Кіріспе

Англо-Уэльс саудагері, патшалық кеден қызметкері және шериф. Ричард ап Мерик, ағылшынша Ричард Америке (немесе Америк) (1440–1503) – британдық саудагер, патшалық кеден қызметкері және кейін Бристоль шерифі болған. XX ғасырдың соңында танымал жазушылар Америкаға қатысты бірнеше талаптар айтты. Олардың бірі – 1497 жылы Бристольден шыққан венециялық Джон Кэботтың зерттеу сапарын қаржыландыруда басты рөл атқарғандығы және Америка Кэботтың "Мэтью" кемесіне ие болғандығы. Екінші талап 1908 жылы Бристольдік ғалым және тарихшы-әуесқой Альфред Хадд ұсынған теорияны қайта жаңғыртты. Хаддтың теориясы, кейінгі жазушылар тарапынан кеңінен дамытылды, Америка атауы Американың тегінен шыққан, оның Кэботтың "Жаңа әлемге" жасаған сәтті экспедициясын демеуіне деген алғыс ретінде берілгенін болжайды. Алайда, ешбір талап нақты дәлелдермен расталмаған, және басым пікір бойынша Америка итальяндық саяхатшы Америго Веспуччидің құрметіне аталған.

Өмірбаян

'Америка' – валлий тіліндегі ap Meuric, ap Meurig немесе ap Meryk сөздерінің ағылшынша жазылуы, яғни "Мейриктің ұлы" дегенді білдіреді. Ап Мериктің туған жері мен күні белгісіз. Бір заманауи автор Ричард Америк 1445 жылы Мерик Кортта, Вестон-андер-Пеньярдта, Росс-он-Уай қаласының жанында, Херефордширде дүниеге келген деп болжайды. Вестон-андер-Пеньярдтың ішінде және айналасында Мерриктер болғанмен, Ричард Америктің шежіресі және Меррик Кортына қатысы расталмаған. Оның тегі туралы айтылған жалғыз құжат, ол Чепстоудан, Бристольге жақын валлий портынан шыққан екенін көрсетеді. Ап Мериктің өмірінің алғашқы отыз жылы туралы көп мәлімет жоқ. Оның әйелі Люси есімді болған, бірақ неке күні белгісіз. Америктің ересек өмірінің көп бөлігі Бристольде немесе оның маңында өтті. Бұл ортағасырлық Англияның ірі қалалары мен порттарының бірі еді, мүмкін Лондондан кейін екінші орында тұрған. Америк саудагер ретінде өркендеді, ал 1485 жылдан кейін – джентльмен және Корольдің кеңсесінде қызметкер болды. Ол алғаш рет 1472 жылы Бристольдің кедендік тізімдерінде ирланд балығымен сауда жасағаны туралы жазылған. 1479–1480 жылдардағы жарияланған кедендік есептерде ол Ирландиямен сауда жасағанын, сондай-ақ Бристольдің Португалия және Бордомен жасаған құнды саудасына қатысқанын көрсетеді. Ол басқа жылдары Испаниямен де сауда жасады. Америк 1470-ші жылдардың ортасынан бастап Бристольдің бургесі болды. Ол жер сатып алумен де айналысты. 1490-шы жылдардың басында Америктің негізгі жер иелігі, сатып алынған жерлер, Авон өзенінің Сомерсет жағындағы Лонг Эштонда болған секілді. Америкамен байланысты белгі 1485 жылы Ричард Америк Бристольдің көршілес порты Бриджвотердегі кеден қызметіне тағайындалды, ол кеденді бақылаушы лауазымын атқарды. Бұл оның порт шегінде тұруын білдірсе керек (оның ішінде Майнхед және Комбвич кірді), бірақ ол солай істеген-емекені белгісіз. 