары | Жағымсыз | Бейтарап | Ұсыныс жақтары – Жағымсыз
---|---|---|---|---
Қытай Халық Республикасы | 6 | 86 | |
Оңтүстік Корея | 1 | 55 | |
Пәкістан | 42 | 44 | |
Филиппин | 46 | 0 | |
Австралия | 66 | 2 | |
Индонезия | 96 | 7 | |
Малайзия | 14 | 74 | |

2011 жылғы BBC World Service сауалнамасының нәтижелері
Японияның елге әсер етуі туралы пікірлер (оң – теріс бойынша сұрыпталған)
Сауалнамаға қатысқан ел | Оң | Теріс | Бейтарап | Оң – Теріс
---|---|---|---|---
Қытай Халық Республикасы | 11 | 53 | |
Мексика | 42 | 10 | |
Пәкістан | 51 | 19 | |
Оңтүстік Африка | 42 | 24 | |
Үндістан | 48 | 26 | |
Франция | 16 | 26 | |
Португалия | 44 | 30 | |
Ұлыбритания | 16 | 32 | |
Германия | 17 | 33 | |
Гана | 34 | 34 | |
Австралия | 14 | 34 | |
Испания | 24 | 38 | |
Мысыр | 34 | 38 | |
Кения | 19 | 41 | |
Түркия | 8 | 43 | |
Оңтүстік Корея | 12 | 48 | |
Италия | 16 | 48 | |
Бразилия | 18 | 50 | |
Нигерия | 21 | 51 | |
Канада | 17 | 51 | |
АҚШ | 13 | 51 | |
Чили | 20 | 52 | |
Перу | 26 | 54 | |
Ресей | 28 | 58 | |
Филиппин | 4 | 72 | |
Индонезия | 8 | 78 | |

Шолу

Жапонға қарсы сезімдер жапон үкіметінің әрекеттеріне наразылық білдіруден бастап, жапон мәдениетін жек көруге дейін, тіпті жапон халқына қатысты нәсілшілдікке дейін жетеді. Адамдық қадір-қасиеттен айыру сезімін Екінші дүниежүзілік соғыста одақтас үкіметтердің жапонға қарсы насихаты күшейтті; бұл насихат көбінесе нәсілдік тұрғыдан қарапайым емес сипатта болды. Жапон әскерилері жасаған қиянаттарға байланысты Корея мен Қытайда жапонға қарсы сезімдер ең күшті болуы мүмкін. Бұрынғы кезде жапондықтарды көшпенділер деп еске алуға себеп болатын жапонға қарсы пікірлер болған. 1868 жылғы Мейдзи реформасынан кейін Жапония Батыспен өнеркәсіптік империялық держава ретінде қосылуға ниеттеніп, батыстық жолдарды қабылдауға тырысты, бірақ Жапонияның Батыспен интеграциясы мен ассимиляциясы қиынға соқты. Жапон мәдениетіне күдікпен, тіпті жек көрумен қарады. Екінші дүниежүзілік соғыста Жапонияның капитуляциясынан бері жағдай біршама салмақтанғанымен, жапон үкіметі өзінің өткен қиянаттары үшін жеткілікті өкініш білдірмеді немесе осы оқиғалардың тарихын ақтауға тырысты деген кең таралған пікірге байланысты кейде ашу-ыза қайтадан тұтанады. Бүгінде Жапон үкіметі белгілі бір өтемақы шараларын қабылдағанымен, жапонға қарсы сезімдер императорлық Жапон әскери агрессиясы мен қиянаттарына байланысты тарихи және ұлтшылдық антагонизмдерге негізделген күйінде қалып отыр. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Қытайда жерленген 700 000-нан астам (жапон үкіметінің мәліметінше) адам өміріне қауіпті және қоршаған ортаны ластайтын химиялық қаруды жоюды кешіктіру жапонға қарсы сезімнің тағы бір себебі болып табылады. Кейде Жапониядағы жеке адамдар сыртқы сынға ұшырайды. Бұрынғы премьер-министр Дзүничиро Коидзуми Ясукуни қасиетті орнына жыл сайын соғыста қаза тапқандарға құрмет көрсеткені үшін Оңтүстік Корея мен Қытай тарапынан қатты сынға ұшырады, бұл қасиетті орнында Екінші дүниежүзілік соғыста Жапония үшін соғысып, қаза тапқандардың барлығы, соның ішінде 1068 айыпталған соғыс қылмыскерлерінің рухына құрмет көрсетіледі. Оңшыл ұлтшыл топтар жапондық қиянаттарды ақтауға бағытталған тарих оқулықтарын жариялады, ал осы оқулықтар төңірегіндегі қайта-қайта туындайтын даулар кейде жаушылықты шетелдік назар аударады. Жапонға қарсы сезімдердің кейбіреуі жапон компанияларының демпинг сияқты бизнес-практикаларынан туындайды.

Anti Japanese sentiments range from animosity towards the Japanese government's actions and disdain for Japanese culture to racism against the Japanese people. Sentiments of dehumanization have been fueled by the anti Japanese propaganda of the Allied governments in World War II; this propaganda was often of a racially disparaging character. Anti Japanese sentiment may be strongest in Korea and China, due to atrocities committed by the Japanese military. In the past, anti Japanese sentiment contained innuendos of Japanese people as barbaric. Following the Meiji Restoration of 1868, Japan was intent to adopt Western ways in an attempt to join the West as an industrialized imperial power, but a lack of acceptance of the Japanese in the West complicated integration and assimilation. Japanese culture was viewed with suspicion and even disdain. While passions have settled somewhat since Japan's surrender in World War II, tempers continue to flare on occasion over the widespread perception that the Japanese government has made insufficient penance for their past atrocities, or has sought to whitewash the history of these events. Today, though the Japanese government has effected some compensatory measures, anti Japanese sentiment continues based on historical and nationalist animosities linked to Imperial Japanese military aggression and atrocities. Japan's delay in clearing more than 700,000 (according to the Japanese Government) pieces of life threatening and environment contaminating chemical weapons buried in China at the end of World War II is another cause of anti Japanese sentiment. Periodically, individuals within Japan spur external criticism. Former Prime Minister Junichiro Koizumi was heavily criticized by South Korea and China for annually paying his respects to the war dead at Yasukuni Shrine, which enshrines all those who fought and died for Japan during World War II, including 1,068 convicted war criminals. Right wing nationalist groups have produced history textbooks whitewashing Japanese atrocities, and the recurring controversies over these books occasionally attract hostile foreign attention. Some anti Japanese sentiment originates from business practices used by some Japanese companies, such as dumping.

Бразилия

Аргентина мен Уругвай элиталары сияқты, Бразилия элитасы 19 және 20 ғасырларда ел халқын нәсілдік тұрғыдан ақтандыруды қалаған. Ел үкіметтері әрқашан еуропалық иммиграцияны қолдады, бірақ еуропалық емес иммиграцияға қарсылық үнемі болды. Жапон иммигранттары Бразилияның ағартуына кедергі деп есептелді және олардың гетто құруы мен эндогамияны жоғары деңгейде сақтауы сияқты факторлар оларды күдікпен қарауға себеп болды. Бразилиялық заңгер, тарихшы және әлеуметтанушы Оливейра Виана жапон иммигранттарын былай сипаттады: «Олар (жапондықтар) күкірттей: ерімейді». 1908 жылғы 5 желтоқсандағы «O Malho» журналы жапон иммигранттарына қатысты мынадай айыптауды жариялады: «Сан-Паулу үкіметі жалғандыққа бой алдырды. Алғашқы жапон иммиграциясының сәтсіздігінен кейін, 3000 сары терілі адамды әкелді. Ол Бразилияға бізден мүлдем өзгеше нәсілді сыйлауда». 1923 жылғы 22 қазанда депутат Фиделис Рейс иммигранттардың кіруі туралы заң жобасын ұсынды, оның бесінші бабында былай делінген: «Бразилияға қара нәсілді қоныстанушылардың кіруіне тыйым салынады. Азиялық [иммигранттарға] елде тұратындардың 5%-ына тең санға рұқсат етіледі». Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін президент Гетулио Варгас Бразилияда иммигранттардың тегін зорлықпен ассимиляциялау процесін бастады. 1933 жылы конституциялық түзету көпшілік дауыспен қабылданды, онда нәсіл немесе ұлтты атамай-ақ иммиграциялық квоталар белгіленді және иммигранттардың шоғырлануына тыйым салынды. Мәтінде көрсетілгендей, Бразилия соңғы 50 жылда әр ұлттан келушілердің жалпы санынан 2%-дан артық қабылдамады. Тек португалдар ғана ерекшелік құрды. Бұл шаралар итальяндықтар мен испандықтар сияқты еуропалықтардың иммиграциясына әсер етпеді, олар бұрыннан көптеп келген және олардың иммиграциялық ағыны төмендеді. Алайда, 1980-жылдарға дейін күшінде болған иммиграциялық квоталар жапон, корей және қытай иммиграциясын шектеді. Бразилия одақтас елдердің жағына қосылып, 1942 жылы Жапонияға қарсы соғыс жариялағаннан кейін, Жапониямен барлық байланыс үзілді, жаңа жапон иммигранттарының кіруіне тыйым салынды және көптеген шектеулер жапон бразилиялықтарына тиді. Жапон газеттерін шығаруға және мектептерде жапон тілін оқытуға тыйым салынды, нәтижесінде жапон ұрпақтары үшін португал тілі ғана қол жетімді болды. Көптеген жапон иммигранттары португал тілін түсінбегендіктен, олар үшін қосымша ақпарат алу қиынға соқты. 1939 жылы Сан-Паулудағы «Estrada de Ferro Noroeste do Brasil» компаниясының зерттеуі көрсеткендей, жапон бразилиялықтарының 87,7%-ы жапон тіліндегі газеттерді оқыды, бұл сол кездегі жалпы халықтың сауаттылық деңгейінен әлдеқайда жоғары. Бұл Жапониядан тыс жердегі ең ірі жапон қауымдастығы болып саналады. Сонымен қатар, 2020 жылы, мүмкін COVID-19 пандемиясының салдарынан, Сан-Паулу және Рио-де-Жанейро сияқты қалаларда жапон бразилиялықтарына қатысты ксенофобия мен зорлық-зомбылық оқиғалары тіркелді.