1486 жылдың қыркүйегінде Америк Бристольдегі кеден қызметкерлерінің бірі болды, ол 1486 жылдан 1502 жылдың желтоқсанына дейін "Клиент" деп аталатын Корольдің кеден қызметкері лауазымын атқарды. Кеден қызметкері ретінде Америк жоғары азаматтық лауазымға ие бола алмады, себебі бұл заңмен тыйым салынған, бірақ ол Клиент лауазымын тоқтатқаннан кейін өткен алғашқы сайлауда қаланың екі шерифінің бірі болып тағайындалды. Ол шамамен 1503 жылдың желтоқсанында қайтыс болды, ал оның орнына шериф ретінде Роберт Торн тағайындалды. Америктің нақты қайтыс болған күні мен жерленген жері белгісіз. Бұл ақпарат қазір жоқ. Герб жоғалғаннан кейін екі ғасырдан кейін Американың қаруы "алты алтын және көк түсті, қызыл түсті фесте үш күміс муллет" деп сипатталды. Сапарларды Бристоль саудагерлері қаржыландырған деп есептеліп келді. Бұл түсінікті болды, өйткені Генрих VII-ден алынған Кэботтың патенттік хатының шарттарына сәйкес, жаңадан ашылған жерлерден келген барлық сауда Бристоль арқылы өтуі керек еді. Алайда, демеушілердің тізімі табылмады, ал жалғыз расталған қаржыландыру, сапарға жеткіліксіз сомада, Флоренцияның Лондон филиалынан, Барди банктік үйінен және 1498 жылы Генрих VII-ден келді. Басқа есімдер де айтылды. Ричард Америк Джон Кэботқа қатысты бір маңызды жауапкершілікке ие болды. Америк және оның әріптесі, кеден қызметкері Артур Кемис, 1497 жылдың 13 желтоқсанында Генрих VII Джон Кэботқа берген жылына 20 фунт стерлинг зейнетақысын төлеушілер болды. Кэботтың грантында оған Бристоль портынан тауар ретінде экспортталған және импортталған тауарлар бойынша Корольге төленетін кедендік алымдардан түсетін кірістерден төленетіні көрсетілген. Америк пен Кемис осы кірістерді жинау және оларды Вестминстердегі қазынаға есепке алу үшін жауапты болды. Бристольдегі жергілікті төлем зерттеуші үшін ыңғайлы болды және егер барлық құжаттама дұрыс болса, Америк пен Кемис осы кірістерді қазынашылықта есепке алған кезде Кэботқа төленген төлемді заңды шығын ретінде талап ете алатын еді. 1890-жылдардың ортасында Эдвард Скотт, Британ мұражайының "Кейпері" немесе аға архивисі және 1891 жылдан бастап Вестминстер аббаттығындағы қару-жарақтардың сақтаушысы, осы процесті және 1497–1499 жылдары Америк пен оның әріптесі Кэботқа зейнетақы төлемдерінің екі жылдық есебін көрсеткен қазынашылық құжатын тапты. 1897 жылы бұл құжат Скотт пен Бристольдің антиквары Альфред Хадд тарапынан транскрипт және факсимилі түрінде жарияланды. Кемис пен "Ричард ап Мерюк" немесе "Мерюк" есімдері есептің әр бөлімінің басында аталды. "Кэбот орамасы" Джон Кэбот тарихында маңызды жаңалық болып саналады.

Американың атау теориясы

1908 жылы жергілікті Бристольдік антиквар Альфред Хадд Америка сөзінің Америке немесе ап Мерик сөзінен дамыған деген теорияны алға қойды. Хадд өзінің теориясын 1908 жылғы 21 мамырда Клифтон антиквариан клубының мәжілісінде оқылған және клубтың мәмілелер жинағының 7-томында жарияланған баяндама арқылы ұсынды. Хаддтың болжамы 21-ғасырдың бірнеше авторынан қолдау тапты, олар Хаддтың аргументін «Мэттью» кемесінің саяхаттары және Американың қаржылық мүдделері болған Шығыс теңіз жағалауымен сауда туралы болжамдармен кеңейтті. Американың аты итальяндық саяхатшы Америго Веспуччидің құрметіне берілген деген пікір қалыпты жағдай. Американың елтаңбасы сәйкессіздікке байланысты Америка Құрама Штаттарының қазіргі заманғы туын (Жұлдыздар мен жолақтар) еске салады.