Like the elites in Argentina and Uruguay, the Brazilian elite wanted to racially whiten the country's population during the 19th and 20th centuries. The country's governments always encouraged European immigration, but non white immigration was always greeted with considerable opposition. The communities of Japanese immigrants were seen as an obstacle to the whitening of Brazil and they were also seen, among other concerns, as being particularly tendentious because they formed ghettos and they also practiced endogamy at a high rate. Oliveira Viana, a Brazilian jurist, historian, and sociologist, described the Japanese immigrants as follows: "They (Japanese) are like sulfur: insoluble." The Brazilian magazine O Malho in its edition of 5 December 1908, issued a charge of Japanese immigrants with the following legend: "The government of São Paulo is stubborn. After the failure of the first Japanese immigration, it contracted 3,000 yellow people. It insists on giving Brazil a race diametrically opposite to ours." On 22 October 1923, Representative Fidélis Reis produced a bill on the entry of immigrants, whose fifth article was as follows: "The entry of settlers from the black race into Brazil is prohibited. For Asian [immigrants] there will be allowed each year a number equal to 5% of those residing in the country "

Years before World War II, the government of President Getúlio Vargas initiated a process of forced assimilation of people of immigrant origin in Brazil. In 1933, a constitutional amendment was approved by a large majority and established immigration quotas without mentioning race or nationality and prohibited the population concentration of immigrants. According to the text, Brazil could not receive more than 2% of the total number of entrants of each nationality that had been received in the last 50 years. Only the Portuguese were excluded. The measures did not affect the immigration of Europeans such as Italians and Spaniards, who had already entered in large numbers and whose migratory flow was downward. However, immigration quotas, which remained in force until the 1980s, restricted Japanese immigration, as well as Korean and Chinese immigration. When Brazil sided with the Allies and declared war on Japan in 1942, all communication with Japan was cut off, the entry of new Japanese immigrants was forbidden, and many restrictions affected the Japanese Brazilians. Japanese newspapers and teaching the Japanese language in schools were banned, which left Portuguese as the only option for Japanese descendants. As many Japanese immigrants could not understand Portuguese, it became exceedingly difficult for them to obtain any extra communal information. In 1939, research of Estrada de Ferro Noroeste do Brasil in São Paulo showed that 87.7% of Japanese Brazilians read newspapers in the Japanese language, a much higher literacy rate than the general populace at the time. which is considered the largest in the world outside of Japan. In addition, in 2020, possibly as a result of the COVID 19 pandemic, some incidents of xenophobia and abuse were reported to Japanese Brazilians in cities such as São Paulo and Rio de Janeiro.

Канада

Жапондықтар көптеп көшіп келген басқа елдер сияқты, Канадада жапонға қарсы сезім 20-шы ғасырда ең күшті болды. Жапон және басқа азиялық көші-қонға жауап ретінде Азиялықтарды Шеттету Лигасы сияқты көші-қонға қарсы ұйымдар құрылды. Жапонға және қытайға қарсы көтерілістер де жиі болды, мысалы, 1900 жылдардың басында Ванкуверде. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапон канадалықтары американдықтармен бірдей түрде ұсталып, лагерьлерге жабылды. 1988 жылы Брайн Малрони үкіметі тірі қалған тұтқындарға қаржылық өтемақы төледі.

Қытай

Қытайда жапонға қарсы сезім өте күшті сезіледі, ал Жапонияға, жапон халқы мен мәдениетіне деген сенімсіздік, жаушылық және жағымсыз сезімдер Қытайда кең таралған. Жапонға қарсы сезім – бұл көбінесе қазіргі заманға (1868 жылдан бастап) тән құбылыс. Империализм дәуірінде көптеген батыс державалары сияқты Жапония да келісімдер жасады, бұл көбінесе Цинь әулетінің соңында Қытайдан жерді аннексиялауға әкелді. Жапондықтардың қоныстануы және Жапон үкіметінің жиырма бір талабы жапондық өнімдерді Қытайда бойкоттауға соқтырды. Бүгінде Қытайда Екінші Қытай-Жапон соғысындағы қатыгездіктер мен Жапонияның соғыстан кейінгі әрекеттеріне, әсіресе осындай қатыгездіктерді тікелей мойындамауы, жапон үкіметінің белгілі соғыс қылмыскерлерін жұмысқа алуы және оқулықтардағы жапондық тарихты ревизиялауына наразылық әлі де күшті. Бастауыш сыныпта балаларға жапон соғыс қылмыстары туралы егжей-тегжейлі оқытылады. Мысалы, мыңдаған балалар Пекиндегі Жапон агрессиясына қарсы қытай халқының қарсылық күресінің мұражайына бастауыш мектептерімен бірге әкелінеді және соғыс қылмыстарының суреттерін көруге міндетті болады, мысалы, жапон әскерінің қытай жұмысшыларын соғыс уақытында жұмыс істеуге мәжбүрлеу туралы жазбалар, Нанкин қырғыны және жұбаныш әйелдері мәселелері. Мұражайды аралағаннан кейін балалардың жапон халқына деген жек көруі күрт өскені хабарланды. Соғыс аяқталғалы бері уақыт өтсе де, жапондықтардың соғыс кезіндегі әрекеттері туралы пікір-таластар әлі де күшті эмоцияларды оята алады, себебі жапон халқының көпшілігі соғыс кезінде не болғанын біледі, бірақ олардың қоғамы Холокосттан кейін Германиядағыдай терең ой-толғанысқа ешқашан бармаған. Сондықтан, жапон әскери символдарының қолданылуы Қытайда әлі де дау тудырады, мысалы, 2001 жылы Қытайдың эстрада жұлдызы Чжао Вэйдің сән журналының фотосессиясы үшін жапон әскери туын кигені байқалды. Интернетте үлкен резонанс болды, Нанкин қырғынынан аман қалған адам жазбаша кешірім сұрауға шақырды және әншіге тіпті шабуыл жасалды. 2017 жылы BBC World Service жүргізген сауалнамаға сәйкес, қытайлықтардың тек 22% ғана Жапонияның ықпалын оңды бағалайды, ал 75% жағымсыз пікір білдіреді, бұл Қытайды әлемдегі жапонға қарсы ең күшті елге айналдырады. Бір жағдайда, жапонға қарсы соғыс фильміне қатысты, Қытай үкіметі 2000 жылы шыққан "Есік алдындағы шайтандар" фильмін тыйым салды, өйткені ол жапон әскерінің қытай ауылдық тұрғындарымен достық қарым-қатынаста болғанын көрсетті. Ал "Ликорис Рекоил" фильмі Шинзо Абэнің қазасынан кейін Оңтүстік-Шығыс Азияда тым зорлық-зомбылықты бейнелегендіктен көрсетілмейді.

Anti Japanese sentiment is felt very strongly in China and distrust, hostility and negative feelings towards Japan and the Japanese people and culture is widespread in China. Anti Japanese sentiment is a phenomenon that mostly dates back to modern times (since 1868). Like many Western powers during the era of imperialism, Japan negotiated treaties that often resulted in the annexation of land from China towards the end of the Qing dynasty. Dissatisfaction with Japanese settlements and the Twenty One Demands by the Japanese government led to a serious boycott of Japanese products in China. Today, bitterness persists in China over the atrocities of the Second Sino Japanese War and Japan's postwar actions, particularly the perceived lack of a straightforward acknowledgment of such atrocities, the Japanese government's employment of known war criminals, and Japanese historic revisionism in textbooks. In elementary school, children are taught about Japanese war crimes in detail. For example, thousands of children are brought to the Museum of the War of Chinese People's Resistance Against Japanese Aggression in Beijing by their elementary schools and required to view photos of war atrocities, such as exhibits of records of the Japanese military forcing Chinese workers into wartime labor, the Nanjing Massacre, and the issues of comfort women. After viewing the museum, the children's hatred of the Japanese people was reported to significantly increase. Despite the time that has passed since the end of the war, discussions about Japanese conduct during it can still evoke powerful emotions today, partly because most Japanese are aware of what happened during it although their society has never engaged in the type of introspection which has been common in Germany after the Holocaust. Hence, the usage of Japanese military symbols is still controversial in China, such as the incident in which the Chinese pop singer Zhao Wei was seen wearing a Japanese war flag while she was dressed for a fashion magazine photo shoot in 2001. Huge responses were seen on the Internet, a public letter demanding a public apology was also circulated by a Nanjing Massacre survivor, and the singer was even attacked. According to a 2017 BBC World Service Poll, only 22% of Chinese people view Japan's influence positively, and 75% express a negative view, making China the most anti Japanese nation in the world. In one particular situation involving a more moderate anti Japanese war film, the government of China banned the 2000 film, Devils on the Doorstep because it depicted a Japanese soldier being friendly with Chinese villagers. While Lycoris Recoil considered too violent in Southeast Asia since the assassination of Shinzo Abe.

Франция

Жапонияның NHK мемлекеттік телеарнасы шетелде саяхаттаумен байланысты қауіпсіздік тәуекелдерінің тізімін ұсынады. 2020 жылдың басында ол Франция мен басқа да еуропалық елдерге саяхаттау кезіндегі қауіпсіздік тәуекелі ретінде жапондықтарға қарсы дискриминацияны тіркеді, бұл COVID-19 пандемиясы және басқа да факторларға байланысты болуы мүмкін. Францияда жапондықтарға қарсы сезімнің күшеюінің белгілеріне жапон азаматтары тарапынан хабарланған жапондықтарға қарсы инциденттердің көбеюі жатады, мысалы, көшеде қорлау, такси қызметінен бас тарту және кем дегенде бір жапон мейрамханасының тонауға ұшырауы. Париждегі оқу сапарында болған жапон студенттері жергілікті тұрғындардан ұятты сөздер естіді. Жапон азаматтарының тағы бір тобы қышқыл шабуылына ұшырады, бұл жапон елшілігі мен Сыртқы істер министрлігін Франциядағы жапон азаматтарына сақ болуға кеңес беруге мәжбүр етті. Дискриминацияның өсуіне байланысты, Париждегі жапон теледикторі жұрт алдында жапон тілінде сөйлемеу немесе кимоно сияқты жапондық киім кимеудің қажеттігін айтты. Жапон халқы француз ойын-сауық индустриясы тарапынан көптеген стереотиптерге ұшырайды, бұл көбінесе жағымсыз болатын жалпы бейнені қалыптастырады.

Германия

Жапон сыртқы істер министрлігінің мәліметінше, Германияда жапонға қарсы пікірлер мен дискриминация күшейіп келеді, әсіресе COVID-19 пандемиясы елге әсер еткен кезден бастап. Осыған байланысты, жапондықтарға қарсы инциденттердің саны артты, мысалы, кем дегенде бір ірі футбол клубы коронавирус қорқынышымен барлық жапондық жанкүйерлерін стадионнан қуды, жергілікті тұрғындар жапондықтардың үйлеріне шикі жұмыртқа лақтырды және жапон тұрғындарына деген қатыгездік жалпы түрде күшейді.

Индонезия

Индонезиядағы Жапония елшілігі баспасөз хабарламасында жапондықтарға қатысты кемсіту және мазақтау оқиғаларының көбейгенін, ал олардың 2020 жылғы COVID-19 пандемиясымен байланысты болуы мүмкін екенін мәлімдеді. Сондай-ақ, жапондықтарға осы оқиғалармен күресуге көмектесу үшін арнайы көмек орталығы құрылғанын хабарлады. Жалпы, елде жапондықтарға қарсы дискриминация мен мазақтау кеңінен тарағандығы туралы хабарлар бар, онда қонақүйлер, дүкендер, мейрамханалар, такси қызметтері және тағы да басқалары жапондық клиенттерді қабылдаудан бас тартқан, ал көптеген жапондықтарды кездесулер мен конференцияларға жібермеген. Жапония елшілігіне соңғы бірнеше күнде жапондықтарға қатысты кем дегенде оннан астам шағым түсті. Жапония Сыртқы істер министрлігі мәліметінше, Индонезияда жапондықтарға қарсы көңіл күй мен дискриминация күшейіп келеді.

Корея

Кореядағы жапонға қарсы пікірлер мәселесі күрделі және көп қырлы. Корея түбегіндегі жапонға қарсы көзқарастар жапон қарақшыларының шабуылдарымен және Кореяға жасалған жапон шабуылдарымен (1592–1598) басталады, бірақ олар негізінен 1910 жылдан 1945 жылға дейін жалғасқан Кореяны жапондықтардың оккупациялауының және Екінші дүниежүзілік соғыстан бері Жапонияның білім беру жүйесінде қолданылып келе жатқан тарих оқулықтарының тарихи деректерді өзгертуінің нәтижесі болып табылады. Бүгінде жапон тарих оқулықтарына қатысты даулар, соғысқа қатысты жапон саясаты және екі ел арасындағы аумақтық даулар осы сезімді күшейтеді, және бұл мәселелер көбінесе жапон және Оңтүстік Корея интернет қолданушылары арасында үлкен жанжалдарға әкеп соғады. Оңтүстік Корея, Қытаймен бірге, әлемдегі жапонға қарсы ең белсенді қоғамдардың бірі саналады. 2007 және 2009 жылдары BBC World Service жүргізген сауалнамаға қатысқан барлық елдердің ішінде Оңтүстік Корея мен Қытай Халық Республикасы ғана Жапонияны жағымсыз бағалаған елдер болып табылды. Бүгінде чинильпа Оңтүстік Кореядағы жапонға қарсы пікірлермен байланысты және көбінесе жапонияны жақсы көретін кореялықтарды қарапайымдықпен сипаттау үшін қолданылады. Жапонға қарсы пікірлер кейде кореялық БАҚ-та да көрініс береді. Мысалы, аса танымал Solo Leveling веб-романында жапондық кейіпкерлер жаман ниетпен және кореялық басты кейіпкерге зиян келтіруді қалайтын қарсыластар ретінде бейнеленеді. Дегенмен, вебтун нұсқасы жапондық емес оқырмандарды ренжітпеу үшін мұндай жапондық кейіпкерлердің бейнелерін, бірақ толыққанды емес, едәуір өңдейді.

Перу

Перудегі жапонға қарсы сезім 20-шы ғасырда Перуге қытайлардың көшіп келуінен кейін жалпы азияға қарсы сезімнің бір бөлігі ретінде басталды, себебі жапондықтар мен қытайлықтар "сары қауіп" ретінде қарастырылды, олардың нәсілді нашарлатып, Перу аумағына еніп бейімділігі бар деп есептелді. Саясаткерлер мен зиялылар Азиялықтарға қарсы пікір тарату үшін баспалар, газеттердегі мақалалар мен оларды мазақтайтын жарнамалар қолданды, тіпті перулықтарды жапондық азаматтарға және олардың бизнесіне шабуыл жасауға итермеледі. Перу жұмысшыларының наразылығы 1917 жылы Азияға қарсы қауымдастықтың құрылуына және 1923 жылы келісімшарт бойынша көші-қонды тоқтатуға әкелді. Соғысқа дейінгі кезең жапон иммигранттары үшін қиын болды, олар Перу үкіметінің саясатына әсер етті (Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондықтарды АҚШ-тағы концентрациялық лагерьлерге депортациялау, әсіресе Кристал-Ситидегі отбасылық интернациялық лагерьге). Жапондық емес және жапондық перулықтар арасында шиеленіс болғанымен, соғыс жағдайды нашарлатты. Жапон фермерлері мен бизнесмендердің табысы, Жапонияға жіберілген үлкен ақшалай сомалар, жергілікті жұмыс орындарын жапондықтар басып алады деген қорқыныш және Жапония мен Перу арасындағы сауда тепе-теңдігінің бұзылуы жапон иммиграциясын шектеу үшін заңнама қабылдануына себеп болды. Бұл ұлттық сезімнің күшеюіне және жапонға қарсы сезімнің өсуіне әсер етті, Перу экономикасының құлдырауымен бірге. Лимада 600-дан астам жапондық үйлер мен кәсіпорындар зақымдалды, ондаған адам жарақат алды және бір жапондық қаза тапты. Бұл Перу тарихындағы ең ірі тәртіпсіздіктер ғана емес, сонымен қатар нәсілдік топты нысанаға алған алғашқы оқиға болды (өйткені перулықтар көбінесе әлеуметтік жағдайы бойынша кемсітеді, бірақ нәсілдік кемсітушілік дәстүрі жоқ). Жапондық перулықтарды АҚШ-қа депортациялау олардың Перудегі мүлкі мен активтерін өтемақысыз иемденуге әкелді. 1943 жылғы меморандумда Шетелдік жауды бақылау бөлімінің Орталық және Оңтүстік Америка бөлімшесінің қызметкері Реймонд Икес этникалық жапондықтардың көптеген бөлігі Перулықтардың бизнесін иемдену үшін АҚШ-қа жіберілгенін, оларға қарсы ешқандай айғақталған дәлел болмағанын атап өтті. Соғыстан кейін, әсіресе 1960 жылдан бастап (Жапония Перумен және олардың Nikkei қауымдастығымен жақындастырған кезде) Перу қоғамында жапонға қарсы сезімдер азайды. Алайда, Перудегі жемқорлыққа қатысқан және Перулық ортада Жапонияға қарсы сезімді күшейткен перулық жапон Альберто Фухимори үкіметінен кейін бұл сезімдер қайта жанданды. Бұл сезімнің жандануы соншалықты күшті болды, Альберто Фухимори тұтқындалғаннан және сотталғаннан кейін Жапония үкіметі алаңдады, Жапонияның Перудегі елшілігі мен жергілікті БАҚ жапондық перулықтарға, Перудегі жапондық бизнеске, елшіліктің ғимараттарына және оның қызметкерлеріне зиян келтіру туралы көптеген телефондық шақырулар алды.

Anti Japanese sentiment in Peru started during 20th century as part of a general anti asiatic sentiment after Chinese immigration in Perú, because Japanese and Chinese people were catalogued as a "yellow menace" that deteriorate the race and invaded Peruvian territory. Politicians and intellectuals tried to generate repudiation against Asians through publications such as bulletins and articles in newspapers and pamphlets that ridiculed them, even inciting the Peruvian people to attack Peruvian Japanese citizens and their businesses. Peruvian worker protests led to the creation of an Anti Asian Association in 1917 and the abolition of contract migration in 1923. Then, the pre war times were especially difficult for Japanese immigrants, coming to influence the Peruvian government itself (with the deportations of Japanese to concentration camps in the United States during World War II, specially to the country's only family internment camp in Crystal City, Texas). Although there had been ongoing tensions between non Japanese and Japanese Peruvians, the situation was drastically exacerbated by the war. The economic success of Japanese farmers and businessmen in niche but visible sectors, the significant amount of remittances sent back to Japan, the fear that Japanese were taking jobs from the locals and a growing trade imbalance between Japan and Peru were motives to implement legislation in order to curb Japanese immigration into its borders. These contributed to increasing nationalism and anti Japanese sentiment which worsened alongside the depressed and unstable Peruvian economy. There were damaged over 600 Japanese residences and businesses in Lima, resulting in dozens of injuries and one Japanese death. Not only was it the “worst rioting in Peruvian history,” but it was also the first to target a racial group (because Peruvians mostly discriminate by social class, but doesn't had a tradition of discrimination by race). The deportation of Japanese Peruvians to the United States also involved expropriation without compensation of their property and other assets in Peru. As noted in a 1943 memorandum, Raymond Ickes of the Central and South American division of the Alien Enemy Control Unit had observed that many ethnic Japanese had been sent to the United States " merely because the Peruvians wanted their businesses and not because there was any adverse evidence against them." During post war, decreased anti japanese sentiment on Peruvian society, specially after 1960 (when Japan started to develop closer relations with Peru and their Nikkei comunnity). However, there was a light revival of those sentiments after the government of Alberto Fujimori, a Peruvian Japanese who was involved in Corruption in Peru, which generated antipathy against Japan in Peruvian circles. This revival of the sentiment was so intense that were concerned by the Japan government, after Alberto Fujimori's arrest and trial, the Japanese embassy in Peru and the local media have received frequent telephone calls threatening to harm Japanese Peruvians, Japanese businesses in Peru, the installations of the embassy and its staff.

Филиппин

Филиппиндегі жапонға қарсы сезімдердің тамыры Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін Жапонияның елді басып алуына байланысты. Соғыста 17 миллион халқының ішінде шамамен 1 миллион филиппиндік қаза тапты, ал тағы да көптеген филиппиндіктер жарақат алды. Соғыс дерлік барлық филиппиндік отбасыға әсер етті. Атап айтқанда, Мапаник қаласында аман қалғандар жапондықтардың басып алу кезінде филиппиндік ерлердің қырғынға ұшырағанын және ондаған әйелдердің «жайлау әйелдері» ретінде пайдалану үшін жиналғанын айтады. Бүгінде Филиппин мен Жапонияның қарым-қатынасы бейбітшілікке негізделген. Сонымен қатар, филиппиндіктер, көбінесе, қытайлықтар мен корейліктерге қарағанда, жапондық мектептерде осы қасіреттерге жеткілікті назар берілмейтіні туралы айтылған мәлімдемелерге онша ренжімейді. Мұндай сезімнің тууына 1960-1970 жылдары елге көрсетілген жапондық көмектің мол көлемі себеп болды. Минданаодағы Давао аймағында жапон иммигранттарының көптеген өкілдері тұрды, олар соғыс кезінде жапон басқыншыларын құшақтап алып, «бесінші колонна» рөлін атқарды. Жапондықтарды моро тайпасының мүшелері мен қытайлар жек көрді. Моро тайпасының «жураментодостары» жапондарға қарсы қарулы шабуылдар жасады, ал қытайларға, жапондар сияқты, жау ретінде қаралмағандықтан, ешқандай шабуыл жасалмады. 2011 жылы BBC World Service жүргізген сауалнамаға сәйкес, филиппиндіктердің 84% Жапонияның ықпалын оңды бағалайды, ал 12% жағымсыз пікір білдіреді, бұл Филиппиннің әлемдегі Жапонияға ең жақын елдердің біріне айналуына себеп болды.

Тайвань

1940 жылдары Тайваньды басып алған Гоминьдан жапонға қарсы қарым-қатынасты күшейтіп, Тайваньдағы жапон мәдениетінің іздерін жоюға тырысты. 2005 жылы Шығыс Азиядағы жапонға қарсы демонстрациялар кезінде Тайвань ҚХР немесе Кореяға қарағанда айтарлықтай тыныш болды, Тайвань-Жапония қарым-қатынасы ең жоғары деңгейде деп есептелді. Алайда, 2008 жылы КМН жеңісінен кейін тайвандықтардың қаза болуына әкеп соққан қайық апаты жаңа шиеленіс тудырды. Тайваньдық шенеуніктер Диаоютай/Сенкаку аралдарына қатысты тарихи аумақтық даулар туралы айта бастады, нәтижесінде кем дегенде жапонға қарсы сезім күшейді.

Тайланд

Жапонияға қарсы пікірлер 1970-ші жылдары Таиландтағы демократияны жақтаған студенттер арасында кеңінен таралды. Шерушілер Тайланд әскері шақырған жапон компанияларының елге келуін экономикалық жауапкершілік деп қарады. Осыдан кейін елдегі жапонияға қарсы пікірлер басылды.

Ресей империясы мен Кеңес Одағы

Ресей империясында 1905 жылғы орыс-жапон соғысындағы жапондық жеңіс Ресейдің Шығыстағы мұратын тоқтатты және оны ұятқа қалдырды. Кейінірек болған Ресей азамат соғысы кезінде Жапония 1922 жылдың қазанына дейін Владивостокты Григорий Семенов басқаратын марионеттік үкіметпен бірге оккупациялауға көмектескен одақтас интервенциялық күштердің құрамына кірді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанда, 15 тамызда император Хирохито жапондықтардың капитуляциясын жариялағаннан кейін Қызыл Армия шамамен 600 000 жапон әскерін тұтқын ретінде қабылдады; олардың 473 000-ы өз елдеріне қайтарылды, 55 000-ы кеңестік тұтқындықтан қайтыс болды, ал қалғандарының тағдыры белгісіз. Көптеген тұтқындар Қытайға немесе Солтүстік Кореяға жер аударылып, мәжбүрлі еңбекке немесе әскерге алынған болуы мүмкін. Курил аралдары мәселесі қазіргі Ресейде жапонға қарсы сезімдердің туындауына себеп болып табылады.

Ұлыбритания

1902 жылы Ұлыбритания Жапониямен ресми әскери одаққа қол қойды. Алайда, одақ 1923 жылы тоқтатылып, 1930 жылдары Британия Жапонияның әскери кеңеюіне қарсылық білдірген кезде екіжақты қарым-қатынастар ушықты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық жапонға қарсы үгіт, американдық үгітке ұқсас, жапон халқының дене ерекшеліктерін қоршалап көрсетті, тіпті оларды мойынды жәндіктер сияқты жаратылыстар ретінде бейнеледі. Соғыстан кейін Ұлыбританиядағы жапонға қарсы көңіл көбінесе британдық соғыс тұтқындарына қатысты қатыгездікке бағытталды (Қуаи өзеніндегі көпірді қараңыз).

ХХ ғасырдан бұрын

Америка Құрама Штаттарында жапонға қарсы сезім Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін-ақ пайда болған. XIX ғасырдың соңында АҚШ-та азиялық иммигранттар нәсілдік кемсітуге ұшырады. Азиялықтарға, және кейде жапондықтарға қатысты ашық түрде кемсітушілік жасайтын заңдар қабылданды. Осы заңдардың көптегені азиялықтардың АҚШ азаматы бола алмайтынын және жер мену сияқты негізгі құқықтарынан айырылатынын белгіледі. Бұл заңдар жаңадан келген иммигранттарға зор зиян келтірді, оларға жер менуге мүмкіндік бермеді және көптеген фермерлерді көшпенді жұмысшылар болуға мәжбүр етті. Кейбір деректер бойынша, Азиялықтарды шеттету лигасының құрылуы Калифорниядағы жапонға қарсы қозғалыстың бастауы болды.

ХХ ғасырдың басында

Жапондықтарға қарсы расизм және Калифорниядағы «Сары қауіп» туралы сенім, орыс-жапон соғысы кезінде Ресей империясының үстінен Жапонияның жеңісінен кейін күшейді. 1906 жылғы 11 қазанда Калифорния штатының Сан-Франциско қалалық білім беру кеңесі жапон тегіндес балалардың нәсілдік бөлініш бойынша бөлек мектептерге қатысуын міндеттейтін ереже қабылдады. Жапон иммигранттары Калифорния халқының шамамен 1% құрады, олардың көпшілігі 1894 жылғы келісім бойынша Жапониядан еркін иммиграцияға келуге құқылы болған. 1931 жылы Жапонияның Қытайдағы Маньчжурияны басып алуы АҚШ-та кеңінен сынға ұшырады. Сонымен қатар, жапондықтардың Нанкин қырқыны сияқты қатыгездіктеріне ашуланған азаматтардың күш-жігері, Жапонияны Қытайдан кетуге мәжбүр ету үшін американдық экономикалық араласуға шақыруға әкелді. Бұл шақырулар американдық сыртқы саясатты қалыптастыруда рол атқарды. Американдық үкіметке Жапонияның жағымсыз әрекеттері туралы хабарлар жеткен сайын, Қытай халқының және Тынық мұхитындағы американдық мүдделердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында Жапонияға мұнай және басқа да тауарларға эмбарго салынды. Бұған қоса, еуропалық американдықтар Қытайды жақтады және Жапонияға қарсы болды, мысалы, әйелдерге жібек шұлық сатып алуды тоқтатуға шақыратын халықтық науқан ұйымдастырылды, себебі бұл материал Жапонияның отарлары арқылы алынған. 1937 жылы Екінші Қытай-Жапон соғысы басталғанда, Батыс жұртшылығы Қытайды қолдады, ал батыс журналистерінің қытай азаматтарына қарсы жасалған қатыгездіктер туралы куәліктері жапондықтарға қарсы сезімдерді одан әрі күшейтті. Африкалық американдықтардың көзқарасы басым пікірден өзгеше болуы мүмкін еді және Жапон үкіметі кезінде теңдік пен жерді бөлуді уәде еткен Шығыс әлемінің Тынық мұхит қозғалысы (PMEW) сияқты ұйымдарды қамтыды. PMEW-ның мыңдаған мүшелері Жапон императорлық армиясының келуімен ақ үстемдіктен азаттыққа үміттене дайындалды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Азиядан тыс жапонға қарсы сезімнің ең терең себебі, АҚШ-ты Екінші дүниежүзілік соғысқа итермелеген, Пёрл-Харборға жапондық шабуылдан басталды. Америкалықтар Жапония империясы мен оның одақтастары: Германия Рейхы мен Италия Корольдігіне қарсы күресу үшін бірікті. Пёрл-Харборға соғыс жарияламастан жасалған шабуыл сатқындық пен қорқыныштың әрекеті деп кеңінен қарастырылды. Шабуылдан кейін елде көптеген үкіметтік емес "жапонды аулауға рұқсаттамалар" таратылды. "Лайф" журналында жапондықтар мен қытайлықтарды олардың мұрындарының және дене бітімінің пішіндері арқылы қалай ажыратуға болатыны туралы мақала жарияланды. Бұған қоса, жапондықтардың соғыс кезіндегі мінез-құлқы жапонға қарсы сезімді басуға көмектеспеді. Ашудың оты американдық және басқа да әскери тұтқындарға (АТ) жасалған қатыгездікпен қоздырылды. Жапон әскерінің жасаған қаскөйліктерінің ішінде АТ-ны өлтіру, жапондық өнеркәсіпте АТ-ны құл еңбекшілер ретінде пайдалану, Батан өлім маршы, одақтас кемелерге жасалған камикадзе шабуылдары, Уэйк аралында жасалған қырқындар және басқа да жерлерде жасалған зұлматтар бар. АҚШ тарихшысы Джеймс Вейнинггартнер АҚШ-тың әскери тұтқындар лагеріндегі жапондықтардың өте аз санын екі негізгі факторға байланыстырады: жапондықтардың берілуге құлшынбауы және американдықтардың арасында кең таралған "жапондықтарды "жануарлар" немесе "адамнан кем" деп санау және АТ-ға қалыпты қарауға лайық емес деген сенім". Соңғы тұжырымды Ниалл Фергюсон да қолдайды: "Одақтас әскерлер жапондықтарды немістердің орыстарды [sic] Untermenschen деп қарағандай көреді". Вейнинггартнер 1944 жылдың қазан айына дейін одақтас әскерлердің әскери тұтқындар лагерінде бар болғаны 604 жапондық тұтқынның тірі қалғанын осымен түсіндірді. Одақтас әскерлері жапондық сарбаздардың күтпеген шабуыл жасау үшін берілгендей көрінуге бейім екеніне сенді. Дэниел Голдхаген өзінің кітабында былай деп жазды: "Сондықтан американдықтардың американдық өмірді сақтау және жапондықтарға лайықты жаза беру үшін Токиодағы өрт сөндіруді және ядролық жағуды жаппай қырғын ретінде жасағаны таңқаларлық емес".

The most profound cause of anti Japanese sentiment outside of Asia started by the Japanese attack on Pearl Harbor, which propelled the United States into World War II. The Americans were unified by the attack to fight the Empire of Japan and its allies: the German Reich and the Kingdom of Italy. The surprise attack on Pearl Harbor without a declaration of war was commonly regarded as an act of treachery and cowardice. After the attack, many non governmental "Jap hunting licenses" were circulated around the country. Life magazine published an article on how to tell the difference between Japanese and Chinese by describing the shapes of their noses and the statures of their bodies. Additionally, Japanese conduct during the war did little to quell anti Japanese sentiment. The flames of outrage were fanned by the treatment of American and other prisoners of war (POWs). The Japanese military's outrages included the murder of POWs, the use of POWs as slave laborers by Japanese industries, the Bataan Death March, the kamikaze attacks on Allied ships, the atrocities which were committed on Wake Island, and other atrocities which were committed elsewhere. The US historian James J. Weingartner attributes the very low number of Japanese in US POW compounds to two key factors: a Japanese reluctance to surrender and a widespread American "conviction that the Japanese were 'animals' or 'subhuman' and unworthy of the normal treatment accorded to POWs." The latter reasoning is supported by Niall Ferguson: "Allied troops often saw the Japanese in the same way that Germans regarded Russians [sic] — as Untermenschen." Weingartner believed that to explain why merely 604 Japanese captives were alive in Allied POW camps by October 1944. Allied soldiers believed that Japanese soldiers were inclined to feign surrender in order to launch surprise attacks. Daniel Goldhagen wrote in his book, "So it is no surprise that Americans perpetrated and supported mass slaughters Tokyo's firebombing and then nuclear incinerations in the name of saving American lives, and of giving the Japanese what they richly deserved."

Атом бомбаларын тастау туралы шешім

Вейнинггартнер жапон соғыс құрбандарының мүшелерін қию мен Хиросима және Нагасакині бомбалау шешімі арасында ортақ себеп бар екенін айтты. Вейнинггартнердің пікірінше, екі шешім де жауды адам деуден шығарудың салдары болды: «Жапондықтардың төмен тұрған халық ретіндегі кең таралған бейнесі, жүздеген мың адамның өліміне әкелген шешімдерге тағы бір себеп беруге мүмкіндік берген эмоционалдық жағдайды құрады». Нагасакидегі бомба жарылғаннан кейін екі күн өткен соң АҚШ президенті Гарри Трумэн былай деді: «Олар тек біз оларды бомбалау арқылы қолданған тілді ғана түсінетін секілді. Егер сіз бір жануармен айналыссаңыз, оны жануар сияқты қана қанағаттандыру керек. Бұл өте өкінішті, бірақ бәрібір шындық».

Соғыстан кейінгі

1970 және 1980 жылдары АҚШ-тағы ауыр индустрияның құлдырауы жұмыстан босатуларға және жаңадан жұмысқа алудың баяулауына алып келді, дәл сол кезде Жапониядағы әріптес компаниялар АҚШ нарықтарына белсенді еніп жатты. Бұл ең айқын түрде автомобиль өнеркәсібінде көрінді, онда «Үш үлкен» (General Motors, Ford және Chrysler) 1973 жылғы мұнай дағдарысы мен 1979 жылғы энергия дағдарысынан кейін бұрынғы клиенттерінің Honda, Subaru, Mazda және Nissan сияқты жапондық машиналарды сатып алуын қадағалап отырды. (Япондық автокөлік өндірушілер АҚШ және Канада нарығында бекініп алған кезде, Isuzu, Mazda және Mitsubishi компаниялары Big Three компанияларымен (GM, Ford және Chrysler) бірлескен кәсіпорындар құрды, олардың өнімдері эксклюзивті дилерлік желі арқылы сатылды). Жапонияға қарсы сезімдер сол кездегі қоғамдық пікір сауалнамаларында және БАҚ-та көрініс тапты. Жапонияға қарсы сезімнің ең қатал көрінісі – жапондық машиналарды жазалаудың эпизодтары және 1982 жылы Винсент Чиннің қанымен аяқталған өлтіруі, оны жапон деп жаңылыстырған. АҚШ саясаткерлері Рейган әкімшілігіне шабуыл жасау мақсатында, партиялық саясаттың бөлігі ретінде Жапонияға қарсы сезімді қасақана қоздырды. Жапондық фирмаларға Columbia Records, Columbia Pictures, 7-Eleven және Рокфеллер орталығы сияқты атақты американдық брендтерді сату сияқты маңызды мәмілелер Жапонияға қарсы сезімді одан әрі күшейте түсті. Кезеңнің танымал мәдениеті американдықтардың Жапонияға деген сенімсіздігінің артуын көрсетті. «Back to the Future Part II» және «RoboCop 3» сияқты футуристикалық фильмдерде американдықтардың жапондық басшылардың бағынышында қауіп-қатерлі жағдайда жұмыс істейтіні бейнеленді. «Blade Runner» фильміндегі болашақ Лос-Анджелес жапондықтардың басымдығында болды, олардың мәдениеті мен тілі үстемдік танытты, бұл Филип К. Диктің «Жоғары қамалдағы адам» романындағы балама әлемге сілтеме болуы мүмкін, онда Жапония Екінші дүниежүзілік соғысты жеңіп шықты. Сол кездегі көптеген романда да сын айтылды. Жазушы Майкл Крайтон «Күннің шығуы» атты детективтік романын жазды (кейін фильмге түсірілді), онда АҚШ-тағы жапон бизнесмендерінің рөлі көрсетілді. Сол сияқты, Том Клэнсидің «Құрмет қарызы» кітабында Жапонияның гүлденуі теңсіз сауда шарттарымен байланысты екенін және жапон бизнес лидерлерін билікке құмар кабалда суреттеді. Дегенмен, Мари Торстеннің пікірінше, 1980 жылдардағы Жапонияның экономикалық өркендеу кезеңінде японофобия жапонофилиямен қатар жүрді. Жапониядан қорқу техно-ұлтшылдықтың туындауына ықпал етті, математика, ғылым және ұлттық күштің басқа да сандық көрсеткіштерінде әлемде бірінші болу қажеттігін қадағалады, бұл технологиялық және экономикалық үстемдікті арттыруға бағытталған. «Жапонды сынау» деп аталатын жағдайлар, 1957 жылы алғашқы спутникті ұшырғаннан кейін Совет Одағының бейнесін еске түсіретін, Жапонияның «адамнан жоғары» имиджімен бірге жүрді. АҚШ бюрократтары осы аналогияны әдейі пайдаланды. 1982 жылы АҚШ-тың бұрынғы білім беру комиссары Эрнест Бойер «Бізге тағы бір Спутник керек» деп мәлімдеді, сондай-ақ «жапондықтарды Toyota машинасын орбитаға шығаруға мәжбүр етуіміз керек» деді. Жапония білім беру және жұмыс күшін дамытудағы адам ресурстарын дамытудағы қауіп-қатер және үлгі болды, бұл «үлгілі азшылық» ретіндегі азиялық американдықтардың бейнесімен бірікті. Жауыздық пен адамгершілік 1980 жылдары, «Жапонияны қорлау» термині танымал болған кезде, шыңына жетті, бірақ 1990 жылдардың соңына қарай көбінесе жоғалып кетті. 1990 жылдардағы Жапонияның экономикалық құлдырауы, қазір «Жоғалған онжылдық» деп аталады, Интернеттің дамуымен бірге АҚШ экономикасының өсуіне байланысты, Жапонияға қарсы сезімді БАҚ-тан ығыстырды.

In the 1970s and the 1980s, the waning fortunes of heavy industry in the United States prompted layoffs and hiring slowdowns just as counterpart businesses in Japan were making major inroads into US markets. That was most visible than in the automobile industry whose lethargic Big Three (General Motors, Ford, and Chrysler) watched as their former customers bought Japanese imports from Honda, Subaru, Mazda, and Nissan because of the 1973 oil crisis and the 1979 energy crisis. (When Japanese automakers were establishing their inroads into the US and Canada. Isuzu, Mazda, and Mitsubishi had joint partnerships with a Big Three manufacturer (GM, Ford, and Chrysler) in which its products were sold as captives). Anti Japanese sentiment was reflected in opinion polling at the time as well as in media portrayals. Extreme manifestations of anti Japanese sentiment were occasional public destruction of Japanese cars and in the 1982 murder of Vincent Chin, a Chinese American who was beaten to death after he had been mistaken for being Japanese. Anti Japanese sentiments were intentionally incited by US politicians as part of partisan politics designed to attack the Reagan presidency. Other highly symbolic deals, including the sale of famous American commercial and cultural symbols such as Columbia Records, Columbia Pictures, 7 Eleven, and the Rockefeller Center building to Japanese firms, further fanned anti Japanese sentiment. Popular culture of the period reflected American's growing distrust of Japan. Futuristic period pieces such as Back to the Future Part II and RoboCop 3 frequently showed Americans as working precariously under Japanese superiors. The film Blade Runner showed a futuristic Los Angeles clearly under Japanese domination, with a Japanese majority population and culture, perhaps a reference to the alternate world presented in the novel The Man in the High Castle by Philip K. Dick, the same author on which the film was based in which Japan had won World War II. Criticism was also lobbied in many novels of the day. The author Michael Crichton wrote Rising Sun, a murder mystery (later made into a feature film) involving Japanese businessmen in the US. Likewise, in Tom Clancy's book, Debt of Honor, Clancy implies that Japan's prosperity was caused primarily to unequal trading terms and portrayed Japan's business leaders acting in a power hungry cabal. As argued by Marie Thorsten, however, Japanophobia was mixed with Japanophilia during Japan's peak moments of economic dominance in the 1980s. The fear of Japan became a rallying point for techno nationalism, the imperative to be first in the world in mathematics, science, and other quantifiable measures of national strength necessary to boost technological and economic supremacy. Notorious "Japan bashing" took place alongside the image of Japan as superhuman, which mimicked in some ways the image of the Soviet Union after it launched the first Sputnik satellite in 1957, and both events turned the spotlight on American education. US bureaucrats purposely pushed that analogy. In 1982, Ernest Boyer, a former US Commissioner of Education, publicly declared, "What we need is another Sputnik" to reboot American education, and he said that "maybe what we should do is get the Japanese to put a Toyota into orbit." Japan was both a threat and a model for human resource development in education and the workforce, which merged with the image of Asian Americans as the "model minority." Both the animosity and the superhumanizing peaked in the 1980s, when the term "Japan bashing" became popular, but had largely faded by the late 1990s. Japan's waning economic fortunes in the 1990s, now known as the Lost Decade, coupled with an upsurge in the US economy as the Internet took off, largely crowded anti Japanese sentiment out of the popular media.

Ясукуни ғибадатханасы

Ясукуни ғибадатханасы – Токиодағы синтоизм ғибадатханасы. Бұл жерде тек жапондық ғана емес, сонымен қатар корей және тайваньдық мыңдаған жауынгерлер, көбінесе Екінші дүниежүзілік соғыста, түрлі соғыстарда қаза тапқан. Ғибадатханада Хидеки Тоджо және Коки Хирота сияқты 13 А класының қылмыскерлері де бар. Олар Сан-Франциско келісіміне сәйкес, Жапонияның Қытайға, Кореяға және Шығыс Азияның басқа да аймақтарына жасаған басқыншылықтарына қатысқандары үшін сотталып, жазаға тартылды. Ясукуни ғибадатханасында барлығы 1068 сотталған соғыс қылмыскері сақталған. Соңғы жылдары Ясукуни ғибадатханасы Жапония мен оның көрші елдері арасындағы қарым-қатынаста шиеленіс тудырып отыр. Соғыс қылмыскерлерін құрметтеу Жапония империясының шабуылына ұшыраған елдердің халқын қатты ашуландырды. Бұған қоса, ғибадатхана "[соғыс] Жапонияның тәуелсіздігін қорғау және азиялық көршілерімен бірге даму үшін қажет болды" және соғыс қылмыскерлері "одақтас күштердің масқара соттарында қатыгездікпен және әділетсіздікпен сотталды" деген мазмұндағы буклет жариялады. Бұл сот процестерінің әділдігі туралы Батыс және Жапонияның заңгерлері мен тарихшылары арасында пікірталас болғанымен, Жапонияның бұрынғы премьер-министрі Джуничиро Койдзуми ғибадатханаға бес рет барған, әр сапары Қытай мен Оңтүстік Кореяда үлкен наразылық тудырды. Оның ізбасары Синдзо Абэ де Ясукуниге жиі баратын. Кейбір жапон саясаткерлері дін бостандығының конституциялық құқығы ғибадатхананы және оған баруды қорғайтынын мәлімдеді. 2007 жылдың қыркүйегінде премьер-министр болып сайланған Ясуо Фукуда Ясукуниге "бармайтынына" уәде берді.

Дерогациялық терминдер

Жапонияға қатысты түрлі қарабас сөздер бар. Олардың көптегені нәсілдік дискриминацияға жатқызылады. Дегенмен, бұл сөздер жапон халқының баршасына қатысты емес; олар нақты саясатқа немесе тарихтың нақты кезеңдеріне сілтеу жасауы мүмкін.

Ағылшын тілінде

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ерекше кең таралған "Jap" ("Japanese" сөзінің қысқартылған түрі) немесе "Nip" ("Nippon" – "Жапония" немесе "Nipponjin" – "жапондық адам" деген мағынадағы япон сөзінің қысқартылған түрі) сөздері 19-шы және 20-шы ғасырларда Америка, Ұлыбритания, Канада, Австралия және Жаңа Зеландияда жапондықтарды кемсіту үшін қолданылған. Батыс елдеріне, әсіресе АҚШ-қа көптеп келген жапондықтарға қатысты осы сөздер тұрақты түрде қолданылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Теңіз корпусының бір бөлігі "Jap" сөзін маймылдармен біріктіріп, жапондықтарды белгілеу үшін "Japes" деген жаңа сөз жасауға тырысты, бірақ бұл қарапайым сөз кеңінен таралған жоқ.

Қытай тілінде

Рибен гуизи (日本鬼子; Кантон: Yaatboon gwaizi; Мандарин: Rìběn guǐzi) – сөзбе-сөз "жапондық шайтан" немесе "жапондық монстрлар". Бұл термин көбінесе Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде қолданылды, осы соғыста Жапония Қытайдың кең аумақтарын басып алды. Бұл атау Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі жапондық соғыс қылмырлары туралы жапондық деректі фильмге берілген. Соңғы кезде кейбір жапондықтар бұл сөзді қабылдап, оның теріс мағынасын өзгертіп, оны Хиномото Онико деп аталатын сүйкімді әйел бейнесіне айналдырды, бұл жапон тіліндегі басқаша оқылуы. Вокоу (倭寇; p=wōkòu) – бастапқыда Мин әулеті кезінде Қытай жағалауына шабуыл жасаған жапондық қарақшылар мен қарулы теңіз саудагерлерін білдіретін термин. Бұл термин Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде жапондық басқыншы әскерлерін атау үшін қабылданды (Франция мен Ұлыбританияда немістерді "Гунн" деп атаған сияқты). Бүгінде бұл сөз кейде жапондықтардың барлығына қатысты өте жағымсыз мағынада қолданылады. Сяо Рибен (小日本; p=xiǎo Rìběn) – сөзбе-сөз "ұсақ жапондықтар" немесе "кішкентай жапондықтар". Бұл термин өте кең таралған (2007 жылдың тамызында Google іздеуі 21 000 000 нәтиже берді). Бұл термин Жапонияға немесе жеке жапондықтарға қатысты қолданылуы мүмкін. Рибен зай (日本仔; p=rì běn zǎi) – кантон тілінде сөйлейтін қытайлардың арасында ең көп қолданылатын термин, мағынасы ағылшын тіліндегі "Jap" сөзіне ұқсас. Бұл термин сөзбе-сөз "жапондық бала" дегенді білдіреді. Бұл термин соншалықты кең таралғандықтан, оның әсері азайған және төмендегі басқа сөздермен салыстырғанда тым қорлаушылық емес сияқты. Во (倭; p=wō) – бұл Жапонияның ежелгі қытайлық атауы, сонымен қатар оны жапондықтар да қабылдады. Бүгінде мандарин тілінде осы сөзді қолдану көбінесе теріс мағынада болады. Бұл таңбаның "алшақ" деген мағынасы бар деген де пікір бар, бірақ бұл мағына алғаш қолданылған кезде анық емес еді. Уа қараңыз. Рибен гоу (日本狗; p=Rìběn gǒu) – "жапондық иттің балалары". Бұл сөз жапондықтардың барлығына қатысты өте жағымсыз мағынада қолданылады. Да цзяопен цзу (大腳盆族; p=dà jiǎopén zú) – "үлкен аяқ табақшасынан шыққан тайпа". Жапондықтарға қатысты этностық қорлау, көбінесе Солтүстік Қытайда, әсіресе Тяньцзинь қаласынан келгендер қолданады. Хуан цзюнь (黃軍; p=huáng jūn) – "Сары армия", "皇軍" (гомофон huáng jūn, "Императорлық армия") сөзінің ойнауы, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондық императорлық сарбаздарды бейнелеу үшін қолданылды. Бүгінде ол жапондықтарға қарсы теріс мағынада қолданылады. Жапондық сарбаздардың стереотиптері Қытайдағы соғыс туралы телесериалдарда қысқа бойлы, тіс щеткасы бар (ал кейде жоғары шенділерде дөңгелек көзілдіріктер) ерлер ретінде бейнеленгендіктен, хуан цзюнь көбінесе осы сипаттамалары бар қытайлықтарды мазақтап, жапондық сарбаздарға ұқсату үшін қолданылады. Сонымен қатар, сары түс қазіргі қытай тілінде порнографиямен байланысты болғандықтан, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондықтардың әйелдерді жезөкшелікке мәжбүрлеуін мазақтайды. Цзы вей дуй (自慰隊; p=zì wèi duì) – "自衛隊" (осылай айтылады, "өзін-өзі қорғау күштері", Жапонияның өзін-өзі қорғау күштеріне қараңыз) сөзімен ойнау, "慰" (кантонша: wai3; пиньинь: wèi) сөзінің мағынасы "жайлылық беру". Бұл сөз тіркесі жапондықтардың (әскери күштері "自衛隊" деп аталады) стереотиптік гиперсексуалдығына қатысты қолданылады, себебі "自慰隊" мастурбацияға қатысты "өзін-өзі жұбататын күштерді" білдіреді. Га зай / Га муй (; j=gaa4 zai2 / gaa4 mui1) – тек кантон тілінде сөйлейтін адамдар жапондық ерлерді / жас қыздарды атау үшін қолданады. "Га" (gaa4) жапон тіліндегі қарапайым дауыстылардың (осы жағдайда "а") жиі қолданылуынан пайда болды. "仔" (zai2) "кішкентай балалар" дегенді білдіреді, жапондық ерлердің бойы аласа екендігі туралы стереотипке байланысты. "妹" (mui1) "жас қыздар" дегенді білдіреді (сөйлеуші әдетте құмарлықпен айтады), жапон қоғамында әйелдерге деген құрметсіздік туралы стереотипке байланысты. Кейде "га" сөзін "жапондық" сөзін қолданудан аулақ болу үшін қосымша сөз ретінде қолданады. Лоу Бак Тау (蘿蔔頭; p=luo bo tou) – "дайконның басы". Кантон тілінде сөйлейтін әлемдегі егде жастағы адамдар жапондық ерлерді атау үшін жиі қолданады.

Riben guizi (日本鬼子; Cantonese: Yaatboon gwaizi; Mandarin: Rìběn guǐzi) – literally "Japanese devils" or "Japanese monsters". This is used mostly in the context of the Second Sino Japanese War, when Japan invaded and occupied large areas of China. This is the title of a Japanese documentary on Japanese war crimes during WWII. Recently, some Japanese have taken the slur and reversed the negative connotations by transforming it into a cute female personification named Hinomoto Oniko, which is an alternate reading in Japanese. Wokou (倭寇; p=wōkòu) – originally referred to Japanese pirates and armed sea merchants who raided the Chinese coastline during the Ming dynasty. The term was adopted during the Second Sino Japanese War to refer to invading Japanese forces (similarly to Germans being called "Huns" In France and Britain). The word is today sometimes used to refer to all Japanese people in extremely negative contexts. Xiao Riben (小日本; p=xiǎo Rìběn) – literally "puny Japan(ese)", or literally "little Japan(ese)". This term is very common (Google Search returns 21,000,000 results as of August 2007). The term can be used to refer to either Japan or individual Japanese people. Riben zai (日本仔; p=rì běn zǎi) – this is the most common term in use by Cantonese speaking Chinese, having similar meaning to the English word "Jap". The term literally translates to "Japanese kid". This term has become so common that it has little impact and does not seem to be too derogatory compared to other words below. Wo (倭; p=wō) – this was an ancient Chinese name for Japan, but was also adopted by the Japanese. Today, its usage in Mandarin is usually intended to give a negative connotation. The character is said to also mean "dwarf", although that meaning was not apparent when the name was first used. See Wa. Riben gou (日本狗; p=Rìběn gǒu) – "Japanese dogs". The word is used to refer to all Japanese people in extremely negative contexts. Da jiaopen zu (大腳盆族; p=dà jiǎopén zú) – "big foot basin race". Ethnic slur towards Japanese used predominantly by Northern Chinese, mainly those from the city of Tianjin. Huang jun (黃軍; p=huáng jūn) – "Yellow Army", a pun on "皇軍" (homophone huáng jūn, "Imperial Army"), used during World War II to represent Imperial Japanese soldiers due to the colour of the uniform. Today, it is used negatively against all Japanese. Since the stereotype of Japanese soldiers are commonly portrayed in war related TV series in China as short men, with a toothbrush moustache (and sometimes round glasses, in the case of higher ranks), huang jun is also often used to pull jokes on Chinese people with these characteristics, and thus "appear like" Japanese soldiers. Also, since the colour of yellow is often associated with pornography in modern Chinese, it is also a mockery of the Japanese forcing women into prostitution during World War II. Zi wei dui (自慰隊; p=zì wèi duì) – a pun on the homophone "自衛隊" (same pronunciation, "self defense forces", see Japan Self Defense Forces), the definition of "慰" (Cantonese: wai3; pinyin: wèi) used is "to comfort". This phrase is used to refer to Japanese (whose military force is known as "自衛隊") being stereotypically hypersexual, as "自慰隊" means "self comforting forces", referring to masturbation. Ga zai / Ga mui (; j=gaa4 zai2 / gaa4 mui1) – used only by Cantonese speakers to call Japanese men / young girls. "㗎" (gaa4) came from the frequent use of simple vowels ( a in this case) in Japanese language. "仔" (zai2) means "little boy(s)", with relations to the stereotype of short Japanese men. "妹" (mui1) means "young girl(s)" (the speaker usually uses a lustful tone), with relations to the stereotype of disrespect to females in Japanese society. Sometimes, ga is used as an adjective to avoid using the proper word "Japanese". Law bak tau (蘿蔔頭; p=luo bo tou) – "daikon head". Commonly used by the older people in the Cantonese speaking world to call Japanese men.

Корея тілінде

Джёкбари – «екі бөлікті тырнақты аяқталған адам» деп аударылады. Бұл термин корейлердің жапондықтарды атауда қолдайтын ең жиі және күшті этностық қара сөз. Бұл дәстүрлі жапон аяқ киіміне, атап айтқанда гета немесе табиге сілтеме жасайды, екеуі де бас бармақ пен қалған төрт бармақтың арасындағы кеңістікті көрсетеді. Бұл термин жапондықтарды шошқалармен салыстырады. Бұл терминді Жапониядағы этникалық корейлер де қолданады. Seom nara won sung i – сөздерінің тікелей мағынасы «Арал елдің маймылы», көбінесе жай ғана «Арал маймылы» деп аударылады. Жапондықтарды Жапонияның тумасы – жапон макакасымен салыстыратын кең таралған қара сөз. Wae – «кішкентай жапондық» деп аударылады, бірақ күшті қара сөздік мәнмен қолданылады. Бұл термин Ямато Жапонияның ежелгі атауы Уэге негізделген, япониялықтардың кішкентай екендігі туралы стереотиптің негізінде (Wa қараңыз). Wae nom – «жапондық шалақ» деп аударылады. Оны көбінесе Кореяның ескі буындары қолданады, ол Кореяға жасалған жапон шапқыншылығынан (1592–1598) туындаған. Wae gu – бастапқыда Кореяға жиі шабуыл жасаған жапон қарақшыларын білдірген. Бүгінде бұл сөз жапондықтардың барлығына қатысты өте жағымсыз контексте қолданылады.

Филиппин тілінде

Саканг – филиппин сөзі, көбінесе жапондықтарға айтылатын, аяқтары қисық деген мағынадағы қара сөз.

Португал тілінде

Жапа – Бразилияда жапон иммигранттары мен олардың ұрпақтарын атау үшін қолданылатын термин. Жапон қауымдастығы оны көбінесе қабылдайды, бұл ағылшын тіліндегі "Jap" сөзімен салыстыруға келмейді.

Басқа

Коронавирустан туындаған "корона" сөзі бірнеше араб тілінде сөйлейтін елдерде жапон халқына қатысты жиі қолданылатын қара сөз болып кеткенін көрсететін күшті дәлелдер бар. Мысырдағы Жапония елшілігі бұл сөздің кем дегенде сол елде ең көп таралған қара сөздердің бірі екенін мойындады, сондай-ақ Палестинадағы жапондық көмекшілерге қатысты осы қара сөзді қолдану оқиғалары да болды. Иорданияда жергілікті тұрғындар "корона" деп айқайлап жапондықтарды қуды. Араб тілінде сөйлейтін елдерден бөлек, Франция да жапон халқына қатысты осы қара сөзді жиі қолданатын ел ретінде көзге түсті, наразылыққа ұшырағандардың қатарында жапондық оқу сапарлары, жапондық мейрамханалар және Louis Vuitton сияқты француз компанияларында жұмыс істейтін жапондық актрисалар бар